Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2006/03 po rozpoznaniu skargi M. M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] lipca 2003 r. uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. orzekającą na podstawie art. 37 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm. /o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki linii energetycznej zasilającej stację transformatorową "H." przy ul. P. w O., odcinek Z. – P., przebiegającej m. in. przy ul. B. nad parcelami nr 903/128 i 904/128 i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wyroku wskazuje się, iż postępowanie administracyjne w sprawie przedmiotowej linii energetycznej zostało wszczęte wnioskiem M. M. z dnia 20 lutego 2002 r. o zbadanie sposobu realizacji tej linii.
Organ administracji publicznej I instancji wydając decyzję z dnia 24 kwietnia 2003 r. stwierdził, że przedmiotowa linia energetyczna została wybudowana w latach 1980-1983 a w dniu 1 marca 1994 r. przekazana na rzecz [...] Zakładu Energetycznego Rejon M. przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną "H." w O. Brak jest w aktach administracyjnych dowodu potwierdzającego, iż obiekt ten został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę. Przeprowadzone badania wskazują, że linia energetyczna nie stanowi zagrożenia dla ludzi, bowiem nie są przekroczone obowiązujące wartości graniczne podane dla obszarów zabudowy mieszkaniowej oraz zabudowy z lokalizacją szpitali, żłobków, przedszkoli. Nie narusza też postanowień planu zagospodarowania przestrzennego z 1994 roku. Została ona uwzględniona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego aktualnie obowiązującym. Nie stwierdzono więc "naruszenia treści art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r." co spowodowało, że organ orzekający nie znalazł podstaw do nakazania rozbiórki użytkowanej bez pozwolenia administracyjnego linii energetycznej.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od decyzji organu I instancji przez M. M. podnoszącego, że ma w sprawie zastosowanie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego zaś zmiana planu uwzględniająca przedmiotową linię nastąpiła z naruszeniem prawa, orzekł na podstawie art. 138 (1 pkt 2 oraz art. 105 Kpa uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie przed tym organem. Stwierdził przy tym, że brak jest przesłanek do wydania orzeczenia o nakazie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. zaś roszczenia skarżącego odnoszą się do kwestii naruszenia własności nieruchomości, a w szczególności ograniczenia z korzystania z działek budowlanych. Istnienie przedmiotowej linii nie narusza postanowień planu zagospodarowania przestrzennego, a użytkowanie jej nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Skargę na tę decyzję wniósł M. M. podkreślając okoliczność, że przedmiotowa linia energetyczna została wybudowana bez pozwolenia na budowę oraz bez zgody właścicieli nieruchomości, przez które przebiega, jak też bez projektu technicznego zatwierdzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie było także zezwolenia na jej użytkowanie. Budowa linii powoduje pogorszenie warunków użytkowych nieruchomości skarżącego, gdyż skutkuje wyłączeniem 1/3 tej nieruchomości spod zabudowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną podkreślając, że stosownie do art. 6 i 7 Kpa organ administracji publicznej prowadząc postępowanie administracyjne jest obowiązany do przestrzegania przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego, przy czym w toku postępowania powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Z akt administracyjnych wynika, że przedmiotowa linia energetyczna prawdopodobnie wybudowana została w latach 1980-1983, gdyż z 17 czerwca 1983 r. i 14 października 1983 r. pochodzą protokoły odbioru technicznego tej linii. W aktach brak jest pozwolenia na budowę, a więc zachodzi prawdopodobieństwo, że stanowi ona samowolę budowlaną, przy czym okoliczność ta ma znaczenie dla rozpatrzenia sprawy, bowiem stosownie do postanowień art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Sąd I instancji zauważył, że organy administracji obu instancji nie przeprowadziły postępowania w sposób odpowiadający postanowieniom art. 7 Kpa bowiem nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący wątpliwości dotyczących okresu budowy przedmiotowej linii co ma wpływ na ustalenie stosownej podstawy prawnej orzekania w sprawie oraz tego, czy ówczesny inwestor dysponował pozwoleniem na budowę. Nie jest zwłaszcza bez szczegółowego wyjaśnienia możliwe przyjęcie, że skoro w aktach brak jest decyzji o pozwoleniu na budowę, to obiekt stanowi samowolę budowlaną. Nie zostały także w wystarczającym stopniu wyjaśnione kwestie treści obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego /art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r./, a także występowania przesłanki odnoszącej się do tego, czy obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia /art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r./.
Mając na uwadze wadliwość przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego Sąd I instancji stwierdził, iż umorzenie postępowania administracyjnego było przedwczesne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...] Zakład Elektroenergetyczny S. A. z siedzibą w G. reprezentowany przez radcę prawnego T. M. zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając:
1/ błędną wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane polegającą na przyjęciu, że sprawozdanie sporządzone przez Zakład Pomiarowo-Badawczy w G. stwierdzające, iż linia energetyczna nie stwarza zagrożenia dla ludzi, nie jest przesłanką wystarczającą do stwierdzenia braku przesłanki do rozbiórki linii energetycznej na podstawie tego przepisu, 2/ niewłaściwe zastosowanie pkt 5 Instrukcji w sprawie oznaczania kategorii materiałów archiwalnych, stanowiącej załącznik nr 1 do Zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 kwietnia 1963 roku w sprawie podziału materiałów archiwalnych na kategorie i ustalania terminów ich przekazywania /M.P. Nr 37, poz. 184 ze zm./ polegające na niezastosowaniu tego przepisu, który w związku z klasą 211 "Budowle typowe" oznaczoną kategorią archiwalną w komórce macierzystej BE5 z Przykładowego wykazu akt typowych, stanowiącego załącznik nr 2 do powołanego zarządzenia, stanowi, że dokumentacja prawna i techniczna nie podlega obowiązkowi przechowywania przez organy administracji dłużej niż przez okres 5 lat.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdza się, iż strona nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji, iż organy administracji nie przeprowadziły postępowania dowodowego i nie zażądały wymaganej dokumentacji związanej z legalnością użytkowania linii podczas gdy na organach tych ciążył obowiązek jednoznacznego wykluczenia możliwości rozbiórki obiektu. Przedwczesne jest prowadzenie postępowania o wydanie pozwolenia na użytkowanie, co winno być ustalone dopiero po dokonaniu oceny istnienia podstaw do dokonania rozbiórki. Do rozstrzygnięcia sprawy istotne jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. /w ust. 1 pkt 1 i 2/.
Sąd w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną uznał, że przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 nie występuje, zaś co do przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 zostało sporządzone sprawozdanie Zakładu Pomiarowo-Badawczego Energetyki "E." Sp. z o. o. w G., legitymująca się zezwoleniem w tym zakresie, stwierdzając jednoznacznie w oparciu o przeprowadzone badania, że przedmiotowa linia energetyczna nie stwarza zagrożenia dla ludzi. Strona ponadto ocenia jako "niedopuszczalne" wskazanie przez Sąd I instancji, iż obecny dysponent linii nie przedłożył dokumentu dotyczącego pozwolenia na budowę, skoro linia ta była budowana przez inny podmiot, a następnie po okresie 11 lat od jej wybudowania przekazana stronie, bez żadnej dokumentacji. Można więc domniemywać, że dokumentacja a w tym również pozwolenie na budowę, zaginęła w trakcie likwidacji inwestora. Zgodnie z cytowanym w zarzutach zarządzeniem w sprawie podziału materiałów archiwalnych nie było konieczne przechowywanie określonych materiałów przez okres przekraczający 5 lat.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł M. M. wnosząc o jej oddalenie ze względu na to, iż zaskarżony wyrok jest prawidłowy. Zauważa ponadto, iż niewłaściwie postawiono zarzut podniesiony w pkt 2 skargi kasacyjnej, bowiem okres archiwizacji nie odnosi się do dokumentacji dotyczącej obiektów budowlanych eksploatowanych. O obowiązku przechowywania dokumentacji budowy rozstrzygają przepisy Prawa budowlanego z 1994 roku.
Pismo procesowe w związku z odpowiedzią na skargę wniósł [...] Zakład Elektroenergetyczny S. A. w G. podnosząc, że w sprawie nie ma zastosowania Prawo budowlane z 1994 roku, lecz z 1974 roku, przyznaje jednak, że w dacie budowy przedmiotowej linii elektroenergetycznej "brak było przepisów o obowiązku archiwizacji". Nie zmienia to jednak faktu, iż nie można było przyjąć, że inwestycję zrealizowano bez pozwolenia na budowę.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie zaskarżonym wyrokiem przepisów prawa materialnego. Jako pierwszy zarzut podnosi się błędną wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 roku z tym jednak, iż ta "błędna wykładnia" ma według wnoszącej skargę kasacyjną polegać na nieprawidłowej ocenie dokumentu stanowiącego opinię co do wpływu przedmiotowej linii energetycznej na zdrowie i życie ludzi. Faktycznie zatem stronie nie chodzi o naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni wskazanego przepisu. lecz istotą zarzutu jest niewłaściwa ocenia przez Sąd I instancji materiału dowodowego, a właściwie tylko jednego z dowodów.
Zarzut ten nie tylko że został nieprawidłowo sformułowany, skoro brak w nim wywiedzenia, iż rzeczywiście w skardze kasacyjnej chodzi o naruszenie prawa materialnego, to nie odnosi się on także w ogóle do istoty rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Wyrokiem tym zostały bowiem uchylone decyzje organów obu instancji, zaś Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał na przedwczesność przyjęcia, że postępowanie w sprawie wydania nakazu rozbiórki przedmiotowej linii energetycznej było bezprzedmiotowe i zachodziła konieczność jego umorzenia, bowiem należało przeprowadzić wnikliwie postępowanie wyjaśniające w kwestii ewentualnego zaistnienia przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku.
Z tej przyczyny należało uznać, że jest to zarzut nieusprawiedliwiony. Kolejny zarzut dotyczący niewłaściwego zastosowania przepisu zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 kwietnia 1963 roku w sprawie kategorii materiałów archiwalnych również nie mógł być uznany za usprawiedliwiony. W piśmie procesowym złożonym po wniesieniu skargi strona sama przyznała, iż w dacie wydania kwestionowanej decyzji brak było przepisów dotyczących archiwizowania dokumentów dotyczących obiektów budowlanych, a więc w istocie wyraziła pogląd, że zarzut przez nią w tym zakresie podniesiony nie jest słuszny. Niezależnie od tego wypada zauważyć, że kwestia przechowywania dokumentów i ocena w tym zakresie będzie przedmiotem analizy organu administracji publicznej ponownie rozpatrującego sprawę w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.