Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2583/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. R., reprezentowanemu przez J. B. (pracownika), przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od jego skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie ustalenia wysokości miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika.
Zdaniem Sądu w sprawie nie zaszły niezależne od skarżącego i niemożliwe do pokonania przeszkody, które usprawiedliwiałyby niedochowanie terminu do złożenia skargi i uzasadniałyby przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. WSA uznał, że nie ma podstaw do podważenia twierdzenia, że nieopłacenie przez stronę wpisu w terminie miało miejsce w sposób niecelowy i nieświadomy, jednak nie stanowi to przesłanki, o której mowa w art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez J. B., wnosząc o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało wysłane wraz odpowiedzią na skargę. Był przekonany, że w przesyłce znajduje się jedynie odpowiedź na skargę, więc włożył otrzymaną korespondencję do segregatora, w którym gromadzi dokumenty sprawy.
Zdaniem pełnomocnika J. R. trudno jest przyjąć że wykonał on dużo pracy przy składaniu skargi i mógłby chcieć to świadomie zaprzepaścić poprzez nieuzupełnienie wpisu od skargi. Skarżący podał w wątpliwość, czy brak świadomości może być potraktowany jako brak zawinienia w niewykonaniu tej czynności. Skarżący powołał się przy tym na psychologiczną teorię winy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe.
W rozpoznawanej sprawie sporne jest to, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminowi.
Wobec tego stwierdzić należy, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z: 8.10.2013 r., II GZ 549/13; 3.10.2013 r., I FZ 410/13; 1.10.2013 r., II OZ 833/13; 25.9.2013 r., I OZ 828/13, dostępne na stronie internetowej ww.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Sąd oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności. Innymi słowy sąd powinien zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn niezawinionych przez stronę, bądź w sytuacji gdy działa ona przez pełnomocnika – przez tego pełnomocnika. Należy bowiem mieć na uwadze, że badając winę strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności, sąd powinien poddać analizie również działanie osób trzecich, upoważnionych do działania w imieniu strony.
W rozpoznawanej strona działała przez pełnomocnika – J. B., zatrudnionego w przedsiębiorstwie skarżącego. Wobec tego należało zbadać zarówno brak winy w uchybieniu terminu u strony, jak i u jej pełnomocnika. J. B. podniósł, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek niezauważenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, przesłanego wraz z odpowiedzią na skargę.
NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że ani skarżący ani jego pełnomocnik nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zdaniem Sądu nie można uznać za niezawinione działania skarżącego polegającego na tym, że skarżący nie zauważył wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, przesłanego wraz z odpowiedzią na skargę. Świadczy to bowiem o niewystarczającej dbałości pełnomocnika skarżącego w prowadzeniu sprawy, a w konsekwencji nie pozwala na uznanie braku winy skarżącego i jego pełnomocnika w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
NSA wskazuje również, że psychologiczna teoria winy, do której odwołuje się skarżący ma zastosowanie w prawie karnym, a nie na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie ustalenia zawinienia uchybienia terminowi. Nie mogła więc ona zostać zastosowana przy ocenie wniosku skarżącego, złożonego na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
W tych okolicznościach sprawy NSA uznał, że postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem, ponieważ strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.