Uzasadnienie
Pismem [...] grudnia 2021 r. Starosta K. (dalej: "Starosta") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, a [...] Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w Z. (dalej: "WIOŚ") poprzez wskazanie WIOŚ jako organu właściwego do przeprowadzenia pomiaru hałasu na podstawie art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dalej: "p.o.ś."), obowiązującego do dnia 23 września 2021 r. oraz przepisu przejściowego art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o odpadach (Dz. U. 2021 r., poz. 1648 – dalej: "ustawa zmieniająca").
W uzasadnieniu wniosku Starosta podał, że w dniu [...] listopada 2021 r. WIOŚ przekazał wniosek złożony w dniu [...] sierpnia 2021 r. przez W. i R. K. (dalej: "wnioskodawcy") w sprawie podjęcia interwencji w związku z uciążliwym funkcjonowaniem urządzeń technicznych zlokalizowanych na budynku punktu gastronomicznego F. zlokalizowanego w miejscowości K. WIOŚ poinformował, że nie wszczął postępowania administracyjnego ponieważ nie było ku temu żadnych podstaw.
Starosta wskazał, że wszczęcie postępowania administracyjnego następuje na żądanie strony lub z urzędu. Tak więc już samo złożenie wniosku przez wnioskodawców o przeprowadzenie m. in. pomiarów hałasu, wszczęło postępowanie administracyjne na żądanie strony. W tej dacie organem właściwym w sprawie był organ ochrony środowiska, zgodnie z brzmieniem 115a ust. 1 p.o.ś. Natomiast w dniu 23 września 2021 r. weszła w życie zmiana tego przepisu dokonana ustawą zmieniającą z dnia 11 sierpnia 2021 r. i dopiero od tej daty starosta jest właściwy w sprawie m. in. wykonywania pomiarów emitowanego hałasu do środowiska. Przepis przejściowy został zawarty w art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej, i zgodnie z nim do postępowań w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 115a ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym.
Odpowiadając na wniosek WIOŚ wniósł o wskazanie Starosty, jako właściwego w sprawie.
WIOŚ stwierdził, że zarówno we wcześniejszym stanie prawnym, jak i w obecnym, nie prowadził i nie prowadzi postępowań w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Należy bowiem odróżnić obowiązek wszczęcia postępowania administracyjnego od przeprowadzenia kontroli interwencyjnej i dokonania w jej ramach badań akustycznych.
WIOŚ zakwestionował również stanowisko Starosty, że wpływ pisma wnioskodawców stanowi wszczęcie postępowania w rozumieniu art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. – dalej: "k.p.a."), albowiem zgodnie z art. 115a ust. 5 p.o.ś. postępowanie takie wszczyna się z urzędu. WIOŚ stwierdził więc, że data wpływu wniosku w sprawie podjęcia interwencji w związku z uciążliwym funkcjonowaniem punktu gastronomicznego do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (przed 23 września 2021 r.) nie ma znaczenia dla wskazania podmiotu właściwego do przeprowadzenia obecnie pomiarów akustycznych.
Na poparcie swojego stanowiska WIOŚ powołał się na pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2021 r. nr [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Niniejsza sprawa dotyczy wniosku organu jednostki samorządu terytorialnego (Starosty) o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a organem rządowej administracji zespolonej w województwie (WIOŚ) poprzez wskazanie organu właściwego do wykonania pomiarów poziomu hałasu.
Zgodnie z art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 z późn. zm. – dalej: "p.o.ś.") - w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N. Zgodnie zaś z art. 378 ust. 1 p.o.ś. organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa w art. 115a ust. 1, art. 149 ust. 1, art. 150, art. 152 ust. 1, art. 154 ust. 1, art. 178, art. 183, art. 237 i art. 362 ust. 1-3, jest starosta.
Przepis art. 115a ust. 1 p.o.ś. w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 23 września 2021 r., kiedy weszła w życie jego nowelizacja dokonana przepisem art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o odpadach (Dz. U. z 2021 r., poz. 1648). Przed dniem 23 września 2021 r. przepis art. 115a ust. 1 p.o.ś. brzmiał: "W przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu; za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N". Z uzasadnienia projektu ww. ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wynika, że nowelizacja tego przepisu spowodowana była znacznym obciążeniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska obowiązkami pomiarowymi prowadzonymi w ramach państwowego monitoringu środowiska oraz w ramach kontroli podmiotów korzystających ze środowiska i braki kadrowe w Centralnym Laboratorium Badawczym GIOŚ.
Nie budzi więc wątpliwości, że od dnia 23 września 2021 r. to starosta jest organem właściwym do wykonywania, czy zlecania badań natężenia hałasu prowadzących do wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 11 sierpnia 2021 r. - do postępowań w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 115a ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym.
W niniejszej sprawie podstawową kwestią jest jednak to, czy pismo wnioskodawców z dnia [...] sierpnia 2021 r. zainicjowało postępowanie w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu.
Należy podzielić pogląd zaprezentowany m. in. w postanowieniach NSA z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt III OW 200/21, z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OW 20/21, z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OW 56/20, że do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w art. 115a p.o.ś., dochodzi dopiero z momentem stwierdzenia przekroczenia hałasu, czyli dopiero po wykonaniu badań, o których mowa w tym przepisie. Samo pismo zainteresowanego podmiotu nie inicjuje jeszcze postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w art. 115a p.o.ś.
Powyższe oznacza, że w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zmieniającej treść art. 115a p.o.ś. żadne postępowanie administracyjne o wydanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu nie było jeszcze w toku, gdyż wniosek o podjęcie interwencji w związku z uciążliwym funkcjonowaniem urządzeń technicznych zlokalizowanych na budynku punktu gastronomicznego F. zlokalizowanego w miejscowości K. - jeszcze takiego postępowania nie uruchomił. Tym samym w obecnym stanie prawnym właściwym do podjęcia czynności związanych z interwencją zawartą w piśmie z [...] sierpnia 2021 r., w tym ewentualnego przeprowadzenia badań, o których mowa w art. 115a ust. 1 p.o.ś. jest Starosta.
Należy jednak podkreślić, że dokonanie wskazanych w art. 115a ust. 1 p.o.ś. pomiarów, oznacza dokonanie pewnych czynności technicznych, które w zależności od ich wyniku, mogą być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu.
Tym samym w niniejszej sprawie nie zaistniał spór kompetencyjny, bowiem warunkiem powstania takiego sporu jest istnienie toczącego się postępowanie administracyjnego, na którego tle powstał dany spór, lub przynajmniej żądanie jego wszczęcia, co w niniejszej sprawie jak już wskazano powyżej, nie miało miejsca (zob. np. postanowienia NSA z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt III OW 153/21, z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt I OW 138/19, z dnia 21 października 2008 r., sygn. akt II OW 48/08).
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie był dopuszczalny, dlatego też na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 4 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i art. 15 § 2 p.p.s.a. podlegał odrzuceniu. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.