Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 1971/14 Naczelny Sąd Administracyjny – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Wojewody Podkarpackiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 2014r., sygn. akt II SA/Rz 27/14 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] listopada 2013r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru remontu mieszkania uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę (pkt 1 wyroku); odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2 wyroku).
Na podstawie art. 271 pkt 2 oraz art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., A. M. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2015r., sygn. akt: II OSK 1971/14 w związku z ujawnieniem się nowych okoliczności, jak również pozbawieniem strony możliwości działania, które nastąpiło w wyniku naruszenia prawa. A. M. podał, iż o okolicznościach faktycznych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy – a z których skarżący nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu, jak również o naruszeniach prawa – skarżący dowiedział się w dniu otrzymania wyroku w powyższej sprawie, tj. 11 sierpnia 2015r., w związku z czym został zachowany trzymiesięczny termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania określony w art. 277 p.p.s.a. Nowe okoliczności, które zostały ujawnione w wyroku z dnia 18 czerwca 2015r. to naruszenie przepisów prawa procesowego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie poprzez nie ustalenie stanu faktycznego i prawidłowości postępowania podczas wydawania przez organ zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie argumentował ten fakt przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, a Naczelny Sąd Administracyjny w skardze kasacyjnej uznał to za działanie naruszające przepisy prawa materialnego. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie bezpodstawnie nie ustalił wszystkich faktów i okoliczności mających istotne znaczenia dla rozpatrzenia skargi, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę na podstawie art. 188 p.p.s.a. (według stanu prawnego na dzień ogłoszenia wyroku) oparł wyrok zgodnie z w/w przepisem na stanie faktycznym przyjętym w zaskarżonym wyroku. W wyniku naruszenia prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został oparty o stan faktyczny ustalony z pominięciem kluczowych okoliczności i zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze i w trakcie rozpraw, przez co skarżący bezprawnie został pozbawiony możliwości działania i prawa do czynnego udziału w całym postępowaniu.
Wobec powyższego A. M. wniósł o uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt: II OSK 1971/14 w części dotyczącej rozpatrzenia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. i oddalenia skargi skarżącego; przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa procesowego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie; podtrzymanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt: II OSK 1971/14 w części stwierdzającej naruszenie prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisowych.
W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania podniesiono, że nowa okoliczność uprawniająca do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. to naruszenie przepisów prawa procesowego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, które wynika bezpośrednio z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt: II OSK, 1971/14, który stwierdził naruszenie prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie poprzez zastosowanie art. 138 § 2 i bezprawne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odstąpił od rozpatrywania zarzutów skargi oraz ustalenia prawidłowości prowadzonego postępowania przez skarżony organ i stanu faktycznego w tym zakresie z uwagi na fakt przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Skarżący dowiedział się o w/w okolicznościach w dniu otrzymania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. w dniu 11 sierpnia 2015 r. Skarżący nie miał wiedzy o tym, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie mógł zostać wydany z naruszeniem przepisów prawa procesowego, ponieważ argumentacja pominięcia ustalenia stanu faktycznego była logiczna i nie miał powodów wątpić w kompetencję i zasadność działania Sądu w tym zakresie. A. M. nadmienił, że przez całe postępowanie występował bez pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie również nie dopatrzył się wadliwość swojego wyroku, ponieważ nie zastosował art. 179a p.p.s.a. po złożeniu przez skarżony organ skargi kasacyjnej.
Skarżący dopiero uzyskując informację w postaci wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt: II OSK 1971/14, w którym to zostało stwierdzone naruszenie prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, mógł wywnioskować, że w/w naruszenie implikuje również naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawa procesowego, które miało kluczowy wpływ na przebieg całego procesu. W związku z tym, że skarżący dowiedział się o w/w okolicznościach już po zamknięciu rozprawy i wydaniu wyroku jest zmuszony skorzystać z możliwości określonej w podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. i wnosi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, ponieważ znajomość powyższych okoliczności w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego – art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Wznowienie postępowania sądowo - administracyjnego stanowi instytucję obalania prawomocnych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, winna być wniesiona w terminie (art. 280 p.p.s.a.)
Jak stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
W niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego. Rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania sądowego nie opiera się bowiem na ustawowej podstawie wznowienia.
Skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie oparta została na podstawie określonej w art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania. Natomiast stosownie do art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
A. M. upatruje zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania sądowego, o jakich mowa w art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 p.p.s.a. w naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przepisów postępowania przejawiające się w tym, że Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organów administracji publicznej przyjmując, że organy nie ustaliły stanu faktycznego sprawy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny uznał takie działanie za naruszenie prawa materialnego. To w ocenie skarżącego oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok w oparciu o stan faktyczny, który nie uwzględnia okoliczności i zarzutów podnoszonych przez A.M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i w trakcie rozpraw.
Powyższe okoliczności nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania sądowego ustanowionych w art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 p.p.s.a.
Z treści samej skargi o wznowienie postępowania sądowego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że skargi tej nie oparto na ustawowych podstawach wznowienia.
Powołanie przez stronę art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 p.p.s.a. i sformułowanie podstawy wznowienia przy użyciu sformułowań użytych przez ustawodawcę w tych przepisach, nie oznacza oparcia skargi na ustawowej przesłance wznowienia. Sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający powyższym przepisom nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu.
Nie wystarczy dla stwierdzenia dopuszczalności skargi o wznowienie wskazać podstawę wznowienia i przytoczyć jej ustawową nazwę. Należy wskazać takie okoliczności faktyczne, które mogą stanowić jedną z podstaw wznowienia postępowania. Jeżeli natomiast już z samego sformułowania powoływanych przez skarżącego okoliczności wynika, że nie stanowią one żadnej z tych podstaw, to nie jest spełniona zasadnicza przyczyna prawna pozwalająca na wznowienie postępowania (por. postanowienie SN z dnia 14 stycznia 2015r., sygn. akt I CZ 106/14, LEX nr 1648691; postanowienie SN z dnia 14 listopada 2013r., sygn. akt IV CZ 79/13, LEX 1399914).
Obie przyczyny podane przez skarżącego nie mogą w okolicznościach niniejszej sprawy zostać uznane za podstawy wznowienia postępowania.
Odmienna ocena działania organów administracji publicznej przez Sąd pierwszej instancji i Naczelny Sąd Administracyjny, podobnie jak odmienna interpretacja przepisów dokonana przez sądy nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania sądowego, gdyż ocena legalności decyzji jak i interpretacja przepisów nie jest okolicznością faktyczną ani środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie SN z dnia 17 listopada 1998r. II UKN 402/98, OSNP 1999/24/805, dotyczące art. 403 § 2 k.p.c. – odpowiednik art. 273 § 2 p.p.s.a.). Podobnie nie można żądać wznowienia na tej podstawie, że sąd bądź organ pominął środek dowodowy wskazany przez stronę. Skarga o wznowienie postępowania nie służy bowiem korygowaniu wszelkich nieprawidłowych orzeczeń, lecz wzruszeniu orzeczeń wydanych w warunkach określonych w art. 271 – 273 p.p.s.a. Określona w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłanka nie odnosi się bowiem do okoliczności i dowodów znanych stronie w zakończonym prawomocnie postępowaniu i to również wtedy, gdy okoliczności te i dowody zostały pominięte przez sąd bądź organ.
Niemożność skorzystania z okoliczności faktycznych i środków dowodowych, jako podstawa wznowienia postępowania, nie podlega ocenie ze względu na wadliwości dotychczasowego postępowania w zakresie uwzględnienia przez sąd przytaczanych w tym postępowaniu okoliczności i wskazywanych dowodów. Podstawą skargi o wznowienie postępowania nie może być bowiem negatywna ocena skarżącego dotycząca ustaleń faktycznych, oceny dowodów ani zastosowania prawa przez sądy w sprawie, której skarga dotyczy. Celem wznowienia postępowania, w odróżnieniu od środków odwoławczych i skargi kasacyjnej, nie jest usunięcie błędów dotychczasowego postępowania w oparciu o ten sam materiał dowodowy.
Nie można zatem żądać wznowienia na tej podstawie, że sąd pominął środek dowodowy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1999 r., II UKN 105/99, OSNAPiUS 2000 Nr 19, poz. 735; z dnia 29 marca 2007 r., II UZ 3/07, OSNP 2008 nr 11-12, poz. 178; z dnia 22 stycznia 2009 r., II PZ 38/08, LEX nr 794196; z dnia 28 października 2011 r., I CZ 115/11, LEX nr 1084695; z dnia 12 stycznia 2012 r., I UZ 46/11; LEX nr 1215611; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 czerwca 2009r., sygn. akt II FSK 837/09; z dnia 1 września 2010r., sygn. akt II OSK 1165/10; z dnia 8 czerwca 2010r., sygn. akt II OSK 681/10 - CBOSA).
W tym stanie rzeczy skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).
O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.