Uzasadnienie
Wnioskiem z 12 maja 2015 r. Starosta Gorlicki wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Bobowej w sprawie zmiany stanu wody na gruncie.
W uzasadnieniu wniosku Starosta Gorlicki wskazał, że pismem z 27 lutego 2012 r. H. i G.S. zwróciły się do Burmistrza Bobowej w sprawie odtworzenia odcinka zasypanego rowu odpływowego od przepustu kolejowego do rzeki Biała Tarnowska w Wilczyskach.
Pismem z 25 marca 2015 r. Burmistrz Bobowej przekazał Staroście Gorlickiemu sprawę do załatwienia według właściwości, dołączając opinię hydrologiczną opracowaną w grudniu 2013 r. na zlecenie Gminy Bobowa wraz z jej uzupełnieniem z 2 lutego 2015 r. Jak wynika z przedmiotowego pisma, Burmistrz Bobowej przeprowadził postępowanie administracyjne na podstawie art. 29 ust. 3 w związku z art. 29 ust 1 pkt 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm., obecnie Dz.U. z 2015 r., poz. 469 – dalej jako "ustawa Prawo wodne"), w ramach którego ustalił, że przedmiotowy ciek jest rowem w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 13 ustawy Prawo wodne.
Starosta Gorlicki podkreślił, że Burmistrz Bobowej dwukrotnie występował z wnioskiem sprawie, wskazując jako organ właściwy do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego w tej sprawie Starostę Gorlickiego na podstawie art. 64b ustawy Prawo wodne. Postanowieniem z 2 lipca 2013 r. II OW 35/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek wskazując, że w sprawie nie został wyjaśniony stan faktyczny. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Bobowej ponownie wniósł o rozstrzygnięcie sporu i ponownie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 26 września 2014 r. II OW 62/14 oddalił wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "przyjęcie tak jak tego chce Burmistrz, że w sprawie ma zastosowanie art. 64b wymaga ustalenia istnienia przesłanek wynikających z tej normy, co w okolicznościach niniejszej sprawy oznacza konieczność jednoznacznego ustalenia, że utrata poprzedniej funkcji urządzenia wodnego jest wynikiem nienależytego utrzymania, co nie zostało wykazane".
Starosta Gorlicki wskazał, że w piśmie z 25 marca 2015 r. przekazującym sprawę do załatwienia Burmistrz Bobowej wyjaśnił, że "... w dniu 24.03.2015 organ dokonał wyjaśnień do materiału dowodowego i powstałych rozbieżności, co do protokołu oględzin z dnia 17.12.2013 r.", lecz nie załączył żadnych dowodów na tę okoliczność. Ponadto, pomimo wystąpienia z 11 kwietnia 2015 r. o udostępnienie akt prowadzonego postępowania przez Gminę Bobowa w tej sprawie, Starosta Gorlicki otrzymał jedynie kserokopię decyzji Burmistrza Bobowej z 7 stycznia 2013 r. oraz wyjaśnienie, że "w związku z umorzeniem, podjęte uprzednio czynności procesowe, w tym postępowanie dowodowe prowadzone przez organ niewłaściwy (Burmistrza Bobowej) nie mogą być wykorzystane w postępowaniu administracyjnym przez organ właściwy (Starostę Gorlickiego) do rozpatrzenia sprawy w zakresie art.64b ustawy Prawo wodne".
W ocenie Starosty Gorlickiego, przekazanie sprawy przez Burmistrza Bobowej opiera się na stwierdzeniu, że w sprawie mamy do czynienia z rowem w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 13, który jest urządzeniem wodnym, o którym stanowi art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a) ustawy Prawo wodne. Starosta Gorlicki wyjaśnił, że otrzymana od Burmistrza Bobowej opinia hydrologiczna potwierdza, że rów ten odprowadza wody opadowe i roztopowe z terenów położonych powyżej oraz trakcji kolejowej.
Zdaniem Starosty Gorlickiego, nadal nie jest znana pierwotna funkcja rowu oraz brak jest możliwości jej określenia, co jest konieczne dla zastosowania art. 64b ustawy Prawo wodne. W sprawie zastosowanie powinien więc mieć art. 29 tej ustawy.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Bobowej podkreślił, że wyjaśnił wszelkie wątpliwości, na które wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 2 lipca 2013 r. oraz w postanowieniu z 26 września 2014 r.
Ustalono między innymi, że przedmiotowy rów, którego funkcją jest odprowadzenie wody, powinien być należycie utrzymany w celu prawidłowej realizacji swojej funkcji. Jak wynika z opinii hydrologicznej i wyjaśnień biegłej z 2 lutego 2015 r., rów jest niedrożny, ponieważ nie został wyczyszczony. Ani organ ani biegły nie stwierdził działania osób trzecich, które spowodowałyby przeszkody lub zmiany w odpływie wody.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie w sporze, który powstał na gruncie ustawy Prawo wodne pozostają organy samorządu terytorialnego – Burmistrz Bobowej i Starosta Gorlicki. Spór był już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który dwukrotnie oddalał wniosek Burmistrza Bobowej, stwierdzając, że na rozstrzygnięcie sporu nie pozwala niewyjaśniony stan faktyczny. Wątpliwości wskazywane w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2013 r. i 26 września 2014 r. zostały wyjaśnione przez Burmistrza Bobowej. Oznacza to, że dla rozstrzygnięcia sporu konieczne jest dokonanie oceny wzajemnej relacji przepisów ustawy Prawo wodne, a przede wszystkim art. 29 i art. 64b cytowanej ustawy.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Stosownie zaś do art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zgodnie zaś z art. 64b ustawy Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności.
Hipotezy norm dekodowanych z cytowanych wyżej przepisów są różne. Norma art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne znajduje zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Według ustaleń Burmistrza Bobowej, przyczyną niedrożności rowu nie są konkretne działania osób trzecich czy też właścicieli działek, ale zaniedbanie rowu i brak utrzymania go w należytym stanie. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Zastosowanie w sprawie znajdzie zatem art. 64b ustawy Prawo wodne, który dotyczy nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Przedmiotowy rów nie jest urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, co wynika wprost z załączonej do akt opinii hydrogeologicznej i co nie jest kwestionowane przez organy pozostające w sporze, a zatem w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 77 § 2 ustawy Prawo wodne.
Jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej, nie będącego urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, nie jest realizowany, to wyłącznie organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest właściwy do nałożenia w formie decyzji obowiązków, o których stanowi art. 64b ustawy Prawo wodne. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 w związku z art. 122 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie urządzeń wodnych jest starosta, wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej, przy czym w odniesieniu do przedmiotowego rowu nie znajduje zastosowania żaden z wyjątków, o których stanowi art. 140 ust. 2 i 2a i które uzasadniałyby właściwość marszałka województwa bądź dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Oznacza to, że w niniejszej sprawie Starosta Gorlicki jest organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego, jakim jest przedmiotowy rów, a w konsekwencji jest też organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie obowiązków związanych z nienależytym utrzymywaniem urządzenia wodnego (art. 64b w związku z art. 62 ust. 1 i 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne).
Nie można podzielić stanowiska Starosty Gorlickiego, że brak jest podstaw do przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, ponieważ nie jest ona możliwa do ustalenia, szczególnie uwzględniając zmianę funkcji i przeznaczenia okolicznych terenów. Jak wynika jednoznacznie z akt sprawy, podstawową funkcją rowu jest odprowadzanie wody i ta funkcja została zakłócona jego nienależytym utrzymaniem.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Starostę Gorlickiego jako organ właściwy w sprawie