Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. K. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2015 r. nr [...], wydana w sprawie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. M. K. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W terminie do uiszczenia wpisu skarżąca zwróciła się do WSA o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Postanowieniem z 21 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy WSA - odmówił skarżącej prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie.
W sprzeciwie wnioskodawczyni nie zgodziła się z ww. postanowieniem podnosząc, że rozstrzygnięcie to zamyka jej możliwość obrony praw przed sądem, jest niesłuszne, niesprawiedliwe i zawiera błędne stwierdzenia. Wniosła o uchylenie postanowienia i przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; określanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 245 § 1, § 2 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istotą instytucji prawa pomocy jest to, że znajduje ono zastosowanie wobec osób pozostających w ubóstwie.
We wniosku PPF skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i bezrobotną córką. Utrzymują się z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, z której miesięcznie otrzymuje około 200 zł oraz z wynagrodzenia za pracę męża w kwocie 1750 zł. Strona zaznaczyła, że prowadzi małą rodzinną firmę, a przychody z powyższego są niewielkie. Nie stać jej na zatrudnienie kolejnych pracowników, żeby zwiększyć obroty, przeciwnie – traci tych pracowników z przyczyn ekonomicznych. Jej stan finansów nie pozwala na poczynienie jakichkolwiek oszczędności, zaś konto w banku "świeci pustkami". Skarżąca podniosła, że jej działalność przynosi straty i nie jest w stanie zapłacić za postępowanie sądowe. Zaciągnęła dwa kredyty tj. jeden jako osoba fizyczna – do spłaty 23 000 zł (rata miesięczna 600 zł) natomiast drugi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej – do spłaty 6 800 zł (rata miesięczna 360 zł).
Pismem z 30 marca 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do podania: wysokości netto uzyskiwanego przez siebie dochodu i wynagrodzenia za pracę męża, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny i domu, rodzaju prowadzonej działalności i ilości zatrudnianych pracowników, wydatków z tytułu korzystania z telefonu, wskazania wszystkich posiadanych przez nią, męża i córkę pojazdów mechanicznych oraz innych nieruchomości niż zajmowany przez rodzinę dom. Skarżącą wezwano także do podania celu, na który zaciągnęła kredyt, którego miesięczna rata to 600 zł, wysokości wynagrodzenia działającego w jej imieniu pełnomocnika i źródła pokrycia tego wydatku oraz przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych swoich, męża i córki za określony w wezwaniu czas.
W odpowiedzi na wezwanie M. K. w piśmie z 8 kwietnia 2015 r. podała, że jej dochód miesięcznie nie przekracza obecnie 500 zł, natomiast dochód netto jej męża to 1286,17 zł. Prowadzona przez nią działalność to produkcja i sprzedaż odzieży dziecięcej. Średnie miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny i domu to: prąd – 200 zł, woda – 140 zł, wywóz śmieci – 50 zł, ogrzewanie w sezonie grzewczym – 600 zł, żywność – 500 zł, telefony 75 zł. Skarżąca podała, że oprócz domu nie posiada żadnych nieruchomości, zaś pełnomocnik zadeklarował gotowość do świadczenia pomocy prawnej "pro bono".
Odnosząc się do wniosku skarżącej o ustanowienie w sprawie radcy prawnego wypada zauważyć, że zgodnie z art. 246 § 3 P.p.s.a. radcę prawnego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z radcą prawnym. Nie dotyczy to radcy prawnego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
W przedmiotowej sprawie M. K. jest reprezentowana przez radcę prawnego, o czym świadczy pełnomocnictwo udzielone przez nią w dniu 23 grudnia 2014 r. (do reprezentowania m. in. w postępowaniach sądowoadministracyjnych, w których jest stroną lub uczestnikiem, k. 35 akt sądowych). W związku z powyższym Sąd zobligowany jest odmówić skarżącej ustanowienia radcy prawnego, gdyż z okoliczności sprawy wynika, że strona miała ustanowionego pełnomocnika w niniejszej sprawie.
Ponieważ skarżąca domagała się również zwolnienia od kosztów sadowych, dlatego wniosek o prawo pomocy należy rozpoznać w zakresie całkowitym. Przesłanką do przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Dokonana przez Sąd ponowna analiza złożonego wniosku nie uzasadnia jego uwzględnienia. Informacje podane przez skarżącą nie potwierdziły, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa nie jest wiarogodna, zarówno co do uzyskiwanych dochodów, jak i ponoszonych wydatków. Nie uprawdopodobniła ona w całości swojej sytuacji finansowej i wysokości uzyskiwanych przez siebie dochodów.
Analiza wezwania referendarza sądowego oraz udzielonej przez wnioskodawczynię odpowiedzi, prowadzi do wniosku, że przedstawione przez stronę informacje stanowią tylko częściową odpowiedź na zadane pytania.
Podkreślenia wymaga, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 182/12). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca wykazała brak współpracy w wyjaśnianiu wszystkich istotnych okoliczności rzutujących na ocenę jej możliwości płatniczych.
Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.