Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 129/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę S. D. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 2 lutego 2011 r., nr [...], w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2006 i 2007 r. Następnie Skarżący złożył do Sądu wniosek o sporządzenie oraz doręczenie pisemnego uzasadnienia orzeczenia. W konsekwencji tego wniosku, zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2011 r., Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wezwał skarżącego do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku. W odpowiedzi na powyżej powołane zarządzenie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego braki uzupełniał w trakcie postępowania (m.in. złożył: wniosek na urzędowym formularzu w dniu 21 grudnia 2011 r., oświadczenie o miesięcznych dochodach i wydatkach, a także ewentualnych dopłatach w dniu 2 stycznia 2012 r.).
W toku sprawy strona złożyła również, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia opłaty kancelaryjnej (data wpływu: 14 grudnia 2011 r.).
Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, zaś w pozostałej części odmówił przyznania prawa pomocy. Następnie, wobec oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, zarządzeniem z dnia 3 lutego 2012 r., Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ponownie wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie I SA/Bk 129/11.
Następnie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 15 lutego 2012 r. wpłynęło kolejne zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia przedmiotowej opłaty za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednocześnie, w tym samym dniu strona wniosła skargę na przewlekłość postępowania. W skardze tej podniesiono, iż strona zaskarża czynność polegającą na nieprzesłaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez okres dwóch miesięcy zażalenia skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 grudnia 2012 r., wzywające S. D. do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty w wysokości 100 zł za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie I SA/Bk 129/11. W ramach zadośćuczynienia skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 2.000 zł za przewlekłość prowadzonego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 z późn. zm.), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki).
O nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Co ważne, ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Dyrektywy dotyczące szybkości orzekania nie mogą bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Z uwagi na powyższe wytyczne, zawarte zarówno w ustawodawstwie powszechnie obowiązującym, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, należy ocenić, iż skarga strony nie ma uzasadnionych podstaw. Skarżący w uzasadnieniu swojego pisma wskazuje, iż w terminie dwóch miesięcy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie podjął żadnych czynności związanych z zażaleniem wniesionym przez stronę na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w przedmiocie opłaty kancelaryjnej w dniu 10 grudnia 2011 r. Nie negując tego faktu stwierdzić należy, że nie nadanie biegu zażaleniu (poprzez przedstawienie go Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu) było usprawiedliwione koniecznością wykonania innych czynności, związanych ze złożonym wcześniej wnioskiem strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Z § 31 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 29 września 2003 r.) wynika, iż sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu.
Na uwagę zasługuje również treść § 35, który wskazuje, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy przewodniczący wydziału przekazuje niezwłocznie sędziemu sprawozdawcy lub referendarzowi sądowemu. Mając na względzie powyżej powołane zasady wynikające z Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych oraz biegnący termin do wniesienia skargi kasacyjnej, wnioskowi o przyznanie prawa pomocy nadano niezwłocznie bieg, natomiast na zażaleniu dotyczącym opłaty kancelaryjnej Przewodniczący Wydziału umieścił adnotację, wskazująca na rozpoznanie go po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Pierwszeństwo rozpoznania wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, poza powołanymi powyżej dyrektywami znajduje dodatkowo swoje logiczne uzasadnienie – w przypadku uwzględnienia wniosku skarżącego i zwolnienia strony w zakresie częściowym lub całkowitym od obowiązku ponoszenia kosztów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zażalenie strony mogło okazać się bezprzedmiotowe. Tak więc rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy miało bezpośredni wpływ na ewentualną zasadność prowadzenia postępowania zażaleniowego w przedmiocie wysokości opłaty kancelaryjnej.
Ponadto, z uwagi na konieczność przesłania skarżącemu formularza FPP (obligatoryjnego druku, na którym należy złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy) oraz skierowania do strony wezwania do złożenia licznych oświadczeń (np. dotyczących prowadzonej działalności rolniczej) postanowienie w przedmiocie prawa pomocy zapadło w dniu 11 stycznia 2012 r. i zostało prawidłowo doręczone stronie w dniu 19 stycznia 2012 r. Wobec nie wniesienia przez skarżącego dopuszczalnego prawem środka zaskarżenia, orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 27 stycznia 2012 r. Z uwagi na fakt, iż skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy tylko w zakresie częściowym, w postaci ustanowienia adwokata, rozpatrzenie zażalenia z dnia 10 grudnia 2012 r. dopiero od tej daty stało się zasadne.
W przedstawionym powyżej stanie faktycznym orzec należy, iż wniesiona w dniu 13 lutego 2012 r. skarga na przewlekłość postępowania jest bezzasadna. Czynności Sądu zmierzające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia były terminowe i prawidłowe, a czas oczekiwania na rozpatrzenie spornego zażalenia był uzależniony od zakończenia postępowania wpadkowego dotyczącego przyznania stronie prawa pomocy. Należy wyraźnie zaznaczyć, iż nie każda zwłoka może być przyczyną stwierdzenia przewlekłości. Musi to być zwłoka nieuzasadniona, a ocena czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana być musi na podstawie szczegółowej analizy charakteru i stopnia skomplikowania sprawy, co niniejszym Naczelny Sąd Administracyjny uczynił.
Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki orzekł jak w sentencji postanowienia.