Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 16 października 2014 r., sygn. akt II OSK 936/13

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem dnia 20 grudnia 2012 r. oddalił skargi: [...] Spółka Akcyjna w W. i T. sp. z o.o. w W. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu, na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.), art. 235¹ i art. 2352 kodeksu pracy (Dz.U. z 1998r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), jak również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołań T. Sp. z o.o. w W. oraz [...] Sp. z o.o. w W. (obecnie: [...] Spółka Akcyjna w W.) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] sierpnia 2011r., Nr [...] o stwierdzeniu u M. P. choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku lewego (poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych) - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy szczegółowo przedstawił przebieg zatrudnienia M. P., stwierdzając, iż pracował on kolejno:

1. - od [...] czerwca 1970r. do [...] czerwca 1972r. jako mł. mechanik i samodzielny elektryk na powierzchni w kopalni [...] "A." w P. (obecnie: [...] S.A. Oddział Kopalnia [...] "[...]"), wykonując czynności obciążające stawy barkowe. Podczas napraw i konserwacji korzystał z drabiny pracując z rękami uniesionymi do góry, w tym nad głową. Podczas zaś transportu i podwieszania kabli szczególnie obciążone były obie kończyny w tym stawy barkowe, gdy zaś praca z rękami uniesionymi do góry, w tym nad głową łączyła się często z ciężarem przez ok. od 1 do 3 godzin na zmianę;
2. - od [...] czerwca 1972 r. do [...] października 1972 r. jako telemonter na powierzchni w Kopalni [...] "[...]" w J. (obecnie: [...] S.A. Kopalnia [...] "[...]") wykonywał czynności obciążające stawy barkowe, pracując na terenie całej kopalni na powierzchni;
3. - od [...] grudnia 1974 r. do [...] marca 1977 r. jako elektromonter na powierzchni w Kopalni [...] "[...]" w W. (obecnie: Spółka [...] SA w B. – Oddz. w S. Zakład "Kopalnie [...] w całkowitej likwidacji") - wykonywał czynności obciążające stawy barkowe, pracując na terenie całej kopalni na powierzchni, ręcznie zabudowując oraz demontując, naprawiając i konserwując urządzenia energomaszynowe. Podwieszał kable i czujniki, montował i naprawiał oświetlenie, linie elektryczne. Prace te obciążały kończyny górne, w tym stawy barkowe, jako, że wymagały unoszenia rąk do góry, często z ciężarem przez ok. od 1 do 3 godzin na zmianę;
4. - od [...] maja 1977r. do [...] maja 1994r. jako elektromonter w Zakładzie Urządzeń Górniczych "[...]" w W (obecnie: "[...]" S.A.) wykonywał czynności obciążające stawy barkowe, pracując przy usuwaniu awarii, wymianie oświetlenia i remontach kapitalnych. Naprawiał maszyny i urządzenia pod względem elektrycznym w miejscu lub po demontażu w warsztacie. Naprawy wykonywał z poziomu podłogi do wysokości 1 m. Demontaż części wymagał często użycia siły, np. zdejmowanie za pomocą łomu blach osłonowych pieca ważących ok. 100 kg, czy wybijanie dekli, łożysk za pomocą młotków (ważących od kilograma do 5 kg). Niektóre wymiany odbywały się na leżąco z rękami uniesionymi do góry. Wymieniane części ważyły od kilograma do stu kilogramów, wymagały dźwigania, wyciągania, przenoszenia, przekładania na ręczny wózek transportowy, stół naprawczy. M. P. czynności te wykonywał ręcznie sam lub z drugą osobą w zależności od wagi, cięższe części podczepiał po suwnicę lub wyciągarki. Ponadto z drabiny z rękami uniesionymi do góry, w tym ponad głową wymieniał oświetlenie, ręcznie czyścił oprawy, naprawiał instalację (puszki), naprawiał linie zasilające i suwnice oraz kładł nową instalację elektryczną pod którą kuł bruzdy młotkiem i przecinakiem. Za pomocą linki wciągał cięższe elementy (oprawy oświetleniowe, wiązki kabli, silniki) w pozycji pochylonej z rękami uniesionymi. Podczas wymiany kabli energetycznych, kopał ziemię za pomocą kilofa, łopaty, rozwijał kable ze szpuli - ciągnął z użyciem siły rąk. M. P. obsługiwał młot pneumatyczny podczas kucia w betonie pod kabel zasilający maszyny (przez 3-4 godziny na zmianę, kilka do kilkunastu dni w roku),
5. - od [...] lipca 1998 r. do [...] listopada 1998 r. jako - elektryk w Przedsiębiorstwie Państwowym "Uzdrowisko [...]" w S. (obecnie: Uzdrowisko [...] S.A.) - wykonywał czynności obciążające stawy barkowe poprzez wykonywanie prac z drabiny z rękami uniesionymi do góry. Naprawiał, wymieniał i konserwował instalację elektryczną. Wymieniając instalację na nową wykuwał bruzdy w ścianie za pomocą młotka i przecinaka, demontował starą instalację, kładł nową, łączył kable w puszkach, zagipsowywał bruzdy. Czas pracy z rękami uniesionymi do góry, w tym ponad głową często z ciężarem, wynosił od kilku minut do 6 godzin na zmianę (6 godzin podczas wymiany instalacji przez okres kilku dni). Ponadto naprawiał i konserwował sprzęt AGD na miejscu i w warsztacie; nie była to ciężka praca fizyczna, nie unosił rąk do góry i nie obciążał barku;
6. - w [...] Sp. z o.o. w W. (obecnie: T. Sp. z o.o. w W.) w okresie od [...] grudnia 1998r. do [...] lutego 1999r. jako pracownik części gumowych przemysłu samochodowego obsługiwał pralnicę do węży (stanowisko jednoosobowe), zdejmował z wózka pojemniki z wężami z wysokości do 1,5 m i wstawiał do podajnika hydraulicznego (wysokość 70 cm), pobierał pojemniki z wężami po praniu i układał w słupki do 1,5 m, następnie pojemniki te przekładał na wózek układając na wysokość 1,5 m (waga pełnego pojemnika ok. 20 kg). Ponadto zdejmował i układał na wózku puste pojemniki (waga ok. 4,5 kg) na wysokość 1,5 m, podnosił pojemniki z wężami z poziomu podłogi na wysokość 70 cm. Pobierał węże ze stanowisk rozbioru, rozładowywał węże z pojemnika (sterowanie dźwignią). Praca ciężka wymagająca podnoszenia rąk, w tym ponad głowę z ciężarem ok. 20 kg - obciążająca stawy barkowe. Zaś w okresie od [...]marca 1999r. do [...] grudnia 1999r. M. P. zatrudniony był jako pracownik extruzji (wytłaczarz). Obsługując wytłaczarkę przygotowywał pojemniki na węże gumowe, kontrolował linię technologiczną odbierał węże po konfekcjonowaniu i układał w koszach transportowych, następnie układał je w słupki na wysokości 1,5 m, zmieniał nici i tuleje, transportował pojemniki paleciakiem akumulatorowym, obsługiwał walcarkę. Praca ta była lekka nie obciążająca nadmiernie barku;
7. - od [...] sierpnia 2000r. do [...] listopada 2000r. M. P. zatrudniony był jako elektryk w Zakładzie Profili "[...]" Firma Ogólnobudowlana S.C. w W. (zakład pracy zlikwidowany), gdzie naprawiał sprzęt elektroinstalacyjny. Pracując z rękami uniesionymi do ramion, nie dźwigał ciężarów, stad brak narażenia na nadmierne obciążenie stawów barkowych;
8. - od [...] października 2001r. do [...] listopada 2001r. M. P. zatrudniony był jako elektryk, mechanik i pracownik przy produkcji wyrobów cukierniczych w PPH "[...]" w G. Oddział w W. (zakład zlikwidowany), gdzie pracował głównie jako elektryk przy wymianie elementowy elektrycznych w maszynach i urządzeniach oraz wymianie oświetlenia. Sporadycznie pracował z rękami uniesionymi ponad głową, jednak nie dźwigał ciężarów, stąd brak narażenia na nadmierne obciążenie stawów barkowych;
9. - od [...] listopada 2001r. do [...] grudnia 2001r. jako elektromonter w kopalni M. "[...]" w R. w Kopalniach [...] w B. Sp. z o.o. Ś.; przepracował tylko dwa tygodnie przy sterowaniu ręcznym w sterowni taśmociągów i obserwacji sygnalizacji (zakład grysów) oraz remontował sprzęt elektryczny. Sporadycznie C pracował z rękami uniesionymi ponad głową, nie dźwigał ciężarów - bez narażenia na nadmierne obciążenie stawów barkowych. W dniu [...] grudnia 2001 r. uległ wypadkowi i nie świadczył pracy;
10. - w [...] Sp.z o.o. w W. (obecnie: [...] S.A.) w okresie od [...] stycznia 2002r. do [...] marca 2006r. M. P. zatrudniony był jako mistrz produkcji do zadań którego należało organizowanie i nadzorowanie pracy podległych mu pracowników, nie pracował fizycznie nie był narażony na nadmierne obciążenie barku. Natomiast w okresie od [...] kwietnia 2006r. do [...] kwietnia 2010r. zatrudniony był jako pracownik bezpośrednio w produkcji (zwolnienie lekarskie od [...] maja 2008 r. do [...] września 2008 r. i od [...] czerwca 2009 r. do [...] kwietnia 2010 r.), wykonując czynności wymagające zaangażowania kończyn górnych. Stawy barkowe obciążały monotypowe ruchy obu rąk, unoszenie rąk do góry na wysokości do 1,8 m, w tym z ciężarem do 15,2 kg. Wykonywał skręty tułowia i pracował w pochylonej pozycji ciała.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu, na skutek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonanego dnia [...] stycznia 2010 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku lewego (poz. 19.4) u M. P. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu - Oddział w Wałbrzychu dnia [...] lipca 2010r. po wykonaniu badań lekarskich i analizie zgromadzonej dokumentacji wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u M. P. choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku lewego (poz. 19.4).

Przed wydaniem przez organ I instancji decyzji, Spółka [...] złożyła pismo z dnia [...] maja 2011 r. w którym wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego prof. J. P., biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym we Wrocławiu z dziedzin antropologii i ergonomii na okoliczność przyczyn powstania przewlekłej choroby układu ruchu - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku lewego u M.P. Wskazała również na potrzebę uzyskania dokumentacji lekarskiej, z której wynikałaby informacja odnośnie zaleceń, jakie otrzymał pracownik po stwierdzeniu przez jednostkę diagnostyczną I stopnia choroby zawodowej, ponadto zakwestionowała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, uważając je za niekompletne ze względu na brak wskazania wszystkich dotychczasowych pracodawców. Wskazano również, że w latach 1994-1998 M. P. był osobą bezrobotną i pomagał żonie przy prowadzeniu sklepu ogólnospożywczego, gdy praca ta oprócz czynności związanych z pracą "na kasie" wiąże się również z wykładaniem lub przenoszeniem towarów i to często o znacznych gabarytach i wadze.

W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu - Oddział w Wałbrzychu oraz do M. P. o zajęcia stanowiska w podniesionych wyżej przez Spółkę kwestiach.

M. P. oświadczył, iż w żadnym z wymienionych zakładów lekarz zakładowy nie kwestionował przydatności jego pracy z uwagi na stan zdrowia. Nadto wyjaśnił, iż pomoc w prowadzeniu sklepu spożywczego żony w żadnym wypadku nie łączyła się z uciążliwością.

Z kolei DWOMP - Oddział w Wałbrzychu w piśmie z dnia [...] czerwca 2011r. podtrzymał wnioski wyrażone we wcześniejszym orzeczeniu lekarskim, szczegółowo odnosząc się do podnoszonych kwestii..

W dniu [...] czerwca 2011 r. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Prącym we Wrocławiu - Oddział w Wałbrzychu wydał uzupełnione orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u M. P. choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku lewego (poz. 19 pkt 4), uwzględniającej pracodawców u których wystąpiło narażenie zawodowe związane ze sposobem wykonywania pracy.

Na podstawie powyższego orzeczenia lekarskiego i w oparciu o ocenę narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu wydał dnia [...] sierpnia 2011r. decyzję o stwierdzeniu u M. P. choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku lewego (poz. 19.4).

Od powyższej decyzji odwołały się T. Sp. z o.o. w Wałbrzychu oraz [...] Sp. z o.o. (obecnie [...] S.A.).

T. Sp. z o.o. w Wałbrzychu zarzuciła wydanej decyzji błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie prawa procesowego. W ocenie Spółki sposób wykonywania pracy przez M. P. nie wiązał się z narażeniem zawodowym – nie powodował nadmiernego obciążenia barku. Strona jako dowód powołała raport laboratorium "[...]"., z którego w jej ocenie wynika, że rodzaj wykonywanych czynności z uwzględnieniem ich chronometrażu i wskazanego stopnia obciążenia nie mogły prowadzić do nadmiernego obciążenia kończyn górnych w stawach barkowych. Ponadto strona zarzuciła nieuprawnione rozstrzygnięcie mówiące o przyczynieniu się i odpowiedzialności poszczególnych pracodawców za powstanie choroby zawodowej, podczas gdy takie rozstrzygnięcie nie należy do kompetencji organów inspekcji sanitarnej.

Spółka [...] zarzuciła nieważność decyzji z powodu naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 w zw. art. 107 § 1 k.p.a., poprzez skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie oraz naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. poprzez błędne określenie zakresu postępowania dowodowego oraz niewyczerpujące zebranie przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego. Ponadto Spółka złożyła wniosek o umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u M. P., wskazując, iż dnia [...] grudnia 2011r. [...] Sp. z o.o. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców.

Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu dokonując analizy zebranej dokumentacji w kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniach, zlecił organowi I instancji w trybie art.136 k.p.a. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego poprzez m. innymi wyjaśnienie rozbieżności związanych z nazwami stanowisk pracy w T. Sp. z o.o. w Wałbrzychu oraz sporządzenie chronometrażu pracy na tych stanowiskach w latach pracy M. P. (a nie z obecnego okresu), ze szczególnym uwzględnieniem narażenia związanego ze sposobem wykonywania pracy wymagającego ruchów powodujących obciążenie stawów barkowych.

W odpowiedzi z dnia 3 lutego 2012 r. organ I instancji przesłał do organu odwoławczego uzupełnioną ocenę narażenia zawodowego o zeznania świadków.

Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymując w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki dla stwierdzenia choroby zawodowej. Organ podkreślił, że jak wskazują upoważnieni do orzekania w sprawach chorób zawodowych lekarze medycyny pracy, choroby narządu ruchu charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem pod względem obrazu klinicznego, umiejscowienia zmian i czynników przyczynowych. Za choroby zawodowe mogą być uznane jedynie te wymienione w wykazie, a przy rozpatrywaniu zawodowej etiologii tych chorób konieczne jest uzyskanie opisu pracy z określeniem sposobu jej wykonywania, zakresu, liczby i czasu trwania powtarzanych ruchów lub czynności obciążających określone części narządu ruchu. Odchylenia w narządzie ruchu występujące u osób starszych są często następstwem "zużycia biologicznego". Do tego punktu nie mogą być zaliczone zmiany zniekształcająco- zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz innych kości i stawów oraz dyskopatie.

W przypadku M. P. – w ocenie organu odwoławczego - jednoznacznie ustalono, iż u siedmiu pracodawców sposób wykonywania pracy - zakres ruchów w pozycji z rękami uniesionymi do góry przy niskim wzroście zainteresowanego - przyczynił się do powstania przewlekłego zapalenia okołostawowego barku lewego (poz. 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do w/w rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). M. P. już od 1970 r. był narażony na sposób wykonywania pracy obciążający bark. Takie długotrwałe narażenie powoduje stopniowe obciążenie układu ruchu z okresami zaostrzeń choroby, które miało miejsce w 2005 r. i w 2009 Jest ono wynikiem sumowania się obciążeń barku. Ponadto pierwsze podejrzenie przedmiotowej choroby zawodowej powziął lekarz profilaktyk z [...] dnia [...] stycznia 2010 r. - zgodnie z kserokopią karty badania profilaktycznego.

Odnosząc się do podniesionego przez Spółkę T. zarzutu, iż M. P. nie był narażony na nadmierne obciążenie barku, organ wskazał, że w sprawozdaniu z badań przeprowadzonych przez "[...]" Sp. z o.o. na stanowisku pralnicy (pralce) dużej stwierdzono, że praca jest zaliczana do pracy średnio ciężkiej (str. sprawozdania nr EL 896/10/WE z dnia [...] grudnia 2010 r. z pomiarów wydatku energetycznego), a obciążenie statyczne ustalono na poziomie średnim (str. 5 raportu z audytu i oceny ryzyka zawodowego związanego z obciążeniem statycznym, grudzień 2010). W toku analizy dokumentacji odwoławczej organ ustalił, iż sprawozdania z badań stanowisk pracy wykonane przez firmę "[...]" sporządzono w grudniu 2010 r. W chronometrażu stanowiska pracy obsługi pralnicy do węży (wcześniejsza nazwa stanowiska z okresu pracy od 1 grudnia 1998 r. do 28 lutego 1999 r.: pracownik części gumowych przemysłu samochodowego) podano w odniesieniu do jednej z czynności, iż wykonywana była przez dwóch pracowników, natomiast M. P. oświadczył, że w ww. okresie pracy na tym stanowisku, jeden pracownik wykonywał sam wszystkie czynności.

Ponadto w dokumentacji akt sprawy znajduje się pismo zakładu pracy, tj. T. Sp. z o.o. w Wałbrzychu z dnia [...] stycznia 2011r. informujące jedynie o zmianie nazw stanowisk pracy zajmowanych przez zainteresowanego, nie ma żadnej wzmianki o zmianach w sposobie wykonywania pracy.

Mając na uwadze powyższe rozbieżności, Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził na polecenie organu II instancji uzupełniające postępowanie wyjaśniające, przesłuchując na tę okoliczność świadków, którzy pracowali w okresie zatrudnienia M. P. w T. w Wałbrzychu. Zdaniem organu z zeznań świadków jednoznacznie wynika, iż w istotnych dla sprawy latach pracy M. P. (a nie późniejszych, jak przywołuje pełnomocnik w odwołaniu) pralka nie miała stałej obsługi, praca wykonywana przy niej należała do prac ciężkich, a pracownik sam na zmianie ją obsługiwał (bez pomocy osoby drugiej), wówczas też nie było mechanicznego zarzucania skrzynek na taśmociąg.

Ponadto zakład pracy w piśmie z [...] stycznia 2012 r. podał, iż nie ma informacji jakie konkretnie urządzenia obsługiwał M. P., nie posiada chronometrażu pracy dotyczącej pralki oraz obsługi linii wytłaczarek z 1999 r. Co do drugiego stanowiska pracy - operatora wytłaczarek, organ I instancji zgodził się z zakładem pracy, iż była to praca lekka i nie obciążała nadmiernie barku.

W konsekwencji powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w toku wydawania decyzji I instancji w zakresie dotyczącym narażenia zawodowego w okresie pracy M. P. w [...]Sp. z o.o. (obecnie: T. Sp. z o.o.) przeprowadzono prawidłowo i zebrano cały dostępny materiał dowodowy w sprawie, w tym dotyczący oceny narażenia zawodowego. Fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Zatem stopień narażenia ma jedynie charakter informacyjny, wskazujący na mniejsze lub większe prawdopodobieństwo zapadnięcia na chorobę. Nie oznacza to, że osoba narażona nawet w niewielkim stopniu nie zachoruje na schorzenie uznane za chorobę zawodową. Kluczową jest osobnicza wrażliwość biologiczna organizmu, która jest zróżnicowana w populacji ludzkiej.

Zatem przepisy wydane w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 228 § 3 Kodeksu pracy - należy wiązać z prewencją w zakresie ochrony zdrowia w środowisku pracy, tj. ze stworzeniem takich warunków zatrudnienia by wyeliminować lub zmniejszyć ryzyko zawodowe wystąpienia zagrożeń dla stanu zdrowia pracowników z tytułu między innymi chorób zawodowych, co nie oznacza, że brak przekroczenia przez pracodawcę wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń i stężeń całkowicie takie ryzyko wyklucza w każdym przypadku. W przedmiotowej sprawie, istotny był sam fakt narażenia zawodowego a nie jego stopień. To lekarz orzecznik dysponując wiedzą specjalistyczną ocenił, że stopień narażenia zawodowego, jego okres mógł z wysokim prawdopodobieństwem spowodować skutki biologiczne w postaci rozpoznanej choroby zawodowej.

Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu odwołania, organ podkreślił, że zgodnie z oceną prawną NSA wyrażoną w wyroku z dnia 26 marca 2009r., sygn. akt II OSK 1794/08, do organów inspekcji sanitarnej i do sądów administracyjnych nie należy rozstrzyganie, który zakład ponosiłby odpowiedzialność za wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, bowiem te kwestie rozstrzygają sądy powszechne (sądy pracy). Zatem doręczenie zakładowi pracy decyzji należy odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazania zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika. Organ nie ma kompetencji i takiej też oceny nie czyni, w zakresie różnicowania tych zakładów wg gradientu narażenia zawodowego. Odmienną także sprawą jest kwestia winy pracodawcy w przyczynieniu się do powstania schorzenia. Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów związanych z prewencją w zakresie ochrony zdrowia w środowisku pracy, nie daje gwarancji, iż żaden z jego pracowników nie zapadnie na chorobę zawodową, rzutuje to tylko na jego brak winy w tym zakresie, ale kwestie te rozstrzygają sądy powszechne.

Przechodząc zaś do żądania stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, organ odwoławczy wskazał, że argumenty odwołującej wskazujące na brak oznaczenia stron w decyzji oraz na skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną (pełnomocnika) nie zasługują na uwzględnienie. Powołując się na orzecznictwo, organ odwoławczy stwierdził, że jest obojętne, w którym miejscu decyzji strona zostanie wskazana, ważne jest, by była ona w sposób jednoznaczny określona. Zdaniem organu odwoławczego, w decyzji organu I instancji, strony zostały określone - wskazane w części wstępnej uzasadnienia, gdzie podano dokładne dane osoby, u której stwierdzono podejrzenie choroby zawodowej oraz podmiotów, w których osoba ta wykonywała pracę w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej (str. 1-2 przedmiotowej decyzji); w pkt 7 tego zestawienia 1 wyraźnie wskazano, że jednym z tych podmiotów była [...] Sp. z o.o. w W. Oznaczenie stron zostało zasadniczo powielone w rozdzielniku na stronie 7 decyzji.

Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny co do zarzutu skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną stwierdził, że jak wcześniej wskazano z treści decyzji jasno wynika, iż za stronę postępowania organ I instancji uznał "[...]Sp. z o.o.", natomiast Kancelarię Prawniczą [...] organ I instancji uznał tylko za pełnomocnika strony "[...]Sp. z o.o."

Co do wniosku o umorzenie postępowania ze względu na wykreślenie [...] Sp. z o.o. z rejestru przedsiębiorców, organ odwoławczy stwierdził, że uzyskał informacje od organu I instancji, iż nastąpiło przekształcenie [...] Sp. z o.o. w "[...]" Spółka Akcyjna (na co jednoznacznie wskazuje w aktach sprawy odpis z KRS). Tym samym postępowanie administracyjne powinno się toczyć nadal z udziałem spółki akcyjnej w miejsce spółki z o.o. Stroną postępowania pozostaje zatem aktualnie "[...]" Spółka Akcyjna.

Odnośnie zaś zarzutu, iż organ I instancji nie dopuścił bezstronnego dowodu z opinii biegłego sądowego prof. dr hab. R. P., organ odwoławczy powołując się na brzmienie art. 84 § 1 k.p.a. wskazał, że użyte w nim słowo: "może" oznacza pozostawienie organowi swobody z korzystania z tego środka dowodowego. Organ nie jest bezwzględnie związany wnioskiem strony w tym zakresie. Jednak wskazać trzeba, iż przepis szczególny tj. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, stawia organowi przy wydawaniu decyzji wymóg kierowania się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów k.p.a. ma charakter opinii biegłego.

W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy wskazał, że [...] zarzuciła w odwołaniu, iż organ I instancji dopuścił opinię sporządzoną w grudniu 2010 r. przez laboratorium "[...]" Sp. z o.o., która nie powinna być wzięta pod uwagę, skoro nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego prof. P. Zdaniem organu, to organ decyduje, czy zakres zebranego materiału dowodowego wymaga dodatkowych opinii biegłych. Gdyby taka opinia była sporządzona niezależnie od organu i przedstawiona jako dowód w sprawie (tak jak ww. wyniki "[...]" Sp. z o.o.) to byłaby także przez organ dopuszczona i jak każdy inny dowód poddana ocenie. Organ II instancji na obecnym etapie sprawy nie widzi zaś potrzeby powoływania dodatkowych biegłych - ponad przeprowadzone dowody z orzeczeń lekarskich.

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż organ I instancji przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy w toku wydawania decyzji dokonał oceny wyników "[...]" Sp. z o.o. i był świadom rozbieżności pomiędzy latami pracy pana M. P. (1998-1999), a okresem sporządzenia sprawozdania z badań przez "[...]" Sp. z o.o. (grudzień 2010 r.), czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji i uwzględnił ocenę narażenia zawodowego w latach 1998-1999, tj. w latach świadczonej pracy przez M. P. [...] w odwołaniu zarzuciła również, iż nie wyjaśniono dokładnie jakie czynności wykonywał w latach 1994-1998 M. P., kiedy pozostawał bez pracy, a pomagał w sklepie żony. Zdaniem organu odwoławczego, oświadczenie M. P. z dnia [...] lipca 2011r., jak i zapoznanie się z projektem technicznym sklepu, pozwala na przyjęcie, że nie występowało tam narażenie na nadmierne obciążenie stawu barkowego.

Nadto organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca Spółka [...] skupia się na stwierdzeniu, iż po raz pierwszy chorobę rozpoznano w 2005 r., kiedy to M.P. nie pracował fizycznie i nie był narażony na obciążenie stawów barkowych. Jednakże zdaniem organu - rozpoznane u M. P. schorzenie już z swojej definicji: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, wskazuje na proces długotrwały. Dlatego M. P. może nadal odczuwać dolegliwości - od wiosny 2009 r. zgłaszał bóle barku lewego i z tego powodu był leczony w przychodni, od kwietnia 2009 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i był rehabilitowany w ramach prewencji ZUS. Wreszcie w dniu [...] grudnia 2009 r. podczas badania kontrolnego lekarz zakładowy orzekł zmianę stanowiska pracy, natomiast dnia [...] stycznia 2010 r. orzekł przeciwwskazania do pracy na stanowisku pracownika bezpośredniej produkcji w związku z zagrożeniem chorobą zawodową. Niezaprzeczalnie udowodniono również, iż M. P. na stanowisku pracownika bezpośredniej produkcji w [...] w latach 2006- 2009 pracował w narażeniu ze względu na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne, zwłaszcza stawy barkowe.

W tym stanie rzeczy [...] jest jednym z 7 pracodawców zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej u M.P.

Druga strona postępowania – T. Sp. z o.o. wypowiadając się co do zebranego materiału - poddała w wątpliwość wiarygodność świadków przesłuchanych przez organ I instancji i zakwestionowała ocenę sposobu wykonywania pracy na poszczególnych stanowiskach. Skarżąca Spółka nadal stoi na stanowisku, iż żadna z wykonywanych przez M.P. prac nie była wykonywana w warunkach narażenia zawodowego związanego z nadmiernym przeciążeniem kończyn górnych w stawach barkowych. Organ odwoławczy stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego istotnie wynika, iż w okresie zatrudnienia M. P. w [...] Sp. z o.o. (obecnie: T. Sp. z o.o.) zakład był na rozruchu, nie było ustalonych norm produkcyjnych, stanowisko pracownika części gumowych przemysłu samochodowego oznaczało każde stanowisko wówczas funkcjonujące. Zakład pracy w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego nadal nie podał szczegółowego przebiegu pracy, ani konkretnych maszyn, na jakich wykonywał pracę M. P., stąd wzięto pod uwagę zeznania świadków.

Szczegółowa analiza sposobu wykonywania pracy wykazała jednoznacznie, iż praca na pralce do węży należała do prac ciężkich i obciążała stawy barkowe, natomiast praca na liniach wytłaczarek należała do prac lekkich i nie obciążała nadmiernie barku, stąd T. jest jednym z 7 pracodawców zatrudniających pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej u M. P. Mając powyższe na uwadze, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny kierując się opinią medyczną zawartą w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, uwzględniając cały materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie i przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego pod kątem sposobu wykonywania pracy przez M. P., nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji i orzekł jak wyżej.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniesione zostały przez [...] Spółka Akcyjna w Wałbrzychu oraz T. Spółka z o.o. w Wałbrzychu.

[...] Spółka Akcyjna zarzucając:

1. I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2351 k.p., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że choroba M. P. miała charakter choroby zawodowej, wywołanej czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy u skarżącej;
2. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez niepodjęcie wymaganych prawem działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego wydania decyzji;
3. III. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez bezprawne pominięcie złożonej przez skarżącą oceny obciążenia fizycznego pracą na stanowiskach zajmowanych przez M. P., tj. pracownika bezpośredniej produkcji oraz mistrza produkcji, a tym samym nie rozpatrzenie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego,
4. IV. naruszenie przepisów postępowania - art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie przez organ granic prawa do swobodnej oceny dowodów, wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, ewentualnie o uchylenie decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Z kolei Spółka T. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. 1. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że:
2. - M. P. w okresie od 1 grudnia 1998 r. do 28 lutego 1999 r. zatrudniony był w Spółce w warunkach narażenia zawodowego, tj. że warunki i sposób wykonywania pracy powodowały nadmierne obciążenie barku,
3. - ocena warunków pracy M. P. w Spółce pozwala bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że stwierdzona choroba zawodowa została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy w Spółce, podczas gdy:
4. - ocena narażenia zawodowego dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności karty narażenia zawodowego i raportów laboratorium "[...]" dokonanej zgodnie ze wskazaniami określonymi w § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, prowadzi do stwierdzenia, że: stopień obciążenia wysiłkiem fizycznym był optymalny i/lub akceptowalny, a wykonywane czynności nie powodowały nadmiernego obciążenia barku,
5. - zeznania 5 świadków potwierdzają wersję oceny pracy pracownika wskazaną przez Pracodawcę (T.).
6. 2. naruszenie prawa procesowego, tj.:
7. - art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej i wybiórczej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie odniesienie się do argumentacji dotyczącej konkretnych dowodów podnoszonych przez Spółkę,
8. a. w tym pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy zeznań wskazanych świadków,
9. b. oparcie oceny narażenia zawodowego na lakonicznym i pobieżnym orzeczeniu Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w zakresie zatrudnienia M. P. na stanowisku operatora pralnicy, niewyjaśnienie w decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej przyczyn, dla których Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w nie podzielił dokonanej w orzeczeniu DWOMP oceny narażenia zawodowego na stanowisku operatora wytłaczarki, zaś podzielił tę ocenę w zakresie zatrudnienia na stanowisku operatora pralnicy wbrew temu, że ze stanowiącego dowód w sprawie raportu "[...]" jednoznacznie wynika, że M. P. nie był zatrudniony w Spółce w warunkach narażenia zawodowego, tj. rodzaj wykonywanych czynności z uwzględnieniem ich chronometrażu i wskazanego stopnia obciążania nie mogły prowadzić do nadmiernego obciążenia kończyn górnych w stawach barkowych;
10. c. art. 104 § 2 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie w decyzji stwierdzającej chorobę zawodową ponad istotę sprawy, tj. stwierdzenie określonych w art. 2351 k.p. przesłanek choroby zawodowej, nieuprawnione rozstrzygnięcie przez organ o przyczynieniu się i odpowiedzialnością poszczególnych pracodawców za powstanie choroby zawodowej, podczas gdy takie rozstrzygnięcie nie należy do kompetencji organów inspekcji sanitarnej;
11. - § 6 ust. 2 rozporządzenia przez nieuwzględnienie w dokonywanej ocenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrażu czynności wykonywanych przez M. P., a tym samym dokonanie nieprawidłowej oceny narażenia zawodowego. Mając na uwadze powyższe, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżanej decyzji i poprzedzającej ją decyzji części i umorzenie postępowania w części, tj. w stosunku do skarżącej, względnie uchylenia decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedziach na obie skargi Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Do sprawy zgłosił udział w sprawie uczestnik postępowania "Uzdrowisko [...]" SA. w S. W piśmie procesowym z dnia 20 sierpnia 2012 r. stwierdził, że popiera stanowisko skarżących Spółek i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, ewentualnie o uchylenie decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem uczestnika, ustalenia faktyczne dokonane przez Inspektora Sanitarnego w żadnym razie nie potwierdzają istnienia przesłanek do uznania, że praca świadczona przez M. P. mogłaby stanowić bezpośrednią przyczynę powstania u niego choroby zawodowej. M. P. pracował w Uzdrowisku w okresie [...] lipca 1998 r. – [...] listopada 1998 r. jako konserwator - elektryk. Ani zakres czynności ani praca faktycznie wykonywana nie nosiła znamion pracy w szkodliwych dla zdrowia warunków.

Nie występowało też żadne prawdopodobieństwo wywołania jakiejkolwiek choroby zawodowej. Przyjęciu do pracy towarzyszy zawsze badanie lekarskie i przeciwwskazania do jej wykonywania. W tym przypadku przeciwwskazania nie było. Również inspektor bhp oraz wszelkie kontrole inspekcji sanitarnej nie dopatrzyły się zaniedbań z tego tytułu. Nie bez znaczenia jest zdaniem uczestnika fakt, że w tym czasie w Uzdrowisku funkcjonował dział: warsztat konserwatorsko-elektryczny, obsługujący całe Uzdrowisko, gdzie dodatkowo było 2 elektryków, 2-3 budowlańców i innych specjalistów. Konserwator-elektryk na obiekcie sanatoryjnym miał za zadanie bieżące czuwanie nad sprawnym działaniem wszystkich urządzeń. Do niego należała wymiana żarówek, kontaktów, naprawa sprzętu AGD itp. Większe prace były zlecane firmom zewnętrznym. Mniejsze prace wspomagali pracownicy warsztatu. Stan gotowości i dyspozycyjność konserwatora - elektryka na obiekcie nie pozwalała na oddelegowanie go do innych prac wymagających długotrwałej nieobecności.

Do sprawy zgłosiła udział również Spółka [...] S.A. w W., wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, ewentualnie o uchylenie decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odnosząc się do ustaleń faktycznych zawartych w zaskarżonej decyzji, podkreślono, że w badanej sprawie nie zostało w żaden sposób wykazane istnienie przesłanki wystąpienia u uczestnika postępowania szkodliwych czynników w środowisku pracy. Nie zostało ponadto w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnione przez organ II Instancji, czy czynności wykonywane przez M. P. w okresie pracy w sklepie żony, nie miały istotnego wpływu na wywołanie choroby.

Sąd na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. postanowił na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270), połączyć sprawy o sygn.akt: IV SA/Wr 431/12 i IV SA/Wr 432/12 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod wspólną sygnaturą akt II SA/Wr 431/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w pierwszej kolejności podkreślił, że z uwagi na ograniczony zakres kognicji, uprawniony jest jedynie w tym postępowaniu do zbadania, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 § 1 lub art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że wniesione skargi nie mogły zostać uwzględnione, jako że uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, takie zaś wady i uchybienia – w ocenie Sądu - nie występują w niniejszej sprawie.

Sąd podkreślił, że w świetle art. 235¹ ustawy - Kodeks pracy - o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zaistnienie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), druga to ustalenie, że schorzenie owo zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Zadaniem organu administracji sanitarnej prowadzącego postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest zatem ustalenie, czy u danej osoby występuje schorzenie zamieszczone w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie istnienia bądź nie istnienia związku przyczynowego tego schorzenia z warunkami wykonywania pracy.

W niniejszej sprawie Sąd podkreślił, że M. P. został przebadany w Dolnośląskim Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu Oddział w Wałbrzychu, gdzie lekarze specjaliści rozpoznali u niego chorobę zawodową - przewlekła choroba układu ruchu wywołana sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku lewego. W ramach diagnostyki wykonano badania laboratoryjne, radiologiczne (barki i kręgosłup szyjny), ortopedyczne oraz USG barku. Wynik USG barku wykazał stan zapalny ścięgien mięśni podłopatkowych i nadgrzybienowych, potwierdzający przewlekły proces zapalny. Badaniem fizykalnym stwierdzono ograniczenie ruchomości barku lewego. Konsultujący ortopeda potwierdził przewlekły zespół bólowy barku lewego oraz zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcajace stawów obojczykowo-barkowych obustronnie, potwierdzone badaniem radiologicznym.

W konsekwencji tegoż, przy równoczesnej analizie sposobu wykonywania pracy przez w/w, gdzie praktycznie od 1970r. wymagał on ruchów powodujących obciążenie stawów barkowych wydano w dniu [...] lipca 2010 r. orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u M. P. opisanej wyżej choroby zawodowej, zamieszczonej w poz.19.4 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (k.3 akt administracyjnych). Powyższe stanowisko, po ponownym przeanalizowaniu przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy całości dokumentacji medycznej M. P. i przeanalizowaniu narażenia zawodowego na sposób wykonywania pracy obciążenia kończyn górnych m. innymi w zakładach skarżących Spółek, podtrzymane zostało w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011r.

Sąd podkreślił również, że w dniu 24 czerwca 2011 r. po kolejnej analizie i ocenie tak dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia, jak i ocen narażenia zawodowego M. P., wydane zostało przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy uzupełnione orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u M. P. opisanej wyżej choroby zawodowej. W uzasadnieniu tegoż orzeczenia podkreślono m. innymi, że dokonując analizy całości dokumentacji uzupełnionej przez PPIS, stwierdzono iż M. P. narażony był od 1970r. na sposób wykonywania pracy. Skutkiem wieloletniego narażenia i stopniowego obciążania barku było wystąpienie przewlekłego okołostawowego zapalenia barku.

W konsekwencji, DWOMP stwierdził, że mając na uwadze wieloletnie narażenie na sposób wykonywania pracy wymagający ruchów powodujący obciążenie stawów barkowych oraz rozpoznane przewlekłe zapalenie okołostawowe barku lewego, istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej (k. 44 akt administracyjnych).

Istotne jest przy tym, jak podkreślił Sąd, że stosownie do § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W tym miejscu Sąd podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało, iż przepisy rozporządzenia nie dają pracodawcy osoby ubiegającej się o ustalenie choroby zawodowej, prawa skutecznego domagania się od jednostki orzeczniczej I stopnia lub od właściwego organu inspekcji sanitarnej skierowania pracownika na badanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w przepisie § 8 ust. 2 rozporządzenia, w świetle którego należy przyjąć, że także inspektor sanitarny nie jest władny w ramach swoich kompetencji decyzyjnych wystąpić z żądaniem ponownego badania pracownika przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia, mając jedynie uprawnienie do żądania dodatkowej konsultacji ze strony takiej jednostki (wyroki NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r., II OSK 332/07, II OSK 1896/06).

Jak zaznaczył Sąd, w niniejszej sprawie spór między stronami sprowadza się w istocie do rozstrzygnięcia, czy istnieje związek przyczynowy między warunkami w jakich wykonywał pracę skarżący – w istocie sposobem jej wykonywania a zdiagnozowanym schorzeniem. Orzeczenie lekarskie, a za nimi organy stwierdzają, że taki związek istnieje, z kolei skarżące strony są zdania, że takiego związku nie ma.

Sąd przyjął, iż podstawowe argumenty skarg sprowadzają się w istocie do następujących zarzutów:

1. 1) stwierdzenia choroby zawodowej wyłącznie na podstawie badania lekarskiego placówki diagnostycznej pierwszego stopnia;
2. 2) błędnego przyjęcia istnienia związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy (sposobem wykonywania pracy) i pominięciu długiego okresu narażenia zawodowego przed zatrudnieniem pracownika w skarżących zakładach pracy.

Odnosząc się do powyższych zarzutów Sąd wskazał, że z akt sprawy niewątpliwie wynika, iż organ I instancji, w związku z zarzutami stron zgłoszonymi po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, pismem z dnia [...] maja 2011 r. zwrócił się do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego - o uzupełnienie swego stanowiska zajętego w opisanym wyżej orzeczeniu z dnia [...] lipca 2010 r., poprzez odniesienie się do podniesionych przez strony zarzutów i zgłoszonych żądań. W odpowiedzi, wskazany Ośrodek, pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdził m.in., że, cyt.:

1. - podnoszony przez zakład pracy wniosek o uzupełnienie sprawy o opinię prof. P. nie wydaje się być zatem istotny w sprawie, tym bardziej, że w przeszłości opinia prof. P. została zakwestionowana przez IMP, właśnie w zakresie oceny ergonomii,
2. - rozpoznane przewlekłe zapalenie okołostawowe barku polega na przewlekłym procesie zapalnym i dlatego pacjent może nadal odczuwać dolegliwości,
3. - po rozpoznaniu choroby zawodowej zalecenia wydaje lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną zgodnie z art. 230 § 1 Kp, a nie WOMP jak sugeruje zakład,
4. - Pan P. wyjaśnił, że w latach 1977-1994 przebywał w sanatorium jeden raz z powodu schorzeń gardła. Ponadto potwierdził, że nie miał stwierdzonych podczas całej pracy zawodowej orzeczeń o przeciwwskazaniach co pracy, aż do chwili podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza sprawującego opiekę profilaktyczną nad zakładem [...].
5. - potwierdzenie leczenia ortopedycznego przez pacjenta od 2005 r. opiera się na będącej w posiadaniu DWOMP dokumentacji z Poradni Ortopedycznej w W. Jak podkreślił Sąd, niesporne jest w sprawie, że ostateczne stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia zawarte zostało w ww. orzeczeniu lekarskim DWOMP z dnia [...] czerwca 2011 r., będącym uzupełnieniem orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2010 r., gdzie w jednoznaczny i bezsporny sposób stwierdzono zawodową etiologię rozpoznanej u M. P. choroby w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku lewego. Jednocześnie Sąd wskazał, że zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. W niniejszym postępowaniu lekarze orzecznicy dysponując przekazanym przez organ I instancji materiałem dowodowym, nie uznali za konieczne sięganie po dodatkową dokumentację, uznając, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania orzeczenia o rozpoznaniu u M. P. opisanej wyżej choroby zawodowej.

Sąd ponownie zaznaczył, że ze znajdujących się w aktach sprawy kart oceny narażenia zawodowego wynika, iż M. P. pracując na opisanych wyżej stanowiskach we wszystkich wskazanych wyżej zakładach wykonywał w opisanym wyżej okresie pracę w warunkach narażenia zawodowego ze względu na sposób jej wykonywania, a która łączyła się z obciążeniem kończyn górnych, zwłaszcza stawów barkowych. Podkreślił również, że niesporne jest w sprawie, że M. P. w toku postępowania poddany był badaniom tak przez lekarza sprawującego opiekę profilaktyczną nad pracującymi w zakładzie skarżącej [...], jak i w jednostce medycznej - Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy.

W konsekwencji tych badań, analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz konsultacjach specjalistycznych a także analizie dokumentacji obrazującej stanowiska pracy i warunki tam istniejące w w/w okresach zatrudnienia, wydane zostało orzeczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2010 r., uzupełnione orzeczeniem lekarskim z dnia [...] czerwca 2011 r. o rozpoznaniu u M. P. choroby zawodowej: "Przewlekle choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku lewego poz.19 pkt 4" załącznika do omawianego rozporządzenia.

Następnie Sąd wskazał, że niewątpliwe jest w sprawie, że organ sanitarny związany był ustaleniami dokonanymi w opisanych wyżej orzeczeniach lekarskich, które odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Orzeczenie to odpowiada prawu, gdyż spełnia warunki formalne, zostało należycie i wyczerpująco uzasadnione, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tego orzeczenia i nie dopatrzył się wskazywanej przez strony skarżące sprzeczności w ustaleniach placówki medycznej. Stwierdził zatem, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia M. P. jest inny, niż ten wynikający z ustaleń poczynionych w niniejszym postępowaniu.

W ocenie Sądu, podzielić należy stanowisko organów, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, iż M. P. we wskazanych okresach zatrudnienia wykonywał prace w warunkach narażenia zawodowego, skoro wykonywał on czynności powtarzalne, połączone z obciążeniem stawów barkowych, co przy niskim wzroście uczestnika (a tę cechę osobniczą podkreślała jednostka medyczna w wydanym orzeczeniu), stwarzało ryzyko /prawdopodobieństwo/ powstania przedmiotowej choroby zawodowej.

Sąd uznał za trafne spostrzeżenie organu odwoławczego, że nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej także w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika, a co akcentuje w niniejszej sprawie DWOMP w wydanym orzeczeniu lekarskim, wskazując na niski wzrost M. P. Sąd podkreślił, że w świetle art. 235¹ k.p. oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie ma podstaw, aby możliwość ustalenia, że w środowisku pracy występują czynniki szkodliwe dla zdrowia pracownika uzależniona była od przekroczenia najwyższych dopuszczalnych natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, czy też świadczenia pracy w warunkach szkodliwych. Dla stwierdzenia choroby zawodowej u danej osoby istotne jest wyłącznie ustalenie istnienia związku przyczynowego między warunkami pracy, które stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej, a rozpoznanym u tej osoby schorzeniem.

Ustawodawca nie wymaga wykazania sposobu wykonywania pracy w sprzeczności z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, bądź z wykazaniem obciążania układu ruchu przekraczającymi określone w przepisach szczególnych wielkości. Jednym kryterium zgodnie z w/w przepisem jest wysokie prawdopodobieństwo wywołania choroby układu ruchu u danego pracownika przez sposób wykonywania przez niego pracy.

W kontekście powyższych uwag należy rozumieć związanie organu orzeczeniem - opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne czy sądy, a zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. Zatem jeżeli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym – a co ma miejsce w niniejszej sprawie, jako, że zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny był takim orzeczeniem związany.

Tak więc Sąd uznał, iż zarzut skarżącej Spółki [...] dotyczący nie przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego, nie stanowi o wadliwości wydanego w sprawie orzeczenia, albowiem odnosi się do merytorycznych kwestii, co do których ani Sąd ani organ nie są władne do podważania tych ocen /stwierdzeń/. Jak już wyżej wskazano to jedynie uprawniony lekarz posiadający określoną wiedzę specjalistyczną co do rozpoznania choroby zawodowej - decyduje o tym jakie badania są niezbędne, w jakim zakresie i jak mają zostać przeprowadzone. Istotne jest przy tym, jak zaznaczył Sąd, że ustalenie charakteru pracy i czynności wykonywanych przez M. P. podczas zatrudnienia w skarżących Spółkach dotyczą przebiegu zdarzeń zaistniałych w przeszłości, a więc mają charakter ustaleń faktycznych nie wymagających wiadomości specjalnych, co oznacza, że nie jest zasadne żądanie skarżącej przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na powyższe okoliczności.

Sąd uznał również, że brak jest podstawy prawnej dla dopuszczenia takowego dowodu z opinii biegłego na okoliczność narażenia zawodowego na stanowisku pracy M. P., a to z tej przyczyny, że dokonanie oceny narażenia zawodowego pracownika stanowi kompetencję organu administracji sanitarnej, który nie może własnych czynności zastępować opiniami biegłych.

Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, organy zbadały i oceniły właściwie stanowisko pracy M. P., sporządzając na tę okoliczność w dniu [...] marca 2011 r. kartę oceny narażenia zawodowego wraz z charakterystyką stanowisk pracy i chronometrażem pracy, popartym fotografiami (stan na rok 2009), przy udziale kierownika BHP skarżącej Spółki [...].

Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu skarżącej Spółki [...], Sąd stwierdził, że w 2005 r. nie stwierdzono u M. P. przedmiotowej choroby zawodowej. Natomiast w Karcie Badania Profilaktycznego założonej dla M. P. w dniu [...] stycznia 2010 r., na str.3 lekarz przeprowadzający badanie zamieściła wpis o treści: "zagrożenie ch. zawodową (pkt.19 wykazu ch.zaw.)".

Sąd zgodził się także z organem odwoławczym, że wykonywanie przez M. P. stałej pracy w okresie od 1 kwietnia 2006 r. do 30 kwietnia 2010 r. - na stanowisku bezpośrednio w produkcji, niewątpliwie charakteryzowało się powtarzalnością, innymi słowy monotypią ruchów połączoną z unoszeniem kończyn górnych.

Odnosząc się do zarzutu Spółki [...], że pominięto okres 1994 – 1998, tj. czasokres, gdy M. P. będąc bezrobotnym pomagał żonie w prowadzonym przez nią sklepie spożywczym, Sąd stwierdził, że okoliczność ta nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem dokumenty dołączone do akt sprawy potwierdzają w sposób nie budzący wątpliwości, że wyżej wymieniony pracował w narażeniu zawodowym dużo wcześniej, bo co najmniej od połowy 1970 r.

W ocenie Sądu organ odwoławczy wszechstronnie zbadał i przeanalizował okoliczności narażenia zawodowego M. P., poprzez wykonywanie przez w/w powtarzanych /monotypie/ ruchów i obciążenie stawów barkowych w okresie jego zatrudnienia w skarżącej Spółce [...], co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym w wynikach przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego. Tym samym Sąd uznał, że organy sanitarne zasadnie przyjęły istnienie podstaw do stwierdzenia u M. P. przedmiotowej choroby zawodowej, co przekłada się na stwierdzenie, że organy w niniejszym postępowaniu – wbrew zarzutom stron skarżących - nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., prawidłowo ustalając istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów.

Stąd Sąd nie uznał także - wbrew zarzutom skarżącej Spółki T. - dowolności organu w ocenie zeznań świadków słuchanych na okoliczność warunków pracy, a właściwie sposobu jej wykonywania przez M. P. zatrudnionego w okresie od 1 grudnia 1998r. do 28 lutego 1999r. na stanowisku pracownika części gumowych przemysłu samochodowego obsługującego pralnicę do węży.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ przepisu art. 80 k.p.a. poprzez uznanie za mniej wiarygodne zeznań świadków wnioskowanych przez skarżącą, a opierając się na zeznaniach konkretnego świadka, zawnioskowanego przez M. P., Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie naruszył prawa mimo, że zbyt lakonicznie uzasadnił w tym względzie swoje stanowisko.

Z przeanalizowanych przez Sąd zeznań świadków, a do których to odwołuje się skarżąca, wynika, że co do zasady obsługa pralki odbywała się jednoosobowo i łączyła się m. innymi z przemieszczaniem przez pracownika pojemników z wężami o wadze od ok.20 kg do 40 kg. (zeznania K. K. - k.61 akt administracyjnych, zeznania A. K. – k.63 akt administracyjnych). Sąd zgodził się przy tym z organem odwoławczym, że kwestia oceny, czy wykonywana praca przy obsłudze pralki była pracą ciężką jest kwestią subiektywną. Kluczową tu natomiast kwestią był charakter wykonywanych ruchów i jej zakres.

Dodatkowo Sąd podkreślił, że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma skarżącej Spółki z dnia [...] stycznia 2012 r. (k.73 akt administracyjnych) będącym odpowiedzią na wezwanie organu I instancji, wynika, iż Spółka nie posiada danych a tym samym nie przedstawiła organowi, jakie konkretnie urządzenia obsługiwał w/w, jak i nie posiada chronometrażu pracy dotyczącego obsługi pralki. W sytuacji procesowej jak zaistniała w niniejszej sprawie Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji, nie może zakwestionować jego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Jeżeli bowiem organ administracji publicznej uzasadnił przekonująco dlaczego uwzględnił jedne dowody (zeznania strony i świadków) i odmówił uwzględnienia innych zeznań świadków, to nie można tylko z tego powodu skutecznie podważyć stanowiska organu zarzucając mu oparcie rozstrzygnięcia na błędnym ustaleniu stanu faktycznego i tym samym błędnej ocenie tego stanu pod względem prawnym.

Nadto Sąd uznał za konieczne podkreślenie, że decyzja administracyjna przekazywana w myśl § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, wskazuje jedynie na prawdopodobieństwo, a nie oznacza, że musiały je spowodować. W tej mierze przytoczono orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego.

Wobec powyższych okoliczności sprawy Sąd uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, zaskarżona bowiem decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku [...] S.A. z siedzibą w W., reprezentowana przez radcę prawnego, podniosła następujące zarzuty:

1. 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 80 k.p.a. poprzez ogólnikowe odniesienie się do zarzutów wskazanych w skardze z dnia 28 maja 2012 r. polegające na lapidarnym stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2012 r. – nie mogły zostać uwzględnione, jako że uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w razie istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Takie zaś wady i uchybienia, w ocenie Sądu I instancji nie występują w niniejszej sprawie. W konsekwencji Sąd przyjął stan faktyczny, który organ II instancji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i jego właściwej oceny, i oddalił na tej podstawie skargę w sytuacji, gdy z uwagi na naruszenie przez organ II instancji przepisów postępowania, decyzje organów I i II instancji powinny zostać uchylone.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w razie wszechstronnego rozważenia przez Sąd I instancji zarzutów wskazanych w skardze i odniesienia się do tych zarzutów w uzasadnieniu wyroku, brak było podstaw do przyjęcia przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez organ II instancji, a w konsekwencji oddalenia skargi.

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uchybienie obowiązkowi dokonania oceny zgodności decyzji organu II instancji ze wszystkimi przepisami znajdującymi zastosowanie w niniejszej sprawie wyrażające się w braku wnikliwego i pełnego rozpoznania zarzutów wskazanych w skardze.

Uchybienie to, jak wywodzi pełnomocnik skarżącej, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w razie pełnego rozpoznania zarzutów wskazanych w skardze brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzje organu I i II instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, a w konsekwencji brak było podstaw do oddalenia skargi przez Sąd I instancji.

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2351 k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że choroba M. P. miała charakter choroby zawodowej wywołanej czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy istniejącym u skarżącego.

4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2352 k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że rozpoznanie choroby zawodowej nastąpiło w okresie zatrudnienia M. P. w narażeniu zawodowym, albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wniósł o oddalenie tej skargi i zasądzenie od skarżącej kasacyjnie Spółki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdziwszy przesłanek zaistnienia nieważności niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny związany powołanymi w skardze kasacyjnej zarzutami, rozpoznał sprawę w granicach tej skargi. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, a tym samym nie mogła być uwzględniona.

W pierwszej kolejności nie można było uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej upatruje powyższe naruszenie w braku rozpatrzenia przez Sąd zgłoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a. polegającego na zaniechaniu przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia, czy w okresie pracy, w sklepie żony M. P. wykonywał czynności, które mogły obciążać układ ruchu i doprowadzić do powstania choroby.

Wskazać zatem należy, że jak stanowi zdanie pierwsze powołanego w postawach skargi kasacyjnej art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Procesowe znaczenie tego uregulowania przejawia się w tym, że uzasadnienie powinno dać rękojmię, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, powinno też umożliwić sądowi II instancji dokonanie oceny, czy przesłanki na których oparł się sąd niższej instancji są trafne. W piśmiennictwie podkreśla się, że w uzasadnieniu powinno znaleźć się ustalenie, jaka norma obowiązuje i jakie jest jej znaczenie, a więc uzasadnienie powinno zawierać interpretację przepisu w odniesieniu do określonej sprawy. W uzasadnieniu powinna również zostać uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd stosując określone normy prawne (por. J. Zimmermann: Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie., s. 118-120).

Rozważając zatem, czy uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku odpowiada powyższej normie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, by podnoszony przez autora skargi kasacyjnej brak wywodu dotyczącego zgłoszonego w skardze zarzutu wyrażającego wątpliwość co do rozważenia przez organ wszelkich przyczyn powstania choroby, stanowił uchybienie mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji wskazał bowiem na powołane przez organ poszczególne środki dowodowe, których wartość została następnie oceniona mając na uwadze specyfikę postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Podkreślić należy, że stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Warto przy tym zaznaczyć, że państwowy inspektor sanitarny nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Zobowiązany jest natomiast dążyć do uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jeżeli tylko uzna, że materiał jakim dysponuje w sprawie jest niewystarczający do wydania decyzji (§ 8 ust. 2 ww. rozporządzenia).

Posiadanie przez organ informacji o innych, pozazawodowych czynnikach mogących mieć wpływ na stan zdrowia badanego w kontekście zgłoszonego podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej, nie zawsze wiązać się musi z wykorzystaniem uprawnienia wyrażonego w § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia. Podkreślić należy, że w świetle art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest zatem pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą.

Zatem przyczyną wywołującą taką chorobę jest tylko i wyłącznie praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie wskazuje się, że nie jest wykluczone wykazywanie, iż powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, w takim jednak przypadku nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., sygn. akt III SA 372/82, ONSA 1982/1/33).

W niniejszej sprawie ustalenie, że charakter oraz warunki pracy zawodowej wykonywanej przez M. P. i jej specyfika w negatywny sposób wpłynęły na jego zdrowie, przyczyniając się do wystąpienia choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie powodowało konieczności bezspornego wykluczenia jakiegokolwiek oddziaływania pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Żądanie powyższe nie mogło bowiem przyczynić się do zmiany kluczowego w niniejszej sprawie ustalenia wykonywania pracy w narażeniu zawodowym związanym z wykonywaniem powtarzanych ruchów skutkujących obciążeniem stawów barkowych. W związku z powyższym nie mogły podważyć zasadności zaskarżonego wyroku zarzuty naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a.

Powyższe prowadzi również do braku uzasadnienia dla podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje na brak związania sądu I instancji zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną przy rozpoznawaniu sprawy w jej granicach. Stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok nie jest obarczony wskazywanymi w tej mierze przez autora skargi kasacyjnej wadami.

Nieuzasadnionymi okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 2351 Kodeksu pracy poprzez przyjęcie, że choroba M. P. miała charakter choroby zawodowej wywołanej czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy istniejącym u skarżącej Spółki, oraz naruszeniu art. 2352 Kodeksu pracy, które autor skargi kasacyjnej wiąże z przyjęciem przez Sąd, że rozpoznanie choroby zawodowej nastąpiło w okresie zatrudnienia M. P. w narażeniu zawodowym, albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Wskazać należy, że ustalenie zakładów pracy, w których był zatrudniony pracownik i w których był narażony na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia oraz znalezienie związku przyczynowego pomiędzy tym a rozpoznaną chorobą, jest jednym z istotnych elementów postępowania prowadzonego w przedmiocie choroby zawodowej. Jednakowoż, dokonane w niniejszej sprawie w oparciu o przedstawione dokumenty stwierdzenie, że M. P. był zatrudniony m.in. w zakładzie skarżącej Spółki na stanowisku wymagającym zaangażowania kończyn górnych, których monotypowe ruchy znacznie obciążały stawy barkowe, jest jedynie stwierdzeniem faktów. Dyskusja zaś o braku zbadania wpływu działań produkcyjnych skarżącej Spółki na stan zdrowia pracowników pozostaje bez znaczenia w sprawie, gdyż w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej nie chodzi o ustalenie stopnia "winy" zakładu pracy, czy wręcz ryzyka związanego z prowadzeniem zakładu pracy i zatrudnianiem pracowników w warunkach szkodliwych, ale o ustalenie faktów, które pozwolą na przyjęcie, czy dany pracownik w danym okresie wykonywał pracę zawodową powodującą uszczerbek na zdrowiu, który może być zakwalifikowany jako choroba zawodowa.

Z obowiązujących przepisów nie wynika, aby organy orzekające w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej miały obowiązek ustalania, u którego pracodawcy choroba zawodowa powstała. Ich zadaniem jest jedynie stwierdzenie, czy istniejące schorzenie ma charakter zawodowy, bowiem w przypadku, gdy pracownik świadczył pracę dla kilku podmiotów, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową bez znaczenia jest, w jaki stopniu zostało ono spowodowane zatrudnieniem u każdego z tych pracodawców z osobna. Ewentualna zaś odpowiedzialność pracodawcy, będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym, stanowi odrębną kwestię, która wykracza poza zakres przedmiotowy niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając na uwadze powyższe względy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.