Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 747/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. L. (zwanej dalej: "stroną", "skarżącą) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie (dalej:"Dyrektor", "organ", "organ odwoławczy") z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], wymierzającą skarżącej karę pieniężną w wysokości 24 000,00 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy z którego wynikało, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Szczecinie przeprowadzili kontrolę dotyczącą przestrzegania przepisów w zakresie urządzania gier na automatach w lokalu "F." M.L. mieszczącym się w P. przy ulicy S[...]. W trakcie kontroli ujawniono dwa automaty do gier HOT SPOT Nr-[...] Nr-[...], które były zainstalowane i włączone do eksploatacji. W toku tej kontroli przeprowadzono eksperyment procesowy polegający na odtworzeniu możliwości przeprowadzenia gry na ujawnionych automatach. W wyniku tego eksperymentu ustalono, że ww. automaty są automatami do gier losowych w rozumieniu definicji zawartej w ustawie o grach hazardowych (u.g.h.), a tym samym, że w ww. lokalu urządzane są gry na automatach do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Ustalenia przeprowadzonej kontroli zostały zawarte w protokole z kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. W związku z tymi ustaleniami kontrolujący dokonali czynności procesowych w postaci przeszukania i zatrzymania ujawnionych automatów wraz z przewodami zasilającymi.
Dokonano także oględzin automatów zabezpieczając użyte w eksperymencie banknoty w kwocie łącznej 60 zł (6x10 zł), znajdujące się wewnątrz automatów. W trakcie czynności kontrolnych ujawniono także umowę o wspólnym przedsięwzięciu z dnia [...] listopada 2012 r. zawartą pomiędzy M.L. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "F." M.L. w P (jako władającej lokalem użytkowym w P. przy ulicy S.[...]) a Ł. W. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "E." Ł. W w Ś..
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ l instancji wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 24 000,00 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym protokół oględzin, eksperyment przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych w dniu [...] kwietnia 2013r., sprawozdania z badań Wydziału Laboratorium Izby Celnej w Przemyślu przeprowadzone w dniach [...] stycznia – [...] luty 2014 r. oraz ekspertyzy biegłego sądowego z [...] czerwca 2015 r. potwierdzają, że gry na automatach będących przedmiotem decyzji posiadają cechy wymienione w art. 2 ust. 3- 5 u.g.h., a więc są grami na automatach w rozumieniu przepisów tej ustawy. Podkreślił, że przeprowadzone eksperymenty co do charakteru gry na zatrzymanych automatach pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że wyniki gier prowadzonych na automatach Hot Spot Admirał nr [...] oraz Hot Spot Admirał nr [...] są nieprzewidywalne i niezależne od możliwości zręcznościowych gracza, zależą od przypadkowego "trafienia" na wygrywający układ symboli, tym samym gry mają charakter losowy, co uzasadnia, że gry urządzane na zatrzymanych automatach Hot Spot są grami w rozumieniu art. 2 ust, 3 w związku z ust.4 u.g.h., gdyż urządzane były na urządzeniach elektronicznych (komputerowych), o wygrane rzeczowe oraz mają charakter losowy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż w dniu [...] listopada 2012 r. strona odwołująca zawarła z firmą "E." Ł.W. dysponującą automatami do gier umowę o wspólnym przedsięwzięciu. Z treści tej umowy wynika, że jej przedmiotem jest prowadzenie wspólnego przedsięwzięcia oraz osiąganie przez strony tej umowy dochodów w zakresie poszerzenia oferty dla klientów Partnera I (M.L.) przy pomocy wspólnej eksploatacji urządzeń do gier rozrywkowych (zręcznościowych) Partnera II("."Ł. W.) w lokalu użytkowym Partnera I. W § 1pkt 3 umowy wskazano, że Partner II za zgodą Partnera I zainstaluje w lokalu urządzenia do gier rozrywkowych wymienione w załączniku do umowy, a strony będą je wspólnie eksploatować na zasadach niniejszej umowy.
Ponadto, w umowie wskazano, że zainstalowanie w lokalu urządzeń do gier rozrywkowych wpłynie na rozszerzenie oferty klientów Partnera I. Odnosząc się do uznania strony odwołującej za "urządzającą gry na automatach", organ odwoławczy wskazał, że istotne są również zapisy § 2 umowy, gdzie zamieszczono zasady dotyczące wynagrodzenia/podziału zysków, określając że "1. Strony postanawiają, iż dochody ze wspólnej eksploatacji urządzeń do gier rozrywkowych w ramach realizacji wspólnego przedsięwzięcia będą przez strony dzielone wg poniższych zasad.
2. Kwoty dokonanych do urządzeń do gier rozrywkowych wpłat klientów Partnera l będą stanowiły przychód Partnera I (...) 3. Partner I z tytułu wspólnej eksploatacji urządzeń, będzie wypłacać Partnerowi II od chwili uruchomienia urządzeń do gier rozrywkowych miesięczną opłatę ryczałtowa płatną do 3 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni w wysokości brutto (z uwzględnieniem VAT) 500 złotych za jedno urządzenie za każdy miesiąc trwania umowy (...)".W treści umowy wskazano również, że Partner I zobowiązany jest do sprawowania stałej opieki nad ustawionymi w lokalu urządzeniami Partnera II, do dbania o ich czystość, właściwe eksploatowanie i atrakcyjny wygląd oraz do informowania o wszystkich stwierdzonych usterkach, uszkodzeniach i nieprawidłowościach. Dodatkowo wskazano, że w trakcie czynności kontrolnych w lokalu F. zabezpieczono elektroniczne klucze (piloty) służące do wykredytowania automatów (zerowania licznika CREDIT).Uwzględniając powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że automaty do gier ujawnione w lokalu F.. należącym do strony odwołującej znajdowały się tam za jej świadomą zgodą i wolą. Udostępnienie lokalu oraz wykonywanie czynności związanych z eksploatacją automatu, zainstalowaniem ich w lokalu, jak również czerpanie zysków z ich eksploatacji poprzez zawarcie umowy o wspólnym przedsięwzięciu z firmą "E." Ł.W. świadczy o tym, że strona odwołująca była zaangażowana w organizowanie gry na automatach w należącym do niej lokalu, który nie jest kasynem gry. Stronie nie udzielono koncesji na działalność w zakresie gier na automatach, a tym samym była ona urządzającym gry na automatach poza kasynem gry.
Wyrokiem z dnia 14 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2016 r. poz. 846 ze zm,), skargę oddalił.
Odnosząc się do zarzutu o braku możliwości zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., będącego podstawą wymierzonej kary pieniężnej WSA wyjaśnił, że kwestia ta była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego i rozstrzygnięcia, które znalazło swój wyraz w uchwale składu 7 sędziów z dnia 16 maja 2016 r, sygn. akt II GPS 1/16. Sąd I instancji przytoczył treść tej uchwały, w pełni podzielając stanowsko w niej zawarte.
WSA podkreślił, że ww. uchwała na mocy art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter wiążący w niniejszej sprawie.
Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej co do zarzutu naruszenia art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 2 ust. 6 u.g.h. oraz art. 197 § 1 O.p. przez brak zebrania materiału dowodowego, w szczególności brak pozyskania w toku postępowania opinii upoważnionej przez Ministra Finansów jednostki badającej, jako jedynego podmiotu ustawowo umocowanego do przeprowadzania badań urządzeń do gier i oparcie się na innych dowodach anieżeli to wynika z przepisu art. 2 ust. 6 u.g.h., co świadczy o prowadzeniu postępowania z naruszeniem art. 121 § 1 O.p.
WSA przypomniał, że zgodnie z art. 2 ust. 6 u.g.h. minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. W myśl zaś art. 2 ust, 7 u.g.h., do wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 6, należy załączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców oraz, w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać przedłożenia takich dokumentów przez stronę także w postępowaniu prowadzonym z urzędu.
Sąd I instancji przypomniał, że w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyroku z dnia 3 marca 2016 r, II GSK 1603/15. Według Sądu I instancji rozważając możliwość ustalenia w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej, czy w danym stanie faktycznym gra jest grą na automacie w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych, nie można pominąć unormowań zawartych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323 ze zm., dalej u.s.c.). Służbie tej - zgodnie z treścią poszczególnych przepisów art. 2 u.s.c. - powierzono kompleks zadań wynikających z ustawy o grach hazardowych: od kompetencji w kwestiach podatkowych (wymiaru, poboru) do związanych z udzielaniem koncesji i zezwoleń, zatwierdzaniem regulaminów i rejestracją urządzeń. W zadaniach Służby Celnej mieści się też wykonywanie całościowej kontroli w wymienionych powyżej dziedzinach, a także - co istotne w realiach tej sprawy - w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych.
Kontrola ta przebiega w myśl przepisów rozdziału 3 omawianej ustawy (art. 30 ust. 1 pkt 3 u.s.c.), a w jej ramach funkcjonariusze celni są uprawnieni do podjęcia określonych czynności, w tym do przeprowadzania w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia, możliwości gry m.in. na automacie (art. 32 ust. 1 pkt 13 u.s.c). Brak jest argumentów prawnych dla przyjęcia, że efekt tych czynności nie może być wykorzystany w postępowaniu będącym następstwem ustaleń kontrolnych, a jedynie służyć ma do zasygnalizowania Ministrowi Finansów konieczności rozstrzygnięcia w odrębnym trybie przewidzianym w art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych, czy ta gra jest grą na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, na co wskazywał wynik eksperymentu.
W ocenie WSA organy w toku prowadzonego postępowania nie naruszyły zarzucanych w skardze przepisów art. 121 § 1, art. 187 §1 oraz art. 197 O.p. Swoje ustalenia organy poczyniły w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, z którymi skarżąca jak i jej pełnomocnik miała możliwość zapoznania się i mogła się do nich ustosunkować. Decydujące znaczenie dla przyjęcia odpowiedzialności skarżącej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. zdaniem Sądu I instancji miały: przede wszystkim protokół z kontroli urządzania gier hazardowych poza ośrodkami gier z dnia [...] kwietnia 2013 r.w którym wskazano, że po wejściu do lokalu kontrolujący zauważyli [...] automaty do gier włączone do eksploatacji o nazwie HOT SPOT (dotyczy zatrzymanych automatów HOT SPOT Nr. [..] i HOT SPOT Nr. [...]), zaś przeprowadzone na nich eksperymenty wykazały losowy charakter gier na nich rozegranych przez funkcjonariusza oraz umowa o wspólnym przedsięwzięciu z dnia [...] listopada 2012 r., z treści postanowień której wprost wynika, że skarżąca (jako posiadająca tytuł prawny do lokalu w P. przy ulicy S.[...]) wspólnie z drugą stroną tej umowy (ŁW. - dysponującym zatrzymanymi w toku kontroli automatami) urządzała gry na przedmiotowych automatach czerpiąc z tego tytułu dochód w ramach realizacji wspólnego przedsięwzięcia na zasadach przewidzianych tą umową, co uzasadniają w szczególności jej postanowienia zawarte w § 1 i 2. Umowa ta - jak wynika z załącznika nr 1 - dotyczy automatów ujawnionych w toku kontroli urządzania gier i zabezpieczonych w przedmiotowym lokalu. W opinii WSA z dowodami tymi korespondują pozostałe dokumenty zgromadzone w sprawie, w tym uzyskane z postępowania karnego skarbowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca wnosząc o jego zmianę poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] maja 2016 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2015 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania przed Sądami obu instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji oczywistego naruszenia przez organy obu instancji prawa procesowego, a to art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 2 ust. 6 u.g.h. w zw. z art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h. oraz art. 197 § 1 O.p. poprzez wadliwe zebranie materiału dowodowego w rozpoznawanej sprawie i niezasięgnięcie opinii upoważnionej przez Ministra Finansów jednostki badającej, jako jedynego podmiotu ustawowo umocowanego do przeprowadzenia badań urządzeń do gier i oparcie się na innych dowodach aniżeli wynika to z przepisu art. 2 ust. 6 u.g.h., podczas gdy skarżąca konsekwentnie wskazywała, iż zatrzymany automat do gier oferuje wyłącznie możliwość rozegrania gier o charakterze zręcznościowym, gdzie podstawową cechą gry jest sprawdzenie refleksu i ćwiczenie koordynacji zręcznościowej grającego, a tym samym w sprawie istniały wątpliwości co do charakteru organizowanej gry, a nadto wobec wadliwie zgromadzonego materiału dowodowego organy obu instancji i w ślad za nimi Sąd I instancji niezasadnie przyjęły, że zatrzymany automat do gier stanowi automat, o którym mowa w art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., co z kolei legło u podstaw nieuzasadnionego zastosowania przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. pomimo braku ku temu jakichkolwiek przesłanek;
- 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 269 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie omówienia podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia w zakresie możliwości stosowania przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., sprowadzające się do bezrefleksyjnego zaakceptowania stanowiska zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. w sprawie II GPS 1/16, wyrażające się wyłącznie w powieleniu argumentacji zawartej w uchwale bez próby własnej interpretacji zaistniałego problemu, co z kolei skutkowało brakiem wyciągnięcia własnych wniosków, a w konsekwencji zaniechaniem przedstawienia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty sformułowane w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Istota tych zarzutów sprowadza się do kwestionowania stanowiącego podstawę zaskarżonych decyzji stanu faktycznego sprawy, zgodnie z którym gry urządzane na kontrolowanym automacie, stanowiły gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h.
Według autora skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie wystąpiły wątpliwości co do charakteru organizowanej gry. Wątpliwości te należało zaś rozstrzygnąć zasięgając opinii Ministra Finansów, zgodnie z przewidzianą w art. 2 ust. 6 u.g.h. procedurą, albowiem organy podatkowe nie uzyskały autonomicznego uprawnienia do czynienia własnych ustaleń w tym zakresie. Natomiast jak wywodzi kasator organy obu instancji pozyskały materiał dowodowy w sprawie z pominięciem szczególnej procedury przewidzianej w art. 2 ust. 6 u.g.h., pomimo że to wyłącznie decyzja Ministra Finansów ma wiążący charakter dla organów prowadzących postępowanie w zakresie ustalenia, że gra na danym automacie jest grą hazardową w rozumieniu u.g.h. i nie może być zastąpiona innym dowodem. W związku z tak zebranym materiałem dowodowym organy obu instancji oraz Sąd I instancji wadliwie przyjęły, że zatrzymany automat do gier stanowi automat, o których mowa w u.g.h.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie uznał, że w kontrolowanej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnieniu, w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej organ administracji celnej, aby zastosować sankcję wynikającą z u.g.h. nie jest zobligowany dysponować rozstrzygnięciem Ministra Finansów wydanym na podstawie art. 2 ust. 6 przywołanej ustawy, a brak tego rozstrzygnięcia nie stanowi o naruszeniu wymienionego przepisu (por. np. wyroki NSA z dnia: 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 3647/16; 29 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 4052/16). Brak tego rozstrzygnięcia nie stanowi więc również o wadliwości ustaleń faktycznych przeprowadzonych w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 2 ust. 6 u.g.h., skarżąca pomija tę istotną okoliczność natury prawnej, że ust. 7 art. 2 tej ustawy nie daje organowi celnemu legitymacji do zainicjowania postępowania przed Ministrem Finansów.
Organ ten może co najwyżej zasygnalizować potrzebę rozstrzygnięcia tej kwestii, co nie oznacza, że na skutek tej sygnalizacji Minister Finansów będzie zobligowany do wszczęcia postępowania z urzędu. Z tej więc również przyczyny upatrywanie wadliwości działania organu w naruszeniu art. 2 ust. 6 u.g.h. jest nieuprawnione.
W związku z powyższym, za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h., właściwy organ jest uprawniony do czynienia ustaleń odnośnie do charakteru danej gry.
Ponadto rozważając możliwość ustalenia w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej, czy w danym stanie faktycznym gra jest grą na automacie w rozumieniu przepisów u.g.h. nie można pominąć - w stanie prawnym wiążącym w tej sprawie - unormowań zawartych w ustawie o Służbie Celnej. Służbie tej zgodnie z art. 2 przywołanej ustawy powierzono kompleks zadań wynikających z u.g.h., a mianowicie od kompetencji w kwestiach podatkowych (wymiaru, poboru) do związanych z udzielaniem koncesji i zezwoleń, zatwierdzaniem regulaminów i rejestracją urządzeń. W zadaniach Służby Celnej mieści się też wykonywanie całościowej kontroli w wymienionych powyżej dziedzinach, a także, co istotne w realiach tej sprawy w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. Kontrola ta przebiega w myśl przepisów rozdziału 3 omawianej ustawy (art. 30 ust. 2 pkt 3), a w jej ramach funkcjonariusze celni są uprawnieni do podjęcia określonych czynności, w tym do przeprowadzania w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia, możliwości gry m.in. na automacie (art. 32 ust. 1 pkt 13).
Brak jest argumentów prawnych dla przyjęcia, że efekt tych czynności nie może być wykorzystany w postępowania będącym następstwem ustaleń kontrolnych, a jedynie służyć ma do zasygnalizowania Ministrowi Finansów konieczności rozstrzygnięcia w odrębnym trybie przewidzianym w art. 2 ust. 6 u.g.h. czy ta gra jest grą na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, na co wskazują zebrane w sprawie dowody.
Wobec tego zarzuty adresowane wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, jak i przedstawione w ich uzasadnieniu argumenty, nie podważają trafności oceny Sądu I instancji, że ustalenia stanu faktycznego sprawy, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji są prawidłowe. Podstawą ustaleń faktycznych w sprawie był eksperyment przeprowadzony na spornych automatach przez funkcjonariuszy celnych w dniu [...] kwietnia 2013r., sprawozdania z badań Wydziału Laboratorium Izby Celnej w Przemyślu przeprowadzone w dniach [...] stycznia – [...] luty 2014 r. oraz ekspertyzy biegłego sądowego W. K. z [...] czerwca 2015, które to dowody wykazały czego autorowi skargi kasacyjnej nie udało się podważyć, że ujawnione w kontrolowanym lokalu urządzenia były automatami do gier hazardowych w rozumieniu u.g.h., gdyż cechuje je cel komercyjny, gry mają charakter losowy, a automat umożliwia bezpośrednią wypłatę wygranych lub rozpoczęcie nowej gry za punkty uzyskane tytułem wygranej w poprzedniej grze.
Zatem upatrywanie wadliwości działania organu w naruszeniu art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 2 ust. 6 u.g.h. w zw. z art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h. oraz art. 197 § 1 O.p., co miał zaakceptować Sąd I instancji – nie znajduje usprawiedliwienia.
Za chybiony Naczelny Sąd Administracyjny uznaje również zarzut podniesiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjne, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 269 § 1 p.p.s.a.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji zaniechał dokonania własnej oceny stanu prawnego, ograniczając się do powielenia stanowiska zawartego w uchwale NSA z dnia 16 maja 2016 r. w zakresie możliwości stosowania przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Sąd I instancji uchylił się zatem od przeanalizowania zaistniałego problemu, a tym samym nie wyjaśnił podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia co stanowi naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Poza tym kasator nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, odnośnie braku związku pomiędzy regulacją zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. a art. 14 ust. 1 u.g.h. Skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że przepis art. 89 u.g.h. sankcjonuje naruszenie obowiązków wynikających z ustawy, w tym m.in. płynących z art. 14 ust. 1 oraz 6 ust. 1 u.g.h.
Odnosząc się do tak postawionego zarzutu należy podkreślić, że zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego, to przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z treści przytoczonej regulacji zasadnie zatem wywodzi się, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych i dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Związanie to ma ten skutek, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zatem nie można skutecznie zarzucić sądowi administracyjnemu złamania prawa, jeżeli zastosował on przepis prawa w znaczeniu nadanym mu uchwałą składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1634/15). Nie można mu również zarzucić uchybienia obowiązującym przepisom, jeżeli podzielił on stanowisko zajęte w uchwale składu poszerzonego i nie przedstawił zajętego w niej zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez inny skład poszerzony (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt II GSK 1436/17).
Wobec tego wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku słusznie odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16, jak i do jej uzasadnienia oraz związania tą uchwałą z uwagi na treść art. 269 § 1 p.p.s.a.
Ponadto wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera też stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika zaś, że jej autor poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w istocie podejmuje polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji, który podzielił rozstrzygnięcie zawarte w ww. uchwale, tym samym nie znajdując podstaw przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez inny skład poszerzony. W ramach tego zarzutu skarżący kasacyjnie próbuje wykazać, że Sąd I instancji powinien dojść do odmiennych wniosków, sprzecznych ze stanowiskiem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16 i przyjąć taką wykładnię prawa, która odpowiadałby oczekiwaniom strony. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd I instancji kontroli prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego przez działające w sprawie organy (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2665/16).
Natomiast Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni akceptuje wywody prawne zawarte we wskazanej uchwale, przyjmując je jako własne. Nie ma jakichkolwiek podstaw do kwestionowania tego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w kierunku wskazywanym przez stronę. Jedynie więc w niezbędnym zakresie przypomnieć należy, że funkcja realizowana przez art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nadaje temu przepisowi samoistny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 tej ustawy, co uzasadnia - wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - pogląd o braku podstaw do odmowy jego stosowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Nie jest bowiem tak, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. pozostaje w tak ścisłym funkcjonalnym związku z technicznym przepisem art. 14 ust. 1 u.g.h., który zawsze i bezwarunkowo - a więc, bez względu na elementy i okoliczności konkretnych stanów faktycznych - uzasadnia odmowę jego zastosowania, jako podstawy nałożenia kary pieniężnej, ilekroć podmiot urządzający gry na automatach czyni to poza kasynem gry.
Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ma wszelkie cechy przepisu nakładającego sankcję administracyjną, za zachowania niezgodne z prawem, których nie można zamknąć jedynie w zakazie urządzania gier poza kasynem gry.
Zatem biorąc pod uwagę prawidłowo ustalony i niepodważony przez autora skargi kasacyjnej stan faktyczny sprawy oraz przeprowadzoną w sposób prawidłowy wykładnię przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę i przyjął, że zostały spełnione przesłanki pociągnięcia adresata zaskarżonej decyzji do odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i wymierzenia w związku z tym kary pieniężnej.
Wobec powyższego, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm. W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu udziału radcy prawnego reprezentującego organ w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Organowi za udział w rozprawie nowo ustanowionego pełnomocnika profesjonalnego zasądzono koszty w wysokości 75% stawki minimalnej – 3 600 zł, co dało kwotę 2 700 zł.