Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 386/17, odrzucił skargę J. D. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że decyzją z dnia 23 listopada 2016 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia [...] października 2016 r. o odmowie potwierdzenia, że J. R. D. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 693 ze zm.). Pismem z dnia 21 grudnia 2016 r. J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 22 grudnia 2016 r. na adres Sądu. Zarządzeniem z dnia 27 grudnia 2016 r. Sąd przekazał skargę do organu celem udzielenia odpowiedzi na skargę oraz nadesłania akt administracyjnych. Ze stempla widniejącego na kopercie, w której przekazano skargę, wynika, że została nadana na adres organu w dniu 30 grudnia 2016 r.
Uzasadniając odrzucenie przedmiotowej skargi Sąd podniósł, że art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawia wymóg wniesienia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W przypadku złożenia przez stronę skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd na adres właściwego organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 28 listopada 2016 r. Ostatni dzień terminu do wniesienia skargi, liczonego od dnia doręczenia decyzji skarżącemu, przypadł na dzień 28 grudnia 2016 r. Ponieważ skarga została wniesiona za pośrednictwem Sądu, za datę wniesienia skargi przyjąć należy dzień, w którym została ona przekazana organowi, tj. 30 grudnia 2016 r. Skarga została zatem w ocenie Sądu wniesiona po terminie i z tego względu podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zażaleniem J. D. zaskarżył powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia skarżący podkreślił, że z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika, co się dzieje w sytuacji, gdy skarżący złoży skargę bezpośrednio do sądu czy innego organu. Wskazał, że nie posiada wiedzy prawniczej i nie zdawał sobie sprawy, że powinien skierować skargę do Instytutu Pamięci Narodowej. Nie można jego zdaniem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje w zaistniałym stanie faktycznym data jej nadania przez sąd na adres właściwego organu, gdyż podważałoby to zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Stąd za datę skutecznego wniesienia skargi należy uznać 27 grudnia 2016 r. Ponadto znaczenie w niniejszej sprawie ma również fakt, że skarżący złożył skargę ze znacznym wyprzedzeniem, umożliwiającym przekazanie jej do organu przed upływem 30-dniowego terminu do jej wniesienia. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, odrzucenie skargi było nieprawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast w myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Zatem z zestawienia powyższych przepisów wynika, iż żeby skutecznie wnieść do sądu skargę na decyzję organu administracji, skarżący musi to uczynić za pośrednictwem organu, którego decyzję kwestionuje, w terminie prawem przewidzianym. Wprawdzie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wskazuje, co się dzieje w sytuacji, gdy skarżący złoży skargę bezpośrednio do sądu czy innego organu, jednakże powyższą lukę uzupełnia orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym dominuje pogląd, iż w przypadku złożenia przez skarżącego skargi do sądu, sąd ten powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej (por. postanowienia NSA: z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1253/17; z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1068/16; z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 3871/14; z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 937/13; z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2172/11; z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 802/11, z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1918/08, z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 234/09; z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1433/07, orzeczenia dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2016 r. została doręczona skarżącemu 28 listopada 2016 r. Bezspornym jest również, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na ww. akt upłynął z dniem 28 grudnia 2016 r. Jak wynika z akt sprawy wprawdzie skarżący nadał w urzędzie pocztowym przesyłkę zawierającą przedmiotową skargę w dniu 22 grudnia 2016 r., a więc w terminie otwartym do jej wniesienia, jednakże adresatem tej korespondencji został uczyniony bezpośrednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zamiast zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., właściwy organ administracji, za którego pośrednictwem skarga powinna zostać wniesiona. Przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu w dniu 27 grudnia 2016 r., a Sąd ten - aby nadać skardze prawidłowy bieg - prawidłowo i bez zbędnej zwłoki przesłał skargę właściwemu organowi w dniu 30 grudnia 2016 r.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarga została wniesiona dopiero w dniu 30 grudnia 2016 r., albowiem w tej sytuacji faktycznej, dla ustalenia daty wniesienia skargi przez skarżącego, decydujące znaczenie ma data nadania przez Sąd przesyłki skierowanej do właściwego organu. Powyższe zostało natomiast dokonane już po terminie. Rację ma zatem Sąd I instancji, że przedmiotowa skarga została wniesiona już po upływie terminu do jej wniesienia. W tej sytuacji prawidłowo przedmiotowa skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że w zaskarżonej decyzji odebranej przez skarżącego 28 listopada 2016 r., zawarte było pouczenie, że skargę na nią "wnosi się za pośrednictwem Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, na adres: ul. Wołoska 7, 02-675 Warszawa".
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.