Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 756/20, oddalił skargę E. G. i W. G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 maja 2020 r., nr OA.7721.11.2.2020, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych.
Powyższą decyzją organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 28 lutego 2020 r., nr PINB-7355/1/17/2015, wydaną w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm., zwana dalej: "Pr.bud."), umarzającą postępowanie w sprawie legalności robót budowlanych obejmujących wszystkie otwory drzwiowe i okienne (10 otworów, w tym dwie pary drzwi, witryna sklepowa, trzy okna na piętrze, drzwi balonowe na piętrze i trzy małe świetliki) w elewacji od strony ul. [...] w budynku mieszkalno-usługowym zlokalizowanym na działce nr [...], położonej przy ul. [...] [...] w [...].
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że zdaniem organów nadzoru budowlanego obu instancji, nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie jaka była ilość otworów okiennych i drzwiowych oraz ich rozmieszczenie w dacie budowy obiektu, natomiast pewne jest, że na przestrzeni lat otwory te podlegały różnym modyfikacjom. Wobec zaś ustalenia, że lokalizacja otworów okiennych nie naruszała przepisów budowlanych obowiązujących w czasie istnienia obiektu budowlanego, brak jest podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Pr.bud.
Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z regułami k.p.a. i jest wystarczający do poddania kontroli zgodności z prawem stanowiska wyrażonego przez organy nadzoru budowlanego odnośnie braku podstaw do dalszego prowadzenia postępowania nadzorczego w sprawie. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, organy wypełniły wskazania co do dalszego postępowania wynikające z prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1247/16 oraz wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2151/17. Po pierwsze, rozpatrując sprawę ponownie, organ I instancji przedmiotem postępowania uczynił wszystkie otwory drzwiowe i okienne - przedmiot postępowania pokrywa się zatem z ostatecznym zakresem wniosku skarżących, wyznaczonym w piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2015 r. Po drugie, organ I instancji w toku postępowania przesłuchał w charakterze świadka B. B. i U. W. (protokoły z dnia 28 listopada 2019 r. i z dnia 31 grudnia 2019 r.).
Analiza zeznań świadków prowadzi zaś do konkluzji, że organ nadzoru budowlanego przesłuchał wezwane osoby pod kątem ustalenia okoliczności relewantnych dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. W szczególności z zeznań B. B. wynika, że budynek nabył od M. G., w której imieniu działała U. W., nie wykonał on żadnych robót budowlanych w spornym budynku, a ilość otworów okiennych i drzwiowych według jego oceny nie uległa zmianie. Z zeznań U. W. wynika natomiast, że mieszka w [...] od 1971 r. i odkąd pamięta budynek posiadał otwory okienne i drzwiowe, natomiast w chwili jego sprzedaży (19 grudnia 2008 r.), w obiekcie istniały na pewno otwory okienne i drzwiowe od ul. [...], w tym witryna i okno na piętrze w oficynie od strony zachodniej.
Nadto, istnienie otworów okiennych i drzwiowych w latach 70-tych XX wieku potwierdzają zdjęcia przedłożone do akt sprawy. Po trzecie, organ I instancji wyjaśnił w sposób przekonywujący dlaczego zaniechał dalszego wezwania I. B. celem przesłuchania jej w charakterze świadka. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że brak złożenia wyjaśnień przez ww. mógł mieć wpływ na wynik sprawy i w pełni zaaprobował wyrażone w tym zakresie stanowisko organu I i II instancji. Dodał przy tym, że strona skarżąca nie wskazała, aby konieczność przesłuchania I. B. mogła w sposób istotny wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności, że jej przesłuchanie mogłoby przyczynić się do wydania odmiennego rozstrzygnięcia.
Po czwarte, w aktach sprawy znajduje się ostateczna decyzja Starosty [...] z dnia 21 sierpnia 2008 r., nr AB.1.73511-75/08, zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca J. S.A. z siedzibą w R. pozwolenia na przebudowę budynku mieszkalno-usługowego na działce nr [...] w [...]. W projekcie budowlanym znajdują się rzuty parteru i piętra budynku (schemat konstrukcyjny parteru oraz schemat konstrukcyjny piętra w skali 1:50), na których sporne otwory okienne i drzwiowe wykazano jako istniejące. Potwierdzeniem tego jest dokumentacja fotograficzna elewacji obiektu (k. 33 – 35 projektu budowlanego).
Po piąte, w toku postępowania ustalono, że K. M. zmarła w dniu 31 sierpnia 2007 r. Natomiast M. G., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 27 października 2008 r., sygn. akt I Ns 773/08, nabyła spadek po C. (H.) F., E. S. i Z. S. i w tym samym roku sprzedała nieruchomość I. B. i B. B., działając poprzez pełnomocników. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organów nadzoru budowlanego odnośnie uznania za zbędne przesłuchanie M. G.. W realiach opisywanej sprawy przesłuchanie ww. związane byłoby z nadmiernymi trudnościami, a wobec dotychczas dokonanych ustaleń brak jest podstaw do przyjęcia, że jej zeznania by mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia organu.
Sąd I instancji zaznaczył, że organy podjęły maksimum starań w celu ustalenia zarówno ilości, jak i daty wykonania poszczególnych otworów okiennych i drzwiowych w budynku. Wyczerpały dostępne źródła dowodowe - tak materialne (dowody z dokumentów oraz sprawdzenia archiwów), jak i zeznania stron i świadków. Szczegółowo i obszernie wykazały w uzasadnieniach decyzji, że budynek z istniejącymi otworami okiennymi i drzwiowymi nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących od daty powstania obiektu, a zatem brak jest podstaw do podejmowania dalszych czynności w ramach sprawowanego nadzoru.
W konsekwencji bezzasadne jest także żądanie zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Stosownie do § 2 ust. 1 przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 135 ust. 10 oraz § 207 ust.
2. W myśl § 207 ust. 2, przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Stosownie zaś do § 135 ust. 7, instalacje ogrzewcze powinny być zaopatrzone w urządzenia, które automatycznie regulują temperaturę oddzielnie w poszczególnych pomieszczeniach, natomiast zgodnie z § 135 ust. 10, wymaganie, o którym mowa w ust. 7, stosuje się również w przypadku wymiany źródła ciepła w budynkach użytkowanych. Przepis § 2 ust. 2 odnosi się do nadbudowy, przebudowy i zmiany sposobu użytkowania budynków istniejących lub ich części. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z tych sytuacji, ani też nie wykazano stanu zagrożenia życia. Przepisy rozporządzenia regulujące bezpieczeństwo pożarowe do budynków istniejących mają zastosowanie w ściśle określonych w tych przepisach warunkach. Zatem żądanie skarżących zamurowania okien i drzwi w spornym budynku nie znajduje uzasadnienia.
Reasumując, Sąd Wojewódzki stwierdził, że konsekwencją powyższego jest bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego wynikająca z braku prawnej możliwości do wydania decyzji na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane. Nie wykazano, aby otwory okienne i drzwiowe w budynku zostały zrealizowane w dacie budowy niezgodnie z prawem, jak również, że zrealizowano je w okresie późniejszym z naruszeniem obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. Ewentualne naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego nie może zaś stanowić samoistnej podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr.bud.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła E. G. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed pierwszą instancją. Skarżąca podała jednocześnie, że w chwili obecnej jest jedyną właścicielką działki nr [...].
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuciła:
- 1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) zastosowanie podstawy prawnej (art. 105 k.p.a.) nieadekwatnej do zaistniałej sytuacji oraz naruszenie art. 6 k.p.a.;
- b) naruszenie art. 77 §1 k.p.a., poprzez:
- - pominięcie dowodów istotnych dla sprawy, a oparcie wyroku na dowodach nie mających znaczenia dla sprawy,
- - pominięcie interesów właścicieli nieruchomości przylegającej wynikających z prawa własności nieruchomości i prawa zabudowy działki budowlanej; poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i pominięciu okoliczności, że sytuacja właścicieli nieruchomości sąsiedniej (skarżących) uniemożliwia im korzystanie ze swej działki dla celów budowlanych;
- 2) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- a) naruszenie art. 50 ust. 1 pkt 4 Pr.bud. (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), którego zastosowanie nie powinno mieć miejsca;
- b) naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 oraz art. 48 Pr.bud., poprzez ich niezastosowanie;
- c) naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez ich zastosowanie w sposób całkowicie błędny, a to § 232 ust. 1, przez niezastosowanie innych sposobów zapewnienia, aby mur graniczny spełniał wymogi muru ogniochronnego;
- d) naruszenie art. 140 i 144 k.c., przez ich niezastosowanie i dopuszczenie do tego, że właściciel nieruchomości przy ul. [...] w [...] w znajdującym się na tej nieruchomości budynku, usytuowanym bezpośrednio przy granicy i posiadającym otwory okienne w ścianie szczytowej ogniochronnej, zakłócił korzystanie z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, uniemożliwiając zabudowę sąsiedniej działki budowlanej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu pozostałe strony nie sprzeciwiły się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą.
Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania w zakresie prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, stwierdzić należy, że Sąd I instancji trafnie zaaprobował ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że rozpoznawana sprawa była już przedmiotem kontroli zarówno WSA w Rzeszowie jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1247/16, uchylającym decyzje, zawarto wskazania, co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego przez skorzystanie z osobowych środków dowodowych, a także poddania ocenie, co do zgodności z prawem wykonania wszystkich otworów okiennych i drzwiowych od strony działki skarżących. Będąc związanymi tymi wskazaniami na podstawie art. 153 p.p.s.a. organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę przedmiotem postępowania uczynił wszystkie otwory okienne i drzwiowe.
Ponadto, organ I instancji przesłuchał w charakterze świadka B. B. i U. W. (protokoły z dnia 28 listopada 2019 r. i z dnia 31 grudnia 2019 r.). Analiza zeznań wymienionych świadków jak i załączona do akt dokumentacja fotograficzna pochodząca z różnych okresów doprowadziła organ do konkluzji, że na pewno od lat 70-tych XX wieku w obiekcie istniały otwory okienne i drzwiowe od ul. [...], w tym witryna na parterze i okno na piętrze w oficynie od strony zachodniej. W tym miejscu należy zauważyć, że na podstawie zdjęcia załączonego przez skarżących do akt nie można wyprowadzić wniosku, jak uczyniono to w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że w ścianie zachodniej budynku w okresie powojennym nie było otworu okiennego na parterze w miejscu obecnej witryny. Rzeczywiście, na podstawie zdjęcia załączonego przez skarżących do odwołania z dnia 4 czerwca 2016 r. można było taki wniosek wyprowadzić. Znak drogowy usytuowany przed tablicami z napisem PZPR uniemożliwiał ustalenie czy na parterze znajdowało się okno.
Takim też materiałem dowodowym dysponowały Sąd I instancji w 2016 r. i Naczelny Sąd Administracyjny w 2019 r. Z dokumentacji fotograficznej załączonej w ponownie prowadzonym w 2019 r. postępowaniu wynika jednak, że w ścianie zachodniej budynku były otwory okienne zarówno na parterze jak i na piętrze. Na załączonym na karcie 18 akt organu I instancji zdjęciu widnieją również trzy tablice z napisem PZPR, przy czym nad jedną z tablic widoczna jest górna część otworu okiennego usytuowanego na parterze. Ponadto zdjęcia załączone na kartach 19 i 27 akt fakt ten potwierdzają.
Tym samym twierdzenie, że okno na parterze zostało wykonane w okresie powojennym w warunkach samowoli budowlanej nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy. Także w załączonej do akt dokumentacji projektowej do decyzji Starosty [...] z dnia 21 sierpnia 2008 r., nr AB.1.73511-75/08, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej J. S.A. z siedzibą w R. pozwolenia na przebudowę budynku na działce nr [...] w [...] wykazano sporne otwory okienne i drzwiowe jako istniejące. Nie doszło tym samym do naruszenia art. 77§ 1 k.p.a. Akceptując ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu administracyjnym, Sąd I instancji trafnie zauważył, że organy podjęły maksimum starań w celu ustalenia zarówno ilości, jak i daty wykonania poszczególnych otworów okiennych i drzwiowych w budynku oraz że wyczerpały dostępne źródła dowodowe - tak materialne (dowody z dokumentów oraz sprawdzenia archiwów), jak i zeznania stron i świadków.
Na podstawie dokonanych ustaleń, nie można zatem wykluczyć istnienia otworów okiennych i drzwiowych od strony działki skarżących od chwili jego wybudowania w latach 30 – tych XIX wieku, w szczególności zaś otworów okiennych w ścianie zachodniej oficyny. Niewątpliwie jednak otwory te były w części przebudowywane. Zmieniały się częściowo ich wymiary a także funkcje. Nie oznacza to jednak, że należy nakazać ich zamurowanie. Trafnie organ odwoławczy wywiódł i zostało to zaakceptowane przez Sąd I instancji, że przebudowa części otworów okiennych i drzwiowych w ścianach zewnętrznych budynku (konstrukcyjnych) wykonana w latach 1948-1971 wymagała pozwolenia na budowę, co uzasadniało przeprowadzenie postępowania naprawczego na podstawie art. 50 i art. 51 Pr. bud. W postępowaniu tym organy winny ustalić, czy prace budowlane polegające na zamurowaniu jednego otworu drzwiowego, wykonaniu otworu drzwiowego w miejscu istniejącego wcześniej okna oraz powiększenie okna na parterze i wykonanie w tym miejscu witryny, naruszają art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Pr. bud.
Prawidłowo organ odwoławczy uznał, że wykonane roboty budowlane nie uchybiają art. 50 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. Przebudowa otworów w ścianie usytuowanej w granicy nieruchomości nie stwarza bowiem zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia dla środowiska. Należy mieć na uwadze, że otwory te istnieją najprawdopodobniej od chwili wzniesienia budynku co miało miejsce w latach 30 – tych XIX wieku. Brak jest również podstaw do uznania, że wykonana przebudowa otworów okiennych nastąpiła w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach w tym techniczno-budowlanych – art. 50 ust. 1 pkt 4 Pr. bud. Niewątpliwie przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1928 r. nr 23, poz. 202), jak i późniejsze przepisy ustawowe dotyczące prawa budowlanego i przepisy wykonawcze, co do zasady wykluczały możliwość wznoszenia budynków ze ścianami z otworami okiennymi i drzwiowymi usytuowanymi w granicy nieruchomości.
Nie mniej jednak, należy zwrócić uwagę, że w stanie faktycznym sprawy nie mamy do czynienia z sytuowaniem budynku z otworami w granicy nieruchomości lecz z przebudową polegającą na zmianie funkcji istniejących otworów lub ich powiększeniu albo zamurowaniu. Budynek, jak wyżej powiedziano powstał w latach 30-tych XIX w. i nie można przyjmować, jak oczekuje tego strona skarżąca kasacyjnie, że został on wybudowany z naruszeniem przepisów prawa. Trudno też oczekiwać, by obecni właściciele nieruchomości mogli przedstawić dokumenty pozwalające potwierdzić wybudowanie ponad sto lat temu budynku zgodnie z prawem. Brak takich dokumentów nie może przesądzać, że budynek został wybudowany niezgodnie z prawem. Nawet przyjmując za organem odwoławczym, że okno na parterze w oficynie od strony zachodniej zostało wykonane po 1948 r. a przed 1971 r., to prawidłowo on wywiódł odwołując się do art. 177, art. 178 i art. 241 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 1928 r., że w niektórych sytuacjach możliwe było wykonanie okna w ścianie usytuowanej w granicy nieruchomości, zwłaszcza, gdy w ścianie tej znajdowało się już inne okno.
Tym samym nie można przyjmować, że wykonując taki otwór istotnie odstąpiono od przepisów warunków techniczno-budowlanych – art. 51ust.1 pkt 4 Pr. bud. Nietrafnie też autor skargi kasacyjnej odwołuję się do wyroku NSA z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt II OSK 3103/13. Podgląd wyrażony w tym wyroku został wyrażony w stanie faktycznym różniącym się istotnie od stanu występującego w rozpoznawanej sprawie. Otóż w powołanym wyroku niewątpliwie ustalono, że pozwolenie na budowę budynku wydane w 1897 r. nie przewidywało wykonania w ścianie usytuowanej w granicy nieruchomość okien i drzwi.
Tym samym, okna wykonane w bliżej nieokreślonym czasie naruszały warunki udzielonego pozwolenia na budowę i zostały zrealizowane w ramach samowoli budowlanej. W rozpoznawanej sprawie brak jest dowodu na to, że zrealizowanie budynku z oknami w granicy sprzeczne było z pozwoleniem na jego wzniesienie. Niezasadne zatem są zarzuty naruszenia przepisów art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr. bud. Niezasadny jest także zarzut naruszenia § 232 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stosownie do treści § 207 ust. 2 powołanego rozporządzenia, przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi.
W myśl § 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719 ze zm.) użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi, gdy występujące w nim warunki techniczne nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi. Ponieważ nie ustalono by budynek będący przedmiotem postępowania zagrażał życiu ludzi, oznacza to, że powołany § 232 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Odnośnie naruszenia art. 140 i art. 144 k.c., to zauważyć należy, że organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do oceny naruszeń przepisów kodeksu cywilnego ani ich nie stosują. Niewątpliwie konsekwencją istnienia otworów okiennych i drzwiowych w ścianach usytuowanych w granicy nieruchomości, jest ograniczenie właścicieli działki sąsiedniej w zakresie wykonywania prawa własności. W tym zakresie należałoby rozważyć podjęcie kroków prawnych przed sądem powszechnym.
Podkreślić na koniec należy, że w rozpatrywanej sprawie sytuacja faktyczna była nietypowa, bowiem granice działki budowlanej, na której usytuowany jest budynek, są w znaczącej większości wytyczone po obrysie budynku. Powierzchnia zabudowy budynku wynosi 146 m2., zaś powierzchnia działki 150 m2. Trudo zatem jest wykorzystywać taki obiekt na cele mieszkalno-usługowe bez otworów drzwiowych i okiennych, usytuowanych ścianach, które nie znajdowałyby się w granicach z działkami sąsiednimi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że umorzenie postępowania administracyjnego było dopuszczalne, bowiem nie zachodziły podstawy do nałożenia na właściciela budynku obowiązków w postępowaniu naprawczym.
Z przytoczonych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej.