Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 680/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. Ł. od postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia z powodu uchylania się od wykonania obowiązku polegającego na nakazie rozbiórki budynku garażu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W dniu 6 lutego 2013 r. (data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym) skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego J. W., na podstawie art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, a następnie w piśmie procesowym zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny.
W uzasadnieniu wniosku przytoczono art. 61 § 3 zd. 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części postanowienia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Skarżący podniósł, iż wykonanie postanowienia nr [...] Dolnośląskiego Wojewódzkiego Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r., utrzymującego w mocy postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia z dnia [...] maja 2012 r., może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, w szczególności z tej przyczyny, że otwiera drogę do orzeczenia wobec skarżącego wykonania zastępczego, a więc rozbiórki obiektu budowlanego, którego jest właścicielem.
M. Ł. podkreślił, że w orzecznictwie wskazuje się, iż rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że akt, którym nakazano rozbiórkę był wadliwy, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem zaskarżonego aktu. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć przede wszystkim właściciela obiektu. Rozbiórka części obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (por. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11; z dnia 26 stycznia 2012 r, II OZ 17/12; z dnia 2 grudnia 2011 r., II OSK 2460/11; z dnia 27 września 2011 r., II OSK 1906/11.
Jednocześnie skarżący podkreślił, iż wyegzekwowanie od skarżącego nałożonej na niego grzywny może prowadzić do powstania u niego znacznej szkody, a to z uwagi na jej wysokość - blisko 35 tys. zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
W przypadku wydania przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę wniosek o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności dopuszczalny jest również na etapie postępowania kasacyjnego i podlega wówczas rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny (J.P.Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Warszawa 2006 r. s. 191).
Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...).
W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że Sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku.
Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy, przy czym wypada podkreślić, iż przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. (por. Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem pod red. J. Jodłowskiego, Warszawa 1989, s. 426).
Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [ w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i n.). Jednocześnie przypomnieć należy, iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki Sądu.
Na etapie rozpoznawania wniosku Sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., II OZ 155/05, OSS 2005/3/72).
Skarżący M. Ł. jako uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wskazał wysokość grzywny i otwarcie – w razie niewykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia - drogi do orzeczenia wykonania zastępczego, co wiąże się w rozbiórką obiektu budowlanego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie istnieją przesłanki wskazujące na ryzyko wystąpienia w majątku skarżącego uszczerbku mającego cechy znacznej szkody. Tym samym należy uznać, że skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Także charakter zaskarżonego aktu oraz prowadzone postępowanie egzekucyjne pozwalają przyjąć, że wstrzymanie skarżonego postanowienia do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd II instancji jest uzasadnione.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) uwzględnił wniosek i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.