Uzasadnienie
P. B. (dalej: skarżący) pismem z dnia [...] marca 2015 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
W skardze jej autor zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na możliwość powstania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący podniósł, że kara jest całkowicie niezasadna, a jej wykonanie pociągnie za sobą daleko idące konsekwencje. Wykonanie decyzji spowoduje bowiem znaczny uszczerbek finansowy w majątku skarżącego z uwagi na wysokość kary, co wpłynie na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1696/15, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Orzekając na skutek zażalenia skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt II GZ 355/15, uchylił zaskarżone postanowienie oraz wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 8 marca 2016 r. o sygn. akt V SA/Wa 1696/15, oddalił skargę P. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
P. B. pismem nadanym w dniu [...] maja 2016 r. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie przypomnienia wymaga, że stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynność, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W związku z nowelizacją ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) na mocy art. 1 pkt 20 tej ustawy - art. 61 § 6 p.p.s.a. otrzymał następujące brzmienie: "Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę;
2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę". Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Jednakże zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej powyższy przepis znajduje zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. Tym samym uznać należy, że znajduje on zastosowanie do niniejszej sprawy, którą zainicjowała została skargą z dnia [...] marca 2015 r.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. i w skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten został ostatecznie rozpatrzony pozytywnie postanowieniem NSA z dnia 23 lipca 2015 r. (k. 61 akt sądowych). Następnie skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w W. z dnia 8 marca 2016 r., wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie w dacie wejścia w życie znowelizowanego art. 61 § 6 p.p.s.a. zaskarżona decyzja była wstrzymana mocą postanowienia NSA z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt II GZ 355/15. Wprawdzie WSA w W. wyrokiem z dnia 8 marca 2016 r. oddalił skargę, jednak wyrok ten nie jest prawomocny, bowiem skarżący złożył od niego skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Jak wynika z akt sprawy, skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 marca 2016 r., zatem wyrok ten stanie się prawomocny dopiero po rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny tego środka odwoławczego. W takiej sytuacji w sprawie znajduje zastosowanie art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a., co oznacza, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozostaje wstrzymane – do czasu uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 marca 2016 r.
Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest więc bezprzedmiotowy, ponieważ ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, udzielona przez NSA postanowieniem z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt II GZ 355/15 pozostaje w mocy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez ten Sąd co do zasadności oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2016 r., II GSK 1739/16; z dnia 15 kwietnia 2016 r., II GSK 1188/16; z dnia 10 maja 2016 r., II GSK 1616/16; z dnia 3 listopada 2015 r., II GSK 2595/15; z dnia 28 czerwca 2016 r., I GSK 828/16), nie podziela zaś poglądu uzasadniającego umorzenie postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienia NSA: z dnia 5 maja 2016 r., II GSK 1424/16; z dnia 18 marca 2016 r., II GSK 696/16; z dnia 21 stycznia 2016 r., II GSK 2832/15; z dnia 24 listopada 2015 r., II GSK 2929/15).
Można podać kilka argumentów uzasadniających stanowisko o braku podstaw do umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 61 p.p.s.a.
Po pierwsze, należy podkreślić, że postępowanie o ochronę tymczasową jest postępowaniem wpadkowym (incydentalnym), które może być prowadzone wyłącznie na wniosek skarżącego, zaś umorzenie dotyczy tylko pism wszczynających postępowanie sądowoadministracyjne, tj. skarg i wniosków w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., a więc wskazane w ustawie przypadki odnoszą się do całkowitego umorzenia postępowania sądowego, a nie postępowania wpadkowego (incydentalnego), jakim jest postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (tak: B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydawnictwo Lex, 2013: uwaga nr 3 in fine do art. 61 p.p.s.a. i uwaga nr 18 do art. 161 p.p.s.a.; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 438). Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest wnioskiem wszczynającym postępowanie w sprawie (art. 63 p.p.s.a.), to nie mają do niego zastosowanie przepisy o skardze (art. 64 § 3 p.p.s.a.). W związku z brak jest podstaw do umorzenia postępowania wywołanego tym wnioskiem.
Po drugie, ustawodawca wskazuje expressis verbis podstawę do umorzenia postępowania w ściśle określonych przepisach (art. 118 § 2, art. 130 § 1, art. 161, 189, 282 § 2 p.p.s.a.), wśród których nie ma odwołania do art. 61 p.p.s.a. Ponadto, zasadniczo art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. reguluje instytucję umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania wpadkowego.
Po trzecie, nie jest spełniona zasadnicza przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania, a mianowicie jego bezprzedmiotowość. Użycie w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zwrotu normatywnego "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi w nim o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Istotne jest, że przyczyną umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego może być jedynie zdarzenie, które zaszło w toku postępowania, tzn. takie, które nie istniało przed jego wszczęciem, a wystąpiło dopiero w toku rozpoznania skargi. Wystąpienie takiego zdarzenia przed wszczęciem postępowania oznacza pierwotny brak bezwzględnych przesłanek procesowych, a zatem stanowi przyczynę odrzucenia skargi. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W toku postępowania wpadkowego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie wystąpiło żadne zdarzenie skutkujące jego bezprzedmiotowością. Bezprzedmiotowy stał się jedynie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ udzielona przez sąd tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, pozostaje w mocy. Ochrona ta rozciąga się również na postępowanie przed NSA, a w konsekwencji bezprzedmiotowe jest ponowne występowanie z wnioskiem o przyznanie tej ochrony przez NSA.
Wprawdzie w doktrynie i w orzecznictwie sądowoadminstracyjnym dopuszcza się umorzenie postępowania wpadkowego, ponieważ postępowanie sądowoadministracyjne może się stać bezprzedmiotowe także w części. Zatem, jak twierdzą niektórzy przedstawiciele doktryny, nie ma więc przeszkód, aby w takim przypadku postępowanie umorzyć w tej części, w której stało się bezprzedmiotowe (zob. J.P. Tarno, J. Wyporska-Frankiewicz, Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, w: M. Wierzbowski, J. Jagielski, A. Wiktorowska, A. Stefańska (red.), Współczesne zagadnienia prawa i procedury administracyjnej, s. 302). Niemniej jednak musi zaistnieć w toku postępowania wpadkowego jego bezprzedmiotowość.
Powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnia pogląd o braku podstaw do umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 61 p.p.s.a. postępowania o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 lipca 2016 r., II GSK 3268/16).
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji i na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. oddalił wniosek.