Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę B. K. i I. S. – K. na decyzję Prezesa K. G. W. W. P.z dnia [...] grudnia 2017 r., znak:[...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił stronie uiszczony wpis od skargi.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że B.K. i I. S.–K., dalej: skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Prezesa K. G. W. W. P.z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 7 marca 2018 r. profesjonalny pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżących oraz przez nadesłanie 2 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Sąd ustalił, że przesyłka sądowa zawierająca wezwania do usunięcia braków formalnych skargi została prawidłowo doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi w dniu 19 marca 2018 r., w związku z czym ostatni dzień terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przypadał na dzień 26 marca 2018 r. Wobec ustalenia, że braki formalne skargi zostały uzupełnione z uchybieniem powyższego terminu, gdyż korespondencja zawierająca stosowne pełnomocnictwo, jak również odpisy skargi, została nadana w dniu 27 marca 2018 r. (data stempla pocztowego na kopercie; data nadania wprowadzona w systemie śledzenia przesyłek Poczty Polskiej S.A), Sąd skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie skarżący zarzucili Sądowi I instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. podnosząc, że nieprawidłowe było wezwanie pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż skarga brakami formalnymi nie była obarczona. Ma to związek z tym, że w treści skargi pełnomocnik powołał się na udzielone mu przez skarżących pełnomocnictwo procesowe złożone na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 12 marca 2015 r. do akt sprawy o sygn. IV SA/Wa 481/15, a ponadto wnosząc skargę załączył jej dwa odpisy. Na wypadek uznania, że braki formalne jednak wystąpiły, wnoszący zażalenie podnieśli, że tryb uzupełniania tych braków formalnych był niewłaściwy. Wnoszący zażalenie wyjaśnili, że w niniejszej sprawie brak przedłożenia na wystosowane przez Sąd wezwanie dokumentu pełnomocnictwa doprowadził do przyjęcia przez ten Sąd, że pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania skarżących przed sądem administracyjnym nie zostało przez nich udzielone, a w konsekwencji do uznania, że radca prawny, który podpisał skargę, w dacie składania skargi nie był pełnomocnikiem procesowym skarżących.
W takiej zaś sytuacji, zdaniem skarżących, obowiązkiem Sądu było skierowanie bezpośrednio do skarżących do wezwania na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. o uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie oraz przedłożenie dwóch dodatkowych odpisów skargi. Nieuczynienie tego przez Sąd powodowało zaś, że odrzucenie skargi w niniejszej sprawie było przedwczesne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie prawidłowo Sąd I instancji zastosował przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ustanawiający nakaz odrzucenia skargi w przypadku ustalenia, że w wyznaczonym terminie nie uzupełniono braków formalnych skargi.
Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, m.in. z uwagi na nienadesłania właściwej liczy odpisów skargi, przewodniczący wzywa skarżącego o jej uzupełnienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd (uchwała NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, publ. ONSAiWSA z 2014 r. nr 3 poz. 39).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie nadanie biegu skardze wniesionej przez skarżących łączyło się z koniecznością przesłania odpisów tej skargi wszystkim uczestnikom postępowania, których było więcej, niż egzemplarzy odpisów skargi dołączonych do jej oryginału w dacie wniesienia skargi do Sądu. Stąd też prawidłowość wezwania przez Sąd strony do nadesłania dodatkowych egzemplarzy odpisów skargi, w celu nadania skardze dalszego biegu, wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi.
Ponadto, w odniesieniu do treści art. 37 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że złożenie przez skarżących pełnomocnictwa dla radcy prawnego, których w ich imieniu podpisał skargę, w innej sprawie sądowoadministracyjnej nie jest równoważne wypełnieniu dyspozycji powołanego powyżej przepisu. Odmienny wniosek skarżących w tej kwestii jest sprzeczny z brzmieniem art. 46 § 3 p.p.s.a., który obowiązek przedłożenia pełnomocnictwa wiąże z koniecznością dołączenia go do danej sprawy sądowoadministracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2017 r., II OZ 1126/17). Wykładnia systemowa wewnętrzna art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. nakazuje ten pierwszy przepis interpretować w ten sposób, że zwalnia od obowiązku złożenia pełnomocnictwa sytuacja, gdy pełnomocnik przedtem złożył to pismo w danej sprawie sądowoadministracyjnej, a nie w jakiejkolwiek sprawie.
W orzecznictwie sądowym, na gruncie art. 37 § 1 p.p.s.a. sformułowane jest stanowisko, które Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający zażalenie podziela, o braku obowiązku Sądu poszukiwania potrzebnych informacji we własnym zakresie i uzupełniania akt sprawy o dokumenty, które ma obowiązek przedstawić strona skarżąca w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wszczynanym w następstwie aktywności tej strony, wyrażonej, w tym przypadku, formie skargi. Wobec tego ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie może być przerzucany na przewodniczącego - na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na sąd - na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. I GZ 374/15; z 19 kwietnia 2011 r. sygn. I FSK 1305/10).
Przenosząc powyższe na grunt niniejsze sprawy stwierdzić należało, że skoro w aktach sprawy nie znajdowało się pełnomocnictwo do reprezentowania skarżących w toku postępowania sądowego i powyższy brak nie został uzupełniony przez pełnomocnika skarżących na sądowe wezwanie, a zarazem strona nie uzupełniła braków formalnych skargi poprzez załączenie odpowiedniej ilości odpisów skargi, odrzucenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela zapatrywania pełnomocnika skarżących, że ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż brak formalny skargi polegający na braku dokumentu pełnomocnictwa nie został uzupełniony przez pełnomocnika zobowiązywało ten Sąd do bezpośredniego skierowania do skarżących wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, m.in. poprzez jej podpisanie. Należy stanowczo sprzeciwić się uznaniu, że nieuzupełnienie braku formalnego skargi, jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę pełnomocnika, może stać się innego rodzaju brakiem formalnym, tj. brakiem podpisu strony pod skargą.
Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę radcy prawnego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Ustawa przewiduje skutek odrzucenia skargi, której braków formalnych strona nie uzupełniła (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co oznacza, że w przypadku, gdy wezwanie Sądu do uzupełnienia braku formalnego jest precyzyjnie sformułowane i prawidłowo doręczone, po stwierdzeniu niewykonania wezwania, Sąd obligatoryjnie odrzuca skargę, nie zaś, jak chcą tego skarżący, wdraża kolejny etap procedury usuwania braków formalnych skargi. Wbrew stanowisku strony, w takich okolicznościach sprawy za całkowicie uprawniony należy uznać wniosek, że wezwanie do podpisania skargi osobiście przez stronę skarżącą prowadziłoby do uprzywilejowania strony korzystającej z usług pełnomocnika względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika, skarga, której brak formalny w postaci braku podpisu nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania (postanowienia NSA z dnia: 13 lutego 2018 r., I OZ 112/18; z dnia 29 września 2017 r., II OZ 1020/17; z 25 kwietnia 2017 r., II GZ 292/17). Zgodnie zaś z zasadą wolnego wyboru działania przed sądem administracyjnym (art. 34 p.p.s.a.), decyzja o sposobie działania przed sądem administracyjnym (osobiście, czy też przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika procesowego) należy do strony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie drugi sentencji postanowienia.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a. sprostował oczywistą omyłkę w sentencji i uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie poprzez wpisanie prawidłowego oznaczenia (znaku) zaskarżonej do tego Sądu decyzji administracyjnej.