Uzasadnienie
|UZASADNIENIE |
|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Gl 950/07 uchylił decyzję Samorządowego | |Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] września 2007r., orzekającą o uchyleniu decyzji Wójta Gminy Goleszów z dnia [...] | |lipca 2007r. w pkt 1 i ustalającą dla C. C. wysokość jednorazowej opłaty w tytułu wzrostu wartości nieruchomości, oznaczonej jako parcela | |nr [...], położonej w G. spowodowanej uchwaleniem planu miejscowego wsi Goleszów – w kwocie 4 400 zł. Decyzja organu I instancji w pkt 2 | |ustalała termin uiszczenia opłaty do 30 dni od dnia, kiedy decyzja ta stanie się ostateczna. |
|W uzasadnieniu wyroku podano, iż jako materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 36 ust. 4 oraz art.| |37 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Przedmiotowa nieruchomość, | |położona w G., oznaczona jako działka Nr [...] zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego dla wsi Goleszów, uchwalonym przez Radę | |Gminy Goleszów uchwałą z dnia 25 stycznia 2005r. Nr XXVII/249/2005 (opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego Nr 51 z dnia | |29.IV.2005r.), która weszła w życie 13 maja 2005r. położona jest na terenach mieszkalnictwa w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej | |(przeznaczenie podstawowe) oraz agroturystyki, rzemiosła i usług komercyjnych (przeznaczenie uzupełniające) i oznaczona symbolem TMN 2. | |Wcześniej obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu utracił moc z dniem 31 grudnia 2003r. na zasadzie art. 87 ust.| |3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zatem w okresie od 1 stycznia 2004r. do 12 maja 2005r. na terenie wsi Goleszów nie| |obowiązywał żaden plan zagospodarowania przestrzennego, w związku z czym do określenia wartości nieruchomości sprzed daty wejścia w życie | |nowego planu należało przyjąć faktyczny sposób jej wykorzystywania. |
|Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji bezkrytycznie oparły się na stwierdzeniu (założeniu) rzeczoznawcy | |majątkowego, sporządzającego operat szacunkowy, że "jako faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości przed uchwaleniem planu przyjmuje | |się stan opisany w notatce z dnia 21 maja 2007r. – ogrodzony teren zieleni – łąka z drzewami owocowymi", przy czym nie wynika z treści | |tego operatu, na czym owo wykorzystanie miało polegać. Z opisu nieruchomości wynika natomiast, że parcela jest położona bezpośrednio przy | |skrzyżowaniu ulic Szerokiej i Różanej, w odległości ok. 400m od skrzyżowania z ulicą Grabową, jest ogrodzona, w pobliżu znajduje się | |wodociąg, gaz, dostęp do energii elektrycznej, a w bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się działki zabudowane domami jednorodzinnymi. | |Sąd I instancji podniósł, że przy tak poczynionych ustaleniach organy mogły bez trudu zauważyć, że sam fakt, iż działka nie jest | |zabudowana nie świadczy o tym, że jest ona użytkowana (wykorzystywana w rozumieniu art. 37 ust. 1 ustawy) jako łąka z drzewami owocowymi. | |Sąd wskazał, że w tym zakresie należało poczynić odpowiednie ustalenia, rozważyć czy przed wejściem w życie nowego planu mogła być ona | |faktycznie zabudowana, tzn. czy spełniała warunki do uzyskania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy, o których mowa w art. 61 ust. 1 | |ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Jeżeli w wyniku takich ustaleń okazałoby się, że teren spełniał warunki do wydania | |decyzji o warunkach zabudowy, to nie można było przyjąć, że faktyczny sposób jego wykorzystywania polegał na użytkowaniu li tylko jako | |łąka i w takim przypadku należałoby dojść do wniosku, że faktyczny sposób wykorzystywania nieruchomości w rozumieniu art. 37 ust. 1 ustawy| |polegał na potencjalnej możliwości jego zabudowy (działka budowlana). |
|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w związku z naruszeniem przez organy| |orzekające art. 7 i art. 77 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. |
|Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina Goleszów, reprezentowana przez radcę prawnego D. M., zarzucając wyrokowi: | |1/ naruszenie prawa materialnego |
|poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 36 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu | |przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 7171 ze zm.), polegające na przyjęciu hipotetycznych ustaleń, co do sposobu wykorzystania działki i | |możliwości jej zabudowania, skutkujących zniesieniem obowiązku zapłaty opłaty planistycznej, |
|2/ naruszenie prawa procesowego |
|poprzez podniesienie zarzutów naruszenia przez Wójta Gminy Goleszów art. 7 i art. 77 kpa, jako mogących mieć istotny wpływ na wynik | |sprawy, co nie miało miejsca. |
|Wskazując na te zarzuty skarżąca Gmina Goleszów wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania. | |W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Gmina Goleszów uzasadniając swój interes prawny wskazała, że "wyrok w sposób jednoznaczny naruszył jej | |uprawnienia, pozbawiając Gminę dochodów ustawowo zagwarantowanych, opłata planistyczna bowiem stanowi ustawowy dochód Gminy, stąd też | |skarżącej przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu". |
|Zdaniem skarżącej nie znajduje uzasadnienia zarzut Sądu o naruszeniu przez Wójta art. 7 i art. 77 kpa, gdyż w trakcie postępowania | |wyczerpująco zebrano dowody i wyjaśniono stan faktyczny niezbędny do wydania decyzji, zastosowano prawidłowo przepisy oraz wynikający z | |nich interes Gminy. Kompletność materiału nie obligowała Wójta do przeprowadzenia dalszych dowodów, które niosłyby za sobą zwiększenie | |kosztów i byłyby nieuzasadnione. |
|Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd prawa materialnego skarżąca wskazała, że Sąd dokonał dowolnej oceny faktów, przekraczając zakres | |swobodnej oceny dowodów. Ocena ta stoi w sprzeczności z brzmieniem przepisu art. 36 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i | |zagospodarowaniu przestrzennym. Zdaniem skarżącej Sąd winien był przyjąć faktyczny sposób wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości, | |bez stosowania jakichkolwiek przypuszczeń. |
|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |
|Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. |
|Jako podstawy skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wskazano naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 1 | |ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ich niezastosowanie, a ponadto naruszenie przepisów | |postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, bez wskazania konkretnych przepisów ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o | |postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. |
|Jednak przed dokonaniem oceny zasadności tych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne poddanie analizie okoliczności | |dotyczących interesu prawnego podmiotu wnoszącego w niniejszej sprawie skargę kasacyjną. Stosownie bowiem do przepisów p.p.s.a. /art. 50/ | |postępowanie przed sądem administracyjnym i to zarówno pierwszej instancji, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym, może być uruchomione | |wyłącznie w wyniku skutecznego wniesienia odpowiedniego środka prawnego przez podmiot mający w sprawie interes prawny. Na to, że sąd | |administracyjny poddaje badaniu legitymację materialnoprawną podmiotu żądającego przeprowadzenia postępowania sądowo-administracyjnego | |wskazano w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005r. OPS 1/04 (ONSA/WSA 2005, nr 4, poz. 62). | |Ocena w powyższym zakresie następuje bez względu na to, czy korzystający z danego środka prawnego był dopuszczony do udziału w | |postępowaniu administracyjnym. |
|Decyzję ustalającą w niniejszej sprawie opłatę w związku ze zbyciem nieruchomości, której wartość wzrosła wskutek uchwalenia miejscowego | |planu zagospodarowania przestrzennego wydał Wójt Gminy Goleszów, jako organ I instancji. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu | |Administracyjnego na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, rozpatrującego odwołanie strony od tej decyzji wniosła Gmina Goleszów. | |Należy zauważyć, że powszechnie akceptowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest stanowisko, że podmiotem uprawnionym | |do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jak również do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu | |Administracyjnego od wyroku sądu I instancji nie może być organ, który orzekał w sprawie w I instancji, i to bez względu na przedmiot | |sprawy oraz jego rzeczywisty związek z interesem gminy. |
|Jak podniesiono w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 maja 2003r. OPS 1/03 (LEX nr 79089) rola jednostki samorządu terytorialnego| |jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może ona występować w postępowaniu administracyjnym jako osoba prawna i wówczas w razie | |dysponowania w konkretnej sprawie interesem prawnym organy jednostki samorządu terytorialnego, reprezentując ją w postępowaniu | |administracyjnym będą działać w ramach wykazanego interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych przynależnych stronie | |postępowania administracyjnego. W razie jednak, gdy ustawa wyznaczy organowi jednostki samorządu terytorialnego rolę organu administracji | |publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa, to wówczas będzie on reprezentował interes jednostki samorządu terytorialnego w formach | |właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do | |orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w | |drodze porozumienia wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy | |też sądowo-administracyjnego. |
|Włączenie organów jednostek samorządu terytorialnego do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej | |sprawie wywołało konsekwencje w zakresie uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych, znacznie ograniczając zakres ich | |uprawnień procesowych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcje organu administracji publicznej nie | |jest on (ani żaden z organów danej jednostki samorządu terytorialnego) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego | |jako interes osoby prawnej. Taki też pogląd został wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 16 lutego 2005r. sygn. akt OSK 1017/04 (LEX | |171164), wyroku NSA z 7 grudnia 2005r. sygn. akt I OSK 521/05 (LEX 189858). W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie pogląd ten | |jest aktualny. |
|Zatem organ jednostki samorządu terytorialnego, który wydał decyzję jako organ I instancji w toku postępowania administracyjnego nie ma | |legitymacji skargowej na gruncie art. 50 p.p.s.a. do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego wydaną w | |tej sprawie, jak również do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku sądu administracyjnego. Interes prawny wnoszącego skargę kasacyjną musi| |znajdować podstawę w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Nałożonych na organ samorządu terytorialnego zadań z | |zakresu administracji nie można utożsamiać z posiadaniem interesu prawnego. |
|W niniejszej sprawie skarga dotyczy świadczenia pieniężnego, który ma charakter publicznoprawny, stanowi dochód gminy. Zgodnie z art. 36 | |ust. 4 ustawy z dnia 27.III.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo | |jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość - wójt, burmistrz albo prezydent | |miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Z treści | |przepisu nie wynika istnienie interesu prawnego gminy i uznać należy, że w takiej sprawie gmina ma interes faktyczny w ustaleniu | |przedmiotowej opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości. |
|Podnieść należy, że status strony postępowania sądowo-administracyjnego nie może wynikać tylko z faktycznego traktowania jakiegokolwiek | |podmiotu jako strony. Nie można zatem przyjąć w sprawie niniejszej, że skarga kasacyjna została wniesiona skutecznie, ponieważ Wojewódzki | |Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiadomił Gminę Goleszów o terminie rozprawy, a następnie skutecznie doręczył jej odpis wyroku z | |uzasadnieniem. Tylko bowiem podmiot rzeczywiście i obiektywnie legitymujący się interesem prawnym może domagać się jego ochrony przed | |sądem administracyjnym, bez względu na to, czy jest to sąd I instancji, czy Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wyżej wskazano stroną | |postępowania sądowo-administracyjnego, a wcześniej administracyjnego nie może być gmina, której organ wydał zaskarżoną decyzję w pierwszej| |instancji; jej rola w postępowaniu skończyła się z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego (decyzji, postanowienia), | |skierowanego w stosunku do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej (p. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2006r., sygn. akt| |I OSK 460/06, LEX nr 193976). |
|Powyższa okoliczność, tzn. fakt dopuszczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skarżącej do udziału w postępowaniu przed | |tym Sądem powoduje, że skargę należało oddalić, jako wniesioną przez podmiot niemający interesu prawnego. Gdyby skarżąca Gmina Goleszów | |nie brała udziału w postępowaniu przed Sądem I instancji, jej skarga kasacyjna podlegałaby odrzuceniu. |
|Ustalenie, iż wnosząca skargę kasacyjną nie ma w sprawie interesu prawnego (nie posiada legitymacji materialnoprawnej) powoduje, że | |Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych w tej skardze. W takim bowiem | |przypadku skargę kasacyjną należy ocenić jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżenie wyroku przez wskazanie | |określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę kasacyjną. |
|Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny badając z urzędu, czy skarga kasacyjna została wniesiona przez stronę uznał, że | |Gmina Goleszów nie jest stroną postępowania i orzekł jak w sentencji na mocy art. 184 ppsa. |