Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1433/15, odmówił O. S.A. w W. – nazywanej dalej "Spółką", przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarga Spółki została odrzucona postanowieniem z 25 stycznia 2016 r., ponieważ pełnomocnik strony nie uzupełnił braku fiskalnego skargi w wyznaczonym terminie. Z akt sprawy wynikało bowiem, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało po raz pierwszy awizowane 28 grudnia 2015 r. Natomiast 5 stycznia 2016 r. przesyłka została awizowana po raz drugi. Ponieważ do 11 stycznia 2016 r. przesyłki nie odebrano, Sąd przyjął, zgodnie z art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", że doszło do doręczenia zastępczego.
Wnioskiem z 16 lutego 2016 r. pełnomocnik Spółki wniósł o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. W motywach wniosku pełnomocnik Spółki podniósł, że nie otrzymał żadnego z awiz. 28 grudnia 2015 r. kancelaria była zamknięta i awiza nie pozostawiono w drzwiach. Zwrócił przy tym uwagę, że drzwi prowadzące do kancelarii są szklane i umieszczenie w nich druku awiza jest niemal niemożliwe. Natomiast 5 stycznia 2016 r. kancelaria była otwarta. Tego dnia jej pracownicy przyjęli korespondencję, pośród której nie znajdowały się druki zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Do wniosku załączono oświadczenie pracownika operatora pocztowego, który 5 stycznia miał doręczyć kancelarii korespondencję, zgodnie z którym tego dnia nie otrzymał on druków awizo.
W odpowiedzi na reklamację pełnomocnika i wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach operator pocztowy stwierdził, że oba druki pozostawiono w drzwiach kancelarii. Zaznaczył przy tym, że nie przewidziano czynności uwierzytelniających pozostawienie druków awizo w drzwiach. Operator pocztowy, odnosząc się do załączonego do wniosku oświadczenia – złożonego przez jego pracownika – wskazał, że z powodu upływu czasu nie pamięta on, czy pozostawił awizo. Ponadto, jak sam przyznał, przy podpisywaniu wspomnianego oświadczenia został wprowadzony w błąd przez pracownika kancelarii.
Równocześnie pełnomocnik Spółki wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 maja 2016 r.
W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek pełnomocnika Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W jego ocenie, pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił tego, że przesyłki nie podjął w terminie z przyczyn przez niego niezawinionych. Adnotacje na kopercie zawierającej wezwanie wskazują, że druk awizo został pozostawiony dwukrotnie: 28 grudnia 2015 r. i 5 stycznia 2016 r. Fakt ten został potwierdzony również przez Pocztę Polską w dwóch pismach. Dalej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że jakkolwiek domniemanie wynikające z art. 73 P.p.s.a. podlega wzruszeniu – samo oświadczenie strony, że awizo nie zostało pozostawione, nie jest wystarczające. Tym bardziej, jeżeli przeczą mu pisma operatora pocztowego i adnotacje na kopertach z awizowaną przesyłką.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do dowodów powołanych przez stronę, uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, co uniemożliwia poddanie postanowienia merytorycznej kontroli. W zażaleniu podniesiono także zarzut naruszenia art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, że pełnomocnik Spółki nie uprawdopodobnił braku winy, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
W motywach zażalenia pełnomocnik strony wytknął Sądowi pierwszej instancji, że w swoich rozważaniach nie odniósł się do kwestii pozostawienia awizo w drzwiach kancelarii, w sytuacji gdy była ona otwarta. Jego zdaniem, takie działanie byłoby nieracjonalne, a ocena Sądu pierwszej instancji pozostaje w sprzeczności z doświadczeniem życiowym. Tym bardziej, że zgodnie z oświadczeniem pracownika Poczty Polskiej, 5 stycznia 2016 r. nie pozostawił on w kancelarii żadnego awizo. Pełnomocnik zwrócił ponadto uwagę, że w szklanych drzwiach, prowadzących do lokalu zajmowanego przez kancelarię, praktycznie nie jest możliwe pozostawienie takiego druku. W świetle powyższego, jego zdaniem, uprawdopodobnił on brak winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.
W dalszej części uzasadnienia zażalenia pełnomocnik Spółki przywołał postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 29 lutego 2016 r. (sygn. akt I SA/Ol 820/15), które zapadło w tożsamym stanie faktycznym. Postanowieniem tym sąd uchylił swoje wcześniejsze postanowienie, odrzucające skargę, stwierdzając, że strona nie uchybiła terminowi do usunięcia braków formalnych skargi. Pełnomocnik wskazał także na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 2 marca 2016 r. (sygn. akt I SA/Bk 297/15), którym sąd przywrócił stronie termin do uzupełnienia braku formalnego skargi. Postanowienie to również zapadło w tożsamym stanie faktycznym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie okazało się niezasadne, dlatego podlega oddaleniu.
Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 maja 2016 r. (sygn. akt II FZ 290/16) oddalił zażalenie pełnomocnika Spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w przedmiocie odrzucenia skargi. Z jego motywów wynika, że – wbrew temu co wywodzi pełnomocnik strony – druk awizo pozostawiono 5 stycznia 2016 r. w kancelarii. W konsekwencji wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone 11 stycznia 2016 r. w trybie przewidzianym w art. 73 P.p.s.a.
Przywołanie tego postanowienia jest konieczne, ponieważ zarówno argumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, jak i wywody pełnomocnika strony przedstawione w badanym zażaleniu – zmierzają w istocie rzeczy do wykazanie, że termin do uzupełnienia braków skargi nie rozpoczął swojego biegu. Jeżeli bowiem awizo nie zostałoby pozostawione w siedzibie pełnomocnika strony, nie zostałaby spełniona przesłanka wyrażona w art. 73 § 3 P.p.s.a., a co za tym idzie nie doszłoby do doręczenia pisma w trybie zastępczym. Innymi słowy, opisane we wniosku okoliczności nie mogą posłużyć jako argumenty przemawiające za niedochowaniem przez stronę terminowi z przyczyn przez nią niezawinionych – co uzasadniałoby jego przywrócenie.
Natomiast w sytuacji, w której termin do uzupełnienia braku formalnego skargi nie rozpocząłby swojego biegu, wpłacając 10 lutego 2016 r. wpis sądowy pełnomocnik Spółki nie mógłby mu uchybić. Jeżeli tak by było, Sąd pierwszej instancji powinien był wydać postanowienie o uchyleniu postanowienia o odrzuceniu skargi.
Rzecz jednak w tym, że w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta wspomnianym wcześniej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast pełnomocnik Spółki, posługując się tymi samym argumentacji, co w przypadku zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, próbuje osiągnąć korzystne dla siebie rozstrzygnięcie za pomocą innego środka procesowego.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 170 P.p.s.a. po uprawomocnieniu się orzeczenia w przedmiocie odrzucenia skargi, nabrało ono moc wiążącą względem wymienionych w tym przepisie podmiotów. Moc wiążąca orzeczenia oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Tym samym w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. W tym przypadku istotą sprawy było rozstrzygnięcie, czy doszło do doręczenia wezwania w trybie przewidzianym w art. 73 P.p.s.a. – czyli ocena zdarzenia, które zostało już zbadane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 25 maja 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem podjętym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, a postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niemniej jednak z przedstawionych wcześniej względów rozbieżność ta nie może mieć wpływu na ocenę wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Równocześnie należy zwrócić uwagę na rozbieżność pomiędzy wspomnianym postanowieniem, a postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W pierwszym z postanowień sąd administracyjny stwierdził, że pełnomocnik dokonał czynności bez naruszenia terminu, podczas gdy w drugim z tym postanowień sąd doszedł do wniosku, że termin ten został naruszony, ale z przyczyn niezależnych od strony.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 tej ustawy.