Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 313/12, odmówił H. C. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 września 2012 r., oddalił skargę H. C. na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r.
W piśmie z dnia 28 listopada 2012 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie powyższego wyroku. Jednocześnie skarżący dokonał czynności, której termin został uchybiony. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie otrzymał wyroku z dnia 27 września 2012 r. i nie został poinformowany o sposobie jego zaskarżenia. Skarżący wyjaśnił, że wypowiedział pełnomocnikowi profesjonalnemu pełnomocnictwo do prowadzenia tej sprawy i upoważnił adwokata tylko do sporządzenia skargi do WSA w Lublinie. Wskazał również na problemy zdrowotne i pobyt w szpitalu w okresie od 10 do 16 listopada 2012 r.
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II OZ 89/13, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia H. C., uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2013 r.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Wojewódzki stwierdził, że H. C. nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu.
Na wstępie Sąd zaznaczył, że skarżący zachował termin do wniesienia wniosku przewidziany w art. 87 § 1 p.p.s.a.
Dalej Sąd podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 lutego 2013 r., że rozważenia wymaga kwestia, czy skarżący był reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika.
Wobec powyższego Sąd wezwał skarżącego do wskazania daty wypowiedzenia pełnomocnictwa adwokatowi A. M. oraz nadesłania odpisu lub kopii wypowiedzenia pełnomocnictwa. Rozpoznając sprawę ze skargi H. C. na zarządzenie Wojewody Lubelskiego Sąd nie miał bowiem wątpliwości, że dołączone do skargi pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego adwokatowi A. M. jest pełnomocnictwem ogólnym, określonym w art. 36 pkt 1 p.p.s.a. Z treści pełnomocnictwa, złożonego ze skargą wynika, że udzielone ono zostało do reprezentowania skarżącego jako strony postępowania w sprawie zarządzenia zastępczego Wojewody Lubelskiego we wszystkich instancjach, z prawem substytucji. Jednocześnie w pełnomocnictwie wskazano, że pełnomocnik umocowany jest do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W ocenie Sądu o treści pełnomocnictwa jako ogólnego przesądza użycie sformułowania "reprezentowania mnie jako strony... we wszystkich instancjach, z prawem substytucji", w czym mieści się wskazana w szczególności czynność w postaci wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyszczególnienie tej czynności nie zmienia ogólnego zakresu pełnomocnictwa. Skoro profesjonalny pełnomocnik określił zakres pełnomocnictwa przez sformułowanie: "reprezentowanie strony we wszystkich instancjach" Sąd, mimo dostrzeżenia pewnej niezręczności stylistycznej pełnomocnictwa uznał, że jest ono wystarczające i nie budzi wątpliwości co do jego zakresu.
Sąd podkreślił, że ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik odbierał kierowaną do niego - jako pełnomocnika skarżącego - korespondencję z Sądu, nie kwestionując swojego umocowania. Ponadto w piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r. oświadczył, że prowadził sprawę skarżącego na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa, które skarżący następnie wypowiedział.
Sam skarżący przyznał w zażaleniu, że "powierzył pełnomocnictwo kancelarii, wiedząc, że załatwią sprawę w sposób rzetelny" oraz że pełnomocnik zapewniał go, że "dokonał wszelkich starań niezbędnych do prawidłowego i terminowego dokonania wszelkich czynności w tej sprawie". Wyjaśnił również, że nie otrzymał żadnej informacji o terminie, ponieważ "najprawdopodobniej pracownik kancelarii zaniedbał sprawę"
Sąd Wojewódzki zauważył, że mimo jednoznacznej treści pisma pełnomocnika skarżącego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, skarżący, wezwany przez Sąd dwukrotnie do wskazania daty wypowiedzenia pełnomocnictwa oraz złożenia pisma wypowiadającego pełnomocnictwo, nie wskazał daty wypowiedzenia, twierdząc - wbrew pisemnemu oświadczeniu pełnomocnika - że pełnomocnictwa nie wypowiadał. Oświadczenie skarżącego zawarte w piśmie z dnia 8 kwietnia 2013 r. nie może być uwzględnione, bowiem jest sprzeczne z pozostałymi dowodami w sprawie.
W piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r. adwokat A. M. wyjaśnił również, że nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 września 2012 r., bowiem nie miał kontaktu ze skarżącym.
W ocenie Sądu pierwszej instancji wszystkie te okoliczności wskazują, że skarżący reprezentowany był w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący nie został powiadomiony o terminie rozprawy oraz o trybie i terminie zaskarżenia wyroku.
Zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnił też żadnych innych okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu.
Wyrok w przedmiotowej sprawie Sąd wydał 27 września 2012 r. Termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku upłynął zatem 4 października 2012 r.
Wskazywaną przez skarżącego przeszkodą w zachowaniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku były problemy zdrowotne nasilające się od początku października i pobyt w szpitalu w dniach 10-16 listopada 2012 r.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, skarżący nie przedstawił żadnych obiektywnych okoliczności, które wystąpiłyby w okresie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i które Sąd mógłby rozważyć oraz ewentualnie potraktować jako przeszkody uniemożliwiające skarżącemu zachowanie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., oddalił wniosek.
H. C. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił naruszenie art. 36 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnictwo jest ogólne i nieuwzględnienie udzielonego pełnomocnictwa, w którym pełnomocnik został umocowany jedynie do sporządzenia i złożenia skargi a pełnomocnictwo było ściśle określone do niektórych czynności w postępowaniu. Zarzucił również naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez winy strony oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strona nieuprawdopodobniła okoliczności na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwane dalej "p.p.s.a."), stanowiącego, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
W orzecznictwie i w literaturze przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (zob. np.: post. NSA z 23.3.2011 r., II OZ 196/11, CBOSA; post. NSA z 11.2.2011 r., II OZ 77/11, CBOSA). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. np.: post. NSA z 11.1.2012 r., I GZ 232/11, Legalis; post. NSA z 21.6.2011 r., II FZ 286/11, CBOSA). Negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu ciąży na podmiocie składającym wniosek o przywrócenie terminu.
W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności przez profesjonalnego pełnomocnika, i to niezależnie od tego, czy pełnomocnik miał dokonać danej czynności samodzielnie czy też jej wykonanie powierzył osobom trzecim nieposiadającym waloru profesjonalizmu. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 444-445 i powołane tam orzecznictwo)
Uwzględniając powyższe uwagi należało przyjąć, że podstawową kwestią przy rozpoznawaniu wniosku przez Sąd Wojewódzki było wyjaśnienie zakresu udzielonego przez skarżącego pełnomocnictwa adwokatowi A. M., a zwłaszcza czasu w jakim był on przez tego pełnomocnika reprezentowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Kierując się wskazaniami zawartymi w postanowieniu NSA z 19 lutego 2013 r., Sąd Wojewódzki podjął czynności wyjaśniające, które doprowadziły do ustalenia, że skarżący był w niniejszej sprawie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wprawdzie treść pełnomocnictwa dołączonego do skargi zawiera nieścisłości, to jednak – jak słusznie zaznaczył Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – ustanowiony pełnomocnik odbierał korespondencję sądową nie kwestionując swego umocowania.
Ponadto potwierdzeniem działania pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim jest treść pisma z dnia 24 stycznia 2013 r., w którym adwokat A. M. stwierdza, że prowadził sprawę na podstawie udzielonego pełnomocnictwa a nadto wyjaśnił, że "po wydaniu przez Wojewódzki sąd Administracyjny w Lublinie wyroku sygn. akt III SA/Lu 313/12 w dniu 27 września 2012 r., nie mogłem nawiązać z Panem kontaktu i w związku z tym nie podejmowałem żadnych dalszych działań w tej sprawie, w tym również nie złożyłem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku".
Z kolei z pism skarżącego wynika, że przyczyną braku kontaktu z kancelarią adwokata były jego problemy zdrowotne. Ponadto zaznaczyć należy, że niespójne oświadczenia skarżącego oraz nieprzedstawienie przez niego stosownych dokumentów nie pozwoliły na uznanie, że pełnomocnictwo wygasło czy zostało wypowiedziane przed zakończeniem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Pierwsza wyraźna informacja co do wypowiedzenia pełnomocnictwa zawarta została dopiero we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych względów należało uznać, że zawiadomienie o terminie rozprawy pełnomocnika było skuteczne. Oznacza to, że fakt nieskierowania przez Sąd Wojewódzki zawiadomienia o rozprawie do skarżącego nie mógł być w konsekwencji podstawą do przywrócenia wnioskowanego terminu. Zaakcentować należy, że w zażaleniu z dnia 24 stycznia 2013 r. skarżący wykazując brak winy pełnomocnika w jego działaniach związanych z prowadzeniem sprawy, jednocześnie podkreślił trudności w kontaktach spowodowane pogorszeniem jego stanu zdrowia.
Jednak ta okoliczność nie mogła stanowić usprawiedliwienia co do niezłożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w ustawowym terminie. Rzeczą bowiem skarżącego było dokonanie takich ustaleń z pełnomocnikiem w zakresie wzajemnego komunikowania się, aby gwarantowało to należytą reprezentację oraz ochronę jego interesu w postępowaniu sądowym.
Zasadnie również przyjął Sąd Wojewódzki, że problemy zdrowotne skarżącego występujące w październiku 2012 r. oraz późniejszy pobyt w szpitalu nie stanowiły wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu.
Z tych wszystkich względów zaakceptować należało ocenę Sądu Wojewódzkiego, że skarżący nie wykazał, aby zaistniały obiektywne okoliczności stanowiące przeszkodę uniemożliwiającą skarżącemu czy jego pełnomocnikowi zachować termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W konsekwencji nietrafne okazały się zarzuty zażalenia dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 36 § 3 oraz art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.