Uzasadnienie
S. S.A. w P., reprezentowana przez r.pr. D. O., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1172/16, na złożenie której termin upłynął 21 marca 2017 r. Wraz z tym wnioskiem złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik spółki wskazała, że od 20 do 30 marca 2017 r. była obłożnie chora, na dowód czego przedłożyła zaświadczenie lekarskie. Z uwagi na intensywny i gwałtowny przebieg choroby nie była w stanie wykonywać jakichkolwiek czynności, w tym również pracy zawodowej. Nie mogła również zlecić nikomu sporządzenia skargi kasacyjnej, ponieważ prowadzi samodzielnie kancelarię. Nie miała również możliwości ze skorzystania z pomocy domownika, gdyż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarga kasacyjna została złożona po terminie i takie działanie rodzi po stronie skarżącej ujemne skutki procesowe w postaci braku możliwości zaskarżenia wyroku Sądu I instancji. Strona w ustawowym terminie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego środka odwoławczego, gdyż został on nadany w polskiej placówce pocztowej 5 kwietnia 2017 r., a ustanie przyczyny uchybienia miało miejsce 30 marca 2017 r. Do wniosku tego została dołączona skarga kasacyjna. Powyższe oznacza, że zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu wskazane powyżej pod pkt 1, 2., 3 i 5.
Ponadto, należy stwierdzić, że skarżąca prawidłowo złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do NSA. Sprawa rozpoznawana jest w trybie ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 217 ze zm., dalej ustawa wdrożeniowa), zgodnie z którą skargę kasacyjną wnosi się bezpośrednio do Sądu II instancji, więc zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a, do tego Sądu powinien być złożony wniosek o przywrócenie terminu.
Należało zatem zbadać, czy strona uprawdopodobniła swój brak winy w uchybieniu terminu.
Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z: 8.10.2013 r., II GZ 549/13; 3.10.2013 r., I FZ 410/13; 1.10.2013 r., II OZ 833/13; 25.9.2013 r., I OZ 828/13, dostępne na stronie internetowej ww.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Sąd oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności. Innymi słowy sąd powinien zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn niezawinionych przez stronę, bądź w sytuacji gdy działa ona przez pełnomocnika – przez tego pełnomocnika. Należy bowiem mieć na uwadze, że badając winę strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności, sąd powinien poddać analizie również działanie osób trzecich, upoważnionych do działania w imieniu strony.
W orzecznictwie i w doktrynie wskazuje się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności przez takiego pełnomocnika. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, których pełnomocnik nie mógł usunąć.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej doszło z przyczyn, których nie mogła usunąć przy dołożeniu najwyższej staranności.
Po pierwsze, pełnomocnik skarżącej uprawdopodobniła, a wręcz udowodniła, że 20 marca 2017 r., czyli w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, zapadła na nagłą chorobę, której w żaden sposób nie była w stanie przewidzieć. Jak wynika z zaświadczenia lekarskiego dołączonego do rozpoznawanego wniosku r.pr. D. O. była "obłożnie chora i niezdolna do wykonywania pracy w okresie 20-30 marca 2017 r." (por. k. 580 akt sądowych). Z powyższego wynika, że w tym czasie nie mogła osobiście sporządzić środka odwoławczego.
W okolicznościach niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącej nie mogła również zlecić wykonania tej czynności innym osobom, gdyż prowadzi ona kancelarię jednoosobową, nie ma wspólników ani pracowników, którym mogłaby przekazać niezbędne materiały, a także zadanie sporządzenia skargi kasacyjnej. Radca prawny D. O. nie mogła przekazać sporządzenia skargi kasacyjnej komukolwiek, ponieważ w stosunku do tej czynności został w art. 175 § 1-3 p.p.s.a. nałożony obowiązek adwokacko-radcowski, oznaczający, że tylko wskazane w tym przepisie podmioty mogą sporządzić prawidłowo wniesioną skargę kasacyjną.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pełnomocnik skarżącej nie była w stanie sporządzić osobiście skargi kasacyjnej, ani przekazać tego pisma do sporządzenia innemu profesjonalnemu pełnomocnikowi, nie narażając swojego zdrowia na jeszcze poważniejszą chorobę, niż ta, na którą już zapadła. W konsekwencji należało uznać, że okoliczności przedstawione we wniosku uprawdopodobniają, że niedochowanie terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy r.pr. D. O., a tym samym skarżącej spółki, w imieniu której ta pełnomocnik działała.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. i w związku z art. 64 ustawy wdrożeniowej, orzekł jak w sentencji.