Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 września 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 621/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym oddalił skargę M. S. (dalej: "skarżąca", "strona") na uchwałę z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 23-26 czerwca 2020 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.
Pismem z 8 listopada 2021 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 21 września 2021 r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wiedzę o wyroku powzięła w dniu 21 października 2021 r. od pracownika Biura Obsługi Interesanta WSA w Warszawie. Skarżąca wskazała nadto na brak awiza w skrzynce pocztowej oraz powołała się na zwolnienie lekarskie uprawdopodabniające fakt choroby a także konieczność dostosowania się do dalszych zaleceń lekarza prowadzącego w związku z którymi nie przebywała także w Warszawie we wrześniu i do drugiej połowy października 2021 r.
Postanowieniem z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 621/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia wniosku do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. WSA wskazał, że nie stwierdził uprawdopodobnienia przez skarżącą okoliczności świadczących o nieponoszeniu przez nią winy w uchybieniu terminu. WSA po szczegółowym opisaniu trybu doręczania przesyłek sądowych dostosowanego w niniejszej sprawie uznał za prawidłowe doręczenie przesyłki sądowej zawierającej odpis sentencji wyroku. WSA podniósł, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku wynika, że przesyłka została doręczona w dniu 12 października 2021 r. w trybie art. 73 p.p.s.a. na adres wskazany przez skarżącą do korespondencji: [...].
Tym samym siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku biegł od tej daty (tj. 12 października 2021 r.) i upływał w dniu 19 października 2021 r. Ponadto Sąd I instancji doszedł do wniosku, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca, w treści złożonego wniosku nie zawarła szerszego wyjaśnienia przyczyn dla których uchybiła terminowi, wskazując jedynie, że była na zwolnieniu lekarskim i na zalecenie lekarza przebywała poza Warszawą. Do wniosku nie załączono żadnej dokumentacji medycznej, a z przedstawionego wykazu wystawionych zaświadczeń lekarskich wynika, że takie zaświadczenia zostały wystawione na okres niezdolności do pracy od 30 sierpnia 2021r. do 5 września 2021r. oraz od 6 września 2021r. do 12 września 2021r.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 73 § 1-4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nastąpiło skuteczne doręczenie korespondencji z Sądu zawierającej wyrok, podkreślając, że w skrzynce pocztowej nie zamieszczono awiza. Zarzuciła również naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie przez Sąd, że składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie uprawdopodobniłam przesłanki braku zawinienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.
W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uwaga 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z 17 października 2019 r., sygn. akt I GZ 342/19, LEX nr 2728473).
Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 211/14, LEX nr 1461887).
W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 21 września 2021 r., bowiem słusznie uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają braku winy skarżącej, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu podano chorobę skarżącej. Jednakże na potwierdzenie powyższego nie przedłożono ani zaświadczenia lekarskiego, ani jakiegokolwiek innego dokumentu, z którego by wynikało, iż stan zdrowia skarżącej nie pozwalał na dokonanie uchybionej czynności procesowej.
Wbrew stanowisku autorki zażalenia, słusznie sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie sposób uznać, aby podane przez skarżącą przeszkody całkowicie uniemożliwiły jej sporządzenie nieskomplikowanego w istocie pisma, tj. wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nadanie go przesyłką pocztową lub wyręczenie się w tej mierze inną osobą. Sam fakt występowania schorzeń, nawet ciężkich, u zainteresowanego przywróceniem terminu nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu (zob. postanowienie NSA z 4 września 2013 r., sygn. akt I OZ 744/13, LEX nr 1423882).
Również nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej (postanowienie NSA z 5 września 2013 r., sygn. akt II FZ 746/13, LEX nr 1364189). Z przedstawionych przez skarżącą informacji w postaci druku ZUS "Wystawione zaświadczenie lekarskie" wygenerowanego z systemu Nowy Portal Informacyjny Platforma Usług Elektronicznych dla Klientów ZUS, bezspornie wynika, że zwolnienie lekarskie trwało łącznie od 30 sierpnia 2021 r. do 12 września 2021 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego istotne są terminy awizowania przesyłki zawierającej sentencje wyroku, to jest 28 września 2021r. i 6 października 2021 r. Oznacza to, że skuteczne awizowania przedmiotowej przesyłki miały miejsce kilkanaście dni po zakończeniu zwolnienia lekarskiego, co miało miejsce 12 września 2021r. Skarżąca zaś nie uprawdopodobniła, że nie mogła po tej dacie (kilkanaście dni po zakończeniu zwolnienia lekarskiego - pierwsze awizo miało miejsce 28 września 2021r.), udać się do placówki pocztowej celem odbioru przesyłki ani też, że jej choroba była takiego rodzaju, że nie pozwoliła jej także na wyręczenie się w tym zakresie inną osobą.
Strona nie uprawdopodobniła także, że we wskazanym przez nią okresie nie przebywała w Warszawie a i, że zaistniały takie okoliczności, które uniemożliwiały powierzenie innej osobie zatroszczenie się o jej sprawy.
Strona powołała się także na okoliczność braku awiza w skrzynce pocztowej Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości co do tego, że działanie Sądu I instancji, który przyjął doręczenie zastępcze spornej przesyłki na podstawie art. 73 p.p.s.a. było zgodne z prawem. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe zawiadomienie przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 28 września i 6 października 2021 r. Sąd prawidłowo zastosował więc instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce.
Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością.
Naczelny Sąd Administracyjny odnośnie powyższych okoliczności podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, iż brak jest podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki, jak stwierdził i uzasadnił Sąd I instancji nie zostało skutecznie obalone w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto zauważyć należy, że skarżąca nie wystąpiła do Urzędu Pocztowego celem wyjaśnienia tej rozbieżności. Nie zostało również przeprowadzone postępowanie reklamacyjne w tym zakresie. Bez wszczęcia odpowiedniej procedury reklamacyjnej brak jest podstaw, aby zakwestionować okoliczności związane z doręczeniem przedmiotowej przesyłki. Nie można zatem było uznać, aby obalono - odnotowane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki listowej - fakt awizowania przesyłki.
Jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie okoliczności uchybienia w pracy doręczającego albo skutecznego zareklamowania usługi pocztowej.
Zatem Sąd I instancji oceniając wniosek prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a, warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca bowiem nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Podnoszone przez skarżącą okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to skarżąca winna należycie dbać o swoje interesy, zaś skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które świadczyłyby na jego korzyść. W niniejszej sprawie skarżąca w żaden sposób nie obaliła domniemania prawdziwości adnotacji Poczty Polskiej dotyczących awizowania przesyłki oraz daty zwrotu do nadawcy umieszczonych na kopercie zawierającej wezwanie przesyłki, jak i znajdującego się przy kopercie zwrotnego potwierdzenia odbioru. W rozpoznawanej sprawie do obalenia tego domniemania nie są wystarczające oświadczenia skarżącej, iż w skrzynce nie było awiza.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.