Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 564/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę I. i J. T. na decyzję Wojewody P. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane Starosta L. odmówił M. S. i E. S. zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w L.. Organ zakwestionował prawidłowość wyboru rozwiązania urbanistyczno - architektonicznego jako niezgodnego z obowiązującym dla terenu inwestycji planem miejscowym, gdyż nie nawiązuje do otaczającej bezpośrednio zabudowy. Zgodnie z planem przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie elementarnym 02.02.MN o dominującej funkcji mieszkaniowej o niskiej intensywności. Organ wskazał, iż dla tego obszaru obowiązują ustalenia ogólne i morfoplanistyczne – § 5. Działka nr [...] obr. [...] nie leży w systemie głównych przestrzeni publicznych i inwestowanie na niej nie wymaga dodatkowego opracowania urbanistyczno - architektonicznego, które należałoby uzgodnić z Burmistrzem Miasta L..
Ustalenia morfoplanistyczne dla stref MN zawiera § 4 planu. W ust. 2 pkt 4 zawarto ustalenia form zabudowy. Projekt nie uwzględnił wymagań pkt 4.1 tych ustaleń, t.j: "nowa zabudowa w typie zabudowy (w rozumieniu planu) istniejącej." Natomiast "typ zabudowy - zespół następujących cech zabudowy: usytuowanie na działce, gabaryty, kształt dachu. Jeżeli w ustaleniu jest mowa o projektowanej zabudowie w typie zabudowy istniejącej - typ ten określa zabudowa istniejąca w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej." Organ I instancji podał, że w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej nadbudowy znajdują się budynki wybudowane w latach 70-tych, kryte płaskimi dachami. Wysokość tych budynków waha się od 5,5 m (na działce nr [...]) do ok. 7,5 m (na działce nr [...]). Powierzchnia zabudowy tych budynków wynosi ok. 100 m2. Na działce nr [...] zaprojektowano budynek, którego wysokość do kalenicy dachu wyniesie 11,70 m. Zatem jego gabaryty znacznie odbiegają od gabarytów budynków znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie. Obiekt ten wysokością oraz kształtem dachu nawiązuje do budynku wielorodzinnego, usytuowanego przy tej samej ulicy, lecz nie w bezpośrednim sąsiedztwie budynku nadbudowywanego.
W odwołaniu od tej decyzji inwestorzy podnieśli, iż występująca na przedmiotowym obszarze zabudowa ma charakter zróżnicowany, co pozwala na dostosowanie się do występujących na tym terenie form zabudowy i wysokości budynku. Plan zagospodarowania przestrzennego nie zawiera zakazu stosowania projektowanej formy zabudowy na tym terenie.
Decyzją z dnia [...] Wojewoda P. uchylił decyzję organu I instancji i zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił M. S. i E. S. pozwolenia na nadbudowę budynku. Organ odwoławczy zaznaczył, że postanowieniem z dnia [...] Starosta L. zobowiązał wnioskodawcę do uzupełnienia projektu budowlanego o część opisową, uzasadniającą nawiązanie do istniejącej zabudowy i spełnienie zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także o analizę nasłonecznienia sąsiedniego istniejącego budynku. W dniu [...] I. i J. T. złożyli zastrzeżenia, zarzucając niespełnienie warunków nasłonecznienia swojego budynku oraz niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Biuro projektowe "[...]" złożyło w dniu [...] opracowanie, które uzupełnia projekt o elementy wskazane przez Starostę w postanowieniu. Opracowanie zawiera również przekrój poprowadzony przez oba budynki, na którym wyrysowano strefę zacienienia.
Po zapoznaniu się z nowymi materiałami w sprawie w dniu [...] I. i J. T. ponownie złożyli zastrzeżenia zwracając uwagę na nieuwzględnienie okna w kondygnacji przyziemia, błędne ustalenie odległości między budynkami, jak również sposób sporządzenia analizy nasłonecznienia (zacienienie budynku). Projektant w dniu [...] złożył ponownie analizę nasłonecznienia dowodząc, iż zacienienie sąsiedniego budynku nie wystąpi w zakresie przekraczającym obowiązujące przepisy.
Organ odwoławczy stwierdził, iż projektant uwzględnił tylko jeden przypadek dla wybranej przez siebie godziny, a nie dla całego przedziału czasu przesłaniania budynku, tj. między godziną 7.00 a 14.00. Ponadto dla L., leżącego na szerokości geograficznej [...] N i długości [...] E, najbardziej stromy kąt padania promieni słonecznych wynosi 35°27', a nie jak podaje projektant 45°. Zdaniem organu z analizy nasłonecznienia wynika, że między godziną 7.30 a 13.30 w okresie równonocy zacieniona będzie ponad połowa wysokości okien wysokiego parteru budynku przesłanianego.
Jednocześnie między godziną 7.00 a 7.30 oraz 13.30 a, 17.00 przez 4 godziny dziennie na żadne z okien nie będzie padał cień pochodzący od budynku przesłaniającego. A zatem, warunek nasłonecznienia zgodnie z obowiązującymi przepisami został spełniony. Zgodnie bowiem z § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie warunek nasłonecznienia uważa się za spełniony, jeżeli w czasie równonocy w godzinach między 7.00 a 17.00 zapewniony czas nasłonecznienia wynosi co najmniej 3 godziny.
Nadto w ocenie organu odwoławczego Starosta L. niewłaściwie zinterpretował przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż ustalenia morfoplanistyczne zawarte w § 4, odnoszące się do strefy MN definiujące formę zabudowy, dotyczą wyłącznie budowy nowej, zaś projektowana rozbudowa dotyczy istniejącego już budynku. Utrzymana też będzie skala budynku po przeciwnej stronie ul. [...] oraz budynku przy ul. [...] (następny w pierzei za działką nr [...]).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku I. i J. T. zarzucili powyższej decyzji błędną wykładnię ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w zakresie możliwości rozbudowy obiektów budowlanych. Zdaniem skarżących został naruszony art. 10 § 1 k.p.a., gdyż organ odwoławczy oparł się na opinii architekta powołanego na wniosek strony, która wniosła odwołanie, a skarżący nie mieli możliwości ustosunkować się do złożonej dokumentacji i ewentualnie zawnioskować opinii innego biegłego. Skarżący podali, iż nadbudowa sąsiedniego budynku spowoduje, że ich dom będzie znajdował się w półcieniu, a wznoszenie tego rodzaju obiektu jest niedopuszczalne bez uprzedniej zgody właściciela obiektu tzw. służebnego.
Ponadto zarzucili, że przy ocenie nasłonecznienia uwzględniono okno wysokiego parteru, a nie uwzględniono okna usytuowanego na niższej kondygnacji, gdzie ze względu na inwalidztwo strony skarżącej przebywa ona najczęściej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda P.wniósł o jej oddalenie.
Uczestniczka postępowania E. S. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd stwierdził, iż zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Nadbudowa zaś obiektu budowlanego może dotyczyć tylko istniejącego obiektu i polega na wykonaniu elementów obiektu wpływających na jego wysokość. Zaskarżona decyzja rozstrzyga o pozwoleniu na nadbudowę budynku mieszkalnego, w związku z czym nadbudowy tej nie można traktować jako realizacji nowej zabudowy. Z § 4 pkt 4 miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta L. wynika, że zapis planu w punkcie 4.1 dotyczy nowej zabudowy, w związku z czym przepis ten nie może mieć zastosowania jako zakazujący planowanej nadbudowy.
Ponadto z przepisów § 4 pkt 4 planu nie wynikają żadne ograniczenia dotyczące nadbudowy budynków. Ograniczenie takie uregulowane zostało w § 3 pkt 4.1 planu, zgodnie z którym wyklucza się lokalizację obiektów i budowli o wysokości przekraczającej 80 m. Planowana nadbudowa budynku mieszkalnego nie spowoduje przekroczenia wysokości 80 m, a zatem zgodna jest z niniejszym zapisem planu.
W ocenie Sądu zapisy planu nie wykluczają możliwości zmiany dachu płaskiego na dach mansardowy. Nawet w przypadku nowej zabudowy odstąpiono od obowiązku zachowania dachu płaskiego, o ile z działki inwestora widoczna jest zabudowa o innym kształcie dachu usytuowana w tym samym kwartale zabudowy lub przy tej samej ulicy (§ 4 pkt 4.1 planu). Skoro przy nowej zabudowie nie istnieje obowiązek zachowania dachu płaskiego, to tym bardziej ograniczenia tego typu nie dotyczą istniejących budynków, o ile z działki, na której znajduje się budynek, w którym planuje się zmianę konstrukcji dachu widoczna jest zabudowa o innym kształcie dachu.
Sąd podkreślił, iż planowana nadbudowa nie spowoduje naruszenia warunków technicznych dotyczących nasłonecznienia nieruchomości skarżących. Z oceny analizy nasłonecznienia dokonanej przez organ odwoławczy wynika, że wymagania dotyczące nasłonecznienia – określone w § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - zostały zachowane w stosunku do nieruchomości skarżących. W dniach równonocy czas nasłonecznienia w godzinach 7.00 - 17.00 wynosić będzie 4 godziny. Przedłożony przez inwestorki projekt budowlany spełnia wymagania określone w art. 35 ust. 1 pkt 1- 4 Prawa budowlanego, wobec czego organ budowlany zobowiązany był wydać decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4).
Zdaniem Sądu nie doszło do pozbawienia skarżących możliwości czynnego udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym (art. 10 § 1 k.p.a.). Skarżący zostali powiadomieni o wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji, co potwierdzili na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. Organ II instancji w istocie rzeczy nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, lecz dokonał wyłącznie analizy nasłonecznienia w oparciu o dokumenty zgromadzone przez organ I instancji, a więc znane skarżącym, oraz dane geograficzne, które nie wymagają przeprowadzenia żadnego dowodu.
Zatem w postępowaniu odwoławczym, wbrew twierdzeniom skarżących, nie doszło do wydania żadnej opinii. Sąd zważył, iż organ I instancji odmówił wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie ze względu na naruszenie warunków technicznych dotyczących nasłonecznienia, lecz wyłącznie z uwagi na odmienną interpretację zapisów planu zagospodarowania przestrzennego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli I. i J. T., reprezentowani przez adwokata B. G. Wyrok zaskarżono całości, zarzucając naruszenie:
- 1. prawa materialnego - § 4 pkt 4 miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego dla miasta L. poprzez przyjęcie, iż z w/w przepisu nie wynikają żadne ograniczenia dotyczące nadbudowy budynku, albowiem jedyne w ocenie Sądu ograniczenie dotyczące nadbudowy budynku zostało zawarte § 3 pkt 4.1 planu (wykluczenie lokalizacji obiektów i budowli o wysokości przekraczającej 80 m.), gdy tymczasem z § 4 pkt 3 planu wynika, iż wyklucza się rozbudowę obiektów istniejących w dniu uchwalenia niniejszego planu i nie spełniających ustaleń miejscowego planu, co w ocenie strony skarżącej świadczy, iż celem uchwałodawcy było również zakazanie dokonywania nadbudowy nie spełniającej kryterium typu istniejącej zabudowy,
- 2. naruszenie § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 10 k.p.a. poprzez przyjęcie, że spełnione zostały wymagania dotyczące nasłonecznienia w stosunku do nieruchomości skarżących, podczas gdy kwestia ta nie była przedmiotem rozważań w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (korzystnej dla skarżących) i znalazła swoje odzwierciedlenie dopiero w rozstrzygnięciu organu odwoławczego. Skarżący nie zostali wezwani do wypowiedzenia się w przedmiocie zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym – a w toku postępowania przed organem I instancji wskazywali na liczne nieprawidłowości dotyczące analizy nasłonecznienia złożonej przez inwestorów - co jest równoznaczne z brakiem możliwości instancyjnej kontroli ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji i z niemożnością kwestionowania ustaleń faktycznych co do nasłonecznienia budynków skarżących w toku całego postępowania administracyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i decyzji Wojewody P. z dnia [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż stanowisko Sądu, że jedyne ograniczenie dotyczące nadbudowy budynku zostało zawarte w § 3 pkt 4.1 planu jest nietrafne, albowiem oznaczałoby to, że nie ma żadnych innych ograniczeń wynikających z miejscowego planu co do rozbudowy istniejących obiektów. Zdaniem skarżących, skoro uchwałodawca wprowadza określone warunki dotyczące nowej zabudowy, to powinny mieć one także zastosowanie do inwestycji, której przedmiotem jest istniejąca zabudowa. Ponadto z § 4 pkt 3 planu wynika, iż wyklucza się rozbudowę obiektów istniejących w dniu uchwalenia niniejszego planu i nie spełniających ustaleń miejscowego planu.
W ocenie skarżących doszło do pozbawienia ich możliwości czynnego udziału w postępowaniu poprzez nie zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie zgromadzonego materiału dowodowego. Wskazano, że skarżąca I. T. jest osobą niepełnosprawną i na stałe przebywa w pomieszczeniu znajdującym się w przyziemiu budynku. Z tego względu kwestia zacienienia budynku jest istotna, zaś czynny udział strony w postępowaniu przed organem odwoławczym umożliwiłby wyjaśnienie istniejących w tej kwestii wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. S. reprezentowana przez radcę prawnego M. G. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego tj. § 4 pkt 4 miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego dla miasta L. przez przyjęcie, iż z w/w przepisu nie wynikają żadne ograniczenia dotyczące nadbudowy budynku. Zarzut ten - niezależnie od sposobu jego sformułowania - nie może odnieść zamierzonego skutku, a to z poniższych względów.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzją organ zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił M. S. i E. S. pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego. W tym stanie rzeczy - jak zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji - nadbudowy tej nie można traktować jako realizacji nowej zabudowy. To zaś łączy się z określonymi konsekwencjami w zakresie stosowania określonych przepisów prawa miejscowego.
Dla strefy MN ustalenia morfoplanistyczne, z zastrzeżeniem § 5, uchwalono w § 4 miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta L..
Z treści przepisu § 4 pkt 4 tego planu wynika jednoznacznie, iż zapis planu w punkcie 4.1 dotyczy nowej zabudowy – w przepisie tym użyto sformułowania: "Nowa zabudowa w typie zabudowy (w rozumieniu planu) istniejącej...". Z tego też względu przepis ten nie może mieć zastosowania do planowanej nadbudowy. A zatem uprawnione jest twierdzenie Sądu pierwszej instancji, iż z przepisu § 4 pkt 4 planu nie wynikają ograniczenia dotyczące nadbudowy budynków. Ograniczenie takie przewiduje § 3 pkt 4.1 planu wykluczający lokalizację obiektów i budowli o wysokości przekraczającej 80 m. Przepis § 3 ("Ustalenia ogólne – OG") pkt 4.1 planu dotyczący ustalenia form zabudowy znajduje zastosowanie z mocy § 5 planu.
Wbrew twierdzeniu strony wnoszącej skargę kasacyjną przepis § 4 pkt 3 planu nie wyklucza nadbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego. Przepis ten odnosi się do obiektów istniejących w dniu uchwalenia planu i nie spełniających ustaleń tego planu.
Zasadne jest także stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż zapisy planu nie wykluczają możliwości zmiany dachu płaskiego na dach mansardowy. W świetle § 4 pkt 4.1 planu nie istnieje obowiązek zachowania dachu płaskiego o ile z działki inwestora – jak w niniejszej sprawie - widoczna jest zabudowa o innym kształcie dachu usytuowana w tym samym kwartale zabudowy lub przy tej samej ulicy.
Chybiony jest również zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 10 k.p.a.
Zgodnie z § 60 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia pokoje mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 7oo-17oo. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju - § 60 ust. 2.
W niniejszej sprawie w dniach równonocy między godziną 700 a 730 oraz 1330 a 1700 na żadne z okien w budynku stanowiącym własność I. i J. T. nie będzie padał cień pochodzący od budynku przesłaniającego, a zatem czas nasłonecznienia będzie wynosić 4 godziny. To zaś oznacza, iż projektowana nadbudowa nie spowoduje naruszenia warunków technicznych w zakresie nasłonecznienia.
Nadto podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący zostali powiadomieni o wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji. Jednocześnie Wojewoda P. nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, lecz dokonał analizy nasłonecznienia w oparciu o dokumenty zgromadzone przez organ I instancji. W toku postępowania przed organem I instancji I. i J. T. zarzucili niespełnienie warunków nasłonecznienia. Na skutek tego zarzutu inwestor złożył opracowanie Biura projektowego "[...]" zawierające m.in. przekrój poprowadzony przez oba budynki, na którym wyrysowano strefę zacienienia. Po złożeniu przez I. i J. T. zastrzeżeń co do sporządzonej analizy nasłonecznienia przedłożono ponowną analizę nasłonecznienia, z której to wynika, iż zacienienie sąsiedniego budynku nie wystąpi w zakresie przekraczającym obowiązujące przepisy.
A zatem organ odwoławczy oparł się na dokumentach znanych skarżącym. Skoro więc w postępowaniu odwoławczym nie przeprowadzono uzupełniającego postępowania dowodowego to tym samym organu odwoławczego nie obciążał obowiązek wezwania skarżących do wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego. W tej sytuacji nie można uznać, aby skarżących pozbawiono możliwości czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyraźnie zaznaczył, iż wyłączną przyczynę odmowy wydania przez organ I instancji decyzji o pozwoleniu na budowę stanowiła odmienna interpretacja zapisów planu zagospodarowania przestrzennego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym przez adwokata B. G. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w punkcie drugim sentencji - na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku § 19 pkt 1 oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).