Uzasadnienie
1 UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 listopada 2006 r. odrzucił skargę T. Ł. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 kwietnia 2006 r. Nr [...], która utrzymywała w mocy decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Krakowie z dnia 9 marca 2005 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Krakowie z dnia 9 marca 2005 r., przyznającej T. Ł. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł w dniu 2 maja 2006 r. skargę na doręczoną mu 6 kwietnia 2006 r. decyzję Prezesa ARiMR, uiszczając należny wpis sądowy od wymienionej skargi w dniu 2 czerwca 2006 r. Sąd I instancji stwierdził, iż w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. SK 11/05 (Dz. U. z 2006 r. Nr 45, poz. 322), uznającym § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) za niezgodny z art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." i art. 2 Konstytucji, obowiązkiem pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem było uiszczenie bez wezwania wpisu stałego w terminie do wniesienia skargi. W związku z tym, iż w rozpoznawanej sprawie powyższy termin nie został dotrzymany, Sąd przyjął, że zachodzą przesłanki, stosowanie do art. 221 p.p.s.a., do odrzucenia skargi.
Na powyższe postanowienie skarżący reprezentowany przez radcę prawnego złożył pismo zatytułowane "zażalenie", w którym wniósł o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 221 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie i błędną wykładnię.
W uzasadnieniu tego pisma skarżący podał, iż z cytowanego przez Sąd I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. można wyprowadzić jedynie taki wniosek, iż pełnomocnika nie wzywa się już do uiszczenia wpisu. Tym samym przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pogląd Sądu, iż wpis od skargi wnoszonej przez profesjonalnego pełnomocnika powinien być uiszczony w terminie do złożenia skargi jest "całkowicie gołosłowny". Zdaniem skarżącego, żaden przepis tego nie nakazuje w przypadku obowiązku wnoszenia skargi do sądu za pośrednictwem organu administracji publicznej.
Skarżący zauważył ponadto, iż przepis nakazujący wskazanie przy uiszczeniu wpisu sygnatury akt sądowych nadal pozostaje w mocy. Powyższy obowiązek, zgodnie z logiką, można wypełnić dopiero po wpłynięciu skargi do Sądu, co ma miejsce po upływie terminu do złożenia skargi. Zdaniem skarżącego, taki kształt regulacji oznacza zatem, iż wpis "najpóźniej można uiścić do czasu, gdy wydane zostanie zarządzenie o odrzuceniu skargi z powodu jej nieopłacenia przez profesjonalnego pełnomocnika".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Niezależnie od zarzutów podniesionych przez skarżącego w niniejszej sprawie w stosunku do zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, w pierwszej kolejności wymaga rozważenia dopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi.
W myśl art. 173 § 1 p.p.s.a. od wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Nie ulega wątpliwości, że postanowienie o odrzuceniu skargi jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i to bez względu na przyczynę jej odrzucenia. Prowadzi to do wniosku, że od postanowienia o odrzuceniu skargi przysługuje skarga kasacyjna, a nie środek zaskarżenia w postaci zażalenia (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2004 r., sygn. OSK 653/04, niepubl.).
Pomimo prawidłowego pouczenia skarżącego, iż od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2006 r. może on złożyć skargę kasacyjną, pełnomocnik T. Ł. wniósł pismo nazywane "zażaleniem".
Znaczenie, jakie należy przypisać powyższemu błędowi wynika przede wszystkim z tego, że w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób zasadniczo odmienny zostały ukształtowane środki zaskarżania od orzeczeń wydanych przez sąd I instancji.
Wymogi ustawowe dotyczące skargi kasacyjnej, która jest środkiem zaskarżenia bardziej sformalizowanym niż zażalenie, obejmują między innymi sporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego, a w określonych sprawach przez doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, z wyjątkami, które nie mają znaczenia dla rozważanego problemu (art. 175 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna powinna spełniać zarówno wymogi formalne określone w art. 46 § 1 p.p.s.a., przewidziane dla pism w postępowaniu sądowym, jak i wymogi materialne (konstrukcyjne), określone w art. 176 p.p.s.a. Niespełnienie tych ostatnich nie podlega uzupełnieniu i czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną. W skardze kasacyjnej należy przytoczyć podstawy kasacyjne, przedstawić zarzuty pod adresem sądu I instancji, poprzez wskazanie konkretnych przepisów, których naruszenia dopuścił się sąd oraz je uzasadnić (art. 174 p.p.s.a.).
Pomimo nadania przez pełnomocnika pismu skarżącego z dnia 5 grudnia 2006 r. błędnej nazwy, w okolicznościach niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił potraktować powyższe pismo jako skargę kasacyjną, ponieważ spełnia ono szczególne wymagania ustawowe, jakim powinna co do swej konstrukcji odpowiadać każda skarga kasacyjna (art. 176 p.p.s.a.), jak również z tego powodu, że zostało ono sporządzone przez radcę prawnego.
Stwierdzając dopuszczalność wniesionego w rozpoznawanej sprawie przez skarżącego środka zaskarżenia, a w konsekwencji przechodząc do oceny zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej zaskarżonemu postanowieniu Sądu I instancji, należy uznać je w całości za nieuzasadnione.
Chybiony jest przede wszystkim zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 221 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, iż pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może ulegać wątpliwości, iż z art. 221 p.p.s.a. wynika prawny obowiązek jednoczesnego uiszczenia opłaty stałej przez pełnomocnika, przy czym przez określenie jednoczesny należy rozumieć obowiązek dokonania przez pełnomocnika zarówno czynności polegającej na wniesieniu pisma, jak i uiszczenie opłaty. Opłaty tej należy dokonać w terminie wyznaczonym przez ustawę do wniesienia skargi, przy czym rygor odrzucenia nieopłaconego pisma (skargi) pozostaje niezmiennie aktualny wobec wnoszącego pismo pełnomocnika, jeżeli pismo podlega opłacie stałej (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. II OZ 1024/06, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. II GSK 334/06, niepubl.).
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż skarżący był reprezentowany przez radcę prawnego, wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga podlegała opłacie stałej oraz to, że wpis stały nie został opłacony w terminie przewidzianym na wniesienie skargi. W takim stanie faktycznym, pełnomocnik skarżącego zobowiązany był uiścić wpis jednocześnie z wniesieniem skargi na decyzję Prezesa ARiMR z dnia 4 kwietnia 2006 r., niezależnie od tego, iż skarga ta podlegała wniesieniu do Sądu za pośrednictwem organu administracji publicznej.
Skarżący w sposób całkowicie mylny interpretuje skutki wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05. Konsekwencją utraty mocy przez § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakazujący wpis stały od skargi wnoszonej przez radcę prawnego uiszczać na wezwanie dopiero po przekazaniu skargi sądowi, jest powstanie obowiązku uiszczenia należnej opłaty przez pełnomocnika bez wezwania.
Należy zauważyć, iż w orzecznictwie NSA przyjmowano, iż przepis § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, dotycząc wyłącznie wpisu od skarg wnoszonych do sądu I instancji, stanowił wyjątek od ogólnej zasady określonej w art. 221 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2004 r., sygn. GZ 33/04). Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu § 5 ust. 2, niezgodnego z normą wyższego rzędu, spowodowało, iż obowiązek uiszczenia opłaty bez wezwania został rozciągnięty również na wpis od skargi wnoszonej przez radcę prawnego do sądu I instancji i objęty dyspozycją ustawową art. 221 p.p.s.a., wraz z zawartą w tym przepisie sankcją w postaci odrzucenia skargi. Brak jest w związku z tym jakiegokolwiek uzasadnienia dla przyjęcia poglądu wyrażonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnośnie tego, iż żaden przepis prawa nie nakazuje uiszczenia wpisu w terminie do złożenia skargi.
Zaznaczenia wymaga, iż innego rozumienia obowiązku pełnomocnika w tym zakresie nie uzasadnia również akcentowany przez skarżącego niemożliwy do spełnienia wymóg podania sygnatury akt sądowych sprawy przy uiszczaniu wpisu.
Niezależnie od podnoszonych w literaturze trudności, jakie mogą wiązać się ze zmianą trybu uiszczenia wpisu od skargi (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 467), podnoszona przez skarżącego okoliczność nie zwalniała pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, wnoszącego skargę lub inne pismo podlegające opłacie stałej od podporządkowania się rygorowi zawartemu w art. 221 p.p.s.a., albowiem przyjąć należy, iż przepis § 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. doznaje w tej sytuacji ograniczeń w jego zastosowaniu w myśl zasady lex superior derogat legi interiori (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2006 r., sygn. II OSK 1186/06 niepubl.; postanowienie NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. II OZ 1024/06 niepubl.).
Zważywszy na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem i na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.