Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 380/08, oddalił skargę S. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2000 r., Nr 106 poz. 1126 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania S. W., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z dnia [...] kwietnia 2003 r., znak: [...] nakazującej S. W. wykonać rozbiórkę samowolnie wykonanej rozbudowy budynku warsztatowego o parterowy budynek z poddaszem użytkowym o wymiarach 24 x 8,10 m na terenie posesji przy ul. [...] w K. Jak wskazał organ, w odwołaniu S. W. zaznaczył, że w budowanej części w poddaszu znajdzie się pomieszczenie mieszkalne dla rodziców, a w parterze część gospodarcza z pomieszczeniem garażowym. Zwiększenie więc wymiarów w rzucie zrealizowanego zgodnie z pozwoleniem budynku gospodarczego należy traktować jako odstąpienie w trakcie budowy od zatwierdzonych wymiarów budynku gospodarczego.
Tymczasem, jak wynika z protokołu przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu [...] lutego 2003 r. oględzin, na posesji przy ul. [...] w K. stwierdzono istnieje w pierwszej linii od drogi budynek mieszkalny, a w drugiej linii istnieje wybudowany budynek warsztatu samochodowego o wymiarach 8,10 x 12,75 m i przylegający do niego od strony południowej budynek w trakcie budowy, o wymiarach 8,10 x 24 m. Budynek mieszkalny oraz budynek warsztatu samochodowego wybudowane zostały na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia [...] maja 1999 r., znak: [...], natomiast obecny budynek warsztatu samochodowego miał być budynkiem gospodarczym zgodnie z pozwoleniem na budowę.
Z kolei zaś budynek o wymiarach 8,10 x 24 m przylegający ścianą szczytową do południowej ściany budynku warsztatu samochodowego, będący przedmiotem niniejszego postępowania, budowany jest bez pozwolenia na budowę. Jest to budynek murowany, parterowy, z dachem dwuspadowym, w dachu wykonano cztery lukarny. W dniu kontroli budynek był w stanie surowym z dachem dwuspadowym krytym dachówką ceramiczną. Zgodnie z oświadczeniem S. W. przyjętym do protokołu w dniu oględzin, w pomieszczeniu warsztatowym nie prowadzi lakierni, planuje uzyskać zgodę odpowiednich służb na zamontowanie kabiny lakierniczej i odstąpił od warunków udzielonego pozwolenia budowy budynku gospodarczego, z uwagi na to, że planował powiększyć warsztat. Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 29 Prawa budowlanego rozpoczęcie budowy budynku murowanego o wymiarach 8,10 x 24 m wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.
S. W. uzyskał pozwolenie na budowę budynku gospodarczego o wymiarach 8 x 12 m i pozwolenie to zostało, z odstępstwami dotyczącymi wymiarów i funkcji budynku, zrealizowane w formie budynku warsztatu o wymiarach 8,1 x 12,75 m. Następnie jednak inwestor już bez pozwolenia na budowę rozpoczął rozbudowę budynku warsztatowego o budynek 8,10 x 24 m, co sprawia, że rozbudowa ta stanowi samowolę budowlaną. Zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W związku z tym nakaz rozbiórki przedmiotowego dobudowywanego budynku jest zasadny i zgodny z prawem.
W skardze na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach S. W. podniósł, że rozbudowa budynku była uzasadniona chęcią stworzenia dodatkowych miejsc pracy w K., przystępując zaś do rozbudowy budynku warsztatowego miał świadomość, że nie uzyska pozwolenia na budowę, gdyż trwające prace nad zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w K. blokują wydawanie pozwoleń na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę uznając, że nie jest ona uzasadniona, zaskarżona zaś decyzja nie narusza prawa.
Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 48 ustawy Prawo budowlane w jego brzmieniu według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Jak wynika z art. 3 pkt 1 i 3 tej ustawy, ilekroć w tej ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury, przy czym budowlą jest każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Nie ulega zatem wątpliwości, że murowany budynek gospodarczy o wymiarach 8,10 x 24m, parterowy, kryty dachem ma charakter obiektu budowlanego. Obiekt ten był w dacie wydawania zaskarżonej decyzji w trakcie budowy, przez którą - na mocy art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego - należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Realizacja przedmiotowego obiektu budowlanego, wobec treści art. 28 Prawa budowlanego, zgodnie z którym roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30 oraz treści art. 29 i 30 Prawa budowlanego, które nie wyłączają obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku budowy murowanego parterowego obiektu krytego dachem, bezwzględnie wymagała pozwolenia na budowę. Konieczności uzyskania pozwolenia budowlanego na realizację przedmiotowego obiektu nie kwestionuje również sam skarżący.
Zatem – w ocenie Sądu - w sytuacji, w której skarżący zrealizował w części (na dzień wydania zaskarżonej decyzji) opisany budynek bez wcześniejszego pozwolenia na budowę dotyczącego tej inwestycji, zasadnie organy przyjęły, iż realizacja powyższej inwestycji miała charakter samowoli budowlanej. Z akt sprawy wynika, że rozpoczęcie inwestycji miało miejsce po dniu wydania pozwolenia na budowę z dnia [...] maja 1999 r., gdyż - jak podaje sam skarżący - inwestycja ta stanowiła odstępstwo od warunków tego właśnie pozwolenia. Co prawda, organy nie ustaliły dokładnej daty realizowania przedmiotowej inwestycji, uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że inwestycja została zrealizowana po 1999 r., tj. została dokonana pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Sąd podkreślił również, że nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Od zakończenia budowy części obiektu budowlanego - nawet przy hipotetycznym przyjęciu, że nastąpiło to tuż po dniu wydania pozwolenia na budowę z dnia [...] maja 1999 r. - do dnia wydania zaskarżonej decyzji datowanej na dzień [...] czerwca 2003 r. nie upłynęło bowiem 5 lat.
Ponadto Sąd podkreślił, że kategoryczna treść art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w jego brzmieniu według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, uniemożliwiała uwzględnienie okoliczności o charakterze społecznym, na które powołuje się skarżący.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. W., reprezentowany przez adwokata, zarzucił nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) poprzez uniemożliwienie spadkobiercom S. C. wzięcia udziału w sprawie. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Sądowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie skarżący wskazywał, iż w dniu [...] kwietnia 2008 r. zmarł następny uczestnik postępowania S. C., wnosząc o wezwanie jego spadkobierców. Sąd po uzyskaniu od skarżącego informacji, że S. C. nie jest spadkobiercą po M., zlekceważył fakt, że S. był współwłaścicielem sąsiedniej działki w 3/16 częściach i rozpoznał sprawę merytorycznie. Spadkobiercą zaś po S. C. jest jego żona B. C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę, w myśl art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) w granicach skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna S. W. zarzuca nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa) sądowego poprzez uniemożliwienie spadkobiercom S. C. wzięcie udziału w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, ze na rozprawie skarżący wyjaśniał ze w dniu [...] kwietnia 2009 r. zmarł uczestnik postępowania S. C. (będący współwłaścicielem sąsiedniej działki w 3/16 częściach) i wnosił o wezwanie jego spadkobierców a mimo tego wniosku Sad rozpoznał sprawę merytorycznie.
Przepis art. 183 § 2 pkt 5 stanowi, że nieważność postępowania zachodzi gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Oznacza to, że na taki zarzut może powoływać się osoba mająca w takim zarzucie interes prawny, pozbawiona możności obrony swoich własnych praw. Zarzutu nieważności postępowania sądowego – z powołaniem się na naruszenie praw innych osób - nie może skutecznie podnosić strona która uruchomiła postępowanie sądowe skargą na decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki i uczestniczyła w nim a tym samym miała możność obrony swych praw. Zarzut skargi kasacyjnej podnoszący nieważność postępowania sądowego z uwagi na nieuczestniczenie w nim uczestnika postępowania (spadkobiercy zmarłego, po wydaniu zaskarżonej decyzji, współwłaściciela działki sąsiedniej) nie może zatem być uznany za zasadny.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.