Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 812/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. U. (dalej określanej jako skarżąca) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] ([...]) w przedmiocie braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Radomia w dniu 9 września 2011 r. wszczął postępowanie w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem otworów drzwiowych na poziomie pierwszego piętra budynku frontowego w zewnętrznej ścianie budynku od strony prawej oficyny i w ścianie wewnętrznej nośnej pomiędzy lokalami mieszkalnymi nr [...] i nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w R. (nr sprawy [...]).
W toku tego postępowania w dniu 26 września 2011 r. przeprowadzone zostały oględziny, w trakcie których stwierdzono, że w zewnętrznej ścianie od strony prawej oficyny brak muru o wymiarach 2,20 m x 5,65 m i grubości 0,50 m strop, nad rozebraną częścią ściany jest niezabezpieczony i grozi zawaleniem. W ścianie wewnętrznej konstrukcyjnej wykonanej z cegły o grubości 0,50 m stwierdzono wykuty otwór drzwiowy o wymiarach 1,30 m x 2,50 m, a otwór ten jest częściowo zamurowany pustakami. Stwierdzono również częściową rozbiórkę zabezpieczonego otworu, tj. od dołu otworu zostały rozebrane (wykute) pustaki o wymiarze 1,20 m x 1,30 m oraz wykute otwory do sąsiedniego lokalu o rozmiarze ok. 1,0 m x 0,5 m. Pozostałe warstwy pustaków były niezabezpieczone.
Organ nadzoru budowlanego postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, ze zm., dalej powoływanej jako ustawa), wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na wykonaniu otworów drzwiowych na poziomie pierwszego piętra w/w budynku (w zewnętrznej ścianie budynku od strony prawej oficyny oraz w ścianie wewnętrznej nośnej pomiędzy lokalami mieszkalnymi), wykonywanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Jednocześnie nałożył na T. S. (zwanego dalej także inwestorem) obowiązek wykonania zabezpieczenia ścian w miejscach wyburzeń oraz przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych i ekspertyzy technicznej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie, po rozpoznaniu zażalenia inwestora, utrzymał w mocy to postanowienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 261/12 oddalił zaś skargę inwestora na wymienione postanowienie.
Kontynuując postępowanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nakazał inwestorowi doprowadzenie w wyznaczonym terminie wykonywanych robót budowlanych na poziomie pierwszego piętra w budynku frontowym przy ul. [...] w R. do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie otworu drzwiowego w ścianie zewnętrznej od strony prawej oficyny oraz zamurowanie otworu drzwiowego w ścianie wewnętrznej nośnej pomiędzy lokalami mieszkalnymi nr [...] i [...]. Rozstrzygnięcie to zostało jednak uchylone przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2012 r. z przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Na dalszym etapie postępowania trzy kolejne decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające na inwestora obowiązki również zostały uchylone przez organ odwoławczy.
Inwestor przedłożył ekspertyzę techniczną wykonanych robót budowlanych, sporządzoną w lipcu 2014 r. przez rzeczoznawcę inż. R. M., która została pozytywnie zaopiniowana przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w piśmie z dnia 12 grudnia 2014 r. Następnie organ nadzoru przeprowadził w dniu 22 kwietnia 2016 r. oględziny budynku, w trakcie tej czynności stwierdzono, że nadproża drzwiowe zostały wykonane w zewnętrznej ścianie budynku od strony prawej oficyny i w wewnętrznej ścianie nośnej pomiędzy lokalami nr [...] i nr [...]. Nadproża zostały osiatkowane i zaszpachlowane, przez co brak było możliwości stwierdzenia, czy zostały wykonane zgodnie z projektem. Uczestnik tego postępowania K. U. i jego pełnomocnik nie zostali wpuszczeni do lokali i nie uczestniczyli w oględzinach. Inwestor przedłożył również opinię budowlaną sporządzoną w kwietniu 2016 r. przez mgr inż. T. C., z której wynikało, że zostały wykonane belki wzmacniające nadproża z profili walcowanych stalowych, nadproże w ścianie zewnętrznej od strony prawej oficyny, nadproże w ścianie wewnętrznej.
Dalej stwierdzono w tej opinii, że nadproża zostały obudowane, osiatkowane i wykonano narzutkę cementową na siatce, zaś mur ponad nadprożami i w rejonie podparć nie wykazuje żadnych rys i spękań, a otwory są przygotowane do wbudowania stolarki.
W oparciu ten materiał dowodowy decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o braku podstaw do nałożenia na inwestora na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy obowiązku wykonania dalszych robót mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem otworów drzwiowych na poziomie pierwszego piętra budynku frontowego w zewnętrznej ścianie budynku od strony prawej oficyny i w ścianie wewnętrznej nośnej pomiędzy lokalami mieszkalnymi nr [...] i nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w R..
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca zarzucając naruszenie art. 7, art. 77§ 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej powoływanej jako K.p.a.) poprzez ustalenie, na podstawie ekspertyzy technicznej przedłożonej przez inwestora, że wykonane otwory stanowiły w przeszłości otwory drzwiowe, gdyż widoczne są nadproża drzwiowe ceglane płaskie nad otworami, zaś materiał dowodowy zebrany w sprawie, w szczególności oględziny przedmiotowych otworów nie wykazały istnienia nadproży, a z kolei z dokumentacji technicznej budynku przedłożonej przez współwłaścicieli wynika, iż w miejscach wykonania otworów nie było w przeszłości otworów drzwiowych. Zarzuciła również naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wystarczające jest nakazanie przeprowadzenia inwestorowi wskazanych w decyzji robót w sytuacji, gdy uwzględniając pominięty materiał dowodowy, decyzja winna nakazywać inwestorowi doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie wykonanych otworów drzwiowych.
Powołana na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy motywując podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że zastosowany tryb postępowania z art. 51 ustawy był prawidłowy, co potwierdza ocena prawna zawarta w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 261/12. Organ odwoławczy zauważył, że sąd administracyjny stwierdził, iż organy słusznie przyjęły, że roboty budowlane polegające na wykonaniu otworów drzwiowych łączących dwa lokale mieszkalne przez wyburzenie części elementów konstrukcyjnych obiektu zabytkowego, wykonane w warunkach samowoli, stanowią przebudowę obiektu budowlanego. Sam fakt realizacji robót w sposób zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi nie może przesądzać o tym, że nie ma podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż negatywnymi przesłankami zastosowania tego przepisu jest posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz stwierdzenie wykonania robót w sposób umożliwiający ich legalizację.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy przewiduje możliwość nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, które mają na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nadto z uwagi na fakt, iż kamienica przy ul. [...] w R. została wpisana w granicach posesji do rejestru zabytków byłego województwa radomskiego oraz znajduje się na obszarze zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego miasta R. wpisanego do rejestru zabytków należało uzgodnić ekspertyzę techniczną przedmiotowego obiektu budowlanego autorstwa R. M. z lipca 2014 r. z Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, który zaopiniował ją pozytywnie. Podobnie jak dokumentację techniczną, w której wskazano, że uszkodzone nadproża wymagają natychmiastowego doraźnego zabezpieczenia, poprzez wykonanie podstemplowania istniejących nadproży drzwiowych. Inwestor przedłożył również opinię po wykonaniu robót belek wzmacniających nadproża zlokalizowanych na I piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w R., sporządzoną w kwietniu 2016 r. przez T. C., z której wynika zgodność ich wykonania z przepisami.
Wobec tego, że inwestor usunął zagrożenie zawalenia się obiektu poprzez wykonanie nadproży otworów, jak również że otwory te są gotowe do wbudowania stolarki, to brak jest podstaw do wydania nakazu przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie otworów, w konsekwencji wydania decyzji nakazującej wykonanie dalszych robót lub czynności.
Na powyższą decyzję skargę do sądu złożyła skarżąca podnosząc zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 79 § 2 k.p.a. poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi skarżącej oraz uczestnikowi postępowania K. U. wzięcia udziału w oględzinach otworów drzwiowych prowadzonych przez organ nadzoru budowlanego w dniu 22 kwietnia 2016 r., tym samym pozbawiając strony prawa do zadawania pytań, składania wyjaśnień i wniosków dowodowych, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji administracyjnej w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozważenie możliwości uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r., którym oddalił skargę, najpierw przedstawił regulację prawną zawartą w art. 51 ustawy stwierdzając, że celem postępowania prowadzonego w oparciu o ten przepis jest doprowadzenie wykonanych lub wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego (budowlanego), a nie cywilnego, regulującego kwestie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniami inwestora oraz ochrony własności. W tym ostatnim przypadku poszkodowani właściciele mogą dochodzić swych praw nie przed organami nadzoru budowlanego, lecz przed sądem powszechnym (w tym zakresie Sąd przywołał wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 347/11, LEX nr 1086701). Nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych jest uzasadnione jedynie wówczas, gdy bezspornym jest, że wykonane roboty nie spełniają wymogów przewidzianych prawem.
Natomiast ustalenie, że wykonane roboty budowlane były zgodne ze standardami i nie wymagały przeprowadzenia żadnych dodatkowych czynności ani robót, stanowi podstawę do przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego, że brak jest przesłanek do kontynuowania postępowania naprawczego. Uprawnienie organów do zakończenia postępowania przez wydanie decyzji o braku podstaw do nałożenia obowiązków potwierdza stanowisko sądów administracyjnych wyrażone m.in. w wyrokach NSA z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1344/05, z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1012/09 i wyroku WSA w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 684/07.
Następnie odnosząc się do zebranego materiału dowodowego i oceniając charakter robót budowlanych Sąd podzielił stanowisko organów, że wykonane przez skarżącego roboty budowlane polegające na wykonaniu otworów drzwiowych łączących dwa lokale mieszkalne, przez wyburzenie części elementów konstrukcyjnych obiektu zabytkowego, stanowią przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy. Roboty te zostały podjęte, a następnie zakończone bez pozwolenia na budowę, wymaganego z uwagi na brzmienie art. 28 ust. 1 ustawy. W dalszej kolejności Sąd stwierdził, że prawidłowo również uznały organy nadzoru budowlanego, że roboty budowlane, stanowią przypadek, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy, co z kolei umożliwiało podjęcie procedury naprawczej przewidzianej w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Sąd zauważył, że w sprawie została przedłożona przez inwestora ekspertyza techniczna sporządzona przez rzeczoznawcę budowlanego, która została pozytywnie zaopiniowana przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wynika z niej, że samowolnie wykonane otwory w ścianie budynku można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie nowych nadproży drzwiowych, na podstawie wykonanego uprzednio projektu technicznego belek. Z przedstawionej przez inwestora opinii sporządzonej przez innego rzeczoznawcę T. C. wynika, że zostały wykonane belki wzmacniające nadproża z profili walcowanych stalowych w ścianie zewnętrznej od strony prawej oficyny i w ścianie wewnętrznej. Nadproża zostały obudowane, osiatkowane i wykonano narzutkę cementową na siatce. Mur ponad nadprożami i w rejonie podparć nie wykazuje żadnych rys i spękań, otwory są przygotowane do wbudowania stolarki.
Zdaniem Sądu orzekające organy nadzoru budowlanego w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy miały podstawy do przyjęcia, że brak jest podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, bowiem inwestycja nie jest niezgodna z prawem budowlanym.
Jednocześnie Sąd zauważył, że ewentualne roszczenia skarżącej wobec inwestora mogą być dochodzone w cywilnym postępowaniu odszkodowawczym.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.).
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła skargę kasacyjną od wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r., zaskarżając to orzeczenie w całości.
Skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty procesowe.
Najpierw pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. przez bezpodstawne pominięcie przez Sąd istotnej części akt sprawy przy ustalaniu stanu faktycznego, w szczególności treści protokołów z czynności kontrolnych Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2016 r. i rozprawy przed Sądem Rejonowym w Radomiu z dnia 29 marca 2017 r.
Następnie pełnomocnik zgłosił zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podniesionego zarzutu mającego znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Wreszcie pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na niedokonaniu przez Sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w świetle zgłoszonego w skardze zarzutu.
W oparciu o te podstawy kasacyjne pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, że Sąd pierwszej instancji wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie odniósł się do postawionego w skardze zarzutu, nie dokonał własnej analizy zebranego materiału dowodowego w kontekście twierdzeń i argumentów skarżącej, a bezkrytycznie przyjął stanowisko organu administracji, "ignorując bez uzasadnienia poglądy strony skarżącej". Sąd nie rozstrzygnął więc w granicach sprawy, do czego był obowiązany. Nie przywiązał dostatecznej uwagi do tego, że uniemożliwienie wzięcia udziału w oględzinach w dniu 22 kwietnia 2016 r. stanowi istotne pozbawienie prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przed odniesieniem się do jej zarzutów stwierdzić wypada, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki nieważności postępowania sądowego. Oznacza to, że kontrola instancyjna orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprawowana jest w ramach zakreślonych przez podstawy kasacyjne, wskazane i uzasadnione w skardze kasacyjnej. Podczas tej kontroli można zatem uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie powołane jako naruszone.
W związku z tym podkreślić należy, że po pierwsze żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie kwestionuje ustalenia, że roboty budowlane w stosunku do których prowadzone było postępowanie należy uznać za przebudowę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy oraz że zostały one wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. W konsekwencji pełnomocnik skarżącej nie zanegował podstaw do zastosowania w sprawie trybu określonego w art. 51 ustawy. Taka ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wynikają także z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 261/12, wydanego w granicach rozpoznawanej sprawy.
Po drugie, skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu podważającego stanowisko Sądu pierwszej instancji, że postępowanie naprawcze może zostać zakończone również decyzją o odstąpieniu od nałożenia na inwestora obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy. W orzecznictwie ukształtował się bowiem pogląd, że w sytuacji niewadliwego ustalenia, mającego oparcie w zebranym materiale dowodowym, przede wszystkim po zgromadzeniu wymaganej przepisami dokumentacji, iż roboty budowlane wykonane zostały w sposób zgodny z przepisami, głównie z zakresu prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego władny jest wydać decyzję o braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2017 r., sygn. akt II OSK 1738/15 - LEX nr 2290017, z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1787/15 - LEX nr 2290954).
Pierwsza grupa zarzutów skargi kasacyjnej zmierza do wykazania, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w oparciu o całość materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy oraz że w tym zakresie nie uzasadnił swojego stanowiska. Pełnomocnik wskazuje na protokół z oględzin budynku w dniu 22 kwietnia 2016 r., określając ten dowód jako czynności kontrolne oraz protokół rozprawy przed Sądem Rejonowym w Radomiu z dnia 29 marca 2017 r. w sprawie karnej przeciwko inwestorowi. W odniesieniu do oględzin zarzut ten jest całkowicie chybiony, jako że Sąd nie tylko miał w polu widzenia fakt przeprowadzenia tego dowodu przez organ administracji (str. 4 uzasadnienia), ale także wskazał na poczynione w trakcie oględzin ustalenia, utrwalone w sporządzonym protokole (str. 11). W kontekście przeprowadzonego przez organ dowodu Sąd nawiązał do ekspertyzy budowlanej rzeczoznawcy R. M. z lipca 2014 r. oraz opinii rzeczoznawcy T. C. z kwietnia 2016 r., wywodząc, że wykonane roboty budowlane nie naruszają przepisów prawa budowlanego, a zgromadzona dokumentacja budowlana była wystarczająca do podjęcia decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy. W tym stanie rzeczy brak podstaw do czynienia Sądowi pierwszej instancji w tym zakresie zarzutu naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a.
Zgodzić się jednak trzeba z autorem skargi kasacyjnej, że Sąd w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku nie odniósł się do przeprowadzonego dowodu z protokołu rozprawy z dnia 29 marca 2017 r. w Sądzie Rejonowym w Radomiu w sprawie karnej przeciwko inwestorowi o czyn z art. 222 § 1 k.k., podczas której przesłuchani zostali w charakterze świadków skarżąca, K. U., K. J. i A. G.. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił wszak wniosek dowodowy skarżącej i na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. dopuścił dowód z treści tego protokołu. Oznacza to, że także ten uzupełniający dowód był częścią materiału dowodowego, wchodził zatem w skład akt sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 P.p.s.a. Jednakże autor tego zarzutu ograniczył się jedynie do jego zgłoszenia, w żadnym fragmencie skargi kasacyjnej (petitum i jej uzasadnieniu) nie przeprowadził wywodu, jaki wpływ na końcowy wynik sprawy mogło mieć to uchybienie procesowe Sądu.
Umknęło pełnomocnikowi skarżącego, że w świetle art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie każde naruszenie przepisów postępowania, ale tylko mogące mieć wpływ i to istotny na wynik sprawy czyni zarzut zgłoszony w ramach tej podstawy za uzasadniony (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 1900/16 - LEX nr 2415849). Należało więc przynajmniej uprawdopodobnić w sposób graniczący z pewnością, że zeznania tych osób podważają wnioski końcowe wypływające z pozostałych dowodów, na których oparł się Sąd. Zauważyć jednak przyjdzie, że ten fragment materiału dowodowego nie podważa stwierdzeń zawartych w opinii rzeczoznawcy z dnia 30 kwietnia 2016 r., wydanej już po zakończeniu przez inwestora robót budowlanych, wykonanych na podstawie i w zgodzie z wcześniejszą ekspertyzą budowlaną innego rzeczoznawcy z lipca 2014 r., zaakceptowaną przez organ konserwatorski. Innymi słowy, nie kwestionuje wypowiedzianego przez osobę dysponującą specjalistyczną wiedzą z dziedziny prawa budowlanego twierdzenia o zgodności z przepisami wykonanych robót budowlanych.
Nie jest usprawiedliwiony kolejny zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., który również powiązany został z art. 141 § 4 P.p.s.a. Zważywszy na końcowy fragment uzasadnienia skargi kasacyjnej można przyjąć, iż chodzi pełnomocnikowi o przeprowadzenie dowodu z oględzin budynku w dniu 22 kwietnia 2016 r. bez udziału uczestnika K. U. i pełnomocnika skarżącej. Odwołując się do wcześniejszych uwag o konieczności przedstawienia, dla skuteczności zarzutu, argumentacji na poparcie zgłaszanego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że pełnomocnik nie zadbał o wskazanie, jakie wnioski zamierzał zgłosić podczas tej czynności procesowej, a następnie że dodatkowe postępowanie wyjaśniające mogłoby doprowadzić do powzięcia wniosków odmiennych od tych, jakie stanowiły podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Po przeprowadzeniu oględzin (22 kwietnia 2016 r.), a przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji ([...] maja 2016 r.) również nie został nakreślony dalszy kierunek postępowania dowodowego i zasadność przeprowadzenia dalszych dowodów.
Z kolei odnosząc się do uwagi wnoszącego skargę kasacyjną o pominięciu w protokole stwierdzeń o postawie inwestora, która uniemożliwiła części stron uczestniczenie w oględzinach należy mieć na uwadze, że fakt ten jest bezsporny, został zauważony tak przez organ, którego decyzję zaskarżono, jak i przez Sąd.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw branych pod uwagę z urzędu, oddalił skargę kasacyjną zgodnie z art. 184 P.p.s.a.