Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 321/23, po rozpoznaniu ze skargi Z. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 września 2020 r. nr 796/2020 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego w pkt 1 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji a w pkt 2 przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – na rzecz adwokat P. M. kwotę 590,40 złotych, w tym 480 złotych z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 110,40 złotych z tytułu podatku VAT.
Pełnomocnik skarżącej adwokat P. M. na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a. wniosła zażalenie na pkt 2 ww. wyroku tj. postanowienie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zarzucając naruszenie § 14 pkt 2 lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie w postanowieniu wynagrodzenia pełnomocnika za postępowanie zażaleniowe.
Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącej wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniach zażaleniowych, oświadczając, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości ani w części a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów zastępstwa prawnego wywołanego niniejszym postępowaniem. Ewentualnie pełnomocnik wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy w postępowaniach zażaleniowych oraz zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego wywołanego niniejszym postępowaniem w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a.
W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżonym postanowieniem pełnomocnikowi z urzędu zasądzono wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 590,40 złotych, w tym VAT ale postępowanie w tej sprawie nie polegało wyłącznie na rozpoznaniu samej skargi złożonej przez skarżącą, bowiem należało przeprowadzić szereg czynności prowadzących do uznania przez Sąd, że skarga została złożona i uzupełniona w terminie. W tym celu pełnomocnik skarżącej złożyła szereg zażaleń do NSA na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 529/20 (obecnie II SA/Wr 321/23): z 2 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia z dnia 4 marca 2021 r.; z 29 stycznia 2021 r. w przedmiocie odrzucenia skargi na decyzję DWINB z dnia 4 września 2020 r.; z 16 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi, z 24 marca 2022 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnia braków skargi. Następnie podkreśliła, że wszystkie te zażalenia zostały rozpoznane przez NSA i w konsekwencji Sąd wojewódzki rozpoznał skargę.
Przywołano § 14 pkt 2 lit. d. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), który stanowi, że stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym – 240 złotych i powołując się na orzecznictwo NSA stwierdzono, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawową kwestią do wyjaśnienia w sprawie jest to czy Sąd orzekając o kosztach zastępstwa procesowego udzielonego skarżącej z urzędu na etapie rozpoznania skargi, powinien był uwzględnić także wynagrodzenie dla tego pełnomocnika za postępowanie zażaleniowe.
Zdaniem NSA, w okolicznościach sprawy WSA we Wrocławiu orzekając o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 250 P.p.s.a. powinien także uwzględnić, to że ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu wnosił w imieniu skarżącej środki odwoławcze (zażalenia) i reprezentując w ten sposób skarżącą w postępowaniu przed sądem II instancji NSA powinien otrzymać poza zasądzonym wynagrodzeniem z tytułu udzielonej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 590,40 złotych także po 240 złotych za każde zainicjowane postępowanie zażaleniowe w niniejszej sprawie, które było niezbędne dla dochodzenia przez skarżąc jej praw. Za takie niewątpliwie należało uznać zażalenia na postanowienia WSA we Wrocławiu sygn. akt II SA/Wr 590/20 z 2 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia z dnia 4 marca 2021 r.; z 29 stycznia 2021 r. w przedmiocie odrzucenia skargi z dnia 4 września 2020 r.; z 16 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi, z 24 marca 2022 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnia braków skargi bowiem bez ich wywiedzenia skarga nie zostałaby rozpoznana merytorycznie i została odrzucona.
Jak wynika z treści ww. zażaleń pełnomocnik z urzędu adwokat P. M. każdorazowo wnioskowała o przyznanie jej przez Sąd wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy i oświadczała, że wynagrodzenie to nie zostało opłacone w całości ani w części (k. 285,k. 289, k. 379, k. 491 akt).
Nie kwestionując zasadności i prawidłowości zasądzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na rzecz pełnomocnika wynagrodzenia za pomoc prawną udzielaną z urzędu w kwocie 590,40 złotych, w tym podatek VAT, za reprezentowanie skarżącej na rozprawie, NSA uznał, że nie obejmuje to pełnego wynagrodzenia pełnomocnika należnego mu za prowadzenie niniejszej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że adwokat P. M. reprezentowała skarżącą wnosząc zażalenia do NSA i zgodnie z § 14 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., powinna za każde z tych czterech postępowań zażaleniowych otrzymać stosowne wynagrodzenie nie mniejsze jednak niż stawka minimalna tj. po 240 zł. Ponadto doliczyć należy wynagrodzenie za niniejsze postępowanie zażaleniowe tj. kolejne 240 złotych.
Zatem zasądzoną już kwotę należało powiększyć o wynagrodzenie za postępowania zażaleniowe przez NSA stosownie do art. 250 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 pkt 2 lit. d. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie i art. 254 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyda w tym zakresie odrębne postanowienie. Ponieważ tego zabrakło w zaskarżonym postanowieniu podlegało ono uchyleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł orzec o zmianie zaskarżonego orzeczenia oraz orzec merytorycznie o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jak pełnomocnik wnosiła w zażaleniu, gdyż art. 209 i 210 P.p.s.a. nie mają zastosowania do kosztów postępowania zażaleniowego. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Zauważyć należy, ze wnioski o zasądzenie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną znajdują się w aktach sprawy, co Sąd wojewódzki uwzględni z urzędu.
Uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania uzasadniało zatem po pierwsze, nieobjęcie zasądzoną kwotą wynagrodzenia pełnego należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, a po drugie wyłączna właściwość Sądu I instancji w tego rodzaju sprawach (art. 254 § 1 P.p.s.a.). Ponadto w razie wadliwości postanowienia WSA we Wrocławiu pełnomocnik nie traci możliwości jego zaskarżenia do NSA. Orzeczenie w tym zakresie przez NSA jako prawomocne nie podlegałoby zaskarżeniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.