Uzasadnienie
Pismem z dnia 18 lutego 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Starostą B. w sprawie organu właściwego na podstawie art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej do wydania zaświadczenia potwierdzającego możliwość użytkowania części budynku noclegowego jako obiektu określonego w kategorii XI załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obiekt położony na działce nr [...] w miejscowości [...]) poprzez uznanie Starosty B. jako organu właściwego do załatwienia sprawy.
W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego wskazał, iż wprawdzie początkowo uznał się za właściwy do rozpatrzenia wniosku i wydał postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej przez Spółkę treści – postanowienie z dnia [...] października 2018 r., jednakże postanowienie to zostało uchylone rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Podstawę jego uchylania stanowiło uznanie przez organ odwoławczy, iż wydanie żądanego przez Spółkę zaświadczenia nastąpiłoby z naruszeniem przepisów o właściwości.
W ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego organem właściwym do załatwienia przedmiotowego wniosku Spółki jest Starosta B. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy o pomocy społecznej oraz art. 80, art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), a następnie wyjaśnił, iż w treści art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wymienione są zadania i kompetencje należące do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Charakter określonych w tym przepisie czynności wskazuje, iż do kompetencji powiatowych inspektorów należą zadania związane z działalnością inspekcyjno-kontrolną procesu budowlanego oraz utrzymania obiektów budowlanych, a także kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego (art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). Dodał także, że aktualnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę, zgłoszenia budowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oraz decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę (Dz.U. z 2016 r., poz. 1493) nie przewidują umieszczania w decyzji o pozwoleniu na budowę informacji o kategorii obiektu budowlanego, w przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury (Dz.U.
Nr 120, poz. 1127 ze zm.). Aktualnie kategoryzacja obiektu nadal jest związana z procedurą wydawania pozwolenia na budowę, gdyż jest ona określana zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, w projekcie budowlanym zatwierdzanym w decyzji o pozwoleniu na budowę.
W odpowiedzi na wniosek Starosta By. wniósł o wskazanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. jako organu właściwego. W uzasadnieniu Starosta podniósł, iż przekazując wniosek ww. organowi nadzoru budowlanego miał na uwadze to, że przesłankami wydania żądanego przez spółkę zaświadczenia jest spełnienie przez budynek wymagań z art. 68 ust. 4 i 5 ustawy o pomocy społecznej. Ocena spełnienia tych warunków możliwa jest po przeprowadzeniu kontroli. Kontrola tego jak dana inwestycja została zrealizowana i w jakiej ostatecznie postaci została oddana do użytkowania należy do właściwości nadzoru budowlanego. Organ podkreślił, że przed przystąpieniem do użytkowania obiektu o kategorii XI należy uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie – art. 55 ustawy Prawo budowlane. Starosta zwrócił także uwagę na poglądy doktryny, zgodnie z którymi organami właściwymi do wydania tego typu zaświadczeń są organy nadzoru budowlanego oraz wyjaśnił, iż w jego rejestrach brak jest danych dotyczących pozwoleń na budowę, zgłoszeń dotyczących robót budowlanych czy zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Jak wynika z akt strona zwróciła się z wnioskiem do właściwego miejscowo organu architektoniczno-budowlanego o wydanie zaświadczenia o którym mowa w art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy o pomocy społecznej. Ww. przepis stanowi, iż wojewoda wydaje zezwolenie, jeżeli podmiot o nie występujący przedstawi m.in.: zaświadczenie właściwego organu potwierdzające możliwość użytkowania obiektu określonego w kategorii XI załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. A zatem sprawę powinien załatwić organ właściwy rzeczowo według przepisów ustawy Prawo budowlane. W art. 80 ustawy Prawo budowlane określono organy, które wykonują zadania administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego. Wynika z tego, że istnieją dwa rodzaje organów administracji publicznej właściwe w sprawach uregulowanych w prawie budowlanym – organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz organy nadzoru budowlanego.
Artykuł 82 ust. 1 ustawy Prawo budowlane stanowi, iż "do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy określone w ustawie i niezastrzeżone do właściwości innych organów". Z powyższego wynika zatem, że właściwym organem w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego jest, co do zasady, organ administracji architektoniczno-budowlanej, chyba że ustawa stanowi inaczej. Rozdział kompetencji pomiędzy organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w ustawie Prawo budowlane został przeprowadzony w ten sposób, że istnieje domniemanie właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej (art. 82 ust.
1) i enumeratywne wyliczenie spraw, w których właściwe są organy nadzoru budowlanego (por. Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją A. Glinieckiego, Warszawa 2012, str. 673). Oznacza to, że kompetencje organów nadzoru budowlanego muszą być wprost w ustawie określone, a nie dorozumiane na podstawie ich charakteru. Enumeratywne wyliczenie spraw, którymi zajmują się organy nadzoru budowlanego zawarte jest w art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym "do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu pierwszej instancji należą zadania i kompetencje o których mowa w art. 37 ust. 3, art. 40 ust. 2, art. 41 ust. 4, art. 48-51, art. 54, art. 55, art. 57 ust. 4, 7 i 8, art. 59, art. 59a, art. 59c ust. 1, art. 59d ust. 1, art. 59g ust. 1, art. 62 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 65, art. 66, art. 67 ust. 1 i 3, art. 68, art. 69, art. 70 ust. 2, art. 71a, art. 74, art. 75 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 76, art. 78 oraz art. 97 ust. 1".
Z charakteru czynności, jakie należą do organów powołanych do załatwiania spraw z zakresu Prawa budowlanego wynika, że do wyłącznej kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy wydawania pozwoleń na budowę (rozbiórkę) i przyjmowania określonych w ustawie zgłoszeń (robót budowlanych, zmiany sposobu użytkowania). Z kolei analiza listy spraw przyporządkowanych organom nadzoru budowlanego wskazuje, że zadania i kompetencje tych organów związane są z działalnością inspekcyjno-kontrolną przebiegu procesu budowlanego oraz utrzymania obiektów budowlanych. W szczególności dotyczy to spraw likwidacji lub legalizacji samowoli budowlanej (budowa, rozbudowa), wykonania robót budowlanych, sprawy samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu i wiele innych wymienionych w powołanym przepisie. W art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane jednoznacznie wskazano, że do działań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego.
Mając zatem na uwadze powyższe przyjąć należy, iż wniosek o wydanie zaświadczenia winien załatwić organ architektoniczno-budowlany stosownie do ogólnej kompetencji tego organu – w niniejszej sprawie Starosta B. A zatem, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.