Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 9 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił wniosek J, B, o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] października 2005 r. o uwzględnieniu w trybie autokontroli skargi Burmistrza Sokółki poprzez uchylenie w całości własnej decyzji z [...] września 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony po upływie siedmiu dni od ustania przeszkody uzasadniającej uchybienie terminu. Skarżący wskazał, że przeszkoda uniemożliwiająca złożenie skargi ustała ostatecznie w dniu 26 maja 2009 r., kiedy to na rozprawie w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 682/08 doręczono mu skargę Burmistrza Sokółki oraz odpowiedź na nią organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął w dniu 2 czerwca 2009 r., gdy tymczasem skarżący z wnioskiem o przywrócenie terminu wystąpił dopiero w dniu 9 czerwca 2009 r. Powyższe skutkowało odrzuceniem wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
Skarżący wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie zarzucił Sądowi naruszenie art. 87 § 1, art. 88, art. 170 i art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Podniósł, że postanowieniem z 20 stycznia 2009 r. sygn. II SA/Bk 682/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przywrócił termin do wniesienie skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem tego Sądu z 8 grudnia 2005 r. sygn. II SA/Bk 953/05. Zdaniem skarżącego, postanowienie to jest wiążące w niniejszej sprawie. Ponadto, skarżący wskazał, że miał możliwość wniesienia skargi dopiero po dniu 26 maja 2009 r. i od tej daty zaczął biec termin 30 dni do wniesienia skargi na decyzję.
Ponadto, skarżący podniósł, że wniosek z 9 czerwca 2009 r. "nie był ani skargą na decyzję administracyjną, ani wnioskiem o przywrócenie terminu. Czynność złożenia skargi na decyzję administracyjną dokonała się w skardze z dnia 23 listopada 2006 r. (...), gdzie również był zawarty wniosek o przywrócenie terminu, który został rozpoznany w sprawie II SA/Bk 682/08".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek ten powinien być złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Z akt sprawy wynika, że skarga na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] października 2005 r. została wniesiona w dniu 23 listopada 2006 r. Skarżący wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi złożył w dniu 9 czerwca 2009 r. wskazując, że nie miał możliwości wniesienia skargi na tę decyzję w terminie trzydziestu dni, albowiem nie zostały mu doręczne materiały ze sprawy wszczętej skargą na decyzję uchyloną w trybie autokontroli. Przeszkoda ta ustała w dniu 26 maja 2009 r. wraz z doręczeniem stronie skargi Burmistrza Sokółki, odpowiedzi na skargę i pisma procesowego z 14 listopada 2005 r.
Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności, w jakich doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi, zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Sądu I instancji odnośnie do tego, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] października 2005 r. skarżący wniósł z uchybieniem siedmiodniowego terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Nie można jednakże zaakceptować uzasadniającego to twierdzenie wyjaśnienia Sądu, że ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi miało miejsce w dniu 26 maja 2009 r., wobec czego skarżący zobowiązany był do dokonania powyższej czynności procesowej najpóźniej do dnia 2 czerwca 2009 r. Ocena ta wynika z rozważenia charakteru okoliczności faktycznych stanowiących powód spóźnionego działania, do których nawiązał w swoim wniosku skarżący.
Nie można bowiem przyjąć, że ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi, o której mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., nastąpiło w dniu doręczenia skarżącemu skargi i odpowiedzi na skargę na decyzję z [...] września 2005 r., skoro dwa i pół roku przed dniem rozprawy, na której skarżący zapoznał się z tymi pismami, wniósł on już skargę na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] października 2005 r.
Co prawda, ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi nie w każdym przypadku powinno być łączone ze zdarzeniami, które nastąpiły przed dniem wniesienia skargi (np. w przypadku nieuświadomionego wniesienia skargi po terminie, ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpić może z dniem doręczenia stronie wydanego przez sąd postanowienia o odrzuceniu skargi), niemniej jednak w rozstrzyganym przypadku nie ma powodów, by ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi na decyzję z [...] października 2005 r. można było wiązać z terminem, na który wskazał skarżący. Jego twierdzenie ma bowiem charakter dowolny. Ustanie przyczyny uchybienia terminu nie może pozostawać w sprzeczności z ustaleniami odnoszącymi się do określenia daty, w której strona dopełniła albo miała realną możliwość dopełnienia określonej czynności procesowej. Fakt zaskarżenia przez skarżącego decyzji autokontrolnej po upływie 30 dni od dnia jej doręczenia aktualizował obowiązek jednoczesnego złożenia przez skarżącego wraz ze skargą wniosku o przywrócenie terminu (do wniesienia skargi).
Zaniechanie dopełnienia tego wymogu, przy braku uprawdopodobnienia, że skarżący nie miał świadomości, że wnosi skargę z przekroczeniem ustawowego terminu do jej zaskarżenia, nie pozwalał na rozpoznanie wniosku skarżącego zgodnie ze złożonym w tym zakresie żądaniem. Twierdzenie, że skarżący był pozbawiony możności obrony swych praw, wskutek czego nie mógł w terminie wnieść skargi musi zostać odrzucone, jeżeli się zważy, że z protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 26 maja 2009 r. sygn. II SA/Bk 682/08 wynika, iż skarżący, co sam przyznał, znał wcześniej treść skargi, odpowiedzi na skargę oraz pisma procesowego Burmistrza Sokółki z 14 listopada 2005 r.
Sformułowana powyżej ocena znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko, zgodnie z którym przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd z urzędu ustaje w czasie, w którym ma on rzeczywistą możliwość jej sporządzenia (por. postanowienie NSA z 7 maja 2010 r. sygn. I OZ 328/10; postanowienie NSA z 7 stycznia 2010 r. sygn. II GZ 319/09), daje stronie prawo do wskazywania na konkretne zdarzenia uniemożliwiające jej wniesienie w terminie środka zaskarżenia, nie czyni jednak skutecznym próby dowodzenia, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w momencie zajścia zdarzeń, których charakter jest tego rodzaju, iż z zasady nie są one w stanie wpłynąć na możliwość sporządzenia i wniesienia skargi. W licznych orzeczeniach NSA przyjął dopuszczalność samodzielnego ustalenia przez sąd administracyjny, że ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło w innym terminie, aniżeli określił to wnioskodawca (por. postanowienie NSA z 11 maja 2010 r. sygn. I OZ 338/10; postanowienie NSA z 12 lutego 2010 r. sygn. II OZ 88/10).
Okoliczność, że postanowieniem z 20 stycznia 2009 r. sygn. II SA/Bk 682/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przywrócił skarżącemu termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 8 grudnia 2005 r. sygn. II SA/Bk 953/05 nie ma wpływu na wynik tej sprawy, dotyczy bowiem odrębnego postępowania. Twierdzenie, że Sąd I instancji orzekł dwukrotnie w tym samym przedmiocie jest w związku z tym nieuprawnione.
Odnosząc się do twierdzenia, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący złożył wraz ze skargą w dniu [...] października 2005 r., należy wskazać, iż z treści pisma, w którym zawarta została skarga na decyzję z [...] października 2005 r. nie wynika, aby skarżący występował w nim z wnioskiem o przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, że dopiero pismo z dnia 9 czerwca 2009 r. stanowiło wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z [...] października 2005 r. W piśmie tym skarżący przedstawił przyczyny, z powodu których wywiedzenie skargi na decyzję autokontrolą nie było możliwe w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia, podał też konkretny termin, który - w jego ocenie - stanowił o ustaniu przyczyny uchybienia terminu.
Mając na uwadze powyższe względy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.