Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 719/13, oddalił skargę M. K. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
M. K. w okresie od 29 września 1982 r. do 17 listopada 2008 r. była zatrudniona w Przedsiębiorstwie Usług Socjalnych "[...]" S.A., Wydział Handlu i Żywienia, obecnie "[...]" S.A. z siedzibą w Krakowie – na stanowisku wykwalifikowana pomoc kuchenna do 31 grudnia 1992 r., a następnie na stanowisku pomoc kuchenna, starsza bufetowa. Pracując na ww. stanowiskach wykonywała czynności związane z przygotowaniem i wydawaniem posiłków oraz utrzymaniem czystości, które powodowały – według karty oceny narażenia zawodowego – "obciążenie kończyn górnych bez cech monotypowości ruchów w stawach nadgarstkowych".
Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie w dniu [...] lutego 2011 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Przeprowadzona przez Ośrodek kompleksowa ocena narażenia środowiskowego, w której oceniano monotypowość ruchów roboczych (brano pod uwagę liczbę powtórzeń danych czynności), wielkość sił rozwijanych przez mięśnie boczne w trakcie pracy oraz stopień ograniczenia ruchowego, nie potwierdziła, aby zainteresowana w trakcie czynności zawodowych wykonywała seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstka powtarzane wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych i które spełniałby kryteria ruchów monotypowych. Stwierdzono, że wprawdzie wykonywane czynności na stanowisku pracy pomocy kuchennej i starszej bufetowej obciążały kończyny górne, jednak nie jest to równoznaczne z monotypią ruchów w zakresie stawów nadgarstkowych.
Ponadto zgodnie z wykazem chorób zawodowych, uznanie związku przyczynowo – skutkowego stwierdzonego zespołu cieśni nadgarstka z wykonywaną pracą możliwe jest do roku od zakończenia pracy, co w sprawie nie miało miejsca.
W trybie odwoławczym M. K. została skierowana do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, który w dniu [...] listopada 2012 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] podtrzymujące stanowisko jednostki orzeczniczej I szczebla diagnostycznego o braku podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka (poz. 20/1 wykazu).
W uzasadnieniu orzeczenia podano, że biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych oraz dane z dokumentacji medycznej, brak jest obecnie potwierdzenia cech zespołu cieśni nadgarstka w badaniu EMG, a nadto charakter wykonywanych czynności zawodowych nie daje podstaw do rozpoznania u badanej przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Nadmieniono również, że zgodnie z obowiązującym wykazem chorób zawodowych okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu w przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wynosi 1 rok. Jak wynika z dokumentacji medycznej u M. K. zespół cieśni w obrębie nadgarstka lewego rozpoznano ponad 2 lata po zaprzestaniu pracy zawodowej.
W dniach 19 i 27 grudnia 2011 r. M. K. w toku prowadzonego postępowania administracyjnego dołączyła do akt sprawy dokumentację medyczną, która została przesłana zarówno do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie jak i do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu.
Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie w odpowiedzi z dnia 30 marca 2011 r. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i zaznaczył, że przedłożone dokumenty nie wnoszą nowych danych, które mogłyby mieć znaczenie przy formułowaniu orzeczenia. Jednocześnie w piśmie tym stwierdzono, że "zapisy w dostarczonej dokumentacji medycznej o leczeniu farmakologicznym i rehabilitacyjnym zmian dyskopatycznych i zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego wraz z towarzyszącym zespołem bólowo szyjno-barkowym po stronie lewej świadczą o pozazawodowej etiologii rozpoznanego zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej, ponieważ zgodnie z wiedzą medyczną zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego (C6 – C7) stanowią samoistny (niezawodowy) czynnik etiologiczny stwierdzanego schorzenia".
Także Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu zajął podobne stanowisko w piśmie z dnia 15 czerwca 2012 r. Zdaniem tego Instytutu, brak jest podstaw do rozpoznania u M. K. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a "zgłaszane przez pacjentkę dolegliwości wynikają najpewniej ze zmian w kręgosłupie szyjnym stwierdzanych w badaniu NMR, które wykazało zmiany zwyrodnieniowe oraz wypuklinę tylno-pośrodkowo-lewoboczną z modelowaniem worka oponowego i zwężeniem otworów międzykręgowych".
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie w dniu 18 lipca 2012 r. wydał decyzję Nr 0174/2012 o braku podstaw do stwierdzenia u M. K. choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka – wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Zdaniem organu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy – w szczególności orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. wydane przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy i orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, jak również brak potwierdzenia w formularzu oceny narażenia zawodowego wykonywania przez M. K. pracy polegającej na wykonywaniu seryjnych i powtarzanych wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych, ruchów zginania i prostowania nadgarstka, które spełniałyby kryteria ruchów monotypowych – nie dał podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu u M. K. choroby zawodowej.
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania M. K., decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Na uzasadnienie zajętego stanowiska organ II instancji podał, że zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wnioskodawczyni była badana w dwóch jednostkach medycznych uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych, gdzie lekarze specjaliści rozpoznali u zainteresowanej schorzenie pod postacią obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, które to schorzenie figuruje w wykazie chorób zawodowych pod poz. 20/1, wskazując na pozazawodową etiologię tego schorzenia. Lekarze-orzecznicy dokonali również kompleksowej oceny narażenia środowiskowego, w której ocenili monotypowość ruchów roboczych – brano pod uwagę liczbę powtórzeń danych czynności oraz wielkość sił rozwijanych przez mięśnie będące w trakcie pracy oraz stopień ograniczenia ruchowego.
Ocena ta nie potwierdziła, aby zainteresowana w trakcie czynności zawodowych wykonywała seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstków, powtarzane wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych, które spełniałyby kryteria ruchów monotypowych. Ponadto organ II instancji zaznaczył, że w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zawarto okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Dla przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy, w tym dla zespołu w obrębie cieśni nadgarstka, wynosi on 1 rok. Podkreślono, że M. K. pracę zawodową zakończyła w dniu 17 listopada 2008 r., a rozpoznanie niewielkiego stopnia zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej stwierdzono u niej dopiero w dniu 18 listopada 2010 r., czyli 2 lata później.
W związku z tym organ II instancji uznał, że brak jest podstaw do wiązania przyczynowo-skutkowego aktualnie rozpoznanego schorzenia z pracą zawodową. Organ odwoławczy podniósł także, że Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie w orzeczeniu z dnia [...] lutego 2011 r. oraz w piśmie z dnia 4 lutego 2013 r. podał, że istotą rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka jest stwierdzenie zaburzeń przewodnictwa w zakresie nerwu pośrodkowego przebiegającego w kanale nadgarstka. Taką ocenę umożliwia jedynie badanie EMG. Rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka o niewielkim stopniu nasilenia po stronie lewej u osoby praworęcznej, przy współistniejących zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego, przemawia przeciwko etiologii zawodowej. W dostępnej dokumentacji medycznej brak jest natomiast dowodu na to, aby w okresie zatrudnienia bądź do roku od zakończenia pracy, były stwierdzane w badaniu EMG cechy uszkodzenia nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka.
Podawane przez zainteresowaną dolegliwości ze strony kończyn górnych mogły być spowodowane stwierdzanym zespołem szyjno-barkowym i zmianami zwyrodnieniowo-dyskopatycznymi kręgosłupa szyjnego. Zebrany materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u M. K. choroby zawodowej wraz z opiniami uzupełniającymi oraz brak potwierdzenia w formularzu oceny narażenia zawodowego pracy charakteryzującej się monotypią ruchów w zakresie stawów nadgarstkowych – nie dał podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
M. K. w skardze na powyższą decyzję podniosła, że w kwietniu 2008 r. poinformowała o swoim schorzeniu lekarza medycyny pracy w czasie badań okresowych. Pomimo tego nie otrzymała skierowania na żadne dodatkowe badania. Również neurolog, do którego się udała nie widział potrzeby skierowania ją na badanie EMG. Dopiero na skutek pogorszenia stanu zdrowia skarżąca została skierowana na badanie EMG, które wykonano 18 listopada 2010 r. Wynik tego badania wskazywał nieznaczną cieśnię nadgarstka, przy widocznym gołym okiem zaniku mięśni. W czerwcu 2011 r. przeprowadzono u skarżącej zabieg nadgarstka. Skarżąca podniosła, że podczas badania w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy nie zlecono przeprowadzenia badania EMG, natomiast podczas badania w Instytucie w Sosnowcu przeprowadzono badanie EMG obu rąk, ale było to już po zabiegu operacyjnym. Skarżąca uważa, że jej dolegliwości są spowodowane pracą w stołówce dużego zakładu pracy (Huta im. Sendzimira), w czasie której wykonywała ruchy monotypowe, polegające m.in. na ciągłym podnoszeniu garnków, krojeniu, porcjowaniu, obieraniu jarzyn itp.
Dodała, że w przypadku innej pracownicy, która wykonywała tą samą pracę co ona i ma te same objawy, specjaliści stwierdzili, że wykonywała ruchy monotypowe. Skarżąca zarzuciła, że lekarze orzecznicy oparli swoje diagnozy jedynie na przypuszczeniach, że jej dolegliwości są związane ze zmianami w kręgosłupie szyjnym.
W odpowiedzi na skargę Małopolski PWIS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku na wstępie przywołał treść art. 235¹ K.p. i art. 235² K.p. oraz poz. 20/1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869 ze zm.) stanowiącego "Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym". Następnie Sąd zwrócił uwagę, że wymienione przepisy Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów są aktami prawnymi bezwzględnie obowiązującymi i brak jest podstaw prawnych do stosowania jakichkolwiek odstępstw od wyrażanych w nich zasad.
Pojęcie choroby zawodowej – pomimo rozpoznawania jej w sensie medycznym przez uprawnionych lekarzy orzeczników – jest pojęciem prawnym i w związku z tym stwierdzenie konkretnej choroby zawodowej u konkretnego pracownika leży w gestii organów administracyjnych – państwowych powiatowych i wojewódzkich inspektorów sanitarnych, co wynika z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Lekarze orzecznicy orzekający o rozpoznaniu u skarżącej schorzenia opisanego w wykazie chorób zawodowych (w poz. 20/1 wykazu) mogą – z uwagi na obraz kliniczny choroby – wykluczyć związek tej choroby z warunkami pracy wskazując na inną niż zawodowa etiologię schorzenia, przy czym wykluczenie tego związku powinno być jednoznaczne.
Sąd zauważył, że chociaż Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w piśmie z dnia 15 czerwca 2012 r. stwierdził, że "zgłaszane przez pacjentkę dolegliwości wynikają najpewniej ze zmian w kręgosłupie szyjnym", to Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie w piśmie z dnia 30 marca 2011 r. nie miał żadnych wątpliwości, co do tego, że "zapisy dokumentacji medycznej zmian dyskopatycznych i zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego wraz z towarzyszącym zespołem bólowo szyjno-barkowym po stronie lewej świadczą o pozazawodowej etiologii rozpoznanego zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej" u skarżącej M. K.. Zdaniem Sądu, już samo wskazanie lekarzy orzeczników na pozazawodowe pochodzenie stwierdzonego u skarżącej schorzenia pod postacią zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej jest wystarczające dla uznania skargi za nieuzasadnioną.
Brak jest również w "Karcie oceny narażenia zawodowego" stwierdzenia, że skarżąca wykonywała swą pracę w warunkach oddziaływania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Jak stwierdzono w Karcie – skarżąca pracując na konkretnie ustalonych stanowiskach pracy wykonywała czynności, które co prawda powodowały obciążenie kończyn górnych, ale "bez cech monotypowości ruchów w stawach nadgarstkowych". Okoliczność ta, w ocenie Sądu powoduje, że organy administracyjne nie mogły stwierdzić choroby zawodowej, nawet ujawnionej w okresie pracy, jeśli w środowisku pracy brak jest ustalonego "narażenia zawodowego".
Trzecią samodzielną przesłanką do wykluczenia choroby zawodowej jest ustalenie konkretnego schorzenia, znajdującego się w wykazie chorób zawodowych, poza okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, ujawnionym w wykazie chorób zawodowych. W rozpoznawanej sprawie wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych u skarżącej nastąpiło po dwóch latach od zakończenia pracy, podczas gdy w wykazie okres ten wynosi 1 rok.
Mając powyższe na względzie, a także wobec treści uzasadnień orzeczeń lekarskich i szczegółowych późniejszych wyjaśnień organów orzeczniczych stanowiących podstawę wydanych decyzji – Sąd stwierdził, że brak było jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia przez organy administracyjne u skarżącej choroby zawodowej pod postacią cieśni w obrębie nadgarstka, o której mowa w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
M. K. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez ich błędną wykładnię i zastosowanie polegające na niepodjęciu wszystkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu skarżącej, co doprowadziło do błędnego wniosku, że u skarżącej nie stwierdzono choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka, w okresie roku od zakończenia pracy, pomimo tego, że informowała o leczeniu dolegliwości cieśni nadgarstka od 2008 r.;
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez ich błędną wykładnię i zastosowanie polegające na braku wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, pomimo tego, że skarżąca przedstawiła obszerną dokumentację medyczną dotyczącą jej leczenia, która wykazuje, że od 2008 r. cierpiała na dolegliwość cieśni nadgarstka i posiadała objawy tej choroby;
- 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 80 k.p.a. przez ich błędną wykładnię i zastosowanie polegające na naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przez pominięcie okoliczności, że skarżąca leczyła się na zespół cieśni nadgarstka od 2008 r.;
- 4) art. 106 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na braku rozstrzygnięcia przez Sąd rozbieżności wynikających z dokumentacji medycznej przedstawionej przez skarżącą a treścią opinii przedstawionych w toku postępowania przed Sądem I instancji;
- 5) art. 106 § 4 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na błędnym nieuwzględnieniu ogólnych informacji, stanowiących wiedzę powszechną, na temat oceny charakteru objawów choroby, które ujawniły się od 2008 r.;
- 6) art. 141 § 4 p.p.s.a., które to uchybienie miało wpływ na treść wydanego wyroku wobec wadliwego uzasadnienia orzeczenia, a zwłaszcza braku prawidłowego uzasadnienia jego podstawy faktycznej i prawnej, ograniczające się jedynie do lakonicznego i niepełnego przytoczenia przepisów prawa i wybranych okoliczności faktycznych sprawy, a także braku odniesienia do treści dokumentacji medycznej przedstawionej przez skarżącą.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła również naruszenie prawa materialnego –art. 237 § 1 pkt 3–6 k.p. w zw. z § 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych polegające na błędnej interpretacji dokumentacji medycznej przedstawionej przez skarżacą, wskazującej na wystąpienie objawów choroby zawodowej w okresie krótszym niż 1 rok od dnia zakończenia pracy.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zarówno w chwili wniesienia skargi do Sądu I instancji, jak i w toku sprawy informowała o swojej sytuacji zdrowotnej, podała zakres swoich obowiązków i faktycznie wykonywanych prac, a także dostarczyła kompleksową dokumentację medyczną dotyczącą jej dolegliwości. W związku z tym Sąd I instancji miał wiedzę na temat historii choroby i jej początku. Mimo to, mając wiedzę na temat sprzeczności wynikających z dokumentacji medycznej skarżącej oraz opinii lekarskich Sąd nie rozstrzygnął kwestii sprzecznych oraz nie wyjaśnił przyczyn z jakich opowiedział się za przyjętym stanowiskiem.
Dodatkowo podkreślono, że skarżąca dysponuje kolejnym zaświadczeniem, wystawionym przez Centrum Medyczne "Ujastek" – Poradnia Lekarska "Centralna" w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2012 r., z którego jasno wynika, że pozostawała w leczeniu od 2008 r., m.in. z powodu zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej. Zaświadczenie to dołączyła do skargi kasacyjnej, ponieważ pojawiła się potrzeba jego okazania i poparcia twierdzeń, które podawała w toku rozpoznania jej sprawy.
Ponadto, wcześniejsze wpisy na kartach informacyjnych leczenia jednoznacznie wskazują na okoliczność, że zmagała się z chorobą cieśni nadgarstka już od 2008 r. W treści wpisu z dnia 16 czerwca 2008 r. stwierdzono u skarżącej bole stawów kończyn m.in. nadgarstków i łokci. Wpis z dnia 8 października 2008 r. zawiera już informację o występowaniu bólu w całej lewej dłoni, natomiast 15 kwietnia 2009 r. stwierdzono bóle promieniujące na palce lewej dłoni. Podobne objawy rozpoznano podczas wizyty skarżącej u lekarza w dniu 7 kwietnia 2010 r. Oprócz zaburzeń snu, lekarz rozpoznał u skarżącej dyskomfort i bóle lewej kończyny górnej, cierpnięcie lewej ręki, a później cierpnięcie palców obu dłoni.
Podkreślono, że już podczas wizyty w dniu 30 czerwca 2008 r. lekarz chciał skierować ją do lekarza specjalisty-ortopedy. Z niewiadomych względów nie doszło do takiego skierowania, o czym skarżąca dowiedziała się dopiero gdy przeglądała dokumentację medyczną zebraną na potrzeby trwającego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd Wojewódzki dokonując właściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji w sposób uprawniony stwierdził, że organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa procesowego, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz przepisami § 5 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych – warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej przez państwowego inspektora sanitarnego jest to, aby wystąpiły łącznie dwie przesłanki:
- 1) choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia,
- 2) choroba musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.
Zgodnie z przepisem § 6 ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia lekarz właściwej placówki medycznej wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentu przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych określa nie tylko wykaz chorób zawodowych, ale też okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Wobec powyższego aby stwierdzić u pracownika lub byłego pracownika chorobę zawodową to choroba ujęta w wykazie musi zostać rozpoznana w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po jego zakończeniu, ale w okresie wskazanym w wykazie.
W rozpoznawanej sprawie prowadzone postępowanie ukierunkowane było na ustalenie choroby zawodowej wymienionej w wykazie pod pozycją 20/1 (przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka), dla której przewidziany jest roczny okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku kontrolowane w sprawie decyzje orzekające o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej wydane zostały po ustaleniu, że przeprowadzona analiza dokumentacji medycznej i badania lekarskie oraz ocena narażenia środowiskowego pracy nie dały podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, tj. – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Sąd Wojewódzki zaznaczył, że już samo wskazanie lekarzy orzeczników na pozazawodowe pochodzenie stwierdzonego u skarżącej schorzenia było wystarczające dla oddalenia skargi. Zaznaczyć zatem należy, że w takim stanie sprawy drugorzędne znaczenie miało to, że ustalenie konkretnego schorzenia, znajdującego się w wykazie chorób zawodowych nastąpiło poza okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Tymczasem argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej zasadniczo koncentruje się na tym aspekcie sprawy, pomijając istotne konsekwencje wynikające z orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki medyczne. Mianowicie autor skargi kasacyjnej, kwestionując podstawę faktyczną wyroku, zarzucił nieuwzględnienie dokumentacji medycznej, która według strony pozwalała na ustalenie, że skarżąca już w okresie roku od zakończenia pracy cierpiała na dolegliwość cieśni nadgarstka, posiadała objawy tej choroby i była w związku z nią leczona.
Odnosząc się do tych zarzutów należy zaznaczyć, że całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie dawał Sądowi Wojewódzkiemu podstawę do zaakceptowana ustaleń dokonanych przez organy orzekające w sprawie.
Wskazać należy, że zaświadczenie z dnia 3 kwietnia 2012 r. jak i pozostała dokumentacja medyczna przedstawiona przez skarżącą nie wskazuje jednoznacznie, że występowały u niej objawy chorobowe w okresie od 2008 r. Wydane w postępowaniu administracyjnym orzeczenia lekarskie uprawnionych jednostek orzeczniczych uwzględniały całość dokumentacji leczniczej przedłożonej przez skarżącą. Niemniej jednak, nawet przy zastrzeżeniach co do zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, decydujące w sprawie było stwierdzenie braku "narażenia zawodowego" na stanowisku pracy. Nie budzi wątpliwości i nie jest to kwestionowane w skardze kasacyjnej, że skarżąca pracując na konkretnie ustalonych stanowiskach pracy wykonywała czynności, które co prawda powodowały obciążenie kończyn górnych, ale "bez cech monotypowości ruchów w stawach nadgarstkowych".
W konsekwencji niepodważona pozostaje konkluzja co do tego, że objawy zespołu cieśni nadgarstka powiązane z pozazawodową etiologią schorzenia, co ma potwierdzenie w przeprowadzonych badaniach i orzeczeniach lekarskich uprawnionych jednostek orzeczniczych, gdzie wskazano m.in., że zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego stanowią samoistny (niezawodowy) czynnik etiologiczny stwierdzanego schorzenia. Istotne było również to, że kolejne badania wykazały ustąpienie dolegliwości, co wykluczało stwierdzenie przewlekłości choroby.
Podkreślić należy, że lekarze orzekający w wydanych opiniach powołali się na wynik kompleksowych badań lekarskich oraz dokonaną analizę oceny narażenia zawodowego. W rezultacie nie było podstaw do podważenia końcowych orzeczeń, w których stwierdzono, że wprawdzie u skarżącej występuje objawy zespołu cieśni nadgarstka, to jednak nie są związane z wystąpieniem "narażenia zawodowego" na stanowisku pracy, co w rezultacie wykluczało stwierdzenie choroby zawodowej. Wykluczając związek stwierdzonego schorzenia z narażeniem zawodowym, lekarze orzekający wskazali na zmiany w obrębie kręgosłupa szyjnego wywołujące objawy zespołu cieśni nadgarstka.
W takim stanie sprawy organy inspekcji sanitarnej miały obowiązek uwzględnić przy rozstrzyganiu sprawy wnioski wynikające z orzeczeń uprawnionych placówek medycznych.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że nietrafnie w skardze kasacyjnej podnosi się sprzeczność pomiędzy orzeczeniami jednostek orzeczniczych a dokumentacją medyczną złożoną przez skarżącą. Rozróżnienia bowiem wymaga okoliczność wystąpienia u strony określonego schorzenia od oceny, czy to schorzenie pozostaje w związku przyczynowym z określonym narażeniem zawodowym występującym w okresie zatrudnienia. Podkreślenia wymaga również to, że właściwymi do orzekania w zakresie chorób zawodowych są wyłącznie lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w stosownych przepisach prawa i zatrudnieni w określonych jednostkach orzeczniczych (§ 5 rozporządzenia). W świetle całokształtu materiału dowodowego organy inspekcji sanitarnej nie miały podstaw do zakwestionowania stanowiska lekarzy, którzy orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Z powyższych względów nietrafny jest również zarzut naruszenie art. 237 § 1 pkt 3–6 k.p. w zw. z § 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Sądowi Wojewódzkiemu nie można zarzucić również naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znalazło się bowiem zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze oraz wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd wskazał powody, dla których schorzenie skarżącej nie mogło być uznane za chorobę zawodową.
Zasadnie zatem Sąd Wojewódzki nie uwzględnił skargi od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.
W konsekwencji skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.