Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2018 r. II SA/Rz 516/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie ze skargi B. Z.-H., A. Z.-M., A. H. i W. M. (zwanych dalej "Skarżącymi") na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku garażu, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] oraz umorzył postępowanie administracyjne w całości. Nadto Sąd orzekł o kosztach postępowania.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał Skarżącym jako współwłaścicielom, rozbiórkę budynku garażu istniejącego na działce nr [...] położonej w S. przy ul. R. Na skutek wniesionych przez Skarżących odwołań, zaskarżoną w tej sprawie decyzją z dnia [...] marca 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 z 1974 r., poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił ww. decyzję organu pierwszej instancji w całości i jednocześnie nakazał Skarżącym jako współwłaścicielom, rozbiórkę budynku garażu o wymiarach 5,61 m x 6,11 m, istniejącego na działce nr [...] położonej w S. przy ul. R. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że Skarżący są współwłaścicielami działki nr [...] od czerwca 2012 r. Przedmiotowy garaż został wybudowany z początkiem lat sześćdziesiątych XX w., a inwestorem był W. N, który nie posiadał pozwolenia na budowę.
W archiwach nie odnaleziono dokumentów, z których wynikałaby legalność przedmiotowego budynku. W związku z powyższym organ wskazał, że do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowę zakończono przed dniem 1 stycznia 1995 r., na mocy art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane zastosowanie mają wyłącznie przepisy art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Przepis art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jednoznacznie wskazuje, że podstawowym wymogiem legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym.
Zatem przymusowej rozbiórce podlega samowolnie wzniesiony obiekt lub jego część, znajdujący się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę.
Dalej organ zaznaczył, że w okresie budowy garażu na terenie obejmującym działkę nr [...] nie było obowiązującego/uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Następnie organ przywołał szereg planów, które obowiązywały na terenie obejmującym przedmiotową działkę, począwszy od 1969 r., przytaczając obowiązujące przeznaczenie terenu działki wedle każdego z kolejnych planów. W konkluzji organ stwierdził, że przedmiotowy garaż zlokalizowany jest na terenie, który nie jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę, co w myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. obligowało do wydania decyzji o jego rozbiórce. Zaś powodem uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej była konieczność doprecyzowania sentencji.
W obszernej skardze Skarżący zarzucili decyzji organu odwoławczego naruszenie: art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a.; art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Generalnie Skarżący zarzucili niewyjaśnienie stanu faktycznego i nieodniesienie się do zawartych w aktach dokumentów. W ich ocenie ani aktualnie obowiązujący miejscowy plan, ani poprzednie miejscowe plany nie zabraniały istnienia garaży w takiej formie jak sporny garaż. Tym samym nakaz rozbiórki jest wadliwy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W uzasadnieniu prawnym Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie przyznał, iż poza sporem pozostaje, że przedmiotowy garaż wybudowany został z początkiem lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Spór natomiast dotyczy tego czy garaż wybudowano na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r. [...] wydanego przez [...] w S., czy też obiekt ten stanowi samowolę budowlaną, jak to przyjęły organy nadzoru budowlanego i w konsekwencji podlega nakazowi rozbiórki na podstawie Prawa budowlanego z 1974 r.
Dalej Sąd podkreślił związanie wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 22 września 2016 r. II SA/Rz 1765/15, na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.". W wyroku tym zawarto wytyczne odnośnie uzupełnienia postępowania dowodowego i sformułowano pogląd, że z braku posiadania przez właściciela obiektu budowlanego, niebędącego inwestorem, dokumentacji budowlanej nie można wyciągać negatywnych dla niego skutków.
W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego w pełni wykonały zalecenia WSA. Jednocześnie Sąd stwierdził, że w realiach sprawy brak jest podstaw do formułowania dalszych zaleceń dotyczących poszerzenia postępowania dowodowego. W odniesieniu do oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przy uwzględnieniu wiążącego poglądu prawnego wyrażonego w sprawie II SA/Rz 1765/15 (z braku posiadania przez właściciela obiektu budowlanego, niebędącego inwestorem, dokumentacji budowlanej nie można wyciągać negatywnych dla niego skutków) Sąd stwierdził, że w tym zakresie organy nadzoru budowlanego naruszyły art. 153 p.p.s.a. Naruszyły też przepis art. 80 k.p.a. wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów oraz prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Dalej Sąd wskazał, że informacja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego garażu z podaniem daty i numeru decyzji oraz organu, który decyzję tę wydał, zawarta została w piśmie z dnia 27 stycznia 1996 r. sporządzonym przez pełnomocnika ówczesnych właścicieli, będącego jednocześnie zarządcą nieruchomości zabudowanej tym garażem. Pochodzi więc od osoby, która zajmując się zarządem nieruchomościami niewątpliwie powinna mieć tego rodzaju informacje i, co istotne, sformułowana została w zupełnie innej sprawie. Poszukując tej decyzji w miejscowym Starostwie oraz w Urzędzie Wojewódzkim organy nadzoru budowalnego nie uzyskały żadnych informacji na jej temat, w szczególności co było przedmiotem tego pozwolenia, kto był wnioskodawcą, względnie inwestorem. Nie miały więc podstaw do ustalenia, że pozwolenie to (z dnia [...] stycznia 1962 r. [...] wydane przez [...] w S.) nie dotyczy przedmiotowego garażu.
Sąd zaznaczył przy tym, że z informacji z Archiwum Państwowego wynika, iż w zespole Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z lat 1954-1974 brak jest rejestrów pozwoleń na budowę z 1962 roku. Zatem informacja, a dokładniej brak informacji na temat decyzji [...] z dnia [...] stycznia 1962 r. w żadnym wypadku nie podważa pierwotnych ustaleń poczynionych w oparciu o dokument prywatny z 1996 roku, dotyczących legalnego wybudowania garażu, które zawarte były w decyzji PINB z dnia [...] lipca 2014 r. Przypomniano także, że żaden przepis Prawa budowlanego z 1961 r., jak również Prawa budowlanego z 1974 r., nie nakazywał właścicielowi obiektu przechowywania dokumentacji budowy ani dokumentacji powykonawczej. Zdaniem Sądu organy podjęły wszelkie możliwe kroki w celu weryfikacji informacji zawartej w piśmie z dnia 27 stycznia 1996 r. zawierającym precyzyjne określenie decyzji o pozwoleniu na budowę, a skoro nie wykazały, że decyzja ta nie dotyczy przedmiotowego garażu, to bezpodstawnie przyjęły, że garaż stanowi samowolę budowlaną.
Wszystko to prowadzi do wniosku, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz art. 153 p.p.s.a. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W konsekwencji naruszono prawo materialne stanowiące podstawę orzeczonego nakazu rozbiórki w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.). Ponieważ przeprowadzone postępowanie nie podważyło wynikającej z dokumentu prywatnego z 1996 r. okoliczności, że przedmiotowy garaż wykonany został w oparciu o pozwolenie na budowę wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] stycznia 1962 r. [...], dlatego brak było podstaw do przyjęcia samowoli budowlanej i w konsekwencji do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Oznacza to, że zaistniały podstawy do umorzenia, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie (art. 145 § 3 p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli W. i T. C., zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Jednocześnie Skarżący kasacyjnie wnieśli o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Przedmiotowa skarga kasacyjna została oparta na następujących podstawach:
- I. naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na zakwestionowaniu przez Sąd podstawy faktycznej przyjętej przez organ administracji publicznej, w wyniku postawienia temu organowi zarzutu błędnej oceny zebranych dowodów. Nietrafny jest zarzut Sądu kwestionujący ustalenie, zgodnie z którym garaż istniejący na działce nr [...] wzniesiony został bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że realizacja budynku garażu nastąpiła bez wymaganego pozwolenia. Wojewódzki Sąd dokonując oceny podstawy faktycznej kontrolowanego rozstrzygnięcia błędnie ocenił przy tym, że pismo Urzędu [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. (k. 386) w ogóle nie odpowiada na pytanie dotyczące ewentualnego istnienia pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy w piśmie tym wprost wskazano, że w ewidencji pozwoleń budowlanych z 1962 r., w książkach samowoli budowlanej i rozbiórek, nie odnaleziono zapisów dotyczących budynków wybudowanych w S. przez W. N.;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 3 w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, w wyniku stwierdzenia przez Sąd zrealizowania przez organy administracji zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie sformułowanych w wyroku z dnia 22 września 2016 r. II SA/Rz 1765/15, przy pozostającej w sprzeczności z tym twierdzeniem jednoczesnej konstatacji Sądu, że pismo Urzędu Wojewódzkiego w R. z dnia [...] czerwca 2017 r. w ogóle nie udziela odpowiedzi na pytanie dotyczące istnienia domniemanego pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r [...]. Sąd wskazuje przy tym, że Urząd Wojewódzki nie udzielił takiej odpowiedzi pomimo tego, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystąpił o taką informację, a także naprowadza i uwypukla, że w przedmiotowym piśmie urząd ten informuje, iż dokonał sprawdzenia za okres 1967-1971 (k. 11 uzasadnienia wyroku);
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie wykonania zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie sformułowanych w wyroku z 22 września 2016 r. II SA/Rz 1765/15, przy jednoczesnym stwierdzeniu dokładnego (wystarczającego) wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez organy administracji, co skutkowało konkluzją Sądu o braku podstaw do formułowania dalszych zaleceń dotyczących poszerzenia postępowania dowodowego, pomimo tego że organy nie wykonały zaleceń WSA w Rzeszowie sformułowanych w rzeczonym wyroku w zakresie dotyczącym ustalenia, czy oznaczenie domniemanego pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r., powoływanego w treści pisma z dnia 27 stycznia 1996r., dotyczyć mogło budynku garażowego lub gospodarczego (por. str. 6 uzasadnienia wyroku z dnia 22 września 2016 r.). Mówiąc innymi słowy Sąd bezpodstawnie uznał wykonanie przez organy wytycznych zawartych w tym wyroku, pomimo tego, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organy nie wykonały tych wytycznych co najmniej w zakresie odnoszącym się do ustalenia obowiązujących w 1962 r. zasad numerowania akt spraw dotyczących pozwoleń na budowę i odniesienia tych zasad do powoływanego w piśmie z dnia 27 stycznia 1996 r. znaku sprawy, przywoływanego jako numer akt sprawy, w ramach której wydane zostało rzekome pozwolenie na budowę;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. w wyniku uznania kompletności zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji braku podstaw do formułowania kolejnych wskazań co do dalszego postępowania dowodowego, w sytuacji gdy ujawnione okoliczności uzasadniają uzupełnienie postępowania dowodowego co najmniej w zakresie ponownego wezwania W. N. do przedłożenia rzekomego pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r., względnie do złożenia przez niego lub jego małżonkę pisemnego oświadczenia, czy wybudował on sporny budynek na podstawie takiego pozwolenia (art. 50 k.p.a.);
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na uchyleniu decyzji obu organów oraz umorzeniu postępowania administracyjnego w wyniku uznania wybudowania przedmiotowego garażu na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 1 stycznia 1962 r., w sytuacji gdy okoliczności ustalone w sprawie wskazują, że przedmiotowy garaż wybudowany został z naruszeniem obowiązujących w tamtym okresie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, zawarte w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1962 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. z 1961 r. Nr 38, poz. 196 ze zm.), co najmniej w zakresie dotyczącym niezachowania minimalnych odległości spornego budynku od innych budynków oraz odległości tego budynku od granicy nieruchomości, co powinno doprowadzić Sąd do konkluzji, iż budynek będący przedmiotem postępowania wzniesiony został bez prawem wymaganego pozwolenia i stanowi samowolę budowlaną;
- - art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez umorzenie postępowania pomimo, iż nie zachodziły ku temu żadne podstawy;
- II. naruszeniu przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- - art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowane z 1994 r. w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowane z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie, w wyniku błędnego uznania, że nie zachodzą podstawy do nakazania rozbiórki spornego budynku, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na potrzebę wydania rozstrzygnięcia zobowiązującego do jej nakazania;
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie przestawionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący przed Sądem pierwszej instancji wnieśli o jej oddalenie, gdyż jak zaznaczono nie ma ona uzasadnionych podstaw. Wnieśli również o orzeczenie o kosztach postępowania wg norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie w piśmie z dnia 9 grudnia 2021 r. zrzekli się rozprawy. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 9 grudnia 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym strony zostały poinformowane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania podniesionych we wniesionym środku odwoławczym zarzutów trzeba wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W tym postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji było ostateczne rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazujące Skarżącym jako współwłaścicielom, rozbiórkę budynku garażu istniejącego na działce nr [...] położonej w S. przy ul. R..
Przede wszystkim należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie zapadł już uprzednio prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie - z dnia 22 września 2016 r. II SA/Rz 1765/15, uchylający poprzednią decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] listopada 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki przedmiotowego garażu.
Jest to o tyle istotne, że w myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ponadto, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W świetle cytowanych przepisów organ administracji ponownie rozpoznający daną sprawę – a także sąd administracyjny następnie kontrolujący wydaną przez ów organ decyzję – są związani uprzednio zapadłym w tej sprawie prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, tak co do treści rozstrzygnięcia (sentencji wyroku), jak i zawartych w jego uzasadnieniu ocen prawnych oraz wytycznych. Utrata mocy wiążącej ocen i wytycznych może nastąpić jedynie wyjątkowo: w razie zmiany stanu prawnego powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, bądź w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. 8 do art. 153).
W wyroku z dnia 22 września 2016 r. WSA w Rzeszowie przesądził, iż: cytat "W przedmiotowej sprawie okoliczność, która zadecydowała o charakterze rozstrzygnięcia to przyjęcie przez organ, że garaż został wybudowany bez pozwolenia na jego budowę. Obecni właściciele garażu nie posiadają pozwolenia na budowę, uzasadniają to faktem, że nie byli jego inwestorami a garaż kupili. Wobec upływu czasu i braku dokumentów trudne jest wykazanie legalności budowy. Ta okoliczność winna szczególnie obligować organ do drobiazgowej analizy dokumentów, które jeszcze udało się zgromadzić" – koniec cytatu.
Dalej wskazano: cytat "Z braku posiadania przez właściciela obiektu budowlanego, nie będącego jego inwestorem, dokumentacji budowlanej nie można wyciągać negatywnych dla niego skutków. Na aprobatę Sądu zasługuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 45/08, zgodnie z którym "jeżeli przepisy obowiązujące w czasie realizacji inwestycji nie obligowały inwestora, właściciela czy zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z jego realizacją, a organy administracji były zobowiązane do przechowywania dokumentów przez 5 lat, to z faktu, że nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę, nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany bez pozwolenia na budowę. To organ administracji publicznej a nie strona ma obowiązek zebrać w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 274/02)" – koniec cytatu.
Jednocześnie w wyroku tym nakazano uzupełnić postępowanie dowodowe – jak bowiem zauważył WSA "W aktach administracyjnych są inne dokumenty mające charakter dokumentów urzędowych, które winien uwzględnić organ w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, czy budowa przedmiotowego garażu była legalna. W aktach administracyjnych znajduje się dokument "Kartoteka budynku na działce nr [...], ul. R. w S., a budynek ten to budynek garażowy o powierzchni zabudowy 33 m²". Obowiązkiem organu było ustalenie jaka była podstawa prawna sporządzania takiej Kartoteki, czy była to ewidencja budynków legalnie wybudowanych czy faktycznie istniejących. W jakim celu była sporządzona taka Kartoteka. Poza tym w aktach zalega pismo pana K. adresowane do adwokata J. B. a w nim informacja, że "przedmiotowy garaż został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r., nr [...]. Zalegające w aktach administracyjnych kserokopie wydawanych w tym czasie w Strzyżowie pozwoleń na budowę mają oznaczenia zbliżone do nr powołanego w piśmie.
Należało przeprowadzić ocenę w świetle przedstawionych pozwoleń również pod kątem czy zróżnicowanie ich oznaczeń wynikało z tego, jakiego budynku dotyczy. Czy przytoczone w piśmie oznaczenie pozwolenia mogło dotyczyć budynku garażowego lub gospodarczego" – koniec cytatu.
Generalnie więc wskazano w motywach ww. wyroku który wiązał, iż należy uzupełnić postępowanie dowodowe w określonym zakresie i przeprowadzić właściwą ich ocenę, zaś przede wszystkim podniesiono, że z okoliczności braku posiadania dokumentacji budowlanej obiektu zrealizowanego przed 1 stycznia 1995 r. nie można dla aktualnego właściciela wyciągać negatywnych skutków.
Nie jest sporne, iż z protokołu kontroli legalności garażu z [...] marca 2014 r. wynika, że przedmiotowy garaż istnieje ponad 50 lat, a wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] wydanego przez [...] w S.. W protokole odnotowano oświadczenie jednej ze Skarżących, że nieruchomość zabudowana m.in. przedmiotowym garażem nabyta została w dniu 21 czerwca 2012 r. od E. E. S., przebywających od 1961r. w S. Natomiast garaż wybudowany został przez W. N. za zgodą właścicieli działki, zgodnie z pozwoleniem na budowę z 1962 r., po czym w dniu 7 lipca 1963 r. został przez ww. sprzedany P. K. (pełnomocnik właścicieli i zarazem zarządca nieruchomości). Do protokołu dołączono pismo P. K. z dnia 27 stycznia 1996 r. adresowane do adw. J. B. z treści którego wynika, że garaż wybudowany został przez Inwestora zgodnie z pozwoleniem na budowę wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [...] dnia [...] stycznia 1962 r.
Tym samym aktualni właściciele garażu powołali się na legalność jego budowy podnosząc w ramach posiadanej wiedzy, iż sporny obiekt garażowy zrealizowany został na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...].
Nie budzi wątpliwości NSA, że w postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej podstawowe znaczenie ma jednoznaczne ustalenie, czy do takiej samowoli w danych okolicznościach w ogóle doszło, a więc czy dany obiekt został wzniesiony bez pozwolenia na budowę lub niezgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę, bądź zatwierdzonym tym pozwoleniem projektem budowlanym. Tej kwestii nie sposób zaś rozstrzygnąć nie dysponując egzemplarzem pozwolenia na budowę i zatwierdzonego nim projektu, bądź wiarygodną, jednoznaczną informacją o braku udzielenia takiego pozwolenia.
W związku z powyższym kluczowego znaczenia w niniejszej sprawie nabiera zagadnienie, kogo obciąża ciężar udowodnienia faktu wzniesienia przedmiotowego garażu na podstawie, tudzież bez, pozwolenia na budowę (w znaczeniu: kto poniesie negatywne konsekwencje nie wykazania tego faktu przy jednoczesnym jego niewykluczeniu), w sytuacji, gdy w przeciwieństwie do obecnie obowiązującej regulacji art. 63 ustawy Prawo budowlane (z 7 lipca 1994 r.), uregulowania ustawy Prawo budowlane z 1974 r., czy dawniejszej ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane – pod rządem którego w 1962 r. został wybudowany sporny garaż, nie nakazywało dysponentowi obiektu (jego właścicielowi, zarządcy itp.) przechowywania dokumentacji budowy ani dokumentacji powykonawczej.
Zdaniem NSA należy przyjąć, że skoro w świetle ówczesnych regulacji prawnych inwestor (inny dysponent obiektu) mógł całkowicie legalnie np. zniszczyć te dokumenty zaraz po zakończeniu budowy, to obecnie nie sposób czynić aktualnemu właścicielowi obiektu zarzutu, iż takich dokumentów nie posiada; ani tym bardziej wyprowadzać z tego faktu negatywnych dlań konsekwencji. Fakt ten przesądzony został już w poprzednim wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 22 września 2016 r. Tym samym ani inwestor, ani jego następcy prawni czy aktualni właściciele, w których gestii znajduje się obiekt budowlany wzniesiony pod rządem Prawa budowlanego z 1974 r. czy też wcześniej, nie mają obowiązku dysponowania dokumentacją budowy takiego obiektu, a w konsekwencji – wykazywania przyczyn i okoliczności jej ewentualnej utraty.
NSA dodatkowo w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 16 stycznia 2013 r. II OSK 1705/11, że skoro Prawo budowlane z 1974 r. nie zawierało odpowiednika art. 63 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., to "obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących budowy obiektu budowlanego nie odnosi się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., a więc przed 1 stycznia 1995 r., jako do robót budowlanych wykonanych przed tą datą. Okoliczność ta jest istotna z tego względu, że inaczej należy oceniać postępowanie organów nadzoru budowlanego zmierzające do ustalenia, czy do budowy obiektu budowlanego doszło na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. W sytuacji wzniesienia obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. aktualny właściciel tego obiektu nie musi bowiem przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną.".
Dalej w uzasadnieniu cytowanego wyroku NSA trafnie podkreślono, iż "w przypadku ustalenia, że na właścicielu obiektu budowlanego nie ciąży obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących jego budowy, organ, stosownie do art. 7 k.p.a., musi podjąć niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym czy w organach architektoniczno-budowalnych nie znajduje się pozwolenie na budowę danego obiektu."
Tym samym odwołując się do przedstawionych wcześniej uwag należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego takie kroki podjęły, przeprowadzając postępowanie wyjaśniające związane z poszukiwaniem dokumentów dotyczących budowy przedmiotowego garażu, w tym wskazywanego wyżej pozwolenia na budowę z 10 stycznia 1962 r. W celu uzupełnienia postępowania dowodowego, wbrew wywodom skargi kasacyjnej, w pełni wykonano wiążące w tym zakresie wytyczne WSA w Rzeszowie zawarte w wyroku z dnia 22 września 2016 r. i w konsekwencji poczyniono dodatkowe ustalenia niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Należy wskazać za Sądem pierwszej instancji, iż realizując wytyczne, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystąpił do Starostwa o podstawy prawne sporządzania kartoteki budynków i zakresu zawartych tam wiadomości uzyskując informację, że "zakładanie kartotek budynków nie obejmowało sprawdzenia ich pod kątem, czy na podstawie pozwolenia zostały legalnie wybudowane" (k. 383). Uzyskał też informację z Urzędu [...], że Urząd nie posiada w swoim zasobie archiwalnym akt dotyczących sprawozdań o ruchu budynków formularz I-13, za 1962 rok. Urząd podał również, że "dokonano sprawdzeń w zasobie dokumentacji pozwoleń na budowę Wydziału Architektury i Budownictwa [...] pod kątem pozwolenia na budowę z 1962 r., samowoli budowlanej i rozbiórek budowlanych z lat 1967-1971. W książkach ewidencji pozwoleń budowlanych z 1962 r., książkach samowoli i rozbiórek nie odnaleziono zapisów dot. budynków wybudowanych przez p. W. N." (k. 386). Natomiast z Archiwum Państwowego organ uzyskał informację, że nie odnaleziono jednostek archiwalnych pn. "Sprawozdania o ruchu budynków", formularz I-13 za rok 1962 (k. 409).
Nie budzi tym samym wątpliwości, iż kwerendą objęto wyszczególnione wyżej urzędy i archiwa, uzupełniając zgodnie z wiążącym wyrokiem II SA/Rz 1765/15 zgromadzony wcześniej materiał dowodowy. Jednakże czynności te nie doprowadziły do odnalezienia poszukiwanej dokumentacji, w tym i przywoływanej w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę garażu z dnia [...] stycznia 1962 r., jednakże nie ustalono w sposób niesporny, że przywoływane pozwolenie na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] nie istniało. Zgodzić się jednak należy z Sądem pierwszej instancji, że brak jest podstaw do formułowania dalszych zaleceń dotyczących poszerzenia postępowania dowodowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach tej sprawy, nie odnalezienie informacji o udzielonym pozwoleniu na budowę garażu nie uprawnia do formułowania wniosku, że garaż na działce nr [...] powstał w warunkach samowoli budowlanej. Powyższe nie zostało w sposób jednoznaczny potwierdzone, mimo prawidłowego uzupełnienia postępowania dowodowego, a przecież nie można wykluczyć, iż wykazywanego w sprawie pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] przez nieuwagę nie odnotowano w stosownych rejestrach. Natomiast prawidłowo Sąd pierwszej instancji w motywach zaskarżonego wyroku podniósł, że informacja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego garażu z podaniem daty i numeru decyzji oraz organu, który decyzję tę wydał, zawarta została w piśmie z dnia [...] stycznia 1996 r. sporządzonym przez pełnomocnika ówczesnych właścicieli, będącego jednocześnie zarządcą nieruchomości zabudowanej tym garażem.
Pochodzi więc od osoby, która zajmując się zarządem nieruchomości niewątpliwie powinna mieć tego rodzaju informacje i co wymaga podkreślenia, sformułowana została w zupełnie innej sprawie. Nie było wiec podstaw do ustalenia, że pozwolenie to (z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] wydane przez [...]) nie dotyczy przedmiotowego garażu.
W tych okolicznościach rozpoznawanej sprawy słusznie konkludował Sąd pierwszej instancji, że ponieważ przeprowadzone postępowanie nie podważyło wynikającej z dokumentu prywatnego z 1996 r. okoliczności, że przedmiotowy garaż wykonany został w oparciu o pozwolenie na budowę wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] stycznia 1962 r. [...], dlatego brak było podstaw do przyjęcia samowoli budowlanej i w konsekwencji do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Powyższe stanowisko pozostaje spójne z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 19 października 2010 r. II OSK 1622/09 - w myśl którego nielegitymowanie się przez właściciela dokumentami na okoliczność zgodnego z przepisami wykonania budynku, nie jest samoistną przesłanką do nakazania rozbiórki budynku na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Jednocześnie konsekwencją uznania nieprawidłowego zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. było, jak trafnie także podkreślono w zaskarżonym wyroku, ujawnienie naruszenia przez organy nadzoru budowlanego art. 153 p.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, iż w sprawie doszło również do naruszenia przez organy orzekające art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.
Zatem w tych warunkach właściwie Sąd pierwszej instancji zastosował konstrukcję prawną z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. eliminując z obrotu prawnego kwestionowane w sprawie decyzje. Trafnie również przyjęto w tym postępowaniu, po wyeliminowaniu zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego, zasadność zastosowania w nim art. 145 § 3 p.p.s.a.
Natomiast przedstawione we wniesionym środku odwoławczym zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Nie jest bowiem usprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., albowiem, co już wyżej wykazano, Sąd pierwszej instancji słusznie zakwestionował przyjęte przez organy administracji ustalenie, że garaż istniejący na działce [...] wzniesiony został bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, skoro tak naprawdę w sposób jednoznaczny nie wykluczono zrealizowania spornego garażu na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] wydanego przez [...]. Zdaniem NSA odmienne stanowisko Skarżących kasacyjnie w tym zakresie wynikające z interpretacji treści pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego w R. z dnia [...] czerwca 2017r. nie daje podstawy do wyprowadzania wniosków o istnieniu przedmiotowej samowoli budowlanej.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 3 w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. odnoszące się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż organy administracji zrealizowały zalecenia zawarte w wyroku z dnia 22 września 2016 r. II SA/Rz 1765/15, jak i tego, że brak jest podstaw do formułowania dalszych zaleceń dotyczących poszerzenia postępowania dowodowego. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej w sprawie tej naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie można upatrywać w konieczności uzupełnieniu materiału dowodowego. Wnikliwa analiza wyroku w sprawie II SA/Rz 1765/15 gdzie określono zakres wymaganych uzupełnień materiału dowodowego w konfrontacji z uzupełnionym materiałem dowodowym, przywołanym w tym uzasadnieniu, w odniesieniu do kwestii podstaw prawnych sporządzenia Kartoteki, oceny "sprawozdań o ruchu budynków", oceny formularza I-13 za rok 1962, nie pozwala na podzielenie stanowiska Skarżących kasacyjnie, o naruszeniu prawa w opisanym zakresie.
Również wbrew wywodom skargi kasacyjnej organy orzekające dokonały oceny w świetle przedstawionych pozwoleń pod kątem czy zróżnicowanie ich oznaczenia wynikało z tego jakiego budynku dotyczyło – czy przytoczone w piśmie oznaczenie pozwolenia mogło dotyczyć budynku gospodarczego lub garażowego - tak WSA w wyroku II SA/Rz 1765/16. Organy wypełniając to zalecenie przedstawiły wymaganą ocenę: cytat "oznaczenie pozwoleń na budowę z okresu zbliżonego do pozwolenia na budowę wymienionego w piśmie Pana K. adresowanego do adwokata J. B. tj. z dnia [...].01.1962 r. nr [...], nadawane były na podstawie instrukcji kancelaryjnej i nie wynikało z nich jakich budynków dotyczą. Zróżnicowanie w oznaczeniach wynikało jedynie z tego czy dotyczyło budynku osoby fizycznej czy budynku jednostki gospodarki uspołecznionej." - koniec cytatu. Ten element oceny zawarty w decyzji organu pierwszej instancji w pełni realizuje przywołane wyżej wskazania zawarte w poprzednim wyroku Sądu pierwszej instancji, co do zakresu uzupełnienia postępowania dowodowego.
Stąd w tym okolicznościach sprawy uzasadnione jest twierdzenie o brak podstaw do formułowania dalszych zaleceń. Odmienne stanowisko Skarżących kasacyjnie nie zasługuje na aprobatę i w konsekwencji prowadziłoby do nadmiernego, nieuzasadnionego przedłużania przedmiotowego postępowania.
Poza tym wskazywanie w skardze kasacyjnej na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego poprzez wezwanie W. N. do ponownego przedłożenia pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1962 r., względnie złożenia przez niego lub jego małżonkę oświadczenia czy wybudował ten budynek na podstawie tego pozwolenia nie może uzasadniać wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. Niezależnie od tego, iż z akt sprawy wynika, że W. N. przebywa od wielu lat w USA, jest w podeszłym wieku, ma kłopoty z pamięcią i niewiele pamięta (notatki służbowe z 25 lutego 2015 r. – które nie zostały uznane za dowód w sprawie – patrz wyrok z dnia 22 września 2016 r. II SA/Rz 1765/15), to przede wszystkim jednak jak już wskazano w motywach tego uzasadnienia ani inwestor, ani aktualni właściciele, w których gestii znajduje się obiekt budowlany wzniesiony pod rządem Prawa budowlanego z 1961 r., nie mają obowiązku dysponowania dokumentacją budowy takiego obiektu, a w konsekwencji - wykazywania przyczyn i okoliczności jej ewentualnej utraty.
Poza tym, co jest niesporne w realiach tej sprawy, już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 22 września 2016 r. II SA/Rz 1765/15 wyraźnie wypowiedział się co do potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego i określił w jakim to ma nastąpić zakresie. Związanie ww. prawomocnym orzeczeniem polega na tym, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, iż kwestia ta już nie może być badana w postępowaniu późniejszym (por. wyrok SN z 12 lipca 2002 r. V CKN 1110/00).
Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., iż przejawem samowoli budowlanej w tej sprawie jest to, że garaż został wybudowany z naruszeniem obowiązujących w latach sześćdziesiątych przepisów techniczno-budowlanych, natomiast wybudowanie garażu z naruszeniem tych przepisów prowadzić winno do wniosku, że budynek ten stanowi samowolę.
Zdaniem NSA, niedopuszczalne jest – tak jak to czynią Skarżący kasacyjnie – domniemywanie istnienia samowoli budowlanej. Sama bowiem niemożność odnalezienia pozwolenia na budowę inwestycji zrealizowanej w odległym czasie i związanej z tym dokumentacji technicznej nie jest wystarczająca dla uznania, że budynek powstał bez tego pozwolenia. Poza tym jeżeliby nawet hipotetycznie założyć, iż w sprawie tej doszło do naruszenia warunków technicznych wskazywanych w skardze kasacyjnej, to w żadnym wypadku twierdzenie to nie oznacza, iż w sprawie nie wydano pozwolenia na budowę garażu. W sytuacji zaś ewentualnej wadliwości takiej decyzji o pozwoleniu na budowę możliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie oceny jej prawidłowości. Jednocześnie informacyjnie podnieść należy, że co do zasady samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
W tych warunkach Sąd pierwszej instancji również nie naruszył art. 145 § 3 p.p.s.a. Zgodnie zaś z treścią tejże normy w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracyjnego, wykonuje nałożony na organ obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty.
W rozpoznawanej sprawie zaistniały pozytywne przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego i zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji, uchylając zaskarżoną oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jednocześnie umorzył postępowanie administracyjne, albowiem postępowanie w sprawie legalności obiektu garażu należało uznać w całości za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a., a w konsekwencji – w całości je umorzyć, skoro nie można w realiach tej sprawy skutecznie mówić o samowoli budowlanej. Prawidłowa ocena dowodów w tej sprawie nie pozwala na stwierdzenie, że takie pozwolenie na budowę garażu nie zostało wydane.
Tym samym, w opisanych okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie zachodziły podstawy do nakazania rozbiórki spornego garażu, a więc zarzut niezastosowania art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowane z 1994 r. w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowane z 1974 r. nie zasługuje także na uwzględnienie.
Reasumując, podkreślić należy, iż żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie mając na uwadze wniosek Skarżących zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od Skarżących kasacyjnie, orzeczenie w tym zakresie zawarto w pkt 2 wyroku, a uczyniono to na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.