Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 988/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. S. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie, z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu produktów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. S., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Wyrok zaskarżył w całości. Zarzucił:
- I. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
- 1) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i 135 P.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej polegające na niezastosowaniu normy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) oraz art. 135 P.p.s.a., a co za tym idzie nieuchylenie decyzji wydanych w obu instancjach przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie oraz Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, w sytuacji, gdy organy te dopuściły się naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało brakiem jego prawidłowego ustalenia i błędnym ustaleniem, iż to skarżący D. S. jest osobą, która w dniu 9 września 2015 r. prowadziła działalność w lokalu - punkcie sprzedaży o nazwie "[...]" przy ul. K. w Krakowie i wprowadzała w nim do obrotu środki zastępcze, a także poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanych w sprawie decyzji oraz brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organy obu instancji kierowały się załatwiając przedmiotową sprawę;
- II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 44c ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tj. Dz. U. 2019 r., poz. 852 z późn. zm.), poprzez błędną wykładnię pojęcia "wprowadzanie do obrotu [środków zastępczych]" przyjmującą, iż dotyczy ono udostępnienia ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, zarówno będącym, jak i niebędącym ich konsumentami, podczas gdy prawidłowa wykładania tego pojęcia nakazuje przyjąć, że nie będzie wprowadzaniem do obrotu, sprzedaż środków zastępczych klientom nabywającym je na własny użytek.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Jednocześnie, pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, wskazując, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z uwagi na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 182 § 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Zarzut określony w skardze kasacyjnej jako procesowy podnosi okoliczności natury procesowej i materialnej.
Nie odpowiada stanowi rzeczywistemu zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanych w sprawie decyzji oraz brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organy obu instancji kierowały się załatwiając sprawę. W myśl art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie wskazał istotne z punktu widzenia prawa materialnego fakty: prowadzenie przez D. S. punktu sprzedaży [...] w Krakowie przy ul. K. oraz znajdowanie się w obrocie produktów w opakowaniach jednostkowych, co do których zachodziło podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Powiatowy Inspektor podał nazwy, ilości, ceny i wartość tych produktów. Wskazał dowód na którym się oparł, tj. kontrolę sanitarną, z której sporządzono protokół. Organ ustalił następnie skład chemiczny produktów, opierając się na badaniu próbek przeprowadzonym w Pracowni Toksykologii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum.
Powiatowy Inspektor stwierdził, że badania chemiczno-toksykologiczne produktu o nazwie MEF EMOTIONS dały wynik ujemny, nie wykazując obecności środków odurzających, substancji psychotropowych oraz środków zastępczych. W przypadku pozostałych, wymienionych przez Inspektora produktów, badania wykazały obecność związków, które spełniają definicję środka zastępczego oraz nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r. poz. 783 ze zm.). Organ podał podstawę prawną w postaci art. 44b tej ustawy, zgodnie z którym zakazuje się wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych.
Następnie przytoczył definicję nowej substancji psychoaktywnej, zawartą w art. 4 pkt 11a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz definicję środka zastępczego zawartą w art. 4 pkt 27 tej ustawy, a także podał treść pojęcia wprowadzania do obrotu, zdefiniowanego w art. 4 pkt 34.
Organ omówił obszernie znaczenie wykazu nowych środków psychoaktywnych zawartego w rozporządzeniach Ministra Zdrowia.
W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji stwierdzono następnie, że prowadzenie sprzedaży produktów przez D. S. wskazuje na wprowadzanie przezeń produktów do obrotu. Organ omówił rozumienie tego pojęcia na tle orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Odniósł się do twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku dowodowym, który wpłynął do organu w dniu 18 stycznia 2018 r., o tym że jego pracodawcą była spółka działającą pod firmą [...] sp. z o.o. w Krakowie. Organ przypomniał postawę skarżącego zajętą podczas kontroli w dniu 9 września 2015 r. Wówczas skarżący uporczywie podawał, że nie wie kto go zatrudnił, nie wie kto jest właścicielem, nie wie kto mu dał klucze do lokalu, a nawet nie przypomina sobie jak wszedł w ich posiadanie. Stanowisko to podtrzymywał w trakcie postępowania administracyjnego.
Nadto, D. S. oświadczył wówczas, że sprzedał tego dnia kilka produktów, ale nie pamięta ilości i nazw tych produktów. Organ dodał, że z akt nie wynika aby [...] sp. z o.o. wynajmowała w okresie prowadzonych czynności kontrolnych lokal w Krakowie, przy ul. K. W tej sytuacji organ uznał, że dokumenty złożone przez skarżącego nie wnoszą nic nowego do sprawy
Jako podstawę orzeczenia zakazu wprowadzania produktów do obrotu organ podał przepisy art. 44c ust. 4 i 5 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Stwierdził, że zastosowanie nakazów jest konsekwencją zaistnienia przesłanek określonych w tych przepisach. Wyjaśnił także podstawę rozstrzygnięcia o rygorze natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 K.p.a.) w odniesieniu do zakazu wprowadzania produktów do obrotu. Nadto, wskazał i wyjaśnił podstawę orzeczenia przepadku na rzecz Skarbu Państwa i zniszczenia na koszt skarżącego produktów zabezpieczonych w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 9 września 2015 r.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, w obszernym uzasadnieniu ponownie podał stan faktyczny oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia. Przytoczył ustalenia i stanowisko organu pierwszej instancji oraz zawarł wszystkie istotne elementy podstawy faktycznej i prawnej.
Nie ma zatem podstaw do podzielenia zarzutu o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a.
Kwestionowanie w omawianej podstawie kasacji ustalenia o wprowadzaniu przez D. S. środków zastępczych do obrotu jest w rzeczywistości nie tyle podważaniem faktów, ile kwalifikacji prawnej ustaleń faktycznych. Faktów ustalonych na podstawie protokołu kontroli oraz sprawozdania z badań toksykologicznych skarżący nie podważył.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 44c ust. 1 w związku z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez błędną wykładnię pojęcia "wprowadzanie do obrotu (środków zastępczych)" przyjmującą, że dotyczy ono udostępnienia ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, zarówno będącym, jak i niebędącym ich konsumentami, podczas gdy, zdaniem skarżącego, prawidłowa wykładnia tego pojęcia nakazuje przyjąć, że nie będzie wprowadzaniem do obrotu sprzedaż środków zastępczych klientom nabywającym je na własny użytek.
Jak trafnie uznał Sąd pierwszej instancji, sprzedaż detaliczna środków zastępczych mieści się w pojęciu "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wniosek taki można wyprowadzić z treści tej normy definiującej oraz z celu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wyartykułowanego w art. 2 ustawy. Jest nim eliminacja wszelkich zachowań polegających na udostępnianiu środków zastępczych innym osobom. Sąd pierwszej instancji zasadnie powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie, trafnie odnotowując, że zawężająca interpretacja pojęcia sformułowanego w art. 4 pkt 34 odnosi się do przepisów karnych ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Warto podkreślić, że niezależnie od przywołanych przez Sąd pierwszej instancji orzeczeń, stanowisko zbieżne z zasygnalizowanym powyżej, w kwestii "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, zajęto także w wyrokach oddalających skargi kasacyjne skarżącego, oparte na takim samym sposobie rozumienia przezeń analizowanego pojęcia. Zaakcentowano, że wprowadzaniem do obrotu środków zastępczych jest także sprzedaż środków zastępczych klientom nabywającym je na własny użytek (patrz: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2080/17 i wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3606/18).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.