Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. U. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:
Zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] W. z dnia [...] października 2012 r., o nie stwierdzeniu u H. U. choroby zawodowej: przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń.
Z akt postępowania wynikało, że w dniu [...] lutego 2010 r. do siedziby Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia u H. U. przewlekłej obturacyjnej choroby płuc wraz ze skierowaniem na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. W związku z prowadzonym postępowaniem, H. U. w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. opisał sposób i warunki wykonywanej przez siebie pracy na stanowisku lakiernika samochodowego. Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłał do Mazowieckiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. kartę oceny narażenia zawodowego wraz ze skierowaniem na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej.
Powyższa jednostka orzecznicza w dniu [...] października 2010 r. wydała orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u H. U. choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli o etiologii zawodowej. Po wniesieniu wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce orzeczniczej II stopnia, sprawa była rozpatrywana przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. W związku ze zgonem wnioskodawcy, jednostka orzecznicza II stopnia wydała w dniu [...] kwietnia 2011 r. pośmiertne orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli o etiologii zawodowej.
Po otrzymaniu powyższego orzeczenia, organ pierwszej instancji w dniu [...] maja 2011 r. zawiadomił J. U., żonę zmarłego wnioskodawcy, o zebraniu materiału dowodowego. W związku z wniesieniem przez nią uwag do zebranej w sprawie dokumentacji, organ, po uzupełnieniu materiału dowodowego o informacje dotyczące wyników pomiarów czynników chemicznych w dwóch zakładach, w których świadczył pracę H. U., wystąpił z prośbą do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o zajęcie stanowiska w sprawie. Powyższa jednostka orzecznicza w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. podtrzymała swoje stanowisko zawarte w wydanym orzeczeniu lekarskim.
Jednocześnie organ pierwszej instancji odniósł się do uwag wniesionych przez skarżącą i na jej wniosek przesłuchał wskazanych świadków. Zebrany w sprawie dodatkowy materiał dowodowy został ponownie przesłany do jednostki orzeczniczej II stopnia, która po zapoznaniu się z nim podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ pierwszej instancji w dniu [...] stycznia 2012 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u H. U. choroby zawodowej.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdził, że H. U. w latach 1967-1998 pracował w wielu zakładach pracy na stanowisku lakiernika samochodowego. Podczas wykonywania czynności zawodowych był narażony na działanie czynników chemicznych zawartych w farbach, lakierach, rozpuszczalnikach, kitach oraz na działanie pyłów metali podczas szlifowania nadwozi samochodowych lecz obie jednostki orzecznicze, zarówno I, jak i II stopnia, wydając orzeczenia w sprawie, potwierdziły narażenie zawodowe podczas świadczenia pracy, jednakże nie stwierdziły bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba płuc została spowodowana działaniem szkodliwych czynników, występujących w zakładach pracy. Organ odwoławczy wskazał na orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł., w oparciu o które organ pierwszej instancji wydał swoją decyzję oraz na wyniki ponownej analizy uzupełnionej dokumentacji dokonanej przez ten Instytut.
Organ odwoławczy zauważył, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny podjął czynności w celu ustalenia poziomu narażenia na czynniki szkodliwe na stanowiskach pracy H. U. Wskazał na zgromadzone dokumenty pochodzące z zasobów archiwalnych Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w W. W ocenie organu odwoławczego warunkiem koniecznym do rozpoznania w/w choroby jako zawodowej są udokumentowane dane o przekroczeniach normatywów higienicznych. W analizowanym przypadku ten warunek konieczny nie został spełniony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżąca podniosła, ze zachorowanie H. U. pozostawało w bezdyskusyjnym i niepodważalnym związku przyczynowym z pracą. Przyczyną, która ją wywołała była tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, specyficzny charakter i ciężkie warunki jej wykonywania. Nie zostały ustalone jakiekolwiek czynniki lub cechy chorego, które mogłyby zostać uznane jako współprzyczyna zachorowania. W tych okolicznościach zachodziło bez wątpienia bardzo wysokie prawdopodobieństwo, które graniczyło z pewnością, że mamy do czynienia z chorobą zawodową.
Oddalając tę skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał obszernej oceny legitymacji skarżącej do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony. Odwołując się w tym zakresie do przepisów Kodeksu pracy i ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673) Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżąca ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. i jest stroną kontrolowanego postępowania.
Odnosząc się natomiast do oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem Sąd stwierdził, że organy inspekcji sanitarnej w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy i rozpatrzyły go zgodnie z obowiązującymi regułami procesowymi, wnikliwie i wszechstronnie. Sąd uznał, iż niepodważalną kwestią jest rozpoznanie u H. U. przez jednostki orzecznicze przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, tj. schorzenia wymienionego w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Organa Państwowej Inspekcji Sanitarnej potwierdziły ponadto wieloletnie jego zatrudnienie w narażeniu na pyły i gazy drażniące na stanowisku pracy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie istotne jest jednak to, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, co miało miejsce w analizowanym przypadku.
Dalej Sąd zauważył, że wbrew mniemaniu skarżącej stwierdzono, że w dostępnej dokumentacji medycznej nie ma wyników pomiarów spirometrycznych pacjenta z okresu zatrudnienia lub do 1 roku po zakończeniu pracy zawodowej. W świetle zebranego materiału dowodowego oraz jego uzupełnienia w trybie § 8 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, Sąd uznał działanie organów w analizowanym stanie faktycznym za prawidłowe i wystarczające do wydania właściwego orzeczenia. Sąd zauważył, że organa Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają żadnej możliwości wpływania na jednostki służby zdrowia, uprawnione przez ustawodawcę do orzekania w zakresie chorób zawodowych, czy sugerowania im własnych ustaleń, odnośnie schorzeń pracownika, gdyż nie posiadają upoważnienia do ingerowania w stosowane przez lekarzy orzeczników procedury diagnostyczno orzecznicze.
Sąd pierwszej instancji odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych w kwestii stanowiska, że Państwowy Inspektor Sanitarny podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia, jest związany orzeczeniem wydanym w sprawie. Nie ma uprawnień do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.
Sąd wskazał też, że orzeczenie lekarskie uprawnionej do orzekania jednostki służby zdrowia ma walor opinii biegłego. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa przekonywująco uzasadniona. Gdy odpowiada tym warunkom, stanowi podstawę do wydania decyzji. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają uprawnienia do stwierdzenia choroby zawodowej wbrew treści orzeczenia lekarskiego. Sąd wskazał też, że organ odwoławczy może uchylić decyzję organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej pierwszej instancji w przypadku wydania jej niezgodnie z wykładnią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych lub z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła J. U. zaskarżając ten wyrok w całości. Podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego. W tej pierwszej grupie wskazała na obrazę art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych poprzez nienależyte wykonanie przez Sąd obowiązku kontroli orzeczeń organów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem, a w szczególności przez zaniechanie stwierdzenia faktu, iż w sposób niesłuszny i niewłaściwy uznały one, iż w świetle § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz stanowiącego załącznik do rozporządzenia, wykazu chorób zawodowych, brak jest podstaw do uznania wystąpienia u H. U. choroby zawodowej.
Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz o zasądzenie na podstawie art. 203 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W petitum skargi kasacyjnej nie zostało wyjaśnione, na czym miałoby polegać naruszenie przepisów prawa materialnego. W treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazano natomiast przepisy art. 235’ Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Ich naruszenia autor skargi kasacyjnej dopatruje się w pominięciu przez organy orzekające ustalenia przyczyn powstałego schorzenia i nie wypowiedzenia się co do ewentualnego wpływu działania czynników przy wykonywaniu pracy na powstałe schorzenie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Organ podtrzymał przy tym prezentowane przez siebie do tej pory stanowisko w pełni podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie albowiem za zasadne należało uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności w świetle treści wydanych orzeczeń lekarskich.
Na wstępie rozważań przypomnieć przyjdzie, że za chorobę zawodową - jak stanowi art. 2351 Kodeksu pracy - uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (obecnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367).
Zgromadzona w sprawie dokumentacja, a w szczególności orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [....] kwietnia 2011 r., daje podstawy do twierdzenia, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - liczonym w tym przypadku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym - wystąpiły u H. U. udokumentowane objawy chorobowe.
Przypomnieć należy, iż zgodnie § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.
Generalną zasadą postępowania w sprawie chorób zawodowych jest to, aby jednostki medyczne wydawały orzeczenia posiadając wiedzę o zagrożeniach zawodowych, przebiegu i charakterze pracy. Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może - stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.
Zgodnie z kolei z § 6 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego - § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
W niniejszej sprawie jednostki medyczne nie dysponowały dostateczną dokumentacją. Wprawdzie organ pierwszej instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., m.in. o udzielenie informacji, czy przeprowadzona ocena przez jednostkę orzeczniczą będzie uwzględniona przy rozpatrzeniu orzeczenia lekarskiego w przedmiocie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, lecz Instytut Medycyny Pracy w Ł. pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. odpowiedział, że według obowiązujących przepisów prawnych brak jest udokumentowanych danych o przekroczeniach normatywów higienicznych, co nie pozwala uznać etiologii choroby zawodowej.
Wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby. Rozpoznanie choroby zawodowej (art. 2352 Kodeksu pracy) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych - stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13, w: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontrolowanej sprawie stwierdzenie przez jednostkę orzeczniczą braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej było przede wszystkim wynikiem braku dokumentacji w zakresie objawów chorobowych w okresie zatrudnienia i do roku od zakończenia ekspozycji zawodowej na czynniki drażniące oraz brak danych umożliwiających obiektywną ocenę poziomu narażenia w miejscu pracy. Podkreślenia jednak wymaga, że ta sama jednostka orzecznicza w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. stwierdziła, że u H. U. należy rozpoznać POChP spełniające kryterium trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej. W tej sytuacji nie sposób było uznać, że u byłego pracownika nie wystąpiły objawy choroby zawodowej wymienionej w pkt 5 załącznika do rozporządzenia.
Dalej w swoim orzeczeniu jednostka orzecznicza stwierdziła, że w dostępnej dokumentacji medycznej nie było pomiarów spirometrycznych z okresów zatrudnienia lub do roku od zakończenia pracy zawodowej, chociaż dane wpisane w kartę pacjenta już w 1998 r. nasuwały podejrzenie POChP i wskazywały, że pacjent wymagał stałej opieki pulmonologicznej.
Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że za brak tej dokumentacji nie może ponosić odpowiedzialności pracownik lub były pracownik. Przepisy prawa pracy nakładały i nakładają na pracodawcę obowiązek przeprowadzania okresowych badań i pomiarów. Skoro w okresie zatrudnienia, jak i w ciągu roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym pracodawca nie prowadził pomiarów w zakresie danych o narażeniu, to nie sposób przerzucać ujemnych skutków z tego tytułu na pracownika.
Zgodzić się przyjdzie z autorem skargi kasacyjnej, że zachorowanie H. U. pozostawało w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną, która ją wywołała była tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, specyficzny charakter i ciężkie warunki jej wykonywania. Nie zostały ustalone jakiekolwiek czynniki lub cechy chorego, które mogłyby zostać uznane jako współprzyczyna zachorowania. W tych okolicznościach zachodziło wysokie prawdopodobieństwo, że mamy do czynienia z chorobą zawodową.
W przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba została wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Wystarczające jest samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Jeśli zaś organy administracyjne odmówiły stwierdzenia występowania u H. U. choroby zawodowej, winny były wykazać, iż upośledzenie w funkcjonowaniu układu oddechowego nie jest związane z warunkami wykonywanej przez niego pracy. Nie jest konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały - wystarczy natomiast samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika. Organy administracyjne obowiązane są podejmować wszelkie niezbędne działania.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jedynie z powodu braku dokumentacji, którą obowiązany był prowadzić pracodawca i za który to brak nie ponosi odpowiedzialności pracownik, pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy wyrażoną w art. 66 ust. 1 Konstytucji RP.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę wniesioną do Sądu pierwszej instancji orzekając w tym zakresie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).
Rozpoznając sprawę ponownie organy inspekcji sanitarnej zwrócą się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o weryfikację dotychczasowego stanowiska w świetle wyrażonej wyżej oceny prawnej. Zarówno ten Instytut, jak i organy będą miały na uwadze treść art. 170 p.p.s.a., w myśl którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Instytut Medycyny Pracy dokona weryfikacji swojego orzeczenia w taki sposób, jakby w sprawie, w wymaganych przez prawo okresach istniały badania w zakresie narażenia zawodowego.