Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3455/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 18 września 2014 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.
Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że wraz z ww. skargą skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu wskazał, że w chwili obecnej nie jest w stanie uregulować tak wysokiego podatku. Zasiedzenie miało na celu jedynie uregulowanie stanu prawnego nieruchomości. Skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa jest zła bowiem w 2012 r. uległ wypadkowi i w dalszym ciągu odczuwa jego skutki, co utrudnia pracę zarobkową. Podniósł też, że nie posiada, żadnych oszczędności bowiem wszystkie środki przeznaczył na ulepszenie zamieszkiwanej nieruchomości.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie został uzasadniony z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a.". Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi znaczną szkodę lub spowoduje dla niego trudne do odwrócenia skutki, skarżący podniósł jedynie, że wykonanie decyzji w jego sytuacji majątkowej jest niemożliwe z uwagi na brak majątku niezbędnego do uregulowania zobowiązania, stwierdzenie to nie zostało jednak poparte żadnymi uzasadniającymi je argumentami.
Sąd zauważył, że skarżący nie przedstawił np. żadnych dokumentów, które uprawdopodabniałyby jego złą sytuację finansową. Nadto, podkreślono, że kwestia wysokości zobowiązania określonego skarżącemu przez organ nie może być sama w sobie przesłanką do wstrzymania zaskarżonego aktu.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił mu rażące naruszenie prawa poprzez zawężającą wykładnię przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz brak rozpoznania wszystkich dowodów poprzez zignorowanie dowodów znajdujących się w aktach sprawy oraz wniósł o uchylenie postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji co najmniej w zakresie egzekucji z nieruchomości. W uzasadnieniu podniósł m.in., że zajęcie jego rachunków bankowych nie doprowadziło do zaspokojenia roszczenia organów podatkowych, co oznacza, że kolejnym środkiem egzekucyjnym będzie egzekucja z nieruchomości. Do tego, w aktach sprawy znajdują się dowody, z których wynika, że wobec skarżącego prowadzona jest egzekucja administracyjna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA).
Jak słusznie wskazywał Sąd pierwszej instancji, trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, CBOSA).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13 i powołane tam orzecznictwo, CBOSA). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
Wobec podnoszonych przez stronę okoliczności wskazać należy, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15, CBOSA). Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy też wskazać, że - po pierwsze - zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej.
Po drugie zaś - w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej u.p.e.a.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Te okoliczności prawne niewątpliwie służą ochronie strony i jej rodziny.
W sprawie tej skarżący powołuje się na możliwość egzekucji z nieruchomości. Niewątpliwie egzekucja z nieruchomości niesie ze sobą możliwość zajścia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., o których strona wspominała tak we wniosku o ochronę tymczasową, jak i w zażaleniu. W niniejszej sprawie mamy jednak do czynienia z sytuacją, gdy zagrożenie takie, wobec zajęcia rachunku bankowego, nie zachodzi. W świetle art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych obejmują egzekucję: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości, z nieruchomości.
Zasadą postępowania egzekucyjnego jest ta właśnie kolejność stosowania środków egzekucji, co oznacza, że egzekucja z nieruchomości jest, jako najdotkliwszy środek, stosowana dopiero po bezskutecznym wykorzystaniu (lub braku możliwości wykorzystania) poprzednich środków. Są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego.
Podnieść trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwykło się zauważać, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2247/14, CBOSA).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarżący nie przedstawił dokumentacji, która pozwalałaby na dokonanie prawidłowej oceny sytuacji finansowej skarżącego, a tym samym nie wykazał istnienia okoliczności istotnych z punktu widzenia art. 61 § 3 p.p.s.a. W rezultacie słusznie odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Podkreślić należy, że przedstawione przez skarżącego dokumenty nie przedstawiają pełnego obrazu jego sytuacji majątkowej. Dla pełni obrazu sytuacji majątkowej i materialnej skarżącego pożądanym byłoby podanie całości posiadanego przez niego mienia, co dopiero pozwoliłoby na ocenę istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W związku z faktem, że tego nie uczyniono, trudno uznać, iż Sąd pierwszej instancji miał możliwość poznać rzeczywistą sytuację majątkową skarżącego i tym samym mógł rozstrzygnąć pozytywnie o zaistnieniu przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podnieść trzeba również, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, zgodnie z którym Sąd ten w ramach postępowania zażaleniowego ocenia legalność działania Sądu pierwszej instancji w związku z wydanym postanowieniem, nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. II FZ 394/14; postanowienie NSA z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 331/14; postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1793/14; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 144/15; postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 653/14, CBOSA).
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 p.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za nienaruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie skarżącego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.