Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 287/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę "M" Spółki z o.o. z siedzibą w Poddębicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 marca 2015 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia (w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania) braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu wskazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji spółki, pod rygorem odrzucenia skargi.
Sąd I instancji stwierdził, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony, o którym mowa w art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia powyższego dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Sąd I instancji wskazał, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji spółki (KRS, statut) doręczono stronie skarżącej na adres wskazany w skardze w trybie tzw. fikcji doręczenia (dwukrotne awizo) w dniu 13 kwietnia 2015r. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie awizowano po raz pierwszy w dniu 30 marca 2015r. i złożono ją na okres siedmiu dni w placówce pocztowej –PA InPost 99-200 [...] (RUCH). Przyczynę jej niedoręczenia określono jako "nie zastano". W dniu 8 kwietnia 2015r. przesyłkę tę awizowano powtórnie, a następnie w dniu 16 kwietnia 2015r. zwrócono przesyłkę nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie".
Zatem skoro skarżąca nie odebrała przesyłki, należało uznać ją za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awiza, tj. z dniem 13 kwietnia 2015 r. W tej sytuacji termin do uzupełnienia braku formalnego skargi rozpoczął swój bieg od dnia 14 kwietnia 2015r., a upływał w dniu 20 kwietnia 2015 r. (poniedziałek). W zakreślonym terminie strona skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi. W dniu 13 maja 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi, natomiast postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016r., sygn. akt II GZ 549/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie wniesione na to postanowienie.
Wobec powyższego Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła "M." Sp. z o.o. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
- I. przepisów postępowania, tj.:
- 1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie i odrzucenie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na skutek błędnego przyjęcia, że niedołączenie odpisu z KRS skarżącej stanowi brak formalny uzasadniający odrzucenie skargi, podczas gdy niedołączenie odpisu KRS nie należy do wymogów formalnych pisma procesowego (skargi), ani też wobec jawności i powszechnej dostępności urzędowych wpisów do Rejestru nie stanowi braku uniemożliwiającego nadanie mu prawidłowego biegu w szczególności w sytuacji, gdy w aktach administracyjnych znajdował się wydruk informacji z internetowego systemu Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, mające zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 687, dalej jako ustawa o KRS) moc równą uwierzytelnionemu odpisowi z KRS,
- 2. art. 106 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że informacje odnoszące się do osób wchodzących w skład organu skarżącej wobec powszechnej dostępności informacji ujawnianych w KRS odnośnie piastunów organów podmiotów wpisanych do Rejestru oraz ich umocowania do reprezentacji tych podmiotów nie stanowią okoliczności znanej powszechnie, nie stanowią okoliczności znanej WSA w Łodzi z urzędu lub powszechnie znanej,
- II. prawa materialnego, tj.: art. 4 ust. 3 i 4a oraz art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS w zw. z art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78 oraz art. 184 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wynikające z nieuwzględnienia powszechności korzystania z informacji udostępnianych w Internecie przez Centralną Informację KRS. Przepis art. 4 ust. 4a cyt. ustawy stanowi bowiem od dnia 1 stycznia 2012 r., że "Centralna Informacja bezpłatnie udostępnia, w ogólnodostępnych sieciach teleinformatycznych aktualne informacje o podmiotach wpisanych do Rejestru oraz listę dokumentów zawartych w katalogu". W obecnym, nowym stanie prawnym informacje udostępniane w Internecie, treściowo równoważne z informacjami znajdującymi się w aktualnym wypisie z KRS są powszechnie dostępne i znane. Zakres udostępnienia informacji w Internecie przez Centralną Informację KRS nie ma żadnych ograniczeń podmiotowych, informację taką może uzyskać każda osoba, niezależnie od legitymowania się określonym interesem, wyłącznie za pośrednictwem wpisania odpowiedniego nr wpisu do KRS. Powyższa, nowowprowadzona regulacja prawna poprzez jej sprawne wdrożenie w życie pozwala na przyjęcie poglądu, że informacje zawarte w Centralnej Informacji KRS stanowią wiedzę powszechnie znaną i dostępną, w rozumieniu art. 106 § 4 p.p.s.a., w świetle zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady równości podmiotów ubiegających się o kontrolę instancyjną oraz sądową, jak również reguł proporcjonalności w zakresie prawa do sądu oraz prawa do sadowej kontroli decyzji organów administracji sprawowanej przez sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stwierdzić należy, iż stosownie do art. 28 § 1 w związku z art. 29 p.p.s.a., osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę, a przepis art. 29 p.p.s.a. nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu (por. M. Niezgódka – Medek. Komentarz do art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX/el 2013 r.). Dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej jest niewątpliwie odpis z KRS, czyli dokument, o przedstawienie którego została wezwana skarżąca spółka, a który do akt sprawy nie został złożony.
Dla oceny prawidłowości wniesienia skargi konieczne jest nie tylko ustalenie składu osobowego organu zarządzającego, ale i sposobu reprezentacji. Dopiero wszystkie te dane pozwalają na ocenę prawidłowości wniesionej skargi. Zwrócić bowiem należy uwagę na obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę skargowości – podstawową rzeczą pozostaje ustalenie, czy osoba składająca w cudzym imieniu skargę jest należycie umocowana do dokonania tej czynności, a tym samym czy wyraża w tym zakresie wolę podmiotu uprawnionego do jej złożenia. Brak takiego umocowania poddaje w wątpliwość, czy zainicjowanie postępowania sądowoadministracyjnego miało nastąpić, a tym samym czy wolą strony jest poddanie kontroli wskazanych w piśmie aktów. Inicjowanie postępowania przez osobę do tego nieuprawnioną, nawet jeżeli dokonuje tego w imieniu podmiotu uprawnionego, nie jest równoznaczne z wyrażeniem w tym zakresie woli samego zainteresowanego i nie może skutecznie inicjować merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny (porównaj: postanowienie NSA z dn. 23.11.2012 r., sygn. akt I OSK 2698/12, LEX nr 1239441, postanowienie NSA z dn. 20.08.2013 r., sygn. akt I FSK 1435/13, npubl., postanowienie NSA z dn. 12.03.2013 r., sygn. akt I OSK 306/13, npubl.). W odniesieniu do spółek kapitałowych uzupełnienie przedmiotowego braku w praktyce polega na przedstawieniu odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.
Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. i w sytuacji, gdy strona nie uzupełni w tym terminie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Z przedstawionych powyżej wywodów w zakresie interpretacji treści przepisu art. 29 p.p.s.a. i wynikającego z tego obowiązku wykazania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu umocowania do działania przez określone podmioty, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS oraz art. 106 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. Stanowisko dotyczące możliwości pozyskiwania przez Sąd wydruku komputerowego aktualnych informacji o spółce (sposobie reprezentacji spółki) drogą elektroniczną z KRS nie jest zasadne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, iż osoba, która reprezentowała skarżącą spółkę miała stosowne umocowanie, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie stanowi faktu powszechnie znanego (tak samo Naczelny Sąd Administracyjny – postanowienie z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 654/14).
Mając na uwadze omówione wyżej uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie sposób też przyjąć, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanych wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym - w postaci niemożności zasłaniania się ich nieznajomością (art. 15 ust. 1 ustawy o KRS) - mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism, tym samym, aby zwalniały stronę od obowiązku uzupełniania braków formalnych, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonującą czynności posiada stosowne umocowanie przerzucały na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi), bądź na sąd (na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego).
Oceny tej nie zmienia również treść art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie można bowiem podzielić poglądu skarżącej Spółki, że możliwość samodzielnego pobrania przez Sąd wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru, czyni wezwanie do uzupełnienia braku w postaci odpisu z KRS zbędnym (tak samo Naczelny Sąd Administracyjny – postanowienie z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I FSK 650/13). To bowiem strona postępowania sądowego może na podstawie tego przepisu pobrać, w zasadzie w każdym czasie i w każdym miejscu, wydruk komputerowy informacji odpowiadającej aktualnemu odpisowi z rejestru, który zrównany jest z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego. Następnie może posłużyć się nim w każdym postępowaniu administracyjnym lub sądowym – do wykazania istnienia okoliczności ujawnionych w tym odpisie.
Procedura, którą zastosował Sąd I instancji, opisana powyżej i oparta na ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie naruszyła, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywanych w zażaleniu przepisów Konstytucji RP. Pismo strony skarżącej, posiadające braki formalne nie zostało bowiem automatycznie odrzucone, ale Sąd zgodnie z procedurą zawartą w art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwał najpierw stronę do jego uzupełnienia.
Reasumując wskazać należy, że zarządzenie Sądu pierwszej instancji wzywające do usunięcia braku formalnego skargi w postaci dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i sposobu reprezentacji, w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia, było prawidłowe. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego doręczono skarżącej w dniu 13 kwietnia 2015 r., w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. i od dnia następnego rozpoczął się bieg terminu na uzupełnienie braku formalnego.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.