Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 791/14 oddalił skargę A. sp. z o.o. w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 19 grudnia 2013 r. została przeprowadzona kontrola drogowa autobusu o nr rej. [...], którym wykonywano regularny przewóz osób na podstawie zezwolenia udzielonego A. sp. z o.o. w T. Podczas kontroli stwierdzono, że autobus ten nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu, z uwagi na brak wyposażenia w boczną tablicę kierunkową. W związku z powyższym, na spółkę została nałożona kara pieniężna w wysokości 5000 złotych. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 92a ust. 1, 2, 6, art. 18b ust. 1 pkt 1, art. 18b ust. 2 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm., dalej: u.t.d.) oraz Lp. 2.5.1 załącznika nr 3 do tej ustawy, jak również § 18 ust. 1 oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm., dalej: rozporządzenie Ministra Infrastruktury).
Oddalając skargę spółki A. na decyzję organu II instancji z dnia [...] czerwca 2014 r., WSA w Bydgoszczy uznał za prawidłowe stanowisko organów, że wymóg posiadania bocznej tablicy kierunkowej należy do warunków technicznych autobusu, a w konsekwencji brak takiej tablicy skutkuje nałożeniem kary pieniężnej określonej w załączniku nr 3 do u.t.d. pod Lp. 2.5.1. Według Sądu I instancji, warunkami technicznymi pojazdów w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.). – rozdziału 1 w dziale III – są wszelkie warunki odnoszące się do budowy, wyposażenia i utrzymania pojazdów uregulowane w art. 66 i w art. 66a Prawa o ruchu drogowym, a także w przepisach rozporządzeń wykonawczych do ustawy wydanych na podstawie upoważnień, zamieszczonych w art. 66 i w art. 66a Prawa o ruchu drogowym.
Sąd wskazał, że warunki techniczne pojazdów, w tym autobusów, zostały określone w przepisach art. 66 ust. 1–2 i ust. 3a–4 oraz art. 66a Prawa o ruchu drogowym, a także w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego sformułowanego w art. 66 ust. 5 i 8 Prawa o ruchu drogowym. Zdaniem WSA, pojęcie warunków technicznych pojazdów, w tym także pojęcie warunków technicznych odnoszących się do autobusów, należy odczytać w drodze wykładni systemowej na podstawie treści przepisów Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzenia wykonawczego. Według WSA, zarówno wyposażenie pojazdów jak i warunki dodatkowe, w tym warunki dodatkowe dla autobusu są według systematyki rozporządzenia warunkami technicznymi pojazdów.
Sąd wskazał, że w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w rozdziale 5 działu III wśród warunków dodatkowych dla autobusu(będących – w ocenie Sądu – warunkami technicznymi pojazdu w rozumieniu przepisów rozdziału 1 w dziale III Prawa o ruchu drogowym), znajduje się przepis § 18 ust. 1 pkt 13, według którego autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony w tablice kierunkowe. Zgodnie natomiast z § 21 ust. 1 rozporządzenia, tablice kierunkowe to tablica czołowa i tablica boczna. W związku z tym, wykonywanie przewozu regularnego autobusem, który nie jest wyposażony w tablicę kierunkową boczną jest równoznaczne, w rozumieniu załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (Lp. 2.5.1.), z wykonywaniem przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego i podlega karze administracyjnej w wysokości 5000 złotych.
WSA wskazał również, że dostrzega, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest odmienny pogląd, zbieżny z tym, jaki prezentuje skarżąca zgodnie, z którym brak bocznej tablicy kierunkowej należy kwalifikować, jako podlegające karze w wysokości 2000 zł niespełnianie wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów (Lp. 2.5.2. załącznika nr 3 do u.t.d.). Jednakże poglądu tego Sąd I instancji nie podzielił.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku spółka A. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i (w konsekwencji) niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w związku z lp. 2.5.1 załącznika nr 3 do ww. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 13 w związku z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu niezbędnego ich wyposażenia, poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie braku bocznej tablicy kierunkowej, jako naruszenia warunków technicznych autobusu ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów postawionych w jej petitum. Skarżąca podtrzymała stanowisko prezentowane w toku postępowania przed organami administracji jak i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że tablica kierunkowa pojazdu (zarówno boczna, jak i czołowa) jest elementem wyposażenia pojazdu. Brak takiej tablicy winien ewentualnie skutkować nałożeniem kary w wysokości 2000 złotych za naruszenie z Lp. 2.5.2 załącznika nr 3 do u.t.d. Natomiast w kontekście przywołanej przez WSA rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, skarżąca kasacyjnie zasugerowała rozważenie, czy w sprawie nie występuje zagadnienie wymagające wykładni w trybie art. 187 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu, będący radcą prawnym, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi
Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) co oznacza, że podstawą jej rozpoznania jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji.
W związku z powyższym podkreślić należy, że poza sporem pozostaje okoliczność, iż w dniu kontroli strona wykonywała regularny przewóz drogowy osób w ramach komunikacji publicznej, autobusem nieposiadającym bocznej tablicy kierunkowej.
Skarżąca kasacyjnie spółka kwestionuje wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 5000 zł na podstawie Lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (u.t.d.) za brak bocznej tablicy kierunkowej na autobusie wykonującym powyższy przewóz, zamiast kary w wysokości 2000 zł na podstawie L.p. 2.5.2. tego załącznika a więc za wykonywanie przewozu autobusem, który nie spełnia wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów.
Istota sporu sprowadza się do tego, czy w stanie prawnym obowiązującym w dacie kontroli, tj. 19 grudnia 2013 r. dopuszczalne było ukaranie spółki wykonującej przewóz drogowy, z zastosowaniem sankcji określonej w L.p. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d., a więc za wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu (przewóz regularny).
Punktem wyjścia do dokonania wykładni przepisów prawa znajdujących zastosowanie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy jest odwołanie się do treści art. 66 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d.). Przepis ten stanowi, że pojazd uczestniczący w ruchu ma być zbudowany, wyposażony i utrzymany tak, aby korzystanie z niego nie naruszało warunków określonych w punktach od 1 do 6 ustępu 1 art. 66 p.r.d. Zamieszczając powołany wyżej przepis w dziale III zatytułowanym "Pojazdy" w rozdziale 1 zatytułowanym "Warunki techniczne pojazdów" tym samym wskazano, że obowiązki związane z budową pojazdów ich wyposażeniem i utrzymaniem należy objąć wspólnym pojęciem – warunków technicznych pojazdów.
Jednocześnie w art. 66 ust. 5 p.r.d. ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw transportu do wydania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Obrony Narodowej rozporządzenia określającego warunki techniczne pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dział III rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia zatytułowany "Warunki techniczne pojazdu samochodowego i przyczepy przeznaczonej do łączenia z tym pojazdem" obejmuje 13 rozdziałów, z czego przepisy prawa zawarte w czterech pierwszych rozdziałach odnoszą się swym zakresem do wszystkich pojazdów samochodowych i przyczep, a przepisy prawa zawarte w rozdziałach od 5 do 13 działu III ww. rozporządzenia odnoszą się do wskazanych szczegółowo rodzajów pojazdów. Oznacza to, że autobusy winny spełniać warunki techniczne określone w przepisach działu III rozdział 1–4 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury, a nadto winny spełniać dodatkowe warunki określone w rozdziale 5 działu III tego aktu wykonawczego.
W związku z powyższym zauważyć należy, że mimo iż przepis § 18 ust. 1 oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury odwołuje się do wyposażenia autobusu, to jednak uwzględniając poczynione wyżej uwagi, stwierdzić należy, że ustawodawca zawarł w tych przepisach prawa dodatkowe warunki techniczne, jakie spełnić winien autobus uczestniczący w ruchu po drogach publicznych. Ponadto podkreślić trzeba, że w rozdziale 2 działu III omawianego rozporządzenia prawodawca zamieścił przepisy odnoszące się do wyposażenia pojazdów samochodowych oraz przyczep, które to wyposażenie stanowi o spełnieniu warunków technicznych, jakim mają odpowiadać pojazdy samochodowe oraz przyczepy, o których mowa w tym rozporządzeniu. Tak więc wyposażenie, o którym mowa w rozdziale 2 działu III rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz wyposażenie, o którym mowa w § 18 i w § 21 ww rozporządzenia określa w sposób szczegółowy warunki techniczne jakie winien spełniać autobus.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że skoro, stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 13 oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, autobusy regularnej komunikacji publicznej powinny być wyposażone w tablice kierunkowe, to brak tego wyposażenia rodzi skutek w postaci wykonywania przewozu regularnego w komunikacji publicznej autobusem nieodpowiadającym wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego i okoliczność ta uzasadnia zastosowanie sankcji określonej w Lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d.
Za niezasadne należy uznać odwołanie się skarżącej kasacyjnie do L.p. 2.5.2. załącznika nr 3 do u.t.d., gdyż w tym przypadku naruszenia związane są z przewozem określonej kategorii pasażerów a nie z rodzajem przewozu, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji.
Wypada zauważyć, że omawiana kwestia była już niejednokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który jednolicie i konsekwentnie wyrażał stanowisko analogiczne jak w niniejszym wyroku (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach oznaczonych sygnaturami akt: II GSK 1173/10, II GSK 904/13, II GSK 2403/13, II GSK 1556/14, II GSK 1100/14, II GSK 1620/14 – treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trzeba też dodać, że powyższe orzeczenia wyeliminowały z obrotu prawnego wyroki Sądów I instancji, które powoływał WSA w Bydgoszczy w wyroku objętym niniejszą skargą kasacyjną, jako przykłady spraw, w których sądy administracyjne zajmowały stanowisko zbieżne z poglądem skarżącej, że brak tablicy kierunkowej bocznej w przewozie regularnym należy zakwalifikować, jako element wyposażenia pojazdu.
Odnosząc się do sugestii skarżącej spółki o ewentualne wystąpienie w trybie art. 187 p.p.s.a. do składu siedmiu sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnym stwierdza, że w tej sprawie nie występuje zagadnienie prawne, które wymagałoby wykładni w szczególnym trybie.
Podsumowując, za nietrafny należy uznać zarzut kasacyjny błędnej wykładni art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w związku z Lp. 2.5.1 załącznika nr 3 do ww. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 13 w związku z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu niezbędnego ich wyposażenia. W efekcie należy uznać, że w ustalonym stanie faktycznym (niekwestionowanym przez spółkę) była podstawa do wymierzenia stronie kary pieniężnej określonej w Lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d., tj. w wysokości 5000 złotych. W tej sytuacji, zaakceptowanie przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku stanowiska organu było prawidłowe i nie naruszało prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 490) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804).