Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FZ 532/16

Uzasadnienie

1. 1. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r. o sygn. akt I SA/Gd 1445/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę H. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 4 września 2014 r. o nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku.
3. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podał, że zarządzeniem z dnia 17 listopada 2014 r. skarżąca została zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł z pouczeniem, że nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni skutkować będzie odrzuceniem skargi. Na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r. o sygn. akt II FZ 132/15. Następnie zarządzeniem z dnia 5 maja 2015 r. skarżąca została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. W odpowiedzi na powyższe skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. Referendarz sądowy WSA w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Na przedmiotowe zarządzenie skarżąca wniosła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. WSA w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2015 r. o sygn. akt II FZ 796/15.

Zarządzeniem z dnia 30 listopada 2015 r. skarżąca została zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł z pouczeniem, że nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni skutkować będzie odrzuceniem skargi. W odpowiedzi na powyższe zobowiązanie skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy.

1. 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2. 3.1. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku, w którym sformułowała wniosek o jego uchylenie. Argumentowała, że nie jest w stanie ponieść kosztów w sprawie.
3. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidło postanowił o odrzuceniu skargi. W świetle art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismami, o których mowa w cytowanym przepisie, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został w wyznaczonym terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
5. 4.2. Po uprawomocnieniu się postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bieg terminu do opłacenia skargi, wyznaczony kierowanym do strony ponownym wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi, nie zostaje przerwany, nawet jeżeli strona po doręczeniu jej takiego ponownego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 11 stycznia 2008 r., II FZ 617/07; z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 270/16; z dnia 10 czerwca 2016 r., I FZ 150/16). W orzecznictwie sądowym utrwalony jest również pogląd, wyrażany tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia 8 maja 2007 r., II FSK 649/06, z dnia 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09; z dnia 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09; z dnia 7 lutego 2011 r., II FSK 2274/10), jak i wcześniej Sądu Najwyższego (por. postanowienie z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999 nr 9, poz. 153; postanowienie z dnia 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1461/98, OSNC 1999 nr 11, poz. 196), który Naczelny Sąd Administracyjny podziela w składzie orzekającym w tej sprawie, zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia.
6. 4.3. W rozpatrywanej sprawie skarżąca, wezwana zarządzeniem z dnia 5 maja 2015 r. do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, powołując się na trudną sytuację materialną i stan zdrowia oraz fakt udzielenia takiej pomocy w innym postępowaniu. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, z nieruchomości posiada jedynie mieszkanie o powierzchni 45 m2, innych składników majątku nie posiada. Oświadczenie to okazało się niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego oraz możliwości płatniczych skarżącej, wobec czego zarządzeniem z dnia 8 czerwca 2015 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dodatkowej dokumentacji określonej szczegółowo w tym zarządzeniu, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy. Skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do tego zobowiązania. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. Referendarz sądowy w WSA w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Na przedmiotowe zarządzenie skarżąca wniosła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. WSA w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2015 r. o sygn. akt II FZ 796/15. Następnie zarządzeniem z dnia 30 listopada 2015 r., doręczonym w dniu 4 grudnia 2015 r., skarżąca została zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł z pouczeniem, że nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni skutkować będzie odrzuceniem skargi. W dniu 17 grudnia 2015 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, zachowując pełną tożsamość argumentacji, jak w przypadku pierwszego wniosku, wskazując w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach te same składniki majątku oraz sytuację rodzinną, jak poprzednio.
7. 4.4. Podkreślenia wymaga, że pierwszy wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych został już merytorycznie i prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. Tym samym rozstrzygnięcie kwestii wpadkowej uzyskało już moc wiążącą na dalszych etapach postępowania. Kolejny wniosek może być rozpatrywany jedynie pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy w świetle ewentualnie zmienionej sytuacji materialnej skarżącej i dotyczyć wysokości kosztów sądowych, które skarżąca ma obowiązek jeszcze ponieść w postępowaniu. Obowiązkiem skarżącej domagającej się zmiany postanowienia w tym przedmiocie jednak jest wykazanie, że nastąpiła zmiana jej sytuacji majątkowej w porównaniu do tej ocenianej poprzednio. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane nawet w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może zatem uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy jest tożsamy z pierwotnie złożonym wnioskiem w przedmiotowej sprawie.

Tym samym należy uznać, że zasadnie skarżąca ponownie została wezwana zarządzeniem z dnia 30 listopada 2015 r. do uiszczenia wpisu od skargi, którego pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia nie uiściła. W rezultacie zaistniała podstawa do odrzucenia skargi przewidziana w art. 220 § 3 p.p.s.a., którą WSA w Gdańsku prawidłowo powołał w zaskarżonym postanowieniu. Należy zgodzić się tym samym z Sądem pierwszej instancji, że w zaistniałej sytuacji upływ terminu wyznaczonego do uiszczenia wpisu obligował ten Sąd do odrzucenia skargi. Odmienne działanie WSA w Gdańsku mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie skutkowałoby nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania.

1. 4.5. Mając na uwadze powyższą argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.