Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 711/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpatrzeniu skargi [...] (dalej: "skarżąca" lun odpowiednio "skarżąca kasacyjnie"), oddalił jej skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr 184/2018 z 13 czerwca 2018 r., znak: WOP.7721.0630.2018.RK, w przedmiocie nakazu likwidacji otworu okiennego w budynku.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Rozpatrywana sprawa dotyczyła wykonania okien w ścianach budynku mieszkalnego jednorodzinnego trzykondygnacyjnego, położonego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...] i wybudowanego przez [...] (dalej: "inwestorzy") na podstawie pozwolenia na budowę z 12 lipca 1988 r. Pozwolenie na użytkowanie budynku zostało wydane w dniu 7 lipca 2003 r.
W trakcie oględzin przedmiotowego budynku mieszkalnego stwierdzono, że w ścianie zachodniej przedmiotowego budynku, tj. usytuowanej od strony działki nr ewid. [...], której współwłaścicielką jest skarżąca, na wysokości poziomu gruntu znajduje się otwór drzwiowy wejściowy oraz brama garażowa uchylna. Wyżej, na parterze budynku znajduje się okno balkonowe, a jeszcze wyżej, na piętrze są dwa okna pokoi mieszkalnych. Natomiast w szczycie budynku zamontowano okno trójkątne o wymiarach 135 cm x 380 cm mające na celu doświetlenie strychu. Okna wykonane w pozostałych ścianach zewnętrznych budynku nie są przedmiotem niniejszego postępowania.
Większość wymienionych okien została wykonana na podstawie pozwolenia na budowę. Jednak w dniu 18 sierpnia 2005 r. inwestorzy dokonali zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na wybiciu trzech otworów okiennych w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce o ówczesnym numerze ewid. [...]. Zgłoszenie obejmowało wykonanie dwóch otworów okiennych trójkątnych, przy czym tylko jedno z nich umiejscowione było w ścianie od strony zachodniej oraz jednego otworu okiennego o wymiarach 145 x 145 cm w ścianie wschodnie, tj. od strony ul. [...]. W przedłożonym do ww. zgłoszenia oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane [...] oświadczyła, że "posiada prawo do dysponowania nieruchomością o nr ewid. [...] w [...] na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z 22 września 1987 r.". Starosta [...] przyjął zgłoszenie z 18 sierpnia 2005 r. bez sprzeciwu i uwag.
Wymienione oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zostało zakwestionowane przez [...], właściciela działki nr ewid. [...]. Początkowo, prowadzone postępowania nie doprowadziły do skutków satysfakcjonujących dla wnioskodawcy.
Po kilku latach, [...] pismem z 14 listopada 2011 r. wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie zamurowania otworów okiennych, drzwiowych oraz usunięcia schodów wejściowych i tarasu usytuowanych w zachodniej ścianie ww. budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanej od strony działki nr ewid. [...]. Wnioskodawca uzasadniał swoje żądanie twierdzeniem, że przedmiotowa ściana znajduje się w odległości około 40 cm od granicy jego działki.
W związku ze śmiercią wnioskodawcy uczestnikami postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostali jego spadkobiercy, w tym [...], skarżąca w niniejszym postępowaniu. Pismem z 20 marca 2015 r. skarżąca wniosła dodatkowo o wszczęcie postępowania dotyczącego sprawdzenia całej dokumentacji procesu budowy ww. budynku mieszkalnego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] prowadził postępowanie w trybie art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Prawo budowlane"). Organ powiatowy kilkakrotnie, tj. w 2015 r. i 2016 r., wydawał decyzje co do meritum, które zostały jednak wyeliminowane przez organ odwoławczy w toku kontroli instancyjnej. W wyniku kolejnego, ponownego rozpoznania sprawy decyzją nr 24/2017 z 6 czerwca 2017 r. organ I instancji, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakazał inwestorom likwidację otworu okiennego trójkątnego o wymiarach 1,35 x 3,80 m w elewacji zachodniej budynku mieszkalnego, położonego na działce nr [...] w [...], przy czym wypełnienie otworu należało wykonać z materiału nierozprzestrzeniającego ognia.
Po rozpatrzeniu odwołania [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr 322/2017 z 6 października 2017 r. uchylił powyższą decyzję organu powiatowego i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wydał swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "k.p.a."). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji zasadnie nakazał inwestorom likwidację otworu okiennego trójkątnego o wymiarach 1,35 x 3,80 m w elewacji zachodniej budynku mieszkalnego. Zwrócono jednak uwagę, że należało określić również, jaką klasę odporności powinny mieć materiały użyte do wypełnienia ww. trójkątnego otworu okiennego.
Po rozpatrzeniu sprzeciwu [...] od ww. decyzji kasacyjnej organu wojewódzkiego z 6 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 895/17, oddalił sprzeciw skarżącej. Organ powiatowy był zatem zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy.
W związku z ww. wyrokiem, organ powiatowy ponownie prowadził postępowanie w przedmiocie likwidacji otworu okiennego trójkątnego w elewacji zachodniej budynku. Na podstawie oświadczeń inwestorów oraz innych dokumentów organ powiatowy ustalił, że budynek mieszkalny został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 12 lipca 1988 r. i według typowego projektu. W szczególności, otwór drzwiowy i brama garażowa oraz okno balkonowe na parterze od strony spornej działki nr ewid. [...] były wykonane w trakcie budowy budynku mieszkalnego i nie zostały zakwestionowane przez organy nadzoru budowlanego. Po 1992 r. dokonano tylko wymiany okna balkonowego na drzwi balkonowe. Natomiast, okno trójkątne na poddaszu zostało wykonane w 2005 r. po dokonaniu zgłoszenia zamiaru jego wykonania w Urzędzie Miasta [...].
Biorąc pod uwagę ustalone fakty, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jako organ I instancji w obecnym postępowaniu, decyzją nr 51/2018 z 15 maja 2018 r. nakazał inwestorom likwidację otworu okiennego trójkątnego w elewacji zachodniej budynku mieszkalnego, poprzez jego wypełnienie materiałem o odporności ogniowej REI 60, w terminie do 31 sierpnia 2018 r. W opinii organu I instancji ww. okno trójkątne zostało wykonane na podstawie skutecznie dokonanego zgłoszenia z 18 sierpnia 2005 r., jednak zostało zlokalizowane w zbyt bliskiej odległości od granicy działki (ok. 40 cm). Organ powiatowy wydał ww. decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332).
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z 13 czerwca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego z 15 maja 2018 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzone w toku postępowania materiały dowodowe nie potwierdzają opinii, że przedmiotowy budynek mieszkalny jako całość został zrealizowany z naruszeniem ustaleń i warunków pozwolenia na budowę. Tym samym nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności i prawidłowości wykonania. Jednak, zdaniem organu odwoławczego, lokalizacji przedmiotowego trójkątnego otworu okiennego umiejscowionego w szczycie ściany zachodniej nie można uznać za zgodną z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422; dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych"). Starosta [...] wadliwie zatem zaniechał wniesienia sprzeciwu w stosunku do zgłoszenia dokonanego przez inwestorów w dniu 18 sierpnia 2005 r. W związku z tym organ I instancji prawidłowo prowadził postępowanie naprawcze w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego.
Istotną okolicznością w sprawie było również to, że przedmiotowy trójkątny otwór okienny zlokalizowany na poddaszu w ścianie szczytowej zachodniej został wykonany w 2005 r., już po dokonaniu podziału działki o nr ewid. [...] na działki o nr ewid. [...] i [...]. Unieważniona została też decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] o oddaniu inwestorom w użytkowanie wieczyste działki nr ewid. [...]. Dodatkowo, wyrokiem z dnia 25 lutego 1994 r., Sąd Rejonowy w [...] stwierdził nieważność umowy użytkowania wieczystego nieruchomości dotyczącej działki o nr. ewid. [...], zawartej między Skarbem Państwa a inwestorami, w zakresie dotyczącym części ww. nieruchomości oznaczonej jako działka o nr ewid. [...]. Spowodowało to utratę przez inwestorów pasa działki, który wcześniej oddzielał przedmiotowy budynek mieszkalny należący do inwestorów od [...] i jego spadkobierców. Dlatego też sporna zachodnia ściana przedmiotowego budynku znalazła się w odległości 40 cm od granicy z nowo powstałą działką o nr ewid. [...].
Po rozpatrzeniu skargi [...] na decyzję organu odwoławczego z 13 czerwca 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 711/18, oddalił skargę [...].
W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że niezasadny jest najdalej idący zarzut naruszenia art. 48 Prawa budowlanego przez jego niezastosowanie. Organy nadzoru budowlanego właściwe w sprawie prowadziły postępowanie w przedmiocie legalności wybicia otworów drzwiowych i okiennych, ale zweryfikowały również legalność budowy domu. Załączona dokumentacja projektowa wraz z decyzją o pozwoleniu na budowę i przyjęciu informacji o jej zakończeniu i przystąpieniu do użytkowania potwierdzają, że budynek został zrealizowany zgodnie z zakresem pozwolenia. Inwestorzy nie dopuścili się zatem samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego.
W opinii Sądu I instancji organy administracji właściwe w sprawie nie mogły natomiast stwierdzić zgodności z prawem trójkątnego otworu okiennego w ścianie zachodniej budynku i położonej w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki należącej do inwestorów. Wskazany otwór okienny został wykonany już po przesunięciu granicy działek do linii odległej od zachodniej ściany budynku zaledwie o 40 cm. Trafnie też organ przyjął, że ze względu bezpieczeństwa pożarowego otwór ten należy wypełnić materiałem o określonej odporności ogniowej.
Nie godząc się z powyższym wyrokiem WSA w Łodzi, [...] pismem z 2 stycznia 2018 r. złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi z 24 października 2018 r. zarzucono:
- 1) sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i uznanie, że prace w postaci wybicia wszystkich otworów okiennych i drzwi balkonowych zostały ujęte w projekcie budowlanym;
- 2) naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie dowolnej oceny dowodów i przyznanie mocy dowodowej wyjaśnieniom uczestników w zakresie zgodności inwestycji z projektem budowlanym;
- 3) naruszenie przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych;
- 4) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie lub błędne zastosowanie, tj.: § 12, § 13, § 14 i § 19 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków oraz art. 48 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie pomimo budowy budynku sprzecznie z przepisami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2021 r. stronom postępowania przekazano zawiadomienia NSA o możliwości zrzeczenia się rozprawy na podstawie art. 182 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") oraz o prawie Przewodniczącej Wydziału do zarządzenie przeprowadzenia posiedzenia niejawnego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095). Skarżąca kasacyjnie pismem z 5 grudnia 2021 r. zrzekła się rozprawy, a inwestorzy – uczestnicy postępowania przesłali analogiczne pismo w dniu 10 grudnia 2021 r. Inne strony nie odniosły się do ww. zawiadomienia.
W kwestii treści rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że zakres rozpoznawania sprawy wyznaczyła, przez wskazanie podstaw kasacyjnych, strona wnosząca skargę kasacyjną. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały przez sąd naruszone (art. 174 p.p.s.a.), a nadto obowiązana jest uzasadnić przytoczone podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając zatem sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna, ponieważ wyrok Sądu I instancji jest w pełni zgodny z prawem.
Przystępując do oceny zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej należy podkreślić, że niektóre zarzuty nie mogły znaleźć zastosowania w sprawie sądowoadministracyjnej. Sąd I instancji kontrolował bowiem decyzje organów nadzoru budowlanego w przedmiocie nakazu likwidacji otworu okiennego trójkątnego w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego jednorodzinnego w [...], przy ul. [...]. W stosunku do tego okna organy stwierdziły, że zostało ono wykonane niezgodnie z prawem. Natomiast, pozostałe otwory drzwiowe i okienne umiejscowione w ścianie zachodniej budynku, to znaczy od strony działki nr ewid. [...], zostały wykonane zgodnie z ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, bez istotnych odstępstw, a zatem nie ma podstaw prawnych do ich likwidacji. Zgodnie z art. 36a ust. 1 i ust. 5 Prawa budowlanego również przebudowa okna balkonowego na parterze budynku w ścianie zachodniej i zastąpienie go drzwiami balkonowymi nie mogła być uznana za istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, a więc w tym zakresie nie doszło do naruszenia przez inwestorów prawa budowlanego.
Należy przy tym przypomnieć, że czynnością inicjującą postępowanie administracyjne w sprawie, które doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku WSA w Łodzi z 24 października 2018 r. był wniosek [...] (poprzednika prawnego skarżącej kasacyjnie [...]) o wydanie nakazu zamurowania wszystkich otworów okiennych i drzwiowych wykonanych w zachodniej ścianie oraz usunięcie schodów wejściowych i tarasu.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji w odniesieniu do kwestii, które otwory okienne i drzwiowe wymagały doprowadzenia do stanu zgodności z prawem, a które należało uznać za nienaruszające prawa.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów naruszenia przepisów postępowania w zakresie prowadzenia przez organy administracji postępowania dowodowego, NSA stwierdził, że analiza obszernych akt sprawy, obejmujących dokumenty powstałe po 2003 r., nie daje podstaw do uznania takich zarzutów skargi kasacyjnej za słuszne. Wbrew skarżącej kasacyjnie organy nadzoru budowlanego właściwe w sprawie zgromadziły pełną dokumentację dotyczącą decyzji z 12 lipca 1988 r. o pozwoleniu na budowę całego budynku mieszkalnego. Co ważniejsze, dokumentacja obejmowała również projekt graficzny elewacji zachodniej, której dotyczy rozpatrywana sprawa. Dokumentację taką przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] Urząd Miejski w [...] w dniu 28 marca 2018 r. Organ powiatowy uzyskał również dokumenty związane z zgłoszeniem z dnia 18 sierpnia 2005 r. zamiaru wykonania w przedmiotowym budynku mieszkalnym dodatkowych otworów okiennych.
Z dokumentów tych wynika, że trójkątne okno o wymiarach 1,35 x 3,8 m wykute w elewacji zachodniej budynku mieszkalnego na poziomie poddasza nie było przewidziane w projekcie budowlanym z 1988 r. Przedmiotowe okno trójkątne zostało wykonane w 2005 r., czyli już po dokonaniu zmian geodezyjnych polegających na podziale działki o nr ewid. [...] i wydzieleniu z niej działki nr ewid. [...], na której obecnie położony jest przedmiotowy budynek mieszkalny. Dlatego też wykonane okno, jak wskazano wyżej, znalazło się w odległości 40 cm od granicy z działką nr ewid. [...].
W przedstawionym stanie rzeczy nie ma podstaw do przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i wszechstronnego zgromadzenia oraz rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Lokalizacja oraz wymiary trójkątnego otworu okiennego w elewacji zachodniej budynku mieszkalnego była przedmiotem szczegółowego badania nie tylko w decyzji organu I instancji wydanej 15 maja 2018 r., kontrolowanej następnie przez organ odwoławczy w związku z decyzją z 13 czerwca 2018 r. Wskazane sporne okoliczności były bowiem przedmiotem analizy we wcześniejszych postępowaniach prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego właściwe w sprawie co najmniej od 14 listopada 2011 r., tj. od wniosku [...] o wszczęcie postępowania w sprawie zamurowania otworów okiennych, drzwiowych i tarasu w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego. Akta rozpatrywanej sprawy obejmują tę całą dokumentację i prowadzą do wniosku całkowicie odmiennego niż zarzuty skargi kasacyjnej.
Oceniając sposób przeprowadzenia przez organy administracji postępowania dowodowego w sprawie należy też przypomnieć, że 6 lutego 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązał inwestorów do przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku. Różne postępowania prowadzone w związku z wykonaniem okien w przedmiotowym budynku doprowadziły do zgromadzenia obszernej dokumentacji dotyczącej budynku i okien w ścianie zachodniej. Z tego względu w 2018 r. organ powiatowy uchylił własne postanowienie z 2006 r.
Przechodząc natomiast do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich niezastosowanie, Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek stwierdzić, że zarzut ten jest bezpodstawny i wynika z błędnej wykładni przepisów dokonanej przez skarżącą kasacyjnie.
W pierwszej kolejności należy zakwestionować zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 48 Prawa budowlanego. Jak wskazano powyżej, z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zdaniem skarżącej kasacyjnie organy nadzoru budowlanego powinny nakazać rozbiórkę całego budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela jednak stanowiska skarżącej kasacyjnie odnoszącego się do niezastosowania lub błędnego zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Warunkiem zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, czyli elementem hipotezy normy prawnej wyrażonej we wskazanym przepisie, jest wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę. Tymczasem, jak wskazano wyżej, inwestorzy uzyskali pozwolenie na budowę z 12 lipca 1988 r. i decyzja ta pozostała w obrocie prawnym. W takiej sytuacji organy nadzoru budowlanego nie mogły zastosować art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż podstawowy warunek wskazany w tym przepisie nie został spełniony.
Natomiast, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z opinią organów nadzoru budowlanego oraz Sądu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego organ powiatowy miał obowiązek podjąć czynności w ramach tzw. postępowania naprawczego (art. 51 Prawa budowlanego), które jest jednak ograniczone do przedmiotu sprawy: nakazu rozbiórki jednego, konkretnego okna. Otóż otwór okienny trójkątny wykonany w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego w 2005 r. i znajdujący się już bezpośrednio przy granicy z działką należącą do skarżącej kasacyjnie nie spełniał warunku zgodności z prawem. Dlatego też organ I instancji wydał swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 Prawa budowlanego. Powiatowy organ nadzoru budowlanego stwierdził bowiem, że z treści przepisów wprost wynika, że art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego stosuje się w przypadkach innych niż art. 48 Prawa budowlanego (brak pozwolenia na budowę) oraz art. 49b Prawa budowlanego (brak wymaganego zgłoszenia) (patrz art. 50 ust. 1).
W rozpatrywanej sprawie mieliśmy do czynienia właśnie z takim szczególnym przypadkiem – cały budynek został zbudowany na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę, a przedmiotowe okno trójkątne w ścianie zachodniej wykuto na podstawie zgłoszenia z 2005 r. Jednocześnie okno naruszało bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa, gdyż elewacja zachodnia budynku w czasie wykonania okna, a więc po zmianach geodezyjnych działek i przesunięciu granicy działki inwestorów w stronę ich budynku, znajdowała się już w odległości zaledwie 40 cm od granicy działek. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się jednak, że okoliczność zrealizowania inwestycji w następstwie zgłoszenia, w odniesieniu do którego nie został wniesiony sprzeciw, nie wyłącza zasadności prowadzenia postępowania naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, zwłaszcza jeśli inwestycja pozostaje niezgodna z prawem (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 509/21, LEX nr 3241825).
W sytuacji, gdy wskazana niezgodność z prawem polegała na działaniu inwestorów odbiegającym od warunków pozwolenia na budowę i jednocześnie było one – w chwili wykonania okna – niezgodna z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, to należało taki stan rzeczy usunąć przez doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Argumentacja na rzecz prawidłowości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stanowi więc pośrednio odpowiedź na błędny zarzut naruszenia art. 48 Prawa budowlanego.
Uzupełniając powyższą analizę prawidłowości zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego należy podkreślić, że nakazane roboty budowlane polegały na zamurowaniu trójkątnego okna na poddaszu tzw. cegłą szklaną przepuszczającą światło, a jednocześnie spełniającą przewidziane w przepisach wymogi odporności na ogień. Takie właśnie rozwiązanie stosuje się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia wykonania otworów okiennych lub drzwiowych w ścianie zewnętrznej budynku, położonej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią. Rozwiązanie takie jest też uznawane za prawidłowe przez sądy administracyjne (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2939/18, LEX nr 2774723).
Odnosząc się wreszcie do zarzutu naruszenia § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków NSA podkreśla, że nie podziela stanowiska skarżącej kasacyjnie w tym zakresie. Wskazany przepis został prawidłowo zastosowany: organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że wykucie trójkątnego okna w zachodniej ścianie budynku było niezgodne z tym przepisem i dlatego należało zastosować środki przewidziane w ramach postępowania naprawczego. Trzeba przy tym podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zgodnie, że przeszklenie wykonane z tzw. luksferów (cegły szklanej przepuszczającej światło choć zachowującej odporność ogniową) jest traktowane jako wykonanie części ściany, a nie okna.
Zatem ścianę, w której znajdują się przeszklenia wykonane w taki sposób, należy uznać za ścianę bez okien w rozumieniu § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków. Nakaz jaki został wydany w rozpatrywanej sprawie nie pozostaje więc w sprzeczności z § 12 ww. rozporządzenia (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 sierpnia, sygn. akt II SA/Go 111/20).
Na koniec, dla porządku, należy też stwierdzić, że zarzuty naruszenia § 13, § 14 i § 19 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie mogą podlegać ocenie NSA, gdyż nie odnoszą się do przedmiotowego okna trójkątnego w zachodniej ścianie budynku.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.
W przedmiocie kosztów postępowania NSA nie uwzględnił wniosku inwestorów, gdyż zgodnie z art. 204 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu I instancji oddalający skargę. Powołany przepis nie przewiduje natomiast zasądzenia kosztów postępowania uczestnikom postępowania.