Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 1 grudnia 2004 r. po rozpatrzeniu skargi Z. G. M. w T. działając w powołaniu na art. 145 § 1pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2001 r. i utrzymane nim w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. nakładające na skarżącego obowiązek:
- - uzupełnienia przeglądu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w T. o przegląd stanu technicznego mieszkań, instalacji gazowej i elektrycznej w mieszkaniach oraz uzupełnienia książki obiektu, a także
- - dostarczenia ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego budynku odnoszącej się do pęknięć na stropie i ścianach lokalu mieszkalnego nr [...] z uwzględnieniem wpływu remontów prowadzonych w mieszkaniach nr [...] i [...] na stan techniczny całego budynku, w tym ścian i stropów w mieszkaniu nr [...].
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organy nadzoru zastosowały niewłaściwy tryb postępowania w sprawie. Istotą tego postępowania powinno być rozstrzygnięcie czy w sprawie doszło do samowoli budowlanej, czy też nie. Organy wybrały tryb kontroli stanu technicznego budynku określony w art. 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane oraz tryb postępowania dowodowego związanego z dostarczeniem odpowiednich ocen technicznych i ekspertyz wskazany w art. 81c tej ustawy, mimo iż skutkiem ich zastosowania nie jest wydanie nakazu rozbiórki czy legalizacja samowoli budowlanej dokonanej przez właścicieli lokali.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy reprezentowany przez radcę prawnego zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane oraz art. 81c przez przyjęcie, że istotą prowadzonego postępowania powinno być ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do samowoli budowlanej i stosownie do tych ustaleń wydanie decyzji administracyjnej określającej środki likwidacji tej samowoli.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organy nadzoru mają kompetencje do kontrolowania stanu utrzymania obiektów budowlanych i w razie stwierdzenia nieprawidłowości w tym zakresie – właściwe są do żądania przedstawienia stosownych ekspertyz. Gdy ekspertyzy te potwierdzą nieodpowiedni stan techniczny obiektu – organ nadzoru budowlanego będzie miał podstawę do wszczęcia i prowadzenia postępowania w stosunku do osób, które wykonując roboty remontowe lub modernizacyjne doprowadziły do pogorszenia stanu technicznego obiektu. Wtedy również zaistnieje podstawa do prowadzenia postępowania o ewentualne stwierdzenie samowoli budowlanej. Kwestionowane w skardze do WSA postanowienie było wydane właśnie w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez organ nadzoru budowlanego i miało na celu ustalenie aktualnego i kompletnego stanu technicznego budynku. W kwestii samowoli budowlanej organ prowadzić będzie odrębne postępowanie, które wszczyna się i prowadzi na innej podstawie prawnej i w stosunku do innych podmiotów, niż postępowanie kontrolne, o którym mowa w art. 62 i 81 lit. c/ Prawa budowlanego. Z tych względów autor skargi kasacyjnej wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA w Gdańsku.
Do skargi kasacyjnej odniósł się Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gdańsku w piśmie z dnia 24 marca 2005 r. zatytułowanym "Odpowiedź na skargę kasacyjną" i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Prokurator twierdzi, że mimo błędnego uzasadnienia wyroku Sądu I instancji w części odnoszącej się do przyczyn wskazujących na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych postanowień – wyrok ten odpowiada prawu – postanowienia zostały bowiem skierowane do podmiotu, który nie był stroną w sprawie, a w takiej sytuacji należało stwierdzić nieważność tych postanowień. Postanowienia skierowane bowiem zostały do Z. G. M., który nie jest ani właścicielem ani zarządcą omawianego obiektu. Zgodnie z uchwałą Nr [...] Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2000 Wspólnota dokonała wyboru zarządu jednoosobowego w osobie E. W., pełniącego funkcję dyrektora ZGM. Zawarte w uchwale stwierdzenie, że "upoważnia się zarząd do posługiwania się w wykonywaniu czynności zarządu bazą kadrową i techniczną ZGM w T." – nie zmienia faktu, że zarząd jednoosobowy sprawowany jest przez E. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) poza niewystępującymi w rozpatrywanej sprawie przypadkami nieważności postępowania sądowego (wymienionymi w art. 183 § 2 tego przepisu) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że nie może badać zgodności zaskarżonego wyroku z przepisami prawa nie wymienionymi we wniesionej skardze kasacyjnej ani oceniać zarzutów, zawartych w pismach procesowych nie pochodzących od podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną. Z tych względów nie mogły być rozważane w tym postępowaniu zarzuty podnoszone przez Prokuratora, który nie skorzystał z przysługującego mu z mocy art. 173 § 2 powołanej ustawy, uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej przez Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ma usprawiedliwione podstawy.
Czynności podejmowane przez organ państwowego nadzoru budowlanego w związku z wykonywaniem przez ten organ obowiązków w zakresie nadzoru nad stanem utrzymania obiektów budowlanych i kontroli tego stanu są realizacją zadań, nałożonych na ten organ przepisami rozdziału 6 Prawa budowlanego i wydawanie przewidzianych w przepisach tego rozdziału nakazów nie jest uzależnione od tego, czy w sprawie toczy się już postępowanie administracyjne w sprawach dotyczących realizacji robót budowlanych, co do których zachodzi podejrzenie, że miały wpływ na stan techniczny budynku.
Tym samym – błędne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że niedopuszczalne jest wydanie nakazu o którym mowa w art. 62 Prawa budowlanego jeśli nie toczy się postępowanie w sprawie samowoli budowlanej. Tak bowiem należy odczytywać pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylając postanowienie wydane w trybie przepisów rozdziału 6 na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego jako przyczynę uchylenia podał zastosowanie przez organ niewłaściwego trybu postępowania, gdyż w ocenie tego Sądu trybem właściwym byłoby rozstrzygnięcie, czy w sprawie doszło do samowoli budowlanej czy też nie i wydanie nakazu rozbiórki bądź legalizacja samowoli budowlanej. Z akt nie wynika, aby wszczęte zostało w sprawie postępowanie w sprawie samowolnie wykonanego remontu czy adaptacji. Przeciwnie. Organy obu instancji stwierdzają w motywach wydanych postanowień, że postanowienie organu I instancji zostało wydane w wyniku przeprowadzonej kontroli stanu technicznego obiektu, a więc – w ramach realizacji ciążących na organie nadzoru budowlanego zadań określonych w rozdziale 6 Prawa budowlanego, a nie w związku z rozpoznawaniem sprawy dotyczącej remontu wykonywanego w dwóch mieszkaniach przez właścicieli tych mieszkań.
Przepis art. 62 Prawa budowlanego, uprawniający organ państwowego nadzoru budowlanego do wydania w określonych w tym przepisie okolicznościach – nakazu przedłożenia przez właściciela lub zarządcę ocen technicznych czy ekspertyz stanu technicznego obiektu lub jego części nie przewiduje możliwości wydania w tym trybie innych orzeczeń. Skarżący trafnie więc wskazuje w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że dopiero wówczas, gdy przedłożone oceny i ekspertyzy potwierdzą nieodpowiedni stan techniczny obiektu – organ nadzoru budowlanego będzie miał podstawę do wszczęcia i prowadzenia innego postępowania, mającego na celu usunięcie tego stanu i doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami, w którym to postępowaniu będą rozważane i oceniane także przyczyny zaistniałej sytuacji, jak i ustalane podmioty które swoim działaniem tę sytuację spowodowały. Z tych względów uznać należało, że skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach i dlatego – działając na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Wyrażone w odpowiedzi na skargę stanowisko Prokuratora w kwestii skierowania postanowień do niewłaściwego adresata (które nie zostało zawarte w skardze kasacyjnej), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy mając na uwadze treść art. 6 i 21 ustawy o własności lokali (tj. z 2000 r. Nr 80, poz. 903) oraz fakt, iż zgodnie z uchwałą w Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 21 marca 2000 r. zarząd nieruchomością sprawuje jednoosobowo osoba fizyczna, wskazana w tej uchwale, a nie Z. G. K.