Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 346/16 odrzucił zażalenie S. D., zw. dalej skarżącą, na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 346/16 w sprawie ze skargi na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2016 r., znak... w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r., o sygn. akt II SA/Kr 346/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2016 r. odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 23 maja 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżąca, działając poprzez pełnomocnika, wniosła zażalenie na powyższe postanowienie Sądu zarzucając dokonanie błędnej oceny okoliczności faktycznych sprawy.
W zaskarżonym postanowieniu postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 346/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wywiódł, że w ustawie nowelizującej z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), zw. dalej ustawą nowelizującą, zmieniono, m.in. zasady rozpoznawania w sądach administracyjnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje referendarz sądowy, a wojewódzki sąd administracyjny - rozpoznając sprzeciw od takiego orzeczenia - orzeka jako sąd drugiej instancji (art. 260 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a.). Od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu nie przysługuje zażalenie, ani jakikolwiek inny środek zaskarżenia, ponieważ nie przewidują tego przepisy p.p.s.a. Stosownie bowiem do art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, albo w przypadkach wymienionych w punktach 1-10 tego paragrafu.
W katalogu tym nie mieści się postanowienie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu. W konsekwencji Sąd stwierdził, że skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną po dniu 16 lutego 2016 r., to zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, zastosowanie miał przepis art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 178 w związku z art. 194 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, Sąd I instancji odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne.
S. D. wniosła zażalenie zaskarżając w całości wydane 9 czerwca 2016 r. postanowienie WSA w Krakowie w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie utrzymujące w mocy zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza WSA w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Sądowi I instancji zarzuciła wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 258 § 4 p.p.s.a., tj. błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez wadliwe przyjęcie, że od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych nie przysługuje zażalenie, podczas gdy wykładania ww. przepisu pozwala na przyjęcie, że w katalogu opisanym w tym przepisie zażalenie takie jest uprawnione. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. stanowił że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie wydane przez sąd przysługiwało zażalenie na zasadach ogólnych. Od 15 sierpnia 2015 r., na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), art. 260 § 1 p.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W § 2 ww. przepisu przyjęto natomiast, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Odnosząc się do daty wszczęcia postępowania wskazać należy, że w przypadku postępowania o udzielenie prawa pomocy, poza wyjątkiem przewidzianym w art. 243 § 1 p.p.s.a., który umożliwia przyznanie prawa pomocy stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania, złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy równocześnie z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego lub po wniesieniu skargi, nie wszczyna odrębnego postępowania od tego, które zostało zainicjowane skargą. O ile bowiem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego (czyli jeszcze przed wniesieniem skargi) powoduje wszczęcie postępowania w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., to wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony wraz ze skargą lub po wniesieniu skargi, wszczyna jedynie postępowanie wpadkowe w tym przedmiocie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 152/10, w CBOSA).
Jeżeli natomiast chodzi o datę wszczęcia postępowania, stwierdzić należy, że postępowanie zostaje wszczęte z dniem złożenia skargi przez uprawniony podmiot. Przy przyjętym w art. 54 § 1 p.p.s.a. trybie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego datę wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wyznacza data wniesienia skargi do tego organu. Na potwierdzenie ww. twierdzenia można przywołać chociażby brzmienie art. 83 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2016r., sygn. akt I FZ 156/16, w CBOSA).
Obowiązujące od 15 sierpnia 2015 r. brzmienie art. 260 p.p.s.a. w istotny sposób zmieniało tryb postępowania w sprawach dotyczących prawa pomocy. W obecnym stanie prawnym sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy utracił swój anulacyjny charakter, czego wyrazem jest brzmienie art. 260 § 1 p.p.s.a., stosownie do którego sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przepis ten należy traktować jako wyjątek od reguły z art. 167a § 3 p.p.s.a., gdyż w art. 260 § 2 p.p.s.a. ustawodawca stanowi wyraźnie, że sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie skarżąca nadała skargę przesyłką pocztową na adres organu administracji publicznej 16 lutego 2016 r. Postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte z chwilą wniesienia skargi, a więc w dniu 16 lutego 2016 r. To zaś oznacza, że na podstawie art. 2 ustawy nowelizującej do rozpoznania sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy zastosowanie miał art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy nowelizującej. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jako sąd drugiej instancji, słusznie zatem przyjął, że zażalenie skarżącej na postanowienie tegoż Sądu z 9 maja 2016 r. jest niedopuszczalne, co oznacza, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 czerwca 2016 r. o odrzuceniu zażalenia jest zgodne z prawem.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 1