Uzasadnienie
I
Pismem z 5 stycznia 2021 r. Starosta Piaseczyński, działając na podstawie art. 4 w związku art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") oraz art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 2020, poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Piaseczyńskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Piasecznie, w przedmiocie rozliczenia kosztów i wynagrodzenia za parkowanie oraz odbiór pojazdu marki [...], o numerze rejestracyjnym [...], umieszczonego 6 stycznia 2007 r. na terenie parkingu depozytowego [...] w związku z prowadzonym postępowaniem karnym przeciwko właścicielowi tego pojazdu.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, postanowieniem z 1 września 2017 r., sygn. akt XII Ko 3825/17, nakazał zwrócić wskazany wyżej pojazd właścicielowi, wobec uchylenia zabezpieczenia majątkowego.
Wydział Dochodzeniowo Śledczy Komendy Powiatowej Policji w Piasecznie pismem z 30 października 2019 r. przekazał całą posiadaną dokumentację do Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Piasecznie, w celu wystąpienia z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego.
Starostwo Powiatowe w Piasecznie pismem nr [...] z 7 listopada 2019 r. przekazało - na podstawie art. 65 k.p.a. - całą dokumentację Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Piasecznie, w celu rozpatrzenia sprawy jako "niepodjętego depozytu".
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piasecznie pismem z 18 listopada 2020 r., zwrócił wniosek, uznając Starostę Piaseczyńskiego za organ właściwy do rozpoznania.
Starosta Piaseczyński z tym stanowiskiem się nie zgodził, uznając, że nie może zastosować art. 130a ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 450; dalej jako: "ustawa – Prawo o ruchu drogowym"), ponieważ wszystkie czynności w sprawie wykonane przez policjantów, sądy oraz prokuraturę były wykonane z pojazdem marki H. jako depozytem. Dlatego w sprawie "niepodjętego depozytu" organem właściwym do załatwienia sprawy, tj. odbioru pojazdu z parkingu oraz rozliczenia kosztów jego parkowania jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piasecznie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piasecznie w piśmie z 23 lutego 2021 r., odpowiadając na wniosek Starosty Piaseczyńskiego, wniósł o wskazanie Starosty Piaseczyńskiego jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008r. sygn. akt P 4/06 (publikacja w dniu 12 czerwca 2009, Dz.U. Nr 100, poz. 649) pojazd usunięty i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się, przy czym w takiej sytuacji pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Przepis ten stracił moc w dniu 12 czerwca 2009 r. na podstawie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Właściwym organem do likwidacji pojazdów, których własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa był właściwy naczelnik urzędu skarbowego.
Zastosowanie w tym względzie miały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) a zwłaszcza § 3 pkt 1 c oraz § 6 ust. 1 i § 12 ust. 1 i 2, na podstawie których przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, póz. 1954 ze zm.) dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się m.in. do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Z § 4 rozporządzenia wynikało, że organem egzekucyjnym - likwidacyjnym w odniesieniu do przechowywania tego rodzaju ruchomości jest naczelnik urzędu skarbowego. Równocześnie, poprzez odesłanie do art. 100 - 103 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (§ 6 ust. 1), prowadzący parking, na którym przechowywano usunięte pojazdy, a które przeszły następnie na własność Skarbu Państwa jest dozorcą w rozumieniu przepisów o egzekucji w postępowaniu administracyjnym, któremu należy się zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. O zwrocie orzeka na podstawie art. 102 § 2 ww. ustawy organ egzekucyjny, który rozstrzygnie również za jaki okres należy się zwrot wydatków.
W wyniku przytoczonego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca dokonał zmian w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Okres ten może być, zgodnie z art. 130a ust. 10d ustawy - Prawo o ruchu drogowym przedłużony do 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, jeżeli nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności. Art. 130a ust. 10 h ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi z kolei, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu.
Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia wskazanych wcześniej kosztów. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Zatem w wyniku zmiany ustawy właściwym organem do likwidacji przejętego pojazdu stał się starosta powiatowy.
Naczelnik zwrócił uwagę, że ustawa nowelizująca w przepisach przejściowych jednoznacznie nie wskazała, który z organów ma prowadzić postępowanie likwidacyjne oraz pokrywać koszty za przechowywanie pojazdu w przypadku przejęcia ruchomości przed zmianą przepisów. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej w przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu (art. 11 ust. 1). Art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej nakazuje umorzenie i przekazanie sprawy właściwym starostom, w przypadku postępowań o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, jeżeli postępowania te nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy.
Natomiast art. 12 ust. 2 ustawy dotyczy sytuacji, w których termin określony w poprzednim brzmieniu art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, a postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu nie zostało wszczęte. Stosuje się wówczas odpowiednio przepis art. 11, co oznacza, że przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Zatem z treści norm zawartych w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r., które mają charakter przepisów prawa przejściowego wynika, że sprawy, o których mowa w art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poddane zostały reżimowi ustawy w jej znowelizowanym brzmieniu.
Natomiast w zakresie w jakim ustawodawca nie uregulował przepisów intertemporalnych w przepisach nowelizujących należy stosować zasady ogólne z których wynika, że jeżeli w przepisach przejściowych brak jest wyraźnych wskazań co do konieczności stosowania prawa poprzednio obowiązującego, to stosuje się prawo obecnie obowiązujące.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Pojęcie sporu w rozumieniu art. 4 p.p.s.a. odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość (spór kompetencyjny), najogólniej rzecz ujmując ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. I OW 180/09).
Spory te Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek - przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy.
W rozpoznawanej sprawie, źródłem zaistniałego w niej sporu negatywnego było zwrócenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piasecznie, pismem z 18 listopada 2020 r., wniosku o rozliczenie kosztów i wynagrodzenia za parkowanie pojazdu marki H., wobec uznania Starosty Piaseczyńskiego za organ właściwy do jego rozpoznania.
W związku z powyższym, pismem z 5 stycznia 2021 r. Starosta Piaseczyński, uznając się za niewłaściwy do rozpoznania tego wniosku, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między organami, wnosząc o wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piasecznie, jako organ właściwy do rozpatrzenia wymienionego wniosku, który z kolei – w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość – podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i cytowanej ustawy. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę – Prawo o ruchu drogowym. W ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Nowela ta w art. 13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym.
Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygając o kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie na Skarb Państwa, bez wskazania właściwej jednostki organizacyjnej (statio fisci). Jednocześnie nie rozstrzygnięto w sposób odmienny niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach. Zgodnie z tym przepisem, decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniach z 17 lipca 2012 r., I OW 95/12, z 13 lipca 2012 r., I OW 93/12, z 12 maja 2017 r. I OW 39/17, który to pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela.
Organy skarbowe na mocy wskazanych wyżej przepisów utraciły zatem prawo do orzekania w spawach dotyczących kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Ustawodawca, w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, powierzył starostom obowiązki związane z wszczęciem postępowania likwidacyjnego oraz jego przeprowadzeniem i rozliczeniem wyżej opisanych kosztów.
W związku z powyższym, w świetle przedstawionych argumentów oraz okoliczności wynikających z akt sprawy, za organ właściwy do rozpoznania sprawy w przedmiocie rozliczenia kosztów i wynagrodzenia za parkowanie oraz odbiór pojazdu marki H., o numerze rejestracyjnym WE 08033 z parkingu depozytowego R. uznać należało Starostę Piaseczyńskiego.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.