Uzasadnienie
PPHU S. Sp. z o.o. w K. wniosła w dniu 7 listopada 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 9 października 2008 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. Do skargi dołączono podpisane przez dwie osoby pełnomocnictwo dla radcy prawnego – A. P. do działania w imieniu Spółki. Nie załączono natomiast dokumentu z Krajowego Rejestru Sądowego potwierdzającego uprawnienie osób udzielających pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki.
W związku z tym brakiem formalnym pełnomocnik Spółki został wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Pierwszego WSA w Rzeszowie z dnia 13 stycznia 2009 r. do przedłożenia odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikałoby, że osoby udzielające pełnomocnictwa były uprawnione do działania w imieniu Spółki w dacie wniesienia skargi. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik przedłożył dwa opisy KRS: na dzień 19 grudnia 2008 r. i 19 stycznia 2009 r. Oba odpisy nie pozwalały jednak formalnie na stwierdzenie kto był uprawniony do działania w imieniu Spółki w dniu 7 listopada 2008 r. (data wniesienia skargi). W związku z twierdzeniem pełnomocnika Spółki, że nie jest w stanie dostarczyć stosownego odpisu w terminie wyznaczonym przez sąd pierwszej instancji, przedłużono termin to przedstawienia właściwego dokumentu o kolejne 14 dni.
WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Rz 804/08, odrzucił, na podstawie art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), skargę spółki wobec nie przedłożenia w prolongowanym terminie stosownego odpisu KRS.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając:
- I. Niewłaściwe zastosowanie przepisów procedury sądowo-administracyjnej, tj.:
- 1. naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 i art. 49 p.p.s.a, poprzez zastosowanie polegające na przyjęciu, że pełnomocnik Skarżącego nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych wniesionej skargi, poprzez przedłożenie przy pierwszej czynności do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisami mocodawców, nie wykazując że mocodawcy są umocowani do reprezentowania spółki,
- 2. naruszenie art. 37 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i nietrafne przyjęcie, że pełnomocnik Skarżącego, pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie wykazał, iż mocodawcy są umocowani do reprezentowania Spółki, a tym samym do skutecznego udzielenia pełnomocnictwa do działania w imieniu osoby prawnej, na dzień wniesienia skargi.
- II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
- 1. art. 39 pkt 1 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r., Nr 168, poz. 1186), poprzez niezastosowanie i w konsekwencji na przyjęciu, że na podstawie złożonych przez pełnomocnika Skarżącego odpisów z KRS Spółki na dzień 19 grudnia 2008 r. oraz 19 stycznia 2009 r. nie można stwierdzić, czy osoby podpisujące pełnomocnictwo były w dacie jego podpisywania oraz w dacie wniesienia skargi uprawnione do działania w imieniu Spółki,
- 2. § 52 pkt a, b i c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach (Dz. U. z 2000 r., Nr 117, poz. 1237) w zw. z § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie ustroju organizacji Centralnej Informacji Rejestru Sądowego oraz szczegółowych zasad udzielania informacji z Rejestru i udostępniania dokumentów z katalogu (Dz. U. z 2006 r., Nr 247, poz. 1811) poprzez nie zastosowanie, a w konsekwencji na uznaniu, że na podstawie złożonych przez pełnomocnika Skarżącego odpisy z KRS Spółki na dzień 19 grudnia 2008 r. oraz 19 stycznia 2009 r. nie można stwierdzić, czy osoby podpisujące pełnomocnictwo były w dacie jego podpisywane oraz w dacie wniesienia skargi uprawnione do działania w imieniu Spółki,
- 3. art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483), polegające na pozbawieniu Skarżącego prawa do obrony swych praw przy udziale profesjonalnego pełnomocnika, a tym samym pozbawienie Skarżącego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji w całości oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Do skargi kasacyjnej pełnomocnik spółki dołączył odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że osoby, które podpisały pełnomocnictwo dla radcy prawnego – A. P. były umocowane do reprezentacji spółki w dniu złożenia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik strony zobowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej przedłożyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisami mocodawców. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik Spółki uczynił zadość dyspozycji przytaczanego przepisu. Jednakże, zgodnie z art. 29 p.p.s.a. osoby działające w imieniu osoby prawnej są zobowiązane do wykazania swojego umocowania stosownymi dokumentami przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Systemowe odczytanie art. 29 i art. 37 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że w wypadku osoby prawnej (a niewątpliwie jest nią – jako spółka z o.o. - strona przedmiotowej sprawy) pełnomocnik powinien przy pierwszej czynności procesowej nie tylko przedłożyć udzielone mu pełnomocnictwo, ale także dokumenty potwierdzające uprawnienie do działania w imieniu osoby prawnej udzielającym pełnomocnictwa. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie.
Przykładowo w wyroku z dnia 22 kwietnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt FSK 1675/04) stwierdził: "Jeśli skarga w imieniu spółki została złożona przez pełnomocnika (art. 34 p.p.s.a.), to przy dokonaniu pierwszej czynności pełnomocnik był obowiązany dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo (art. 37 § 1 p.p.s.a.) oraz dokumenty wskazujące umocowania osób upoważnionych do działania w imieniu spółki (art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a.). Ratio legis tych przepisów nakazuje stosować te same zasady w przypadku składania pisma procesowego przez organ osoby prawnej, jak i przez ustanowionego przez ten organ pełnomocnika".
Sąd uprawniony jest w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwać stronę do usunięcia dostrzeżonych braków pod rygorem określonych skutków prawnych. Strona powinna zastosować się do treści wezwania sądowego. W przeciwnym wypadku musi być świadoma negatywnych konsekwencji procesowych niezastosowania się lub niewłaściwego zastosowania do tego wezwania.
Z akt analizowanej sprawy wynika, że w odpowiedzi na wezwania sądu pierwszej instancji pełnomocnik Spółki przedłożył dwa odpisy KRS, obrazujące stan Spółki na dzień 19 grudnia 2008 r. i 19 stycznia 2009 r. Oba odpisy, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie pozwoliły jednak na formalne określenie osób uprawnionych do działania w imieniu Spółki w dacie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Właściwym dokumentem w badanej sprawie był pełny odpis Krajowego Rejestru Sądowego, który to strona dołączyła do badanej skargi kasacyjnej. Wynika z niego, że osoby (M.D. – Zastępca Prezesa i J.D. - Prezes), które podpisały pełnomocnictwo z dnia 30 października 2008 r. dla radcy prawnego – A. P. były umocowane do reprezentacji spółki w dniu złożenia skargi, czyli 7 listopada 2008 r. W świetle powyższych okoliczności nie może budzić wątpliwości, że skarżąca spółka była reprezentowana przez prawidłowo ustanowionego pełnomocnika, której to oceny nie może nawet zmienić konstatacja o pewnych formalnych niedociągnięciach w działaniach pełnomocnika spółki.
Skoro zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie podstawa do odrzucenia skargi, ponieważ niewątpliwe jest, że w sprawie działał prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Za rozstrzygnięciem takim przemawia także wzgląd na konstytucyjne prawo do sądu.
Sąd nie zasądził dochodzonego przez wnoszącego skargę zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu pierwszej instancji uwzględniającym lub oddalającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.