Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lipca 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. VII SA/Wa 118[...], oddalił skargę [...] Polska Sp. z o.o. w Płocku na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869), po rozpatrzeniu odwołania [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku z dnia [...] listopada 2010 r., nr "P"-5/10 o stwierdzeniu u G. B. choroby zawodowej: "przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłym zapaleniem ścięgna i jego pochewki".
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że G. B. była zatrudniona od grudnia 1980 r. do sierpnia 1981 r. w Państwowym Przedsiębiorstwie "[...]" w Płocku w charakterze sprzedawcy. W okresie od sierpnia 1981 r. do sierpnia 1988 r. pracowała jako referent – pracownik biurowy w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu Wewnętrznego w Płocku. Od maja 1982 r. do sierpnia 1988 r. przebywała na urlopie macierzyńskim, a następnie na urlopie wychowawczym. W okresie od sierpnia 1988 r. do marca 1990 r. nie pozostawała w stosunku pracy. W latach 1992-2008 G. B. pracowała w [...] Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Płocku. W okresie od kwietnia 1992 r. do stycznia 1994 r. pracowała jako inspektor wyrobów gotowych, od lutego 1994 r. do października 2006 r. pracowała na stanowisku operatora maszyn etykietujących, natomiast od października 2006 r. do maja 2008 r. pracowała jako pracownik etykietujący i pakujący spodnie.
Z wywiadu, zawartego w orzeczeniu lekarskim wynika, że pierwsze dolegliwości bólowe ze strony kończyn górnych wystąpiły ok. 1993 r. Do 2008 r. pacjentkę leczono zachowawczo, poddawano rehabilitacji, jednak bez zadawalających efektów. W 2008 r., po rozpoznaniu entezopatii przyczepu bliższego nadgarstka przebyła zabieg operacyjny.
W dniu 20 czerwca 2008 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Płocku wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej układu ruchu u G. B.. W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku wszczął postępowanie w sprawie. Pismem z dnia 12 września 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku wystąpił do pracodawcy – [...] Poland Sp. z o.o. o udzielenie informacji na temat charakterystyki pracy wykonywanej przez G. B.. W odpowiedzi, pismem z dnia 03 października 2008 r. pracodawca stwierdził, że nie posiada kompetencji do udzielania odpowiedzi na część zadanych pytań, zwłaszcza gdy odpowiedzi mogą mieć charakter oceny, a artykuł 235 Kodeksu pracy, na który powołał się w piśmie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku, nie stanowi podstawy prawnej do podania informacji.
W wyniku postępowania, przeprowadzonego w zakładzie [...] Poland Sp. z o.o., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku wystawił w dniu 02 listopada 2008 r. "Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej". W rubryce "podsumowanie postępowania" zawarto dodatkowe informacje, odnośnie sposobu wykonywania pracy, udzielone przez G. B. po zapoznaniu się z kartą oceny narażenia zawodowego. Do karty oceny narażenia zawodowego uwagi wniósł pracodawca [...] Poland Sp. z o.o. w piśmie z dnia 15 grudnia 2008 r., zatytułowanym "Uwagi do karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej."
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku przesłał w dniu 18 grudnia 2008 r. zebraną dokumentację do Poradni Chorób Zawodowych Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku. W dniu 03 kwietnia 2009 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 31 marca 2009 r., wystawione przez powyższą jednostkę orzeczniczą I-stopnia, o rozpoznaniu u G. B. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekła entezopatia mięśnia prostownika nadgarstka prawego, przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki.
W dniu 16 kwietnia 2009 r. wpłynęło do organu I instancji pismo pracodawcy z dnia 16 kwietnia 2009 r. zatytułowane "Zastrzeżenia do materiału dowodowego w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u Pani G. B." oraz jako załącznik, przekazane już uprzednio pismo z dnia 15 grudnia 2008 r., dotyczące uwag do karty oceny narażenia zawodowego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku pismem z dnia 27 kwietnia 2009 r. odniósł się szczegółowo do zastrzeżeń i opinii pracodawcy, podniesionych w piśmie z dnia 16 kwietnia 2009 r. Ponadto, zgodnie z sugestią pracodawcy, uzupełnił materiał dowodowy o dokonanie oceny narażenia zawodowego w pozostałych miejscach pracy G. B. tj. w Państwowym Przedsiębiorstwie "[...]" w Warszawie oraz w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie [...] w Płocku. Przeprowadzona ocena narażenia zawodowego wykazała, że czynności zawodowe, wykonywane w powyższych zakładach pracy nie mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej układu ruchu.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku, w oparciu o ocenę narażenia zawodowego oraz orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 31 marca 2009 r. o rozpoznaniu u G. B. choroby zawodowej, wydał w dniu [...] maja 2009 r. decyzję NR [...], o stwierdzeniu u G. B. choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki.
Od decyzji odwołał się pracodawca - [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku podnosząc, że nie otrzymał jednoznacznej odpowiedzi, czy zgłaszane wielokrotnie zastrzeżenia do materiału dowodowego zostały uwzględnione przed wydaniem decyzji (k. 66 akt adm.).
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku z dnia [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. organ przedstawił przebieg postępowania oraz odniósł się szczegółowo do kwestii zawartych w załączonych do odwołania pismach. Wbrew sugestiom zawartym w odwołaniu, w ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie, organ pierwszej instancji odniósł się do zastrzeżeń pracodawcy, dotyczących zebranego materiału dowodowego i procesu prowadzenia postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej, w piśmie z dnia 27 kwietnia 2009 r., w którym udzielił szczegółowej odpowiedzi, ustosunkowując się do poruszonych kwestii. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji dokonał również uzupełniającej oceny narażenia zawodowego we wskazanych przez odwołującego zakładach pracy.
Ocena ta nie wniosła nic istotnego do kwestii podejrzenia choroby zawodowej. Wyjaśniono, bowiem, że jak wynika z oceny narażenia zawodowego, w wyżej wymienionych miejscach pracy, G. B. nie wykonywała czynności zawodowych, stwarzających możliwość powstania choroby zawodowej narządu ruchu. Odnosząc się do zarzutu, że w karcie oceny narażenia zawodowego zawarta jest informacja o wykonywaniu przez G. B. ruchów monotypowych, a brak jest odniesienia się do norm i przepisów w tym względzie oraz podania w jakim zakresie i który czynnik został przekroczony, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie poinformował, że w wykazie chorób zawodowych w poz. 19.1: "przewlekłe choroby układu ruchu, wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki" nie jest podany liczbowy wykładnik, świadczący o przekroczeniu normatywów higienicznych i uprawniający do oceny środowiska pracy jako usposabiającego do powstania choroby zawodowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 09 grudnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1913/09, po rozpoznaniu skargi [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku, uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Sąd stwierdził, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 134 kpa., gdyż odwołanie zostało wniesione przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia. Zwrócono uwagę, że odwołanie w imieniu spółki wniósł J. M. N., który jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego jest członkiem zarządu. Zgodnie z danymi, zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym organem uprawnionym do reprezentacji [...] Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Płocku jest jednoosobowo prezes wieloosobowego zarządu lub dwóch członków zarządu, działających łącznie lub jeden członek zarządu działający z prokurentem.
Ponownie rozpoznając sprawę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr 12/2010, uchylił w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] o stwierdzeniu u G. B. choroby zawodowej. Powodem uchylenia decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku dnia z [...] maja 2009 r. był fakt wydania jej w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które to rozporządzenie zostało uznane za niekonstytucyjne wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07.
W konsekwencji w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które wskazało, że do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u G. B. miało miejsce w dniu 20 czerwca 2008 r., przy prowadzeniu postępowania w sprawie, a więc przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego przez organ Inspekcji Sanitarnej, a także przy wydawaniu orzeczenia lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą oraz przy wystawieniu w dniu [...] maja 2009 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku decyzji w sprawie choroby zawodowej u G. B., posiłkowano się wykładnią wówczas obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W związku z faktem, że odwołanie pracodawcy od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku wpłynęło do siedziby właściwego organu w dniu 24 sierpnia 2009 r., decyzja w trybie odwoławczym została wydana przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie zgodnie z wykładnią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Organ wskazał, że w czasie prowadzonego poprzednio przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku postępowania obowiązywały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wyjaśniono, że w § 2 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia wskazano, że ocenę narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej przeprowadza lekarz zgłaszający podejrzenie, jeżeli sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie.
W związku z faktem, że lekarzem zgłaszającym podejrzenie choroby zawodowej u G. B. nie był lekarz profilaktyk z zakładu pracy, ocena narażenia zawodowego na tym etapie postępowania nie została dokonana. Jednakże, jak zauważono, w § 6 ust. 3 pkt 1 obowiązującego aktualnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. wskazano, że ocenę narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej przeprowadza lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie. W związku z powyższym, organ stwierdził, że w przypadku prowadzonego postępowania w sprawie podejrzenia u G. B. choroby zawodowej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku winien wystąpić do lekarza, który sprawował profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami w zakładzie pracy, o dokonanie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Podniósł również, że w dokonanej przez lekarza profilaktyka ocenie narażenia zawodowego oraz w uzupełniającej ocenie narażenia zawodowego, przeprowadzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku należy odnieść się do kwestii, dotyczących środowiska pracy G. B., podnoszonych przez pracodawcę w odwołaniu od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. Dodatkowo Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie stwierdził, że formularze karty oceny narażenia zawodowego należy przesłać wraz z aktami sprawy do Poradni Chorób Zawodowych Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodek Medycyny Pracy w Płocku, celem uzyskania nowego orzeczenia lekarskiego, a decyzja w sprawie choroby zawodowej winna być wystawiona w oparciu o uzyskane nowe orzeczenie lekarskie oraz uzupełnione dane, odnośnie narażenia zawodowego i środowiska pracy G. B..
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku w wykonaniu wskazań organu I instancji dokonał uzupełniającej oceny narażenia zawodowego G. B., zawierającej m.in. protokoły z ponownego przesłuchania stron: G. B. oraz specjalisty ds. BHP w w [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku. Równocześnie organ pismem z dnia 15 maja 2010 r. wystąpił do [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku z prośbą o sporządzenie Karty oceny narażenia zawodowego z związku z podejrzeniem choroby zawodowej" przez lekarza sprawującego w zakładzie profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. W odpowiedzi, pismem z dnia 01 czerwca 2010 r. inspektor BHP i "P"-poż. w [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku stwierdził, że zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej sporządzanie oceny narażenia zawodowego nie leży w kompetencji pracodawcy i lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikiem lecz należy do lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej. Ponadto poinformował, że pracodawca udzieli wszelkich niezbędnych informacji na temat charakteru pracy zawodowej byłego pracownika, jeżeli o takowe wystąpi właściwy lekarz jednostki orzeczniczej.
Pismem z dnia 09 lipca 2010 r. specjalista ds. BHP w [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku wniósł uwagi co do karty oceny narażenia zawodowego. Do zarzutów pracodawcy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku odniósł się w piśmie z dnia 30 lipca 2010 r. W odpowiedzi z dnia 12 sierpnia 2010 r. pracodawca stwierdził, że pomimo wielokrotnie zgłaszanych uwag co do treści karty oceny narażenia zawodowego kluczowe dla sprawy zapisy pozostają bez zmian lub poczyniono zmiany, nie mające wpływu na merytoryczną zawartość oceny narażenia. G. B. po zapoznaniu się z aktami sprawy nie wniosła zastrzeżeń co do sporządzonej Karty narażenia zawodowego.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku ponownie wystawił w dniu 21 lipca 2010 r. Kartę oceny narażenia zawodowego oraz pismem z dnia 31 sierpnia 2010 r. wystąpił do jednostki orzeczniczej I stopnia o wydanie orzeczenia lekarskiego w sprawie.
W dniu 05 października 2010 r. Poradnia Chorób Zawodowych Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku wystawiła orzeczenie lekarskie nr [...] (uzupełnienie do orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 31 marca 2009 r.) o rozpoznaniu u G. B. choroby zawodowej układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku, na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz oceny narażenia zawodowego, wydał w dniu [...] listopada 2010 r. decyzję nr [...], o stwierdzeniu u G. B. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanego sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku, wskazując, że pomimo zgłaszanych zastrzeżeń nie wystąpiono do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. W treści odwołania wniesiono o uchylenie powyższej decyzji jako wydanej bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. dokładnego zbadania narażenia zawodowego.
W związku z niemożnością wypełnienia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku wszystkich zaleceń zawartych w decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie w celu pełnego wyjaśnienia sprawy, zwrócił się pismem z dnia 11 stycznia 2011 r. (oraz pismem monitującym z dnia 17 lutego 2011 r.) do lekarza, który sprawował profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami w [...] Poland o dokonanie oceny narażenia zawodowego, w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W odpowiedzi pismem, z dnia 08 marca 2011 r. lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami w [...] Poland poinformował, że na obecnym etapie postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u G. B. lekarz profilaktyk nie ma podstaw prawnych do sporządzenia przedmiotowej oceny narażenia zawodowego.
Po rozpatrzeniu zebranej w sprawie dokumentacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie wydał powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] marca 2011 r.
W jej uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być więc spełnione trzy przesłanki: choroba jest wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz uprawniona przez ustawodawcę do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka służby zdrowia potwierdzi jej związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową. W przypadku podejrzenia choroby zawodowej u G. B. powyższe warunki zostały spełnione.
Jak wyjaśniono, zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku dokonał szczegółowej oceny narażenia zawodowego pod kątem sposobu wykonywania pracy G. B., a następnie została ona przebadana przez lekarzy orzeczników, z uprawnionej do orzekania jednostki służby zdrowia. Z orzeczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], o rozpoznaniu choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy wynika, że u G. B. przeprowadzono badanie podmiotowe i przedmiotowe, które wykonał specjalista medycyny pracy, dokonano konsultacji chirurgiczno - ortopedycznej, neurologicznej i reumatologicznej, wykonano specjalistyczne badania laboratoryjne krwi oraz rtg stawów łokciowych i nadgarstków, badania EMG nerwów łokciowych i pośrodkowych. W orzeczeniu lekarskim omówiono przebieg pracy zawodowej oraz sposób, rodzaj i częstotliwość wykonywanych przez nią czynności zawodowych na stanowisku pracy.
Stwierdzono, że wykonywanie zawodowo przez pracownicę czynności powtarzalnych i cyklicznych przy etykietowaniu wiąże się z przeciążeniem, układu ruchu, statycznym wielu grup mięśniowych. Wskazano na ruchy monotypowe w zakresie dominującej ręki i przedramienia. Rozpoznanie powyższe zostało potwierdzone orzeczeniem lekarskim z dnia [...] października 2010 r., nr [...], stanowiącym uzupełnienie do orzeczenia lekarskiego z dnia 31 marca 2009 r., nr [...].
Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku prowadzenia postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej narządu ruchu u G. B. został również wypełniony - zawarty w wykazie chorób zawodowych - wymóg czasu, upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej, tj. wystąpienie w ciągu 1 roku udokumentowanych objawów chorobowych, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Z akt sprawy wynika, że G. B. była zatrudniona w [...] Poland w Płocku przez 16 lat, w okresie od 21 kwietnia 1992 r. do 9 maja 2008 r. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wpłynęło w dniu 20 czerwca 2008 r., a orzeczenie lekarskie zostało wystawione w dniu 31 marca 2009 r. W oparciu o § 8 ust. 1 cytowanego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku wydał decyzję o stwierdzeniu u G. B. choroby zawodowej.
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu pracodawcy, iż pomimo wielokrotnie zgłaszanych zastrzeżeń co do zebranego materiału dowodowego, decyzja w sprawie choroby zawodowej G. B. została wystawiona bez wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. dokładnego zbadania narażenia zawodowego, organ odwoławczy stwierdził, że powyższy zarzut nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Karty oceny narażenia zawodowego zostały sporządzone przez Kierownika Działu Higieny Pracy Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku w Płocku w siedzibie fabryki [...] Poland Sp. z o.o., na podstawie m.in. informacji uzyskanych od przedstawicieli służb BHP oraz od G. B.. Pomimo szczegółowej i wielokrotnie uzupełnianej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku oceny narażenia zawodowego, w zebranej w powyższej sprawie dokumentacji znajdują się liczne pisma pracodawcy, zawierające uwagi krytyczne co do zgromadzonego materiału dowodowego.
Organ stwierdził, że w przeważającej większości zastrzeżenia nie dotyczyły kwestii istotnych dla sprawy takich jak: opis i rodzaj czynności wykonywanych przez G. B. na stanowisku pracy czy chronometraż pracy, lecz odnosiły się do szczegółowych, teoretycznych zagadnień, nie wnoszących nic do meritum sprawy, których rozważanie ponadto nie należy do kompetencji organów Inspekcji Sanitarnej. Jak wskazano, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku w sposób wyczerpujący i merytoryczny odnosił się do nadesłanych przez pracodawcę uwag i przedstawiał fakty, którymi posiłkował się przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Zaznaczył przy tym, że pracodawca, pomimo wystosowanej w dniu 12 września 2008 r. pisemnej prośby Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku o udzielenie informacji, odnośnie charakterystyki wykonywanej przez G. B. pracy wg załączonych punktów, uchylił się od czynnego włączenia się w proces konstruowania oceny narażenia zawodowego (pismo z dnia 03 października 2008 r.).
Ponadto, pomimo szczegółowego wyjaśnienia przez organ Inspekcji Sanitarnej II instancji w piśmie z dnia 11 lutego 2011 r. powodów i prawnych uwarunkowań wystąpienia przez niego do lekarza, który sprawował profilaktyczną opiekę zdrowotną w [...] Poland sp. z o.o. w Płocku o przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego środowiska pracy G. B. - nie została ona dokonana. W piśmie lekarza profilaktyka z dnia 08 marca 2011 r. jako jedyny argument podano brak podstaw prawnych do sporządzenia przedmiotowej oceny narażenia zawodowego na etapie postępowania odwoławczego, co w świetle informacji przedstawionych przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie stanowi interpretację rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych odmienną od dokonanej przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że zawarta w aktach sprawy i dokonana przez [...] Poland Sp. z o.o. "Ocena ryzyka zawodowego" na stanowiskach związanych z pakowaniem i etykietowaniem jest niepełna, nie uwzględnia bowiem najistotniejszego czynnika środowiska pracy, tj. wpływu sposobu jej wykonywania na organizm pracownika.
Odnosząc się do zawartej w odwołaniu sugestii pracodawcy, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płocku winien wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie stwierdził, że zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkowa konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W przedmiotowej sprawie, kwestia oceny czy rozpoznane u G. B. schorzenie układu ruchu, jest tożsame z chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych nie należy do kompetencji organów Inspekcji Sanitarnej, gdyż rozpoznawanie chorób stanowi zagadnienie medyczne i leży w gestii uprawnionych do orzekania przez ustawodawcę wyspecjalizowanych jednostek służby zdrowia.
Odnosząc się do faktu potwierdzenia przez jednostkę orzeczniczą zawodowej etiologii rozpoznanego u G. B. schorzenia układu ruchu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie wskazał, że lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych pracowników, zatrudnionych przy etykietowaniu i pakowaniu wyrobów. Posiadają oni kompetencje merytoryczne i doświadczenie do oceny wpływu sposobu świadczonej pracy, dokonując analizy stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrażu czynności, które mogły powodować nadmierne obciążenie układu ruchu. Równocześnie wyjaśniono, iż zgodnie § 6 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., wyłącznie w sytuacji gdy zakres informacji zawartych w dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego lekarz orzecznik występuje o ich uzupełnienie m. in. do właściwego powiatowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej.
W przedmiotowej sprawie nie znaleziono jednak merytorycznych czy formalnych podstaw do żądania od organów Inspekcji Sanitarnej weryfikacji dokonanej i wielokrotnie uzupełnianej oceny narażenia zawodowego. W orzeczeniu lekarskim z dnia 31 marca 2009 r. Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku wskazano, że dokładny zakres prac wykonywanych przez G. B. został przedstawiony w "Karcie narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", przy czym organy Inspekcji Sanitarnej są związane z rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie posiadają upoważnienia do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...] Poland Sp. z.o.o. z siedzibą w Płocku wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a więc naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 i § 2 kpa poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, która została wydana bez dokładnego wyjaśnienia przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy, tj. bez dokładnego zbadania narażenia zawodowego; art. 75 § 1 kpa i art. 78 § 1 kpa. Wskazano na pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, która została wydana pomimo nieprzeprowadzenia przez organ I instancji dowodu wnioskowanego przez skarżącego w toku postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej (wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację). W dalszej kolejności podniesiono naruszenie art. 80 kpa, poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, która została wydana pomimo, że wpływ warunków pracy na powstanie u G. B. choroby zawodowej nie został w toku postępowania należycie udowodniony i nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym oraz naruszenie przepisów prawa materialnego.
Postawiono zarzut naruszenia przepisu § 8 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - poprzez - jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące tym, że pomimo zgłaszanych przez Spółkę zastrzeżeń do orzeczenia lekarskiego, nie uzupełniono w należyty sposób materiału dowodowego, w szczególności nie żądano uzupełnienia orzeczenia lekarskiego, ani nie wystąpiono do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, co skutkowało wydaniem decyzji administracyjnej w oparciu o niewystarczający materiał dowodowy. W dalszej kolejności Spółka zarzuciła naruszenie § 6 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na etapie postępowania odwoławczego, a w konsekwencji uznanie, że w realiach niniejszej sprawy ocena narażenia zawodowego leżała w kompetencji lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną na pracownikami i to on powinien był sporządzić "Kartę oceny narażenia zawodowego" na żądanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.
Autor skargi podniósł też zarzut uchybienia wymogom art. 235 Kodeksu pracy, poprzez błędną jego wykładnię a w konsekwencji uznanie, że pracodawca miał obowiązek udzielić organowi I instancji informacji dotyczących charakterystyki wykonywanej przez G. B. pracy, a jeśli tego nie uczynił, to w tym zakresie organ zwolniony był od prowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego. Wskazano też na błędną wykładnię art. 235¹ Kodeksu pracy, a w konsekwencji nieustalenie związku przyczynowego między chorobą stwierdzoną u G. B. a warunkami pracy, mimo że - jak podniesiono - prawidłowo dokonana wykładnia wskazanego przepisu nakładała taki obowiązek.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wywiódł w pierwszej kolejności, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Aby zatem określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki.
Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, a po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami.
Jak następnie podano, G. B. w okresie zatrudnienia w [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku, tj. w latach 1992-2008 pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej opisanej w poz. 19 pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Sąd I instancji wyjaśnił, iż stanowi się w nim, że chorobą zawodową jest przewlekła choroba układu ruchu wywołana sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zauważono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było zatem rozpoznanie tego schorzenia przez uprawnioną placówkę diagnostyczną i ewentualne powiązanie go z tymi warunkami pracy. Skarżąca była badana w dwóch upoważnionych jednostkach medycznych. W orzeczeniu lekarskim z dnia 31 marca 2009 r., nr [...] wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku rozpoznano u G. B. chorobę zawodową: przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekła entezopatia mięśnia prostownika nadgarstka prawego, przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki.
Sąd I instancji podkreślił, że przy wydaniu orzeczenia wzięto pod uwagę dokumentację lekarską skarżącej oraz dokonano analizy danych na temat przebiegu jej pracy zawodowej zawartej w karcie oceny narażenia zawodowego, a dotyczących okresu, przebiegu, warunków i charakteru jej zatrudnienia. W wyniku tych badań ustalono, że "wykonywanie przez pracownika zawodowo przy etykietowaniu czynności powtarzalnych i cyklicznych wiąże się z przeciążeniem układu ruchu i obwodowego układu nerwowego. Praca wykonywana jest z napięciem statycznym wielu grup mięśniowych. Występują ruchy monotypowe w zakresie dominujące ręki przedramienia – zginanie dłoniowe i grzbietowe w stawie nadgarstkowym ręki dominującej z równoczesnym wykorzystywaniem ruchów chwytnych wymagających dużej siły, a także odwracanie i nawracanie oraz zgięcia i wyprosty w stawie łokciowym i nadgarstkowym drugiej ręki.
Sąd I instancji wskazał, że z uwagi na ogólny wynik oceny ryzyka zawodowego, dominowanie praworęczności u pacjentki oraz wynik badania przedmiotowego i podmiotowego rozpoznano przewlekłe zapalenia ścięgna i jego pochewki – przewlekłej entezopatii przyczepu bliższego prostownika nadgarstka jak schorzenia o podłożu zawodowym. Jednocześnie, jak wskazano, nie ma podstawy do rozpoznania uszkodzenia nerwu pośrodkowego, a co za tym idzie, zespołu cieśni w obrębie nadgarstka". W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że w orzeczeniu lekarskim z dnia 05 października 2010 r., stanowiącym uzupełnienie orzeczenia lekarskiego z dnia 31 marca 2009 r., Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Płocku stwierdził że "w wyniku przeprowadzonej diagnostyki w Mazowieckim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, analizy narażenia zawodowego (w tym ponownie sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej), zgromadzonej dokumentacji lekarskiej i badaniu pacjentki (ostatnie 27.08.2010) jednoznaczne staje się rozpoznanie przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki – przewlekłej entezopatii przyczepu bliższego prostownika nadgarstka jako schorzenia o podłożu zawodowym (...).
Pod względem merytorycznym nie zachodzą żadne nowe okoliczności, które upoważniałyby do zmiany stanowiska w w/w orzeczeniu". W obu zatem wypadkach ustalono u skarżącej przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki. Jak podkreślił Sąd I instancji, powyższe orzeczenia lekarskie zostały wydane z uwzględnieniem dyspozycji zawartej w § 6 ust. 1 rozporządzenia, tj. na podstawie wyników przeprowadzonych badań skarżącej, jej dokumentacji medycznej oraz kart oceny narażenia zawodowego. W ocenie Sądu I instancji, orzeczenia lekarskie są przekonywujące i wyjaśniają wszystkie aspekty sprawy. Stąd zasadnie organy orzekające w sprawie przyjęły, że zaistniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u G. B., gdyż istniejące u niej schorzenie odpowiadają prawnym kryteriom pozwalającym na taką kwalifikację.
Po pierwsze – rozpoznane u pracownika schorzenie figuruje w wykazie chorób zawodowych, po drugie zaś – ocena warunków pracy wykazuje w sposób bezsporny lub wysoce prawdopodobny związek przyczynowo-skutkowy między schorzeniem, a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo będących rezultatem sposobu wykonywania pracy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zwrócono uwagę, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca [...] Poland Sp. z o.o. w Płocku nie przedstawiła żadnych dowodów, ani też racjonalnych argumentów, które mogłyby podważyć ustalenia zawarte w sporządzonych kartach oceny narażenia zawodowego z dnia: 02 grudnia 2008 r., 23 kwietnia 2009 r., 11 maja 2010 r., 21 czerwca 2010 r., 21 lipca 2010 r. Jak zauważył Sąd I instancji, w kartach narażenia zawodowego G. B. znajduje się opis jej stanowiska pracy, opis jej czynności zawodowych (w przebiegu zatrudnienia i na różnych stanowiskach pracy), podanie dokładnej pozycji przyjmowanej przy wykonywaniu tych czynności, rodzaj i częstotliwość wykonywanych operacji na zmianie roboczej, wagę oraz ilość etykietowanych lub pakowanych elementów, system pracy, czas pracy wraz z nieobecnościami w pracy.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zwrócono uwagę, że organ wydał zaskarżoną decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w kartach oceny narażenia zawodowego.
Skargę kasacyjną od powyżej opisanego wyroku złożył [...] Poland Sp. z.o.o. z siedzibą w Płocku.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 235¹ Kodeksu pracy, poprzez - jak wskazał autor skargi kasacyjnej - błędną jego wykładnię, a w konsekwencji nieustalenie związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy a wystąpieniem choroby, który w sposób bezsporny lub wysoce prawdopodobny wykaże, iż choroba powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy. Podniesiono również zarzut naruszenia przepisu § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez - jak wskazał autor skargi kasacyjnej - jego błędną wykładnię i nieuprawnione przyjęcie wiążącego charakteru oceny narażenia zawodowego przeprowadzonego przez lekarza orzecznika i w konsekwencji niedokonanie własnej oceny narażenia. W następnej kolejności podniesiono naruszenie § 8 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez - jak wskazał autor skargi kasacyjnej - jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegł wynikającego ze wskazanego przepisu obowiązku każdorazowego uzupełnienia niewystarczającego materiału dowodowego i pomimo zgłaszanych przez Spółkę zastrzeżeń do orzeczenia lekarskiego, zaakceptował prawidłowość braku żądania przez organ uzupełnienia orzeczenia lekarskiego i niewystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, co skutkowało wydaniem decyzji administracyjnej w oparciu o niewystarczający materiał dowodowy.
W dalszej wskazano na naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy tj: przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez nieuchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] marca 2011 r. wydanej - jak wskazał autor skargi kasacyjnej - z naruszeniem art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 6 ust. 3 pkt 3 i § 8 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), poprzez nie wyjście przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poza zarzuty zawarte w skardze i nie rozpoznanie sprawy w jej granicach. Autor skargi kasacyjnej wskazał również na uchybienie postanowieniom przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez naruszenie reguł procedury administracyjnej polegające na tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zbadał i nie uwzględnił naruszenia przez organ administracji art. 7, 77 § 1 i 80 kpa przejawiającego się w niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji nie uchylił decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] marca 2011 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a następnie wskazano, iż zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy stwierdzenie choroby zawodowej jest możliwe wyłącznie w przypadku ustalenia związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy a wystąpieniem choroby. Ustalenie powyższe musi przy tym przyjąć formę wysokiego prawdopodobieństwa, przy czym organu wydającego rozstrzygnięcie nie wiąże ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika, gdyż takowa może być, na podstawie § 6 ust. 3 pkt. 3 Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję. Zdaniem autora skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie organy zaniechały dokonania powyższych ustaleń, opierając się a priori na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu lekarskim, co spowodowało - w ocenie składającego skargę kasacyjną - iż organy nie rozstrzygnęły o przesłankach zaistnienia choroby zawodowej.
Podnosząc zarzut naruszenia § 8 ust. 2 Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wskazano, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie choroby zawodowej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego oraz wyjaśnienia wszystkich powstałych wątpliwości. W przedmiotowej sprawie, jak podkreślono, oceny narażenia zawodowego dokonano w sposób wadliwy, z naruszeniem § 6 ust. 2 pkt. 5 powołanego powyżej rozporządzenia, poprzez zaniechanie prawidłowego sporządzenia chronometrażu czynności, które mogą powodować nadmierne obciążania odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej prawidłowe ustalenie chronometrażu czynności powinno być dokonane poprzez dokonanie pomiaru konkretnych ruchów wykonywanych przez G. B. w danej jednostce czasu i zestawienie wyników tych badań z normami określającymi ilość czynników nieprowadzącą do powstania naruszenia sprawności narządu.
Dopiero bowiem przekroczenie norm powtórzeń czynności na jednostkę czasu może prowadzić do powstania choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie zaniechano wyjaśnienia ilości wykonywanych przez pracownika powtarzalnych czynności oraz ustalenia, czy ilość ta przekraczała jakiekolwiek normy i czy ich ewentualne przekroczenie prowadzić mogło do choroby zawodowej.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego skarżący wskazał, iż Sąd I instancji, dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuchylenie decyzji obarczonej wyżej wymienionymi wadami. Dodatkowo - jak zauważono - Sąd I instancji, wbrew dyspozycji art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych nie rozważył zawisłej przed nim sprawy w jej granicach. W ocenie autora skargi kasacyjnej, stwierdzone uchybienia znajdują swoje odzwierciedlenie w treści decyzji organu II instancji. Zdaniem skarżącego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego za zasadne uznać należało wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, która to okoliczność została pominięta przez Sąd I instancji. Niedopuszczalne jest, bowiem - w ocenie składającej skargę kasacyjną Spółki - powstanie sytuacji, w której orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej jest wydawane w oparciu o generalne sformułowanie karty narażenia zawodowego dotyczące czynników wskazywanych jako przyczyna choroby zawodowej.
Jak wyjaśniono zakres ruchów G. B. nie był identyczny przez cały czas jej zatrudnienia i różnił się zależnie od zajmowanego przez nią stanowiska, i fakt ten powinien znaleźć odzwierciedlenie w stwierdzeniach karty oraz w znajdującym się w niej chronometrażu czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując oceny zasadności zarzutów złożonej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie kontroluje ponownie legalności zaskarżonego aktu lub czynności w takim zakresie, w jakim może i powinien to czynić Sąd I instancji. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 ppsa, które w rozpoznawanej sprawie nie występują, kierunek badawczej działalności tego sądu determinują przytoczone podstawy kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować stron i w jakikolwiek sposób uzupełniać czy modyfikować za nie podstaw kasacyjnych.
Nie jest też uprawniony do podjęcia własnej inicjatywy w celu ustalenia innych wad zaskarżonego orzeczenia. Rola tego Sądu w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się zatem wyłącznie do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów autora skargi kasacyjnej.
Analiza wskazanych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że złożona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.
Na wstępie przywołać należy treść przepisu art. 235¹ kodeksu pracy, zgodnie z którym za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Jednocześnie, w myśl art. 235² Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Dokonując analizy wskazanych przepisów, należy dojść do wniosku, że z punktu widzenia skutku w postaci stwierdzenia choroby zawodowej (ewentualnie wykluczenia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej) istotne jest, by choroba ta była spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy i była ujęta w wykazie chorób zawodowych.
Istotne także jest, że rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić u pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub u byłego pracownika po zakończeniu pracy w takim narażeniu. O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. (por. wyrok NSA z [...] listopada 2011 r., sygn. II OSK 1739/11, wyrok NSA z 28 października 2011 r., sygn. II OSK 1034/11).
Jak wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału, w rozpoznawanej sprawie wystąpiły łącznie przesłanki określone w cytowanym wyżej art. 235¹ Kodeksu pracy. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że kwestią bezsporną pozostaje, iż choroba stwierdzona u G. B., jest chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Okoliczność ta pozostawała bezsporna w toku całego toczącego się postępowania, zarówno administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie, wydane na podstawie art. 237 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) regulujące m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Chorobę, która została stwierdzona u G. B. wskazano pod poz. 19 pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych.
Skarżąca kasacyjnie Spółka w toku całego postępowania kwestionowała jednak zaistnienie drugiej przesłanki uzasadniającej stwierdzenie choroby zawodowej, tj. ustalenia, jakoby choroba stwierdzona u G. B. została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Argumenty skarżącej kasacyjnie Spółki przedstawione na poparcie tego stanowiska – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – nie zasługiwały jednak na uwzględnienie.
Stosownie, bowiem do treści § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli natomiast właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia (...) lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 tego rozporządzenia). W niniejszej sprawie – ponad wszelką wątpliwość – stwierdzić należy, że organy orzekające skorzystały z możliwości jaką im dawał § 8 ust. 2 rozporządzenia i podjęły czynności niezbędne do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego.
W istocie bowiem wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie w aktach znalazły się dowody dokumentujące opis wykonywanych przez G. B. czynności zawodowych w przebiegu zatrudnienia w spółce [...] na różnych stanowiskach pracy, dokładną pozycję przyjmowaną przy wykonywaniu tych czynności, rodzaj, częstotliwość wykonywanych operacji na zmianie roboczej, wagę, ilość etykietowanych, pakowanych elementów, system pracy, czas pracy wraz z nieobecnościami w pracy i ich przyczynami. W kartach oceny narażenia zawodowego wskazano m.in., iż G. B. w ramach wykonywanych czynności na stanowisku inspektora wyrobów gotowych "pobierała spodnie z wózka", "zginała spodnie na pół", "przekręcała spodnie przodem do pracownika", "sprawdzała szwy wewnątrz spodni", "przekręcała spodnie tylną częścią i sprawdzała tył spodni", "składała spodnie na pół i odkładała na wózek". Cały cykl trwał 50 sekund, a czynności te jak podkreślono wymagały "zginania rąk w stawie łokciowym i nadgarstkach, czynności wykonywane były oburącz, waga spodni sprawdzonych od 55 do 70 dkg, ilość sprawdzonych spodni 540 sztuk na zmianę ".
Ustalenia w tym względzie organ poczynił na podstawie wyjaśnień G. B., informacji uzyskanych od pracowników [...] w osobach K. P. – Kierownika Wykańczalni, J. B. I T. B. – pracowników działu BHP. Wszystkie te ustalenia znalazły odzwierciedlenie w kartach oceny narażenia zawodowego.
Podkreślenia wymaga, że w aktach administracyjnych znajdują się także karty obrazujące czynności zawodowe, wykonywane w dwóch zakładach pracy tj. w Państwowym Przedsiębiorstwie "[...]" w Warszawie oraz w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie [...] w Płocku, które jako jedyne oprócz [...] Poland sp. z o.o. G. B. zatrudniały. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca kasacyjnie ani w toku postępowania administracyjnego ani przed sądem I instancji ani też w badanej skardze kasacyjnej nie przedstawiła żadnych dowodów ani też racjonalnych argumentów, które mogłyby podważyć ustalenia zawarte w sporządzonych kartach oceny narażenia zawodowego. Zarzuty w tym względzie spółka ograniczyła do lakonicznych stwierdzeń o wadliwym ustaleniu chronometrażu czynności powodujących nadmierne obciążenie narządów, nieustaleniu obciążenia konkretnych części układu ruchu i mięśni oraz jego zakresu, nieustaleniu ilości wykonywanych przez pracownika czynności powtarzalnych oraz tego, czy ilość ta przekraczała jakiekolwiek normy.
Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie żadne przepisy prawa nie stanowią normatywów dopuszczalnych przeciążeń układu ruchu, obwodowego układu nerwowego. Z kolei co zostało już podkreślone wyżej, w trakcie trwającego postępowania administracyjnego ustalono precyzyjnie rodzaj wykonywanych, powtarzalnych czynności oraz wykonywaną podczas zmiany ich ilość.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie sąd I instancji przyjął, iż nie budzą wątpliwości znajdujące się w aktach orzeczenia lekarskie, wydane przez uprawnioną jednostkę medyczną. Jak wynika z akt sprawy G. B. została poddana badaniom przedmiotowym, podmiotowym przez specjalistę medycyny pracy, obejmującym konsultacje chirurgiczno ortopedyczne, neurologiczne, reumatologiczne oraz wykonano badania laboratoryjne, badania RTG, badanie EMG nerwów łokciowych i pośrodkowych.
Przy wydaniu orzeczeń lekarskich wzięto pod uwagę także dokumentację leczenia skarżącej, dokonano analizy danych na temat przebiegu jej pracy zawodowej, zawartych w sporządzonej przez organ kartach oceny narażenia zawodowego.
Zachowano zatem wymogi określone w § 6 ust.1 rozporządzenia.
Sporządzający je lekarz – specjalista medycyny pracy w sposób nie budzący wątpliwości wskazał i wyjaśnił przyczyny powstania choroby.
Słusznie zatem Sąd I instancji przyjął za organami administracji, iż zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy doprowadził organy orzekające w rozpoznawanej sprawie do uzasadnionego wniosku, iż choroba stwierdzona u G. B. została spowodowana sposobem wykonywania pracy w [...], przy czym za słuszne uznać należało jednoczesne wykluczenie, aby do jej powstania mogły przyczynić się czynności zawodowe wykonywane przez G. B. w Państwowym Przedsiębiorstwie [...] w Warszawie, Wojewódzkim Przedsiębiorstwie [...] w Płocku.
Wydając decyzje organy oparły się na całokształcie akt sprawy, zgromadzonych w sposób odpowiadający normom z art. 7,77§1kpa, wątpliwości nie budzi dokonana przez organy ocena narażenia zawodowego, uwzględniająca informacje uzyskane od G. B. oraz pracowników skarżącej kasacyjnie spółki, nie zakwestionowana skutecznie przez spółkę.
W konsekwencji zatem decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] marca 2011 r. wydana została z poszanowaniem przepisów art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 6 ust. 3 pkt 3 i § 8 ust.1 i 2 Rozporządzenia. Za niezasadny w tej sytuacji uznać należało zatem zarzut naruszenia wskazanych powyżej norm, a także naruszenia przepisów: art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa, art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ppsa w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.
Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Mając wszystko to na uwadze stosownie do art. 184 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.