Uzasadnienie
R. M. (1), M. S. (1), A. C., M. N. (1) i M. H. (1) oskarżeni byli o to, że:
w nocy na 22 lipca 2012 r. w B., pow. (...), woj. (...), wzięli udział w bójce, w trakcie której jej uczestnicy zadawali sobie nawzajem uderzenia rękoma i nogami po całym ciele, w wyniku czego obrażeń ciała doznali:
- - M. S. (1) w postaci stłuczenia klatki piersiowej, stłuczenia podudzia lewego z linijnym otarciem naskórka, stłuczenia żuchwy z naruszeniem korzenia zęba siekacza 1 dolnego po stronie prawej, skutkujące rozstrojem zdrowia i naruszeniem funkcji organów ciała poniżej dni siedmiu w myśl art. 157 § 2 kk,
- - M. N. (1) w postaci stłuczenia klatki piersiowej z linijnym zaczerwieniem jej tylnej powierzchni na długości 20 cm i trzema linijnymi otarciami naskórka okolicy obojczyka lewego, stłuczenia głowy z krwiakiem okularowym oka lewego, stłuczenia nosa, skutkujące rozstrojem zdrowia i naruszeniem funkcji organów ciała powyżej dni siedmiu w myśl art. 157 § 1 kk, przy czym ze względu na siłę, ilość i miejsca zadawanych uderzeń narażeni byli na bezpośrednie wystąpienie co najmniej skutku określonego w art. 157 § 1 kk, tj. o przestępstwo z art. 158 § 1 kk.
Sąd Rejonowy w Końskich wyrokiem z dnia 24 marca 2014 r. w sprawie II K 283/13 orzekł co następuje:
- I. oskarżonych R. M. (1), M. S. (1), A. C., M. N. (1) i M. H. (1) uznał za winnych popełnienia zarzucanego im aktem oskarżenia czynu, z tym iż w opisie czynu po słowach „ zadawali sobie nawzajem uderzenia rękoma i nogami po całym ciele ” dodaje sformułowanie: „ przy czym A. C. posługiwał się podłużnym przedmiotem wyglądem przypominającym rurkę, co stanowi przestępstwo z art. 158 § 1 kk, za które na podstawie art. 158 § 1 kk wymierzył każdemu z nich karę po 6 miesięcy pozbawienia wolności;
- II. na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk wykonanie wymierzonych wobec oskarżonych R. M. (1), M. S. (1), A. C., M. N. (1) i M. H. (1) kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 2 lata;
- III. na podstawie art. 627 kpk zasądził od oskarżonych R. M. (1), M. S. (1), A. C., M. N. (1) i M. H. (1) na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 256,52 złotych tytułem kosztów sądowych.
Powyższy wyrok zaskarżony został przez oskarżonych M. N. (1) i M. S. (1) oraz ich obrońcę w całości.
Obrońca oskarżonych na podstawie art. 438 pkt 2 kpk zarzucił temu wyrokowi obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ wynik sprawy, a to:
- - art. 7 kpk poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającej na:
- - pominięciu, wbrew zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, że to towarzyszka oskarżonych w osobach M. N. (1) i M. S. (1) jako pokrzywdzonych na skutek zdarzenia w nocy z dnia 21 na 22 lipca 2012 r. zawiadomiła Policję, co jednoznacznie świadczy o tym, że nie występowali oni w roli napastników, lecz broniących się;
- - nieuwzględnieniu tej okoliczności, iż obrażenia jakich doznali oskarżeni M. N. (1) i M. S. (1) wskazują, iż byli oni stroną atakowaną;
- - pominięciu faktu, iż z miejsca zdarzenia, na wieść o wezwaniu Policji odjechali pozostali uczestnicy rzeczonego zdarzenia, co świadczy o obawie konieczności poniesienia konsekwencji prawnych z ich strony, a co za tym idzie, pozwala przyjąć, iż byli napastnikami;
- - pominięciu tej okoliczności, iż interwencja podjęta przez M. S. (1) i M. N. (1) miała na celu obronę M. S. (2) i winna być rozpatrywana tylko w takich kategoriach.
Ponadto obrońca na podstawie art. 438 pkt 3 kpk zarzucił temu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia polegający na niesłusznym przyjęciu przez Sąd orzekający w I instancji, że zachowaniom oskarżonych M. N. (1) i M. S. (1) można przypisać umyślność, podczas gdy ich zamiarem nie był objęty udział w bójce, lecz stali się oni podmiotem czynnej napaści ze strony atakujących przy wyraźnym podziale ról na napastników i napadniętych.
Podnosząc te zarzuty obrońca oskarżonych wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonych M. N. (1) i M. S. (1) od popełnienia zarzucanego im aktem oskarżenia czynu, ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku, wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Oskarżeni M. S. (1) i M. N. (1) w swoich apelacjach, które mają identyczną treść, zarzucili temu wyrokowi:
- 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, wynikający z poczynienia ustalenia, iż „ w reakcji na takie zachowanie przybył M. S. (1) i wywiązała się bójka (…) ”, a które to ustalenia jest nazbyt ogólnikowe, gdyż nie wynika z niego, czy jego interwencja miała charakter obrony siostry, czy nie, i które to ustalenie dalece odbiega od treści relacji M. S. (2), M. S. (1) oraz M. N. (1) ukazujących, iż M. S. (1) oraz M. N. (1) realizowali obronę konieczną M. S. (2), a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, a polegający na stwierdzeniu, że dopuścili się zarzuconego im czynu, mimo poważnych wątpliwości w tym względzie wynikających z ich wyjaśnień oraz zeznań świadków nie wskazujących bezpośrednio na nich jako osoby zadające ciosy, a także nieuzasadnionym pominięciem elementów wynikających z zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań M. S. (2) oraz dowodów dotyczących poniesionych przez M. S. (1) oraz M. N. (1) obrażeń;
- 2. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżeni M. S. (1) i M. N. (1) dopuścili się zarzucanego mu czynu, wynikający z przypisania M. S. (1) oraz M. N. (1) sprawstwa tego czynu pomimo braku ustalenia faktycznego co do treści zamiaru obu ww. - takiego ustalenia nie zawiera, ani część dyspozycyjna ani uzasadnienie wyroku;
- 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 7 kpk wynikające z niedokonania oceny wiarygodności pełnej relacji świadka M. S. (2), a także wynikające z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów w zakresie w jakim Sąd odmówił wiary jej relacji co do udziału w pobiciu K. Ś. (1) oraz D. H. (1), a przyjął za wiarygodne zeznania D. H. (1) oraz K. Ś. (1);
- 4. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 4 kpk, art. 5 § 2 kpk, art. 7 kpk oraz art. 410 kpk wynikające z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów przy ocenie wiarygodności wyjaśnień M. S. (1) oraz wyjaśnień M. N. (1) wynikające z pozbawionego uzasadnionych podstaw odebrania wiary ich relacjom oraz nierozstrzygnięciu występujących wątpliwości na korzyść ww. oskarżonych;
- 5. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 7 kpk wynikające z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i dokonaniu ich dowolnej i arbitralnej oceny przy (...) oraz A. C. wynikające z pozbawionego uzasadnionych podstaw przyznania wiarygodności ich relacjom.
Podnosząc te zarzuty oskarżeni wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie ich od popełnienia zarzucanego im czynu.
Sąd Okręgowy zważył co następuje
Apelacje oskarżonych i ich obrońcy nie zasługują na uwzględnienie. Zawierają one zbliżone zarzuty obrazy przepisów postępowania i błędu w ustaleniach faktycznych, a apelacje oskarżonych są identyczne. Uzasadnione jest więc łączne do nich ustosunkowanie. Wszystkie apelacje podnoszą przede wszystkim zarzut obrazy art.7 kpk dotyczący wadliwej, zdaniem apelujących, oceny wyjaśnień oskarżonych M. S., M. N. oraz wyjaśnień współoskarżonych M. H. i A. C., a także zeznań M. S., D. H. i K. Ś.. Apelujący uważają, iż na skutek wadliwej oceny tego materiału dowodowego, Sąd błędnie ustalił, że oskarżeni M. S. i M. N. wzięli udział w bójce z oskarżonymi M. H., A. C. i R. M., podczas gdy w rzeczywistości działali jedynie w obronie koniecznej M. S. i w trakcie tego zdarzenia zostali pobici przez współoskarżonych, doznając obrażeń ciała.
Odnosząc się do apelacji należy na wstępie podkreślić, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 kpk. Brak jest podstaw do uznania, iż ocena ta jest jednostronna i dowolna. Trafnie Sąd podnosi, iż zwykle uczestnicy tego rodzaju zdarzeń starają się pomniejszyć swój udział, eksponując udział przeciwników i przedstawiając siebie jako ofiary napaści. Tak też było w tej sprawie, jednak Sąd słusznie uznał, iż przedmiotowe zdarzenie miało charakter obustronnie aktywnej siłowej konfrontacji. Podkreślić należy również, że zwykle uczestnicy takich zdarzeń są nietrzeźwi, co w oczywisty sposób wpływa na ich relacje co do przebiegu zdarzenia.
Ponadto zajście miało miejsce w nocy, przy słabym oświetleniu, co tylko zwiększa trudności w ustaleniu przebiegu zdarzenia. Sami uczestnicy przedmiotowego zdarzenia to podkreślają, wskazując iż zdarzenie przybrało taki obrót, ze nie było wiadome kto kogo bije, ani też od kogo otrzymuje uderzenia. Słusznie więc Sąd miał na uwadze także te okoliczności przy ocenie wiarygodności relacji uczestników przedmiotowego zdarzenia. Podkreślić również należy, że jedynymi trzeźwymi osobami w tym czasie były K. K. (1) i D. M. (1), będące w grupie z oskarżonymi M. H. i A. C.. Sąd I instancji ustalając stan faktyczny oparł się na wszystkich ujawnionych dowodach, poddając je wnikliwej i wszechstronnej ocenie.
W szczególności Sąd trafnie ustalił jak doszło do samego zdarzenia, opierając się w tym względzie przede wszystkim na wiarygodnych relacjach D. M. i K. K., zgodnych z wyjaśnieniami oskarżonych R. M., A. C. i M. H.. Z tych dowodów bezspornie wynika, że doszło do zatargu słownego M. S. z D. M. (1) i K. K. (1), którym ubliżała wulgarnymi słowami, a następnie do tej kłótni, która przerodziła się w szarpaninę, a potem bójkę włączyli się oskarżeni M. H., M. S., M. N., R. M. i A. C.. W czasie tej kłótni popchnięta została M. S., która upadła na palenisko. Słusznie więc Sąd ustalił, iż to właśnie zachowanie M. S. było powodem zaistniałego zdarzenia. Nie miała ona żadnego powodu, aby żądać opuszczenia tego miejsca przez nowoprzybyłą grupę osób, obrażając przy tym obecne w tej grupie dziewczyny.
Należy podkreślić, że sama M. S. nie zaprzeczyła, że doszło do tej kłótni, w której wzięła udział. Nie są więc wiarygodne twierdzenia M. S., że tak naprawdę nie wie co było powodem zdarzenia, ani M. N., że tylko słyszał głośną rozmowę. Słusznie również Sąd przyjmuje, iż M. S. została jedynie popchnięta i upadła na palenisko, nie została natomiast pobita przez K. Ś. (1) i D. H. (1). Wersję M. S. Sąd słusznie uznał za niewiarygodną opierając się na analizie jej zeznań w konfrontacji z zeznaniami D. H., K. K., D. M., K. Ś. oraz wyjaśnieniami M. H. i A. C.. Świadek D. H. zaprzeczył, aby miał brać udział w bójce, a K. Ś. zeznał, iż w ogóle go tam nie było.
Należy także dodać, na co powołuje się Sąd, że grupa osób, w której byli M. H., A. C., D. H., D. M. i K. K. przyjechała na to miejsce jednym samochodem i w takim składzie zostali później zatrzymani przez Policję. Słusznie również Sąd nie uznał za wiarygodne wyjaśnień oskarżonych M. S. i M. N. w tym zakresie, podnosząc iż oskarżeni dopiero w postępowaniu sądowym zaczęli mówić o udziale D. H. i K. Ś.. Również słusznie Sąd podniósł, że świadek M. S. dopiero przed sądem wskazała na udział D. H. i K. Ś.. Sąd I instancji miał więc podstawy, aby uznać za niewiarygodne twierdzenia o udziale w zdarzeniu tych osób, a zwłaszcza co do rzekomego ich udziału w jej pobiciu.
Sąd I instancji trafnie także ustalił, że w dalszej fazie zdarzenia doszło do wspólnej bójki, w której wzięli udział oskarżeni M. S., M. N. oraz współoskarżeni R. M., M. H. i A. C.. Słusznie Sąd ocenił jako wiarygodne wyjaśnienia oskarżonych R. M., M. H. i A. C., którzy nie negowali swojego udziału w tym zdarzeniu, wręcz określając je jako bójkę. Z relacji M. H. wynikało, iż wzajemnie bił się z M. N., a następnie z M. S.. Z kolei A. C. wyjaśnił, iż także zadawał ciosy i sam je otrzymał, ale nie potrafił wskazać kogo uderzył i od kogo je otrzymał, z tym iż Sąd słusznie nie uznał za wiarygodne jego twierdzeń co do użycia przedmiotu przypominającego rurkę. R. M. także potwierdził, iż kogoś uderzył i sam też otrzymał uderzenie od osoby z tamtej grupy. Widział także jak oskarżeni M. S. i M. N. podbiegli do tej grupy i zaczęli się szarpać, jak również że M. S. został uderzony w głowę i upadł na ziemię.
Sam oskarżony M. S. nie wykluczył, że też kogoś uderzył, a M. N. wydawało się, iż nikogo nie uderzył. Wyjaśnienia oskarżonych M. H., A. C. i R. M. potwierdziły co do części tej fazy zdarzenia świadkowie D. M. i K. K., które widziały jak M. H. został uderzony przez jednego z chłopaków z drugiej grupy. Nie było więc tak, że to oskarżeni M. S. i M. N. zostali zaatakowani przez grupę osób z udziałem M. H. i A. C. i tylko się bronili.
Nie można mówić również, że oskarżeni M. S. i M. N. działali w obronie koniecznej udzielonej M. S.. Oskarżeni istotnie „ stanęli po jej stronie ” w czasie wymiany zdań z osobami z tamtej grupy, ale nie miało to charakteru obrony koniecznej. Nie ustalono, aby M. S. istotnie była bita przez osoby z drugiej grupy, co dałoby powód do innej oceny interwencji obu oskarżonych. Sąd I instancji przeanalizował tą kwestię i słusznie nie znalazł podstaw do przyjęcia, iż oskarżeni działali w obronie koniecznej, a ich działanie miało formę odwetu (k. 267). Apelujący podnosili również, że w wyniku zdarzenia to właśnie oskarżeni M. S. i M. N. doznali obrażeń ciała, co według nich świadczy o tym, że to oni byli stroną atakowaną. Drobnych obrażeń doznali jednak, jak wyjaśnili także oskarżeni M. H., A. C. i R. M.. Właśnie to świadczy o tym, że obie strony wzajemnie zadawały sobie uderzenia, ale przewagę w bójce osiągnęli A. C. i M. H..
Takiej oceny nie zmienia fakt, iż M. S. zawiadomiła Policję o przestępstwie, ani fakt, iż grupa osób z udziałem oskarżonych M. H. i A. C. odjechała z miejsca zdarzenia. Sąd I instancji dokonał więc prawidłowych ustaleń faktycznych mających oparcie w należycie ocenionych dowodach. Skoro przebieg zdarzenia był możliwy do ustalenia na podstawie relacji wszystkich jego uczestników i świadków, to brak jest podstaw do uznania, iż zachodziły tego rodzaju nie dające się usunąć wątpliwości, że Sąd obligowany był do stosowania zasady wynikającej z art. 5 § 2 kpk.
Sąd I instancji prawidłowo zakwalifikował zachowanie wszystkich uczestników zdarzenia, w tym obu oskarżonych jako udział w bójce, o którym mówi przepis art. 158 § 1 kk, a Sąd odwoławczy podziela stanowisko Sądu w tym zakresie zawarte w uzasadnieniu wyroku. Brak jest również podstaw do kwestionowania oceny stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu oskarżonych jak i wymiaru kary, który ma charakter symboliczny.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (art. 437 § 1 kpk, art..456 kpk). O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze w kwocie po 130 zł (opłata - 120 zł, wydatki - 10 zł) orzeczono na podstawie art. 634 i 627 kpk.
SSO Adam Zarzycki SSO Krzysztof Sajtyna SSO Zbigniew Karamara