Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 19 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1468/09 oddalił skargę B. T. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie skreślenia jej z listy aplikantów adwokackich. B. T. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, a następnie w piśmie z dnia 13 stycznia 2010 r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że wykonanie uchwały powoduje "możliwość trudnych do odwrócenia skutków, polegających na pozbawieniu skarżącej możliwości wykonywania zawodu aplikanta adwokackiego" poprzez uniemożliwienie występowania w instytucjach wymiaru sprawiedliwości, zakładach karnych i innych. Podniosła, że w dniu [...] grudnia 2009 r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w P., odmówił jej wydania legitymacji aplikanta adwokackiego na rok 2010. W ocenie skarżącej była to jednoosobowa "decyzja", niezawierająca elementów wymaganych w art. 107 k.p.a., podstawy prawnej z zakresu prawa materialnego i procesowego.
Skarżąca podniosła nadto wadliwość postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009 r., będącą przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2158/09. Jako dodatkowy argument skarżąca wskazała na fakt, że w lipcu 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w P. otrzymała jej wniosek o wpis na listę adwokatów, jednak mimo zobowiązania do wszczęcia postępowania zgodnie z treścią art. 61 § 1 k.p.a., poprzestała na poinformowaniu skarżącej zwykłym pismem, że wniosek będzie rozpatrzony po rozstrzygnięciu spraw zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. o skreślenie z listy aplikantów adwokackich.
Nadto w pismach z dnia 8 czerwca 2010 r. skierowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, B. T. podniosła, m.in., że we wskazanych w piśmie sprawach sądy powszechne nie respektują prawa i odmawiają dopuszczenia jej do udziału w posiedzeniach i czynnościach jako pełnomocnika substytucyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że we wniosku o wstrzymanie wykonania uchwały B. T. wskazała jako jego podstawę art. 61 § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zważywszy, że wskazana ustawa nie posiada podanej jednostki redakcyjnej oraz biorąc pod uwagę treść przepisu oraz cel wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że chodzi o oczywistą omyłkę pisarską, a skarżąca w istocie oparła swój wniosek o treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 12 70 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., dotyczący możliwości wstrzymania przez sąd na wniosek strony skarżącej wykonania aktu lub czynności, został zamieszczony w dziale III, zatytułowanym "Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym". Stosownie jednak do przepisu art. 193 p.p.s.a. do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Oznacza to, że nie jest wyłączone stosowanie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., gdy strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę na akt lub czynność i wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tego aktu lub czynności.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Zawarty w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z powołanego przepisu wynika, iż wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy. Strona skarżąca dążąc do wstrzymania wykonania decyzji musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.
Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (post. NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, na których wystąpienie powołała się w swoim wniosku skarżąca, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Należy mieć przy tym na uwadze, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na składającym wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że każde rozstrzygnięcie administracyjne pozbawiające podmiot prawa do wykonywania określonych funkcji (prowadzenia działalności, wykonywania uprawnienia itp.), powoduje z istoty rzeczy, iż podmiot ten swoich dotychczasowych funkcji już nie może wykonywać. Samo wystąpienie tego skutku nie jest wystarczającą przyczyną wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Wstrzymanie wykonania aktu pozbawiającego stronę prawa do wykonywania dotychczasowej działalności, może być zasadne tylko wtedy, gdy wykonanie zaskarżonego aktu, w szczególnej sytuacji wnioskodawcy, wywoła trudne do akceptacji niebezpieczeństwo znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama tylko utrata dotychczas posiadanego uprawnienia nie stanowi takiej szkody ani trudnych do odwrócenia skutków.
Jest oczywiste, że w sprawie niniejszej wykonanie uchwały o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów adwokackich spowodowało, iż skarżąca utraciła status aplikanta, zatem normalną konsekwencją tego stanu rzeczy jest niemożność pełnienia funkcji aplikanta i zastępowania patrona przed organami wymiaru sprawiedliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca w istocie nie uprawdopodobniła, aby wykonanie uchwały w przedmiocie skreślenia jej z listy aplikantów mogło wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca skoncentrowała się bowiem na wskazaniu braku podstawy dla informacji Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2009 r. dotyczącej odmowy wydania legitymacji aplikanta adwokackiego, wadliwości postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009 r. oraz na zarzucie odmowy wszczęcia przez Okręgową Radę Adwokacką postępowania w przedmiocie wpisania skarżącej na listę adwokatów. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał faktów oraz twierdzeń przedstawionych zarówno w samym wniosku z dnia 13 stycznia 2010 r., jak i w późniejszych pismach, za uzasadniające wstrzymanie wykonania skarżonego aktu. W szczególności wskazywana odmowa dopuszczenia skarżącej do występowania przed sądami i innymi instytucjami w charakterze pełnomocnika substytucyjnego nie decyduje o wystąpieniu znacznej szkody, czy też trudnych do odwrócenia skutków, a stanowi jedynie konsekwencję podjętej uchwały.
Skoro bowiem dokonano wykreślenia skarżącej z listy aplikantów, oczywistym jest, że nie może ona dokonywać czynności, do których aplikanci są upoważnieni. Powyższe jednak w żaden sposób nie świadczy o powstaniu przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania uchwały.
Nadto Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że skarżąca w przypadku stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji będzie miała możliwość kontynuowania aplikacji na dotychczasowych zasadach.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.