Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Op 20/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę T. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody O. z dnia 8 grudnia 2017 r. w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych.
W skardze kasacyjnej T. S.A. z siedzibą w W. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- 1) przepisów postępowania, mając na względzie, że uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) przez:
- - niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w zakresie konstrukcji uzasadnienia wyroku, mając na względzie, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie kwalifikacji przedsięwzięcia,
- 2) prawa materialnego, przez jego wadliwą wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez:
- - naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 3 pkt 5 i art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332) przez przyjęcie, że inwestycja dotyczy wieży stalowej/wolnostojącego masztu antenowego w rozumieniu § 3 pkt 9 rozporządzenia z dnia 25 października 2005 roku Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz.U. z 2005 r. Nr 219 poz. 1864 ze zm.), a cechą charakterystyczną tymczasowych obiektów budowlanych jest ich niewielki rozmiar,
- - naruszenie art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo budowlane przez przyjęcie, że zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę,
- - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a. i art. 77 k.p.a. w zakresie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez zaakceptowanie stanowiska organów administracji publicznej, że w okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia z tymczasowym obiektem budowlanym trwale związany z gruntem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z uwagi na skutki epidemii, przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, przy czym nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Należy również zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd Wojewódzki zasadnie zaakceptował stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym dokonane przez skarżącą Spółkę zgłoszenie robót budowlanych, określonych jako "montaż tymczasowego masztu telekomunikacyjnego mobilnego o wysokości H=27m wraz z systemem antenowym (...)" wymagało zgłoszenia sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego.
Niewątpliwie organ odwoławczy przedstawił w uzasadnieniu decyzji prawidłową interpretację przepisów art. 29 ust. 1 pkt 12 i art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego z konkluzją, że brak jest podstaw do zaliczenia obiektu budowlanego w postaci masztu antenowego o wysokości 27 metrów do podlegających zgłoszeniu, tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem.
Zapatrywanie organu co do kwalifikacji prawnej spornej inwestycji znajduje oparcie w utrwalonym orzecznictwie, w którym przyjmuje się, że budowa wysokiego masztu telekomunikacyjnego, na którym zostanie zamontowany system antenowy, nie podlega zgłoszeniu na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, lecz stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r. II OSK 989/18, wyrok WSA z 4 lipca 2019 r. II SA/Op 196/19 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).
Organ odwoławczy prawidłowo wskazał w uzasadnieniu decyzji definicję legalną wolnostojącego masztu antenowego zawartą w § 9 pkt 9 rozporządzenia z dnia 25 października 2005 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz.U. 2005 r. nr 219 poz. 1864 ze zm.), za który uważa się wolnostojącą konstrukcję wsporczą anten i urządzeń radiowych, z odciągami. Uwzględniając charakterystykę przedmiotowego obiektu, jego konstrukcję i parametry techniczne oraz wielkość - organ wywiódł trafnie, że jest to obiekt budowlany, który będzie posadowiony na tyle trwale, że pozwoli oprzeć się czynnikom zewnętrznym, takim jak wiatr. W rezultacie zasadnie organ stwierdził, że planowany maszt nie mieści się w katalogu tymczasowego obiektu budowlanego, właśnie z uwagi na trwałe związanie z gruntem oraz cel na jaki ma być wykorzystany.
W takim stanie sprawy uprawnione było zaakceptowanie przez Sąd Wojewódzki kwalifikacji prawnej spornego obiektu. Sąd Wojewódzki kierując się właściwą wykładnią art. 29 ust. 1 pkt 12 i art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że deklarowana czasowość użytkowania obiektu nie może mieć charakteru subiektywnego, bowiem tymczasowość obiektu powinna wynikać z projektu obiektu, jego konstrukcji oraz zastosowanych technologii i materiałów. Sąd Wojewódzki przyjął zasadnie za organami, że cechy i rozmiary obiektów budowlanych, typu masz telekomunikacyjny wykluczają możliwość zakwalifikowania ich, jako tymczasowe, niezależnie od tego, w jakim okresie miałyby być wykorzystywane. Słusznie Sąd Wojewódzki zaakcentował, że bezpieczne użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej, wraz z systemem anten wymaga takiego samego trwałego związania z gruntem tak w przypadku jego użytkowania w okresie krótszym niż 180 dni, jak też przez dłuższy czas. W obu bowiem tych sytuacjach technologia budowy przedmiotowego obiektu budowlanego jest taka sama.
Podkreślić trzeba, że przyjęta w zaskarżonym wyroku kwalifikacja prawna przedmiotowego obiektu znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie zgodnie z którym o tym, czy obiekt jest trwale związany z gruntem nie decyduje sposób i metoda tego związania, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to, czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, masa, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Dla przyjęcia, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy posadowiony jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne takiego obiektu. (por. wyroki NSA: z 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 882/10, z 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 10/09, z 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2758/15, z 1 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2471/15).
Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, trwałość związania obiektu budowlanego z gruntem nie musi oznaczać stałości takiego związania, rozumianego jako brak możliwości odłączenia od gruntu bez nieodwracalnego naruszenia jego technicznej i funkcjonalnej integralności. Trwałość związania z gruntem wyraża się w wykonaniu takich prac lub zabezpieczeń, które mają pozwolić na jego użytkowanie, eliminując możliwość niekontrolowanej zmiany położenia tego obiektu bądź utraty kontaktu z gruntem, wskutek działania sił fizycznych wywołanych samą konstrukcją obiektu albo kumulatywnie: jego konstrukcją i działaniami natury (wiatr, woda, erozja gleby) itp., ewentualnie innymi czynnikami zewnętrznymi. Trwałości związania z gruntem obiektu budowlanego nie niweczy ustalenie, iż można go zdemontować. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/GL 1015/18 i powołany tam wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 511/18).
Oczywiście rację ma skarżąca Spółka, że stosownie do ogólnych wymogów ustanowionych w art. 5 ust. 1 punkt 1a, każdy obiekt budowlany, nawet tymczasowy, winien być zaprojektowany i wykonany w sposób zabezpieczający przed niezamierzonym przesunięciem, zawaleniem czy przeniesieniem. Nie podważa to jednak wnioskowania Sądu Wojewódzkiego w zakresie przyjętych kryteriów, determinujących kwalifikację przedmiotowego masztu telekomunikacyjnego. Rzecz bowiem w tym, aby budowa poszczególnych obiektów budowlanych podlegała takiemu reżimowi prawnemu, w którym rozwiązania projektowe dostosowane będą do stopnia skomplikowania i charakteru obiektu, celem zapewnienia ich bezpiecznego użytkowania oraz realizacji wymogów określonych w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Dlatego tak istotne znaczenie ma rozróżnienie obiektów budowlanych na te, które wymagają pozwolenia na budowę oraz takie, których realizacja jest możliwa w drodze zgłoszenia.
Z tych wszystkich względów niezasadne okazały się zarzuty kasacyjne dotyczący naruszenia przepisów art. 3 pkt 5 i 3 Prawa budowlanego oraz art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego.
Całkowicie chybione okazały się również zarzuty odnoszące się do przepisów art. 6, art. 7, art. 7a i art. 77 k.p.a., bowiem w skardze kasacyjnej nie wykazano na czym konkretnie miałoby polegać naruszenie wymienionych przepisów w postępowaniu administracyjnym.
Zauważyć trzeba, że w sprawie zebrany został materiał dowodowy, który pozwolił organom obu instancji na dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie istotnych okoliczności sprawy.
Przedstawiony w zaskarżonej decyzji stan faktyczny pozwolił Sądowi Wojewódzkiemu na zweryfikowanie rozstrzygnięcia, na podstawie przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Skoro Sąd Wojewódzki nie stwierdził uchybień procesowych w postępowaniu prowadzonym przez organy obu instancji oraz nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, to zasadnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Niezrozumiały jest zarzut "niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.", gdyż Sąd Wojewódzki nie podjął rozstrzygnięcia na podstawie przepisu. Ponadto autor skargi kasacyjnej nie wskazał na czym miałoby polegać naruszenie art. 141 § 4, podczas gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom powyższego przepisu.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
- - ---------------------- 1