Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Po 477/15, oddalił skargę L. [...] Spółka z o.o. w D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] stycznia 2015 r. o nakazaniu skarżącej rozbiórkę obiektu budowlanego (wiaty drewnianej) znajdującego się na działkach nr [...] i [...] w D. Wyrok ten został wydany w następujących istotnych okolicznościach sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] stycznia 2015 r., powołując się na 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), nakazał skarżącej rozbiórkę drewnianej wiaty, znajdującej się na działkach nr [...] i nr [...] w D. Organ administracji ustalił, że obiekt ten został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, że postanowieniem z [...] maja 2014 r. zobowiązano skarżącą do przedłożenia dokumentów koniecznych do jego zalegalizowania oraz że skarżąca mimo upływu zakreślonego terminu dokumentów takich nie przedłożyła. Ponadto ustalił, że obiekt budowlany, którego dotyczy decyzja, jest to drewniana wiata wyposażona w instalację elektryczną, o długości 12,90 m, szerokości 6,85 m i wysokości od 2,40 do 3,28 m, pełniąca funkcję magazynową dla potrzeb zakładu produkcji świec.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z [...] kwietnia 2015 r., rozpoznając odwołanie skarżącej, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] stycznia 2015 r.
Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę skarżącej, uznał, że trafnie w sprawie zastosowano art. 48 Prawa budowlanego. Stwierdził, że zasadnie przyjęto, iż budowa wiaty, której dotyczy sprawa, wymagała pozwolenia na budowę. Wskazał, że nie miał zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż dotyczy on wiat o powierzchni zabudowy do 25 m2, zaś wiata, której dotyczy nakaz rozbiórki, ma 88,37 m2. W związku z tym zaakceptował też zastosowanie w sprawie art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 50 i art. 51 tej ustawy. Mając to na uwadze za zasadne Sąd pierwszej instancji uznał też zastosowanie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego w razie niewykonania obowiązków zmierzających do zalegalizowania obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąd pierwszej instancji przyjął przy tym, że wiata, aczkolwiek funkcjonalnie związana z zakładem produkcji świec, to jednak jest samodzielnym obiektem budowlanym.
Skarżąca w skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła naruszenie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego przez jego niewłaściwe zastosowanie. W szczególności skarżąca kwestionowała zastosowanie powołanego przepisu do drewnianej wiaty, twierdząc, że nie jest to samodzielny obiekt budowlany. Pod względem funkcjonalnym jest ona, zdaniem skarżącej, związana z zakładem produkcji świec, a pod względem technicznym z budynkiem głównym. Podniesiono przy tym, że budynki są związane instalacją elektryczną oraz że rozbiórka wiaty spowoduje braki powierzchni magazynowo-składowej.
Dalej wywiedziono, że przerwanie obwodu elektrycznego w jednym miejscu spowoduje brak prądu w całym obwodzie oraz że rozbiórka wiaty spowoduje, że z uwagi na brak możliwości magazynowania i składowania nie będą się nadawały do użytkowania pozostałe obiekty budowlane zakładu, w tym legalnie postawione.
We wnioskach skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Odnosząc się do przytoczonej podstawy kasacyjnej należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organów administracji o konieczności zastosowania w sprawie art. 48 Prawa budowlanego. Obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa, nie jest połączony z żadnym innym legalnie wybudowanym obiektem budowlanym w taki sposób, że jego rozebranie będzie wiązało się z istotną ingerencją w ten obiekt budowlany. Wynika to wyraźnie ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć oraz szkiców, stanowiących załączniki do protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach od 1 do 8 lutego 2012 r. Okoliczności, na które powołuje się skarżąca w skardze kasacyjnej, nie świadczą o takim związaniu. Są to typowe zależności, które występują wówczas, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, przedmiotem rozbiórki jest jeden z obiektów budowlanych stanowiących część zakładu produkcyjnego. Nie ulega wątpliwości, że rozebranie takiego obiektu budowlanego będzie oddziaływać na funkcjonowanie zakładu jako całości.
Gdyby miało być inaczej oznaczałoby to, że rozbierany obiekt budowlany nie miał dla zakładu żadnego znaczenia i nie byłoby potrzeby jego wybudowania. Nie można też uznać, że połączenie, będącego przedmiotem rozbiórki obiektu budowlanego, instalacjami z innymi obiektami budowlanymi zakładu powoduje, że nie można go rozebrać. Z reguły jest tak, że gdy rozbiera się budynek to należy go odciąć od podłączonych instalacji. Jeżeli zaś chodzi o wpływ odcięcia instalacji na funkcjonowanie zakładu to jest przecież możliwe połączenie tych instalacji poza rozbieranym budynkiem.
W sprawie nie zachodził zatem inny przypadek niż w art. 48 Prawa budowlanego, który podpadałby pod zakres art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Podstawa kasacyjna sprowadzająca się do zarzutu naruszenia art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nie jest więc zasadna.
NSA uważa za konieczne odnieść się także do sformułowanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu, sprowadzającego się do twierdzenia, iż nie uwzględniono społecznych skutków nakazania rozbiórki, w szczególności tego, że może w związku z tym stracić pracę 70 osób. W związku z tym wskazać należy, że obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, który jest miejscem pracy, jest uzasadniony, poza innymi względami typowymi dla wszystkich obiektów budowlanych, także potrzebą ochrony praw pracowników. Zgodnie z art. 213 § 1 k.p., pracodawca jest obowiązany zapewniać, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego, w którym przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy. W celu sprawdzenia zastosowania się do tego obowiązku przez pracodawcę takie projekty podlegają opiniowaniu przez rzeczoznawców do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie rzeczoznawców do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy – Dz.U. nr 247, poz. 1835 ze zm.).
Budując lub przebudowując obiekty budowlane, w których mają znajdować się pomieszczenia pracy, bez pozwolenia na budowę inwestor unika sprawdzenia przez właściwe do tego organy administracji, czy zostały zachowane wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy. Egzekwowanie zatem przez właściwe organy administracji, aby obiekty budowlane, w których przewidziano pomieszczenia pracy, były budowane lub przebudowywane na podstawie pozwolenia na budowę, a więc stosowanie sankcji związanych z legalizacją samowolnie wykonanych w tym zakresie robót budowlanych, nie jest nadmierne i jest uzasadnione potrzebą ochrony istotnych wartości osadzonych w Konstytucji RP (art. 24).
W tym stanie rzeczy NSA uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił ją.