Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 10 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2214/17

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 30 maja 2017r., sygn. akt VII SA/Wa 1495/16, oddalił skargę [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazał [...] Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego lewobrzeżnego wału przeciwpowodziowego rzeki [...] od km 0+000 do km 0+788 wg pomiaru geodezyjnego (od km 0+000 do km 1+000 wg ewidencji urządzeń melioracji podstawowych), poprzez wykonanie określonych robót budowlanych wskazanych w Ocenie stanu technicznego i stopnia bezpieczeństwa wałów przeciwpowodziowych, budowli wałowych i towarzyszących na długości 73,25 km. Zeszyt 12. Etap 5 - wał lewy cieku [...] w gm. [...] na długości 1,0 km, km rzeki: 0+000 - 1+000, km wału: 0+000 - 1+000 (zmieniony na 0+788), z maja 2011 r., zgodnie z zaleceniami w niej zawartymi poprzez: przebudowę wału na całej długości w zakresie poszerzenia korony wału do wymiaru 3-4 m oraz podstawy wału o taki wymiar, aby uzyskać nachylenie skarpy odwodnej w stosunku 1:2,5 (22°) i odpowietrznej 1:2 (26°); podniesienie korony wałów o wielkości wskazane w operacie hydrologiczno-hydraulicznym, w odcinkach reprezentowanych przez przekroje P1 (km 0+000) i P2 (km 0+200) mając na uwadze zachowanie ciągłości wymiarów przekrojów na całej długości obwałowań; wału lewobrzeżnego, zgodnie z tabelą w pkt. 4.1 Operatu hydrologiczno- hydraulicznego w km: 0+000 - o 14 cm, w km 0+200 - o 7 cm, w terminie do dnia 31 grudnia 2014 r.

Pismem z dnia 12 lutego 2016 r. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Następnie, decyzją z dnia [...] maja 2016r., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, że z akt sprawy wynika, że przedmiotowy wał przeciwpowodziowy znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, co zostało stwierdzone podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniach 6 – 9 maja 2013 r. Z przedłożonej podczas tej kontroli Oceny stanu technicznego i stopnia bezpieczeństwa wałów przeciwpowodziowych, budowli wałowych i towarzyszących, na długości 73,25 km. Zeszyt 12. Etap 5 - wał lewy cieku [...] w gm. [...] na długości 1,0 km, km rzeki: 0+000 - 1+000, km wału: 0+000 - 1+000 (zmieniony na 0+788), z maja 2011r. - opracowanej przez dr inż.

R. Ł., mgr inż. B. W., mgr inż. A. K., mgr inż. C. L. i mgr inż. arch. I. Ł. - wynika, że stan techniczny spornego wału zagraża bezpieczeństwu ze względu na: przebitki filtracyjne przez korpus wału między przekrojami P1 i P2 (ujawnione w trakcie powodzi w roku 2010), stateczność wału na odcinku około 50 m w miejscu przebitek wodnych, ukształtowanie linii brzegowej cieku (starorzecze w odcinku między przekrojami P1 i P2), wskazujące na potencjalne zagrożenie dla wału. Organ II instancji stwierdził, że w tych okolicznościach zasadnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego nakazał usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, a decyzja z dnia [...] października 2013 r. nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie została w szczególności wydana bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i nie jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem nie została skierowana do niewłaściwego podmiotu.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że zgodnie z art. 75 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych (do których zalicza się m.in. wały przeciwpowodziowe) należy do marszałka województwa, który wykonuje to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] jako samorządowa jednostka organizacyjna utworzona uchwałą Sejmiku Województwa [...] z dnia [...]grudnia 1999 r. Nr [...] realizuje zadania Marszałka Województwa w zakresie realizowania zadań wynikających z wykonywania przez Marszałka Województwa [...] prawa właścicielskiego w stosunku do wód i urządzeń istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa oraz w stosunku do tzw. wód pozostałych, niewymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1-3 Prawa wodnego.

W skardze na powyższą decyzję [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] zarzucił naruszenie: art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 i art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a. polegające na naruszeniu przez organ naczelnej zasady konstytucyjnej - działania na podstawie przepisów prawa; art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane przez nałożenie przez organ nadzoru budowlanego na skarżącego obowiązku przebudowy, podwyższenia wałów przeciwpowodziowych cieku [...]; art. 17a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (Dz. U. Nr 106 poz. 493 ze zm.), art. 75 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. 2015 poz. 469) oraz art. 28 k.p.a. w zw. z art. 32 k.p.a. przez skierowanie do skarżącego decyzji nakazującej przebudowę, podwyższenie wałów przeciwpowodziowych cieku [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga podlega oddaleniu. W ocenie Sądu, kwestionowana przez stronę decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. nie jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a. Organy zasadnie stwierdziły, że przedmiotowy wał przeciwpowodziowy znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, co zostało ustalone przez [...] WINB. Wobec ustalenia nieodpowiedniego stanu technicznego wału przeciwpowodziowego organ budowlany zobowiązany był do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Wyszczególnione w powołanej wyżej decyzji roboty budowlane - wbrew twierdzeniu skarżącego - nie są rozbudową (nadbudową) obiektu budowlanego, lecz bez wątpienia są związane z utrzymaniem istniejącego wału przeciwpowodziowego w należytym stanie technicznym, który to obowiązek ciąży, zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego, na właścicielu lub zarządcy obiektu.

Zarządcą ww. wału przeciwpowodziowego rzeki [...] jest [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...]. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym sprawy, prawidłowo organy uznały Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] za podmiot, który może być adresatem decyzji z art. 66 Prawa budowlanego. Obowiązki i zadania wynikające z ustawy - Prawo wodne realizuje zarządca przedmiotowego obiektu budowlanego - [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], w rozumieniu art. 61, art. 62 i art. 64 ustawy - Prawo budowlane. Powyższe wynika również z akt sprawy, m.in. z protokołu kontroli, w której uczestniczyli przedstawiciele zarządcy wału, a także z kontroli okresowych ww. wału przeciwpowodziowego przeprowadzanych przez [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...]. Zgodnie bowiem z art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest zobowiązany do dokonywania kontroli okresowych - rocznych i pięcioletnich.

Stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.) programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, w trybie, o którym mowa w art. 74 ust. 2, urządzeń melioracji wodnych podstawowych, (do których na podstawie art. 71 ust. 1 ww. ustawy zalicza się m. in. budowle przeciwpowodziowe - czyli również wały przeciwpowodziowe) oraz utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych należy do marszałka województwa. Przepis art. 70 ust. 3 Prawa wodnego zobligował marszałków województwa do prowadzenia ewidencji urządzeń melioracji wodnych. Prowadzenie wspomnianej ewidencji określone zostało w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 7, poz. 55), które określa jednocześnie podstawy do wpisu bądź zmniejszenia stanu ewidencyjnego. Zgodnie z art. 72 ust. 1 Prawa wodnego, urządzenia melioracji wodnych podstawowych stanowią własność Skarbu Państwa.

Natomiast na podstawie art. 75 ust. 2, zadanie utrzymywania urządzeń melioracji wodnych wykonywane przez marszałka województwa jest zadaniem z zakresu administracji rządowej. Słusznie, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ powołał się na uchwałę Sejmiku Województwa [...] z dnia [...]grudnia 1999r. Zgodnie z tą uchwałą [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] jest wojewódzką samorządową jednostką organizacyjną utworzoną tą uchwałą, która realizuje zadania Marszałka Województwa [...] w zakresie wykonywania przez Marszałka prawa właścicielskiego w stosunku do wód i urządzeń istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa oraz w stosunku do tzw. wód pozostałych, niewymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1-3 ustawy - Prawo wodne. Powyższe potwierdza § 2 i § 10 pkt 1) Statutu [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], stanowiący załącznik do uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...]Sąd podzielił zatem ocenę zawartą w zaskarżonej decyzji, wskazującą na brak podstaw do zastosowania w okolicznościach sprawy art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a., a także brak pozostałych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Sąd nie stwierdził nadto, aby w sprawie doszło do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Za chybione Sąd uznał także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 2 Konstytucji RP oraz art. 17a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa, a także art. 75 ustawy - Prawo wodne.

Skargą kasacyjną [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1. 1) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, poprzez przyjęcie, że przepis ten odnosi się do odbudowy wału przeciwpowodziowego cieku [...];
2. 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami prawnymi określonymi w art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a. tj.:
3. - nałożenie bez podstawy prawnej przez organ nadzoru budowlanego na skarżącego, obowiązku w zakresie przebudowy przedmiotowego wału,
4. - skierowanie decyzji organu nadzoru budowlanego do skarżącego jako jednostki organizacyjnej realizującej w imieniu Marszałka Województwa [...] zadania z zakresu administracji rządowej określone i zdefiniowane w art. 75 ustawy - Prawo wodne (Dz. U. 2017 poz. 1121 - tekst jednolity), który na podstawie art. 17a ustawy z dnia sierpnia 1996r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (Dz. U. Nr 106 poz. 493 ze zm.) reprezentuje Skarb Państwa.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że celem art. 66 jest ukierunkowanie działania na zapewnienie należytego użytkowania obiektów budowlanych. Dlatego decyzje wydawane przez organ nadzoru budowlanego mogą dotyczyć usunięcia jedynie takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z użytkowaniem obiektu. Wobec tego na podstawie omawianego przepisu nie jest dopuszczalne wydanie nakazu budowy obiektu budowlanego, jak również nie można wydać decyzji nakazującej wyłączenie obiektu z użytkowania ani też decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części. Ustawa – Prawo budowlane nie daje legitymacji do nakładania na skarżącego obowiązku w zakresie odbudowy wału.

W ocenie skarżącego nałożone obowiązki dotyczą rozbudowy i nadbudowy obiektu budowlanego – art. 3 pkt 6 Ustawy – Prawo budowlane. Ponadto stanowisko Sądu, że organy słusznie uznały skarżącego za podmiot, który może być adresatem decyzji z art. 66 Prawa budowlanego narusza art. 75 ustawy - Prawo wodne i art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o warunkach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa. Przepis ten jednoznacznie stanowi, że organy administracji publicznej, uprawnione na podstawie odrębnych przepisów do reprezentowania Skarbu Państwa, reprezentują Skarb Państwa zgodnie z ich właściwością i w zakresie określonym w przepisach odrębnych. Do kategorii przepisów odrębnych należy zaliczyć art. 75 ustawy - Prawo wodne, stanowiący że utrzymanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych (własność Skarb Państwa) należy do marszałka województwa i jest to zadanie z zakresu administracji rządowej.

Ponieważ niniejsza sprawa dotyczy walu przeciwpowodziowego, który zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt. 5 Prawa wodnego jest urządzeniem melioracji wodnych podstawowych, to przepisy ustawy - Prawo wodne jako lex specialis, powinny mieć pierwszeństwo przed przepisami ustawy - Prawo budowlane. Ponadto należy zwrócić uwagę na art. 2 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 61 pkt 1ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane tak przez jego błędną wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie, a to z poniższych względów.

Powołany przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jako podstawa materialnoprawna decyzji z dnia [...] października 2013 r. nr [...], przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, zamieszczony w Rozdziale 6 -"Utrzymanie obiektów budowlanych" łączy się z obowiązkiem utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym, który ma na celu zapobieżenie dopuszczenia do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Kwestie dotyczące zachowania we właściwym stanie technicznych substancji obiektu budowlanego reguluje art. 61 ustawy - Prawo budowlane, nakładający na właściciela lub jego zarządcę obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Przepis ten nakłada z mocy prawa określone w nim obowiązki na właściciela lub zarządcę obiektu, przy czym dopiero art. 66 ustawy - Prawo budowlane daje organowi nadzoru budowlanego możliwość ingerencji w istniejący stan rzeczy zmierzającej do zapewnienia użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z wymogami określonymi w art. 61 ustawy.

Podkreślić tez należy, iż określone obowiązki właściciela lub zarządcy w zakresie utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym przewiduje art. 62 ustawy – Prawo budowlane stanowiąc, iż obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę okresowym kontrolom, o jakich mowa w tym przepisie.

Rację ma strona skarżąca, że usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ustawy - Prawo budowlane może dotyczyć jedynie takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z użytkowaniem obiektu budowlanego. W niniejszej jednak sprawie, wbrew zarzutom strony skarżącej, stwierdzone nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego obiektu budowlanego są związane z użytkowaniem tego obiektu i powstały podczas jego użytkowania. Wynika to ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Sformułowanie użyte w decyzji z dnia [...] października 2013r. "przebudowa wału" nie odzwierciedla zakresu nakazów. Decyzją tą organ nakazał [...] Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego lewobrzeżnego wału przeciwpowodziowego rzeki [...] od km 0+000 do km 0+788 wg pomiaru geodezyjnego (od km 0+000 do km 1+000 wg ewidencji urządzeń melioracji podstawowych), poprzez wykonanie określonych robót budowlanych wskazanych w "Ocenie stanu technicznego i stopnia bezpieczeństwa wałów przeciwpowodziowych, budowli wałowych i towarzyszących na długości 73,25 km. Zeszyt 12. Etap 5 - wał lewy cieku [...] w gm. [...] na długości 1,0 km, km rzeki: 0+000 - 1+000, km wału: 0+000 - 1+000 (zmieniony na 0+788)", z maja 2011r., i zgodnie z zaleceniami w niej zawartymi.

Powyższa ocena została przedłożona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Nieodpowiedni stan techniczny potwierdzają wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach 6 – 9 maja 2013r. i powyższa Ocena stanu technicznego i stopnia bezpieczeństwa wałów przeciwpowodziowych, budowli wałowych i towarzyszących. Według tej oceny stan techniczny wału zagraża bezpieczeństwu ze względu na: przebitki filtracyjne przez korpus wału między przekrojami P1 i P2 (ujawnione w trakcie powodzi w roku 2010), stateczność wału na odcinku około 50 m w miejscu przebitek wodnych, ukształtowanie linii brzegowej cieku (starorzecze w odcinku między przekrojami P1 i P2), wskazujące na potencjalne zagrożenie dla wału. Miejsce przejścia wału przez starorzecze w czasie powodzi 2010r. musiało być na czas przechodzenia fali powodziowej zabezpieczone dodatkowo folią i narzutem z worków z piaskiem w celu poprawy stabilności skarp i tym samym korpusu wału.

Na stronie 10 tej Oceny wskazano m.in., że "wystąpiły przebitki filtracyjne przez wał w miejscu osuwających się skarp oraz zjawisko suffozji. Długość skarpy osuwającej się wynosi 15m. Długość wału w odcinku starorzecza – około 80m." Powyższa Ocena zawiera fotografie i na części opisowej do fotografii wskazano "Widoczne częściowe obsunięcie skarpy odwodnej i odpowietrznej." Suffozja oznacza (łac. suffosio = podkopywanie) zanikanie materiału skalnego (wypłukiwanie, ługowanie) pod powierzchnią ziemi wskutek działania wody; powoduje tworzenie się podziemnych kanałów, zagłębień bezodpływowych. Powyższe potwierdza, że nieprawidłowości powstały w czasie użytkowania wału.

Stosownie do art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane (definicja legalna) ilekroć w ustawie jest mowa o budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Zakres prac mających usunąć stwierdzone nieprawidłowości świadczy o tym, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z budową wału w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane. Organy nadzoru budowlanego są uprawnione i zobowiązane do kontroli utrzymywania obiektów budowlanym w należytym stanie technicznym. Dotyczy to również wałów przeciwpowodziowych, które są obiektami budowlanymi.

Jak stanowi art. 3 pkt 1 obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych, przy czym przez obiekt liniowy należy rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa (...) – art. 3 pkt 3a ustawy – Prawo budowlane. Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane – powołanym przez stronę skarżącą - przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych.

Z kolei w myśl art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1121) – obowiązującej w dacie wydawania decyzji z dnia [...] października 2013 r. nr [...] - przepisy art. 63-66 tej ustawy nie naruszają przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Wzajemne relacje między tymi ustawami wskazują, że w stosunku do urządzeń wodnych, o jakich mowa w art. 9 ust. 1 pkt 19 i budowlach przeciwpowodziowych, o jakich mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1a Prawa wodnego, stosuje się łącznie przepisy obu wskazanych wyżej ustaw. Wał przeciwpowodziowy w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a) Prawa wodnego jest urządzeniem wodnym, ale jednocześnie jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane. A zatem, wał przeciwpowodziowy podlega jednocześnie regulacjom obu ustaw (por. wyroki NSA: z dnia z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1654/09; z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2227/10; z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 693/09; z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 818/14 – CBOSA).

W szczególności przepis art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane pozwala nałożyć na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, co odnosi się również do urządzeń wodnych określonych w art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego. Wobec tego możliwe jest co do zasady nakazanie przez organy nadzoru budowlanego, w drodze decyzji, wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w przypadku wału przeciwpowodziowego, określając termin wykonania tego obowiązku.

Podnieść też należy, iż warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać m.in. wały przeciwpowodziowe, określa rozporządzenia Ministra Środowiska dnia 20 kwietnia 2007r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 86, poz. 579), wydane na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, które zalicza wały przeciwpowodziowe do budowli hydrotechnicznych.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż postępowanie zakończone decyzją ostateczną [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] nie jest dotknięte wadami rażącego naruszenia prawa, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a.

Organ nadzoru budowlanego miał podstawę prawną do nałożenia określonych obowiązków i nałożył obowiązki na zarządcę wału przeciwpowodziowego – zgodnie z art. 66 ust 1 pkt 3 w związku z art. 61 i art. 62 ustawy - Prawo budowlane. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] wykonuje obowiązki zarządcy przedmiotowego wału przeciwpowodziowego.

Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 72 ust. 1 Prawa wodnego, urządzenia melioracji wodnych podstawowych stanowią własność Skarbu Państwa. Z mocy art. 75 tej ustawy utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych należy do marszałka województwa, które realizuje jako zadania z zakresu administracji rządowej. Trafnie też Sąd pierwszej instancji powołał się na uchwałę Sejmiku Województwa [...] z dnia [...]grudnia 1999r. nr [...] oraz Statut [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] (stanowiący załącznik do uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...]) i podkreślił, że zgodnie z uchwałą Sejmiku Województwa [...] z dnia [...]grudnia 1999r. nr [...][...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] jest wojewódzką samorządową jednostką organizacyjną utworzoną tą uchwałą, która realizuje zadania Marszałka Województwa [...] w zakresie wykonywania przez prawa właścicielskiego w stosunku do wód i urządzeń istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa oraz w stosunku do tzw. wód pozostałych, niewymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1-3 ustawy - Prawo wodne.

W tym stanie rzeczy zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.