Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2012 r., I SA/Po 843/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił R. P. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu z dnia 11 czerwca 2012r. w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 16 sierpnia 2011 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania prowadzonego w zakresie nabycia przez płatnika ulgi w podatku rolnym.
W uzasadnieniu sąd wskazał, że pismem datowanym na 3 sierpnia 2012r. - wniesionym do sądu 6 sierpnia 2012r. – podatnik ponownie wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 11 czerwca 2012r. jednocześnie składając wniosek ewentualny o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w przypadku gdyby nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Natomiast w piśmie bez tytułu, datowanym na dzień 17 sierpnia 2012r. – nadanym do sądu w dniu 17 sierpnia 2012r., podatnik stwierdził m.in., że wnosi "zażalenie do NSA na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2012r. i wnioskuje uchylenie w całości".
W związku z powyższym sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 11 czerwca 2012 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Odwołując się do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) zwanej dalej: p.p.s.a. - oraz art. 87 p.p.s.a. sąd wskazał, że skarżący w ogóle nie powołał okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 11 czerwca 2012r.
Co więcej złożył ponowne zażalenia na to postanowienie z dnia 11 czerwca 2012r., w sytuacji gdy pierwsze z zażaleń zostało odrzucone postanowieniem z 2 sierpnia 2012r. W opinii sądu podatnik nie zdawał sobie jednak sprawy z odrzucenia wcześniejszego zażalenia albowiem postanowienie z dnia 2 sierpnia 2012r. zostało mu doręczone dopiero w dniu 10 sierpnia 2012 r.
Sąd uznał, że skoro podatnik w ogóle nie wskazał okoliczności, które spowodowały uchybienie terminowi to nie uprawdopodobnił on braku winy w niezachowaniu terminu. Dlatego nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 p.p.s.a.
- 2. W zażaleniu podatnik wniósł o uchylenie zaskarżono postanowienia, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
3. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu tego terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Z podanych powyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminu procesowego, gdy strona nie ponosi winy w uchybieniu. Takie przywrócenie uchybienia terminu prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin dla dokonania określonej czynności rozpoczyna swój bieg na nowo, a jego przywrócenie należy do kompetencji sądu (tak: H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 432).
Jednakże warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są: brak winy w uchybieniu, powodowanie przez uchybienie terminu dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Ponadto, przywrócenie terminu może nastąpić jedynie na wniosek podmiotu, który terminowi uchybił.
Natomiast zgodnie z art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (który to przypadek w niniejszej sprawie nie zachodzi). Natomiast w przypadku nie uzupełnienia lub nie poprawienia pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania.
4. W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu z dnia 11 czerwca 2012r. w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego bez podania przyczyny oraz wskazania braku winu w uchybieniu terminu do złożenia takiego wniosku, jakkolwiek dokonał uchybionej czynności umieszczając w tym piśmie zażalenie na postanowienie sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sytuacji sąd pierwszej instancji powinien był wezwać skarżącego do uzupełnienia braków wniosku poprzez wskazanie przyczyn uchybienia terminu do złożenia zażalenia. W takiej bowiem sytuacji brak jest możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Dlatego też w tej sytuacji rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu bez wezwania do jego uzupełniania sąd pierwszej instancji naruszył art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie sąd pierwszej instancji wezwie skarżącego do uzupełnienia braków wniosku poprzez wskazanie przyczyn uchybienia terminu do złożenia zażalenia.
- 5. Mając na powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji