Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt II OZ 790/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 207/15, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
W dniu 23 września 2015 r. M. K. złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. prawomocnym postanowieniem NSA, podnosząc, że w niniejszej sprawie zaszła podstawa z art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w postaci późniejszego wykrycia takich środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wskazała, że w dniu 22 września 2015 r. zostało sporządzone oświadczenie pełnomocnika procesowego co do działania przez niego pro publico bono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w art. 271-285 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Ponadto stosownie do treści art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu z dwóch powodów.
Po pierwsze, wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jako szczególna instytucja nie przewiduje możliwości wzruszenia w tym trybie postanowień niekończących jakimi są rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Wyraźnie wskazania wymaga, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wzruszenia w trybie wznowienia postanowienia niekończącego postępowania w sprawie. Tego typu postanowienia nawet jeżeli są prawomocne mogą być natomiast uchylane i zmieniane w trybie art. 165 p.p.s.a. Ponadto strona postępowania w każdym czasie może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Są to zatem gwarancje procesowe (prawa strony), które mogą prowadzić do zmiany sytuacji procesowej strony postępowania wynikłej z wydanego uprzednio prawomocnego niekończącego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Powyższe nie przemawia za wywiedzeniem z treści art. 270 p.p.s.a. normy prawnej, z której wynikałaby możliwość wzruszenia niekończącego postanowienia w tym przedmiocie w trybie wznowienia.
W tym miejscu należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, na podstawie art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP dopuścił możliwość rozpoznania skargi o wznowienie dotyczącego postanowienia niekończącego postępowanie. Jednak muszą ku temu zaistnieć określone warunki, a mianowicie musi zaistnieć negatywny wpływ orzeczenia niekończącego na wynik rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu głównym lub gdy skarga o wznowienie dotyczy postanowienia niekończącego opartego na niekonstytucyjnej podstawie. Wynika z tego, że musi także zapaść w sprawie orzeczenie kończące postępowanie. W tej sprawie takie warunki jednak nie wystąpiły, ponieważ w sprawie dotychczas nie zapadło orzeczenie kończące postępowanie. Skarżąca ma także ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika oraz uiściła wpis sądowy od skargi, co zasadniczo oznacza, że skarga może zostać rozpoznana merytorycznie przez Sąd Administracyjny, a więc może zostać zrealizowany zasadniczy cel skargi głównej, tj. ocena legalności nakazu rozbiórki.
Ponadto zaskarżone skargą o wznowienie postanowienie nie zostało wydane w oparciu o niekonstytucyjną podstawę. W zakresie art. 243-262 p.p.s.a. dotyczących prawa pomocy Trybunał konstytucyjny nie orzekł bowiem o ich niekonstytucyjności.
Po drugie, zgodnie z art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przepis ten dotyczy wykrycia dowodów, które istniały w dacie wydania orzeczenia zaskarżonego skargą o wznowienie. W niniejszej sprawie dowód, na który powołuje się strona skarżąca został sporządzony w dniu 22 września 2015 r. (a więc po 3 tygodniach od wydania orzeczenia) i w reakcji na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 września 2015 r. Oświadczenie pełnomocnika z 22 września 2015 r. nie stanowi tym samym przesłanki z art. 273 § 2 p.p.s.a., która uprawniałaby do wznowienia postępowania.
Dlatego skarga o wznowienie jako niespełniająca ustawowych wymogów podlega odrzuceniu.
Z powyższych względów, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.