Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 513/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę B. W. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę kasacyjną wniósł B. W. podnosząc zarzuty naruszenia art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 35 K.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. b, art. 3 pkt 3, art. 28 ustawy Prawo budowlane poprzez bezprawne legalizowanie samowoli budowlanej, wykonywania robót budowlanych na własności skarżącego – budynku mieszkalnym i jego prawie majątkowym.
Skarżący kasacyjnie stwierdził, że jest właścicielem działki o nr ew. [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym. Później okazało się, że narożnik budynku znalazł się na działce sąsiedniej o nr ew. [...] i skarżący kasacyjnie kupił tę działkę. Nowi sąsiedzi przy zakupie nieruchomości o nr ew. [...] pod koniec 2012 r. bez wiedzy i zgody skarżącego kasacyjnie potajemnie wkroczyli na jego własność i zlokalizowali na niej kołnierz budynku i postawili tam mury oporowe oraz podwyższyli grunt o 40 cm. Zasypali też gruntem kołnierz budynku mieszkalnego z budynkiem gospodarczym powyżej konstrukcji izolacji poziomej obiektów i w ten sposób skierowali z budowli spływ wody opadowo-gruntowej na nieizolowane ściany parteru wywołując przesączanie wody do wnętrza. Zdaniem skarżącego kasacyjnie jest to samowola budowlana, którą należy usunąć a tymczasem sąsiedzi postawili płot na kołnierzu budynku uniemożliwiając usunięcie samowoli. W ocenie skarżącego kasacyjnie sąsiedzi zbudowali mur oporowy nie zaś ogrodzenie. Mur ten został zbudowany samowolnie zaś organy administracji bezzasadnie uznały, że jego realizacja była legalna.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał merytorycznej oceny ekspertyzy rzeczoznawcy budowlanego z dnia [...] października 2015 r. Nie wiadomo dlaczego nie zostało zauważone, że budynki skarżącego kasacyjnie zostały zbudowane zgodnie ze sztuką budowlaną. Nie wiadomo dlaczego ignoruje się zasadę, że część budynku lub urządzenia znajdująca się na nieruchomości sąsiedniej stanowi integralną cześć większej całości jaką jest budynek a ten należy do gruntu, na którym znajduje się jego większa część.
Fragment budynku wzniesiony przez właściciela nieruchomości wyjściowej na sąsiednim gruncie (cudzym) staje się z chwilą ustanowienia służebności gruntowej częścią składową nieruchomości władnącej (wyjściowej). Właścicielem całego budynku staje się wówczas właściciel gruntu władnącego (art. 151 zd. 2 K.c.). W ocenie skarżącego kasacyjnie sąsiedzi nie kupili i nie mogli kupić narożnika budynku. Granica dzieli grunt a nie budynek a tym samym skarżący kasacyjnie jest właścicielem całego budynku wraz z kołnierzem i jako właściciel żąda rozbiórki samowolnej budowli grożącej katastrofą obiektów.
Skarżący kasacyjnie wyraził pogląd, że zmuszanie go przez wymiar sprawiedliwości do tolerowania samowoli jawi się jako bezprawie i stanowi przyzwolenie na włączenie części należącego do niego budynku (kołnierza obejścia) do ich nieruchomości legalizując w ten sposób kradzież i gwałcąc zasady współżycia społecznego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania H. K. i E. K. wnieśli o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.)), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Nadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez B. W. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako K.p.a.) stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie nie wskazał w jaki sposób przepisy te zostały naruszone. Analizując treść uzasadnienia można przypuszczać, że organy administracji nie zebrały w sposób pełny i wyczerpujący materiału dowodowego. Tak rozumiany zarzut uznać należy za niezasadny. Organy administracji zgromadziły materiał dowodowy w sposób pełny i wyczerpujący. Materiał ten był wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych i nie wymagał uzupełnienia. Ocena dowodów dokonana przez organy administracji nie nosi cech dowolności. W konsekwencji zasadnie Sąd I instancji uznał, że organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie.
Zarzuty naruszenia art. 35 K.p.a. oraz art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie mogły być przedmiotem merytorycznej oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Nieodzownym elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej jest m.in. wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych.
Art. 35 K.p.a. reguluje kwestie związane z terminem załatwienia sprawy administracyjnej. Składa się z pięciu jednostek redakcyjnych (paragrafów). Z kolei art. 28 ustawy Prawo budowlane składa się z pięciu jednostek redakcyjnych (ustępów).
W skardze kasacyjnej wskazano zaś ogólnie na naruszenie ww. przepisów nie wskazując, który paragraf lub paragrafy bądź ustęp lub ustępy tych przepisów został naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny nie może w zastępstwie skarżącego kasacyjnie precyzować zarzuty skargi kasacyjnej i ustalać, które w istocie przepisy wymienionych artykułów zostały naruszone.
Przedmiotem merytorycznej oceny nie mógł być również zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 lit. b ustawy Prawo budowlane, gdyż nie ma takiego przepisu w tej ustawie. Jest jedynie art. 3 pkt. 1, który zawiera definicję obiektu budowlanego.
Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. W przepisie tym zawarta jest definicja budowli, z której wynika, że jest to każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury w tym konstrukcje oporowe. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego aby był skuteczny musi zostać oparty na wykazaniu, że Sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy zaznaczyć, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. W niniejszej sprawie opierając się na treści uzasadnienia skargi kasacyjnej można przypuszczać, że skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość zastosowania art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, to jest kwestionuje zakwalifikowanie wykonanej inwestycji jako płotu nie zaś muru oporowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pełni podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że wykonany został płot na podmurówce nie zaś mur oporowy oraz, że na wykonanie tego ogrodzenia inwestorzy nie musieli uzyskiwać pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Pozwolenia na budowę bądź też zgłoszenia nie wymagało wykonanie opaski betonowej wokół budynku.
Przez pojęcie "błędna wykładnia" przepisów prawa materialnego rozumieć należy "nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści obowiązującego przepisu lub zastosowanie przepisu nieobowiązującego" (H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 225). Z pojęciem tym wiązać się zatem będą przypadki niewłaściwego odczytania treści przepisu, bądź mylne zrozumienie jego treści lub znaczenia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił wykładnię pojęcia "mur oporowy" (str. 7 i 8 uzasadnienia wyroku) i wykładnia ta jest prawidłowa. Ponowne przytaczanie zawartych w tym uzasadnieniu argumentów jest niecelowe.
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organy administracji nie dokonały legalizacji samowoli budowlanej tylko stwierdziły, że inwestycja nie została zrealizowana w warunkach takiej samowoli.
Odnośnie do podnoszonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentów związanych z naruszeniem przysługującego skarżącemu kasacyjnie prawa własności stwierdzić należy, że nie jest rolą organów nadzoru budowlanego rozstrzyganie kwestii spornych związanych z prawem własności. Rozpoznawanie tego rodzaju spraw należy do kompetencji sądów powszechnych.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.