Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 10 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt II SPP/Łd 142/22) odrzucił zażalenie skarżącego R. P. na postanowienie tego Sądu z 10 stycznia 2023 r.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek skarżącego o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez ww. asesora WSA.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący.
Analizując przepisy art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm. – zwanej dalej P.u.s.a.), Sąd pierwszej instancji uznał, że zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy), na co również wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziów nie została przewidziana również w innych przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych też powodów Sąd odrzucił zażalenie na podstawie art. 197 § 2 art. 194 § 1 w zw. z art. 178 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, podnosząc zarzut naruszenia art. 5a P.u.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 328 – zwanej dalej P.p.s.a.) "[z]ażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: 8) odrzucenie zażalenia". Z uwagi na powyższy przepis postanowienie Sądu pierwszej instancji podlegało kontroli instancyjnej.
Oceniając dopuszczalność zażalenia na postanowienie o odrzuceniu wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego (odpowiednio asesora WSA – na mocy odesłań zawartych w art. 29 § 1 P.u.s.a oraz art. 106 zg § 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2070 ze zm.), podzielić należało stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 5a § 16 P.u.s.a. zdanie pierwsze P.u.s.a. od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania wniosku, o którym mowa w art. 5a § 1, podmiotowi, który złożył wniosek i sędziemu, którego orzeczenie dotyczy, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przepisu tego wynika zatem, że zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy) - por. postanowienie NSA z 20 września 2022 r. sygn. akt II GSK 1396/22 (orzeczenie przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Słusznie zwrócił uwagę również Sąd pierwszej instancji, że przepisy regulujące procedurę rozpoznawania wniosku, dodane art. 5 ustawy z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o zażaleniu (art. 5a § 18 P.u.s.a.). Skoro zatem ustawodawca w art. 5a P.u.s.a. nie uregulował procedury związanej z odrzuceniem wniosku, to mocą przywołanego art. 5a § 18 tej ustawy w omawianym zakresie należy odpowiednio stosować przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie zaś z treścią przepisu art. 194 § 1 P.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione enumeratywnie w punktach od 1 do 10 tego przepisu. W żadnym z tych punktów ustawa nie wskazuje na możliwość wnoszenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające wniosek strony złożony na podstawie art. 5a P.u.s.a.
W zakresie wniosku o wyłączenie sędziego (asesora, referendarza) w przepisie art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. dano stronie postępowania prawo do wniesienia zażalenia, ale tylko na postanowienie, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego (odpowiednio asesora). W art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. nie zastosowano zwrotu "w sprawie wniosków o wyłączenie sędziego lub sędziów". Ustawodawca wskazał wprost w treści przepisu art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. na możliwość zaskarżenia zażaleniem tylko postanowienia, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. Pozostałe przepisy tej ustawy – jak już zaznaczono – nie przewidują również możliwości zaskarżenia innych rozstrzygnięć w obrębie wyłączenia sędziów. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż wnoszenie zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie jest dopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze, wobec faktu, że możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie została przewidziana również w innych przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznać należy, że na wydane na podstawie art. 5a § 6 P.u.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu wniosku strony o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym (odpowiednio asesora WSA) wymogów niezawisłości i bezstronności (art. 5a § 1 P.u.s.a.) nie przysługuje zażalenie.
Powyższy pogląd o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności zostało wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 19 grudnia 2022 r. sygn. akt III FZ 573/22). Dodatkowo można wskazać, że ten sposób wykładni art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. potwierdza także utrwalone orzecznictwo odnoszące się do niedopuszczalności zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sądu, o którym mowa w art. 20 § 4 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2022 r., sygn.. akt II OZ 234/21 i powołane w tym postanowieniu orzeczenia).
Z tego też względu, stanowisko Sądu pierwszej instancji o niedopuszczalności zażalenia na postawienie z 10 stycznia 2023 r. ocenić należało jako prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił rozpoznawane zażalenie.