Wyrok Sądu Okręgowego w Słupskuz 23 lutego 2026 r., sygn. akt I C 383/24

Metryka

Wydany

23 lutego 2026 r.

Sąd

Sąd Okręgowy w S.

Wydział

I Wydział Cywilny

Skład

sędzia Hanna Kaflak-Januszko przewodniczący

Rozpoznanie

w dniu 23 lutego 2026 r. w S. na rozprawie

Sprawa

sprawy z powództw R. Z. (1) i Ż. Z. przeciwko Skarbowi Państwa-Sądowi Okręgowemu w K., Sądowi Rejonowemu w S. i Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w S. K. R. (...) o ustalenie i zapłatę

st. sekret. sąd. B. O.

Sentencja

1. I. oddala powództwa;
2. II. zasądza od powoda R. Z. (1) koszty procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty na rzecz:
3. 1. Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej 10 800,00 zł (dziesięć tysięcy osiemset i 00/100 zł),
4. 2. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. B. P. (1) 10 817,00 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście i 00/100 zł);
5. III. nie obciąża powódki kosztami procesu.
6. I C 383/24 Uzasadnienie1 Powodowie J. N. i A. S. oraz A. (...) (k.270, 319) pozwali solidarnie S k a r b P a ń s t w a – Sąd Rejonowy w S., Sąd Okręgowy w K. i K o m o r n i k a przy Sądzie Rejonowym w S. H. P. (1) o 687 850,04 zł z odsetkami - zadośćuczynienia (500 000 zł), odszkodowania (7 302,04 zł – podwyższonego pismem k. 259 do 7 110,19 zł wobec poniesionych kosztów postępowań sądowych i komorniczych) i 180 000 zł jako równowartości lokalu mieszkalnego, z którego zostali eksmitowani za: bezprawne orzeczenie i „dysponowanie bezprawnie mieniem” oraz naruszenie dóbr osobistych (w tym zdrowia, czci, poprzez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o popełnieniu czynów zabronionych przez powodów, wolności, gdyż stosowano przymus, tajemnicy korespondencji, nietykalności mieszkania, życia rodzinnego, prywatnego, intymnego, a tym samym także danych osobowych), koszty poniesione na związane z tym działania powodów, zmierzające do wyjaśnienia i odzyskania mienia, a także za utratę majątku, przywłaszczonego przez osoby trzecie wobec braku możliwości jego zwrotu oraz za czas poświęcony wyjaśnianiu. Domagali się także ustalenia odpowiedzialności za szkody mogące powstać w przyszłości i 548 zł kosztów poniesionych na sporządzenie złożonej dokumentacji pozwu. Następnie pozew rozszerzono (k. 345, 453) – do łącznej kwoty 774 156,33 zł - o 88 247 zł za brak możliwości zarobkowych, w tym także wskutek zajmowania się prowadzeniem postępowań sądowych i o dalsze 608 zł kosztów niezbędnych do wytoczenia powództwa (jego rozszerzenia). Nadto łącznie prowadzono sprawę z powództwa R. Z. (1), który pozwał Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w S. i Komornika przy Sądzie Rejonowym w S. Roberta Wisłockiego o 20 192 zł (20 000 zł za przewlekłość postępowania, 192 zł kosztów poniesionych na złożenie pozwu) z ustaleniem odpowiedzialności na przyszłość, a Komornika także o przeprosiny, zarzucając nieprawidłowe prowadzenie postępowania KM (...). Pozwani wnieśli o oddalenie powództw, zaprzeczając, by zaistniały okoliczności uzasadniające ich odpowiedzialność odszkodowawczą. Sąd ustalił i zważył, co następuje: Powództwa nie podlegały uwzględnieniu. Twierdzenia, którymi powodowie uzasadniali powództwa 3, dotyczyły postępowań, zakończonych koniecznością opuszczenia przez nich 4 grudnia 2014 r. lokalu, w którym zamieszkiwali. Ich zdaniem doszło w ten sposób do naruszenia prawa, które wyrządziło im szkody majątkowe i niemajątkowe. Powołali się również na zarzuty dotyczące postępowań pozostających w związku z głównym nurtem sporu – utraty miejsca zamieszkania, co miało wskazywać na wadliwości, które tam wystąpiły, prowadząc do szkód, jak i potwierdzać, że nieprawidłowe działania pozwanych wobec powodów stanowią całokształt, ukierunkowany na ich pokrzywdzenie. Przy takim ukształtowaniu płaszczyzny sporu postępowanie dowodowe sprowadzało się do dokumentacji zawartej w aktach przywoływanych spraw 4. Przeprowadzone dowody z zeznań tylko potwierdzały tę konstatację, zwłaszcza że treść intensywnie wówczas zadawanych pytań przez stronę powodową, sprowadzała się do oceny działań, których przebieg był już utrwalony w aktach. Zbędne było więc dopuszczenie dalszych wnioskowanych dowodów, zwłaszcza że istotny jest także zakres podstawy prawnej, w jakiej mógł działać sąd. Miał się bowiem odnieść do prawomocnych orzeczeń sądowych oraz oceniać przesłanki z zakresu bezprawności działania organów państwowych, których czynności nie zostały podważone w przewidzianych prawem trybach. Jego rolą nie było, i nie mogło być, ponowne orzekanie. W obszernych wypowiedziach powodów nie było żadnych wskazujących na wyjście poza opisany zakres. Indywidualizacja personalna zarzutów wiązała się tylko z działaniem innych osób, pozostającym w związku ze wskazanymi postępowaniami, czyli takim, które podlegało ocenie prowadzącej do podejmowania negowanych decyzji. Powodowie powoływali się przy tym tylko na kwestie znane w trakcie dokonywania tej oceny. Należało więc zweryfikować jej prawidłowość, przy już poczynionym zastrzeżeniu o wyłączności mechanizmów kontroli czynności organów w postępowaniu sądowym i okołosądowym (środki nadzwyczajne są wdrażane wyjątkowo). Stąd tylko dodać należy, że z tego względu wykazywanie fałszywych zeznań nie miało znaczenia w przedmiotowej sprawie, a mogło być podstawą do wzruszenia orzeczeń we właściwym trybie nadzwyczajnym5. Ustalając powyżej przedmiotu sporu, sąd już wstępnie nawiązywał do przesłanek rozpoznawanych powództw 6, które także zakreślają obszar badania sprawy i przez to również stanowią uzasadnienie do decyzji o wnioskach dowodowych. Powodowie poprzez swoje powództwa przedstawili sądowi do rozpoznania całe pole działalności organów państwa wobec nich. Przekonując o zasadności swego stanowiska, odwołali się także do gwarancji konstytucyjnej ochrony rodziny. Dlatego, mając na uwadze, że Konstytucja jest nadrzędnym aktem prawa wewnętrznego, sąd zauważy, że konstytucja jest gwarantem ochrony prawnej, ale samodzielną podstawą prawną roszczenia może być, gdy spełnione są warunki dostatecznej konkretyzacji do wywiedzenia roszczenia. Charakteru takiego nie mają założenie ustrojowe art. 18, 71 odnoszące się do dobra rodziny. Przy tym to nie na sądach spoczywa kompetencja realizacji założeń ustrojowych, zapewniających warunki życiowe oczekiwane przez obywateli. Istotniejsze jest nadto, że przedmiotem oceny sądu miały być nieprawidłowe działania organów w zakresie wymiaru sprawiedliwości i na tym zagadnieniu należało się skupić. Prowadziły one do art. 77 ust. 1 Konstytucji o prawie do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem działania organu władzy publicznej. Powodowie bowiem oczekiwali zapłaty z tego tytułu, a nie pozywali Państwa za niezapewnienie lokalu do zamieszkania. Odnosili się do utraty możności zamieszkiwania i jej skutków oraz całości negatywnych oddziaływań, których doznali poprzez działanie wymiaru sprawiedliwości wobec nich. W wykładni prawa powszechnie stwierdza się, że art. 77 ust. 1 Konstytucji także nie stanowi samodzielnej podstawy odpowiedzialności i poprzez przepis konkretyzujący przesłanki można badać daną sytuację. Należy zatem przejść do art. 417 kc: § 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. § 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa. W niniejszej sprawie innymi organem wykonującym zadania władzy publicznej był komornik, więc szczegółową podstawą odpowiedzialności statuuje art. 23 ustawy z 29.08.1997r. o komornikach sądowych i egzekucji, obowiązującej w okresie objętym pozwem (obecnie art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z 22.03.2019 r. o komornikach sądowych), zgodnie z którym: komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności, a Skarb Państwa jest odpowiedzialny za szkodę solidarnie z komornikiem7. W odniesieniu do odpowiedzialności sądów szczegółową podstawę stanowi natomiast art. 417¹§ 2 kc: Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Ze względu na olbrzymie poczucia krzywdy u powodów, sąd miał też na uwadze art. 417²kc: jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności. Na kanwie przytoczonych przepisów należy zauważyć, że odpowiedzialność powstaje, jeżeli niezgodne z prawem działanie/zaniechanie wywołało szkodę, w tym w piśmiennictwie prezentowane są poglądy, że także szkodę niemajątkową - regulowaną art. 4458 i 4489 kc. Ta ostatnia kwestia budzi kontrowersje w doktrynie10, gdyż mocno argumentowane jest, że omawiana odpowiedzialność dotyczy tylko szkody majątkowej. Powodowie sami jednak powoływali się na szerszą podstawę, wskazując, że doszło do naruszenia szeregu ich dóbr osobistych i z tego tytułu rościli sobie prawo do zadośćuczynienia, wskazując także na szkodę niemajątkową na podstawie art. 24 w zw. z art. 448 kc. Dlatego bez poszerzania wywodu sąd odwoła się do orzecznictwa Sądu Najwyższego11 dopuszczającego możność dochodzenia rekompensaty szkody za przewlekłość postępowania, by zauważyć, że ugruntowało się przekonanie o możności wystąpienia z roszczeniem na podstawie art. 417, 445 i 448 w związku z art. 24 kc12, gdy doszło do naruszenia dóbr osobistych przy wykonywaniu władzy publicznej. Powództwo zostało bowiem wywiedzione także w zakresie szkody wywołanej przewlekłością postępowania, a jednocześnie podana podstawa może realizować się co do innych nieprawidłowości niż przewlekłość. Nadto mimo niedostatecznego skonkretyzowania szerokiego zakresu zgłaszanej szkody dowodowo, mimo wskazań sądu, jakie nastąpiły w toku postępowania, sąd miał na uwadze także art. 444 kc13 (gdyż powód akcentował kwestie leczenia Ż. M. w sposób mogący wskazywać, że nie chodzi tylko o wywód dotyczący innych dobór osobistych i zadośćuczynienia). Wobec powyższego należało ustalić, czy kwestionowane przez powodów czynności sądów i komornika były niezgodne z prawem (czy wręcz bezprawne) i czy spowodowały dochodzoną szkodę. Przy tym by nie rozszerzać nadmiernie wywodu – należy zauważyć, że stwierdzenie niezgodności z prawem jest jednym z przejawów bezprawności, a nawet są komentatorzy zauważający, że samo pojęcie „niezgodności z prawem” należy postrzegać szerzej, zwłaszcza na kanwie regulacji art. 77 ust. 1 Konstytucji. Pojęcie bezprawności ma bowiem w prawie cywilnym utrwalone znaczenie i rozumiane jest szeroko, jako niezgodność z przepisami prawa lub normami moralnymi lub obyczajowymi – zasadami współżycia społecznego. Ale - jak wspomniano - zauważa się, że nie do zaakceptowania są formalnie zgodne z prawem zachowania, które w rzeczywistości mają prowadzić do osiągnięcia celu niegodziwego lub celu, który nie jest przez normy prawne zakładany i stąd także wykonywanie kompetencji władczych może zostać zakwalifikowane także jako naruszenie norm moralnych14. W niniejszej sprawie sąd przedstawia wariant szerokiego zakresu badania rozpoznania sprawy, gdyż tak go postrzegał, by dopiero w przypadku zauważania zachodzenia przesłanki odpowiedzialności, rozważyć konieczność uszczegółowienia wywodu przez wyważenie, na ile można uznać za ugruntowane poglądy prawne określające granice omawianej odpowiedzialności. Jednocześnie przypomnieć należy zakres zawężający badanie z cyt. art. 417¹§ 2 kc, gdyż twierdzenia pozwu sprowadzały się do odnoszenia się do czynności proceduralnych, w tym w dużej mierze do wydawanych tam decyzji. Dodatkowym potwierdzeniem takiego zakreślenia podstawy faktycznej powództwa było dążenie powodów do przesłuchania sędziów orzekających w ich sprawach, co dobitnie zostało wyrażone na rozprawie, gdzie powód argumentował, że nie powinien być zobowiązywany do podania adresów domowych sędziów, gdyż chodzi o przesłuchanie w związku z czynnościami służbowymi, orzeczniczymi. Przy tym mimo, że powodowie podkreślali złą wolę wszystkich biorących udział w postępowaniach, a więc nie tylko sędziów, uważając nawet, że świadomie byli nakierowani przeciw powodom, to nieustannie ich stanowisko sprowadzało się do wskazywania na nieprawidłowości w przebiegu postępowań, a nie okoliczności zewnętrzne. Wskazany w poprzednim akapicie art. 417¹§ 2 kc15 - odwołuje się w swojej treści do spójności systemu. Nieograniczona dopuszczalność badania zgodności z prawem orzeczeń innych sądów przez sąd rozpoznający sprawę o odszkodowanie podważałaby zasadę instancyjności postępowania sądowego – sądy niższych instancji byłyby bowiem władne oceniać orzeczenia sądów wyższej instancji i uznawać je za wydane niezgodnie z prawem. Dlatego, co do zasady, warunkiem uzyskania odszkodowania za szkodę spowodowaną prawomocnym orzeczeniem sądowym jest uzyskanie we właściwej procedurze prejudykatu w postaci stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem. Od 25.9.2010r. uzyskanie prejudykatu nie zawsze jest jednak niezbędnym warunkiem dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej wydaniem orzeczenia sądowego, gdyż art. 424 1b kpc stanowi, że jeśli od prawomocnego orzeczenia nie przysługuje skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem, poszkodowany wydaniem takiego orzeczenia może dochodzić naprawienia szkody bez konieczności uzyskania prejudykatu (sądowego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem), chyba że nie skorzystał z innych przysługujących mu od tego orzeczenia środków prawnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że ze względu na zasadę niezawisłości sędziowskiej stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem wymaga wykazania, że orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z prawem, np. w wyniku zastosowania rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa – niezgodność orzeczenia z prawem musi mieć zdaniem Sądu Najwyższego charakter kwalifikowany. Odmienna ocena klauzul generalnych (np. zasad współżycia społecznego) przez sądy różnych instancji mieści się w zakresie dyskrecjonalności sędziowskiej i co do zasady nie powinna skutkować uznaniem orzeczenia za bezprawne, nawet jeśli nie zostanie zaakceptowana przez sąd wyższej instancji. Podobnie wybór jednego z wariantów wykładni prezentowanego w doktrynie lub orzecznictwie nie oznacza, że orzeczenie kwalifikowane powinno być jako bezprawne.16 Podkreślić należy także jako aktualny dla omawianej regulacji następujący pogląd17: Swoboda ocen sędziego wynika nie tylko z istoty władzy sędziowskiej, lecz także z prawa pozytywnego, często posługującego się pojęciami niedookreślonymi i klauzulami generalnymi albo dekretującego nieograniczoną wolność decyzji sędziego. W związku z tym w teorii prawa funkcjonuje pojęcie „normatywny luz decyzyjny”, który – najogólniej mówiąc – oznacza możliwość nieskrępowanego wyboru przez sędziego jednego z członów alternatywy. Jest również oczywiste, że treść orzeczenia zależy od rezultatów wykładni, które mogą być różne w zależności od jej przedmiotu, metod, w końcu od podmiotu, który jej dokonuje. Z istoty wykładni zatem wynika, także w związku z otwartością semantyczną pojęć prawnych, wiele możliwych interpretacji, a sam akt wykładni jest z natury rzeczy nacechowany subiektywizmem. Dotyczy to również kontroli tego aktu przez sąd wyższej instancji, często odnoszonej dodatkowo do kontekstu politycznego, ideologicznego, ontologicznego, aksjologicznego itp. Inaczej mówiąc, wynik każdej sprawy może być różny, w zależności od wielu czynników, nie wyłączając aspektów podmiotowych. Z tych przyczyn tezę o istnieniu „jednej trafnej decyzji” (jednego trafnego orzeczenia) należy odrzucić, co pozwala na zaakceptowanie tezy, że różnej treści orzeczenia wydane w takiej samej lub bardzo podobnej sprawie mogą być „zgodne z prawem”. Dlatego w odniesieniu do działalności jurysdykcyjnej sądu konieczne jest sformułowanie autonomicznej, swoistej definicji bezprawności (w szczególności niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia), korygowanej specyfiką władzy sądowniczej oraz jej ustrojem. Korekta ta nakazuje przyjąć, że orzeczenie niezgodne z prawem – w rozumieniu komentowanego przepisu w związku z art. 417¹ § 2 k.c. – to orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Innymi słowy, mimo braku wyraźnych normatywnych obostrzeń semantycznych, zarówno w art. 77 Konstytucji RP, jak i w art. 424¹ § 1 kpc w zw. z art. 417¹ § 2 kc – niezgodność z prawem powodująca powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty (wynikać z oczywistych błędów), tylko bowiem w takim wypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechę bezprawności. Jeżeli więc sąd nie wykracza poza obszar przyznanej mu swobody, nie pozostaje w kolizji z własnym sumieniem oraz prawidłowo dobiera standardy orzecznicze, to działa w ramach porządku prawnego nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie można ocenić jako „obiektywnie” niezgodne z prawem. Formuła kwalifikowanej postaci niezgodności z prawem nawiązuje do procesu orzekania (działania sądu), którego nieprawidłowości doprowadziły do oczywistej, tj. elementarnej, niepodlegającej dyskusji, narzucającej się każdemu prawnikowi, niezgodności orzeczenia z konkretnym przepisem prawa, bez względu na wybrany sposób jego interpretacji. Wymaganie rażącej niezgodności z prawem podkreśla dodatkowo powagę uchybień, głównie w aspekcie ich skutków, zwłaszcza w odniesieniu do stron (uczestników) postępowania. Należy także pamiętać, że nie wszystkie wady postępowania poprzedzającego wydanie orzeczenia, powodują niezgodność orzeczenia z prawem, i na odwrót, nie wszystkie przepisy naruszone przez sąd w postępowaniu poprzedzającym wydanie orzeczenia są przepisami, z którym orzeczenie jest niezgodne. Wyrok może być zgodny z prawem, tj. w sposób prawidłowy orzekać o przedstawionym pod osąd roszczeniu, mimo obrazy – także licznych, rażących, a niekiedy nawet powodujących nieważność postępowania – przepisów prawa procesowego; przy ocenie orzeczenia z punktu widzenia art. 417¹ § 2 k. oraz art. 424¹ kpc istotna jest treść orzeczenia oraz jego zgodność lub niezgodność z prawem w ujęciu przedstawionym we wcześniejszych uwagach. Przedstawiony w akapitach poprzedzających wywód ma znaczenie dla oceny głównego negowanego przez powodów rozstrzygnięcia, zobowiązującego powoda do opuszczenia lokalu mieszkalnego jako sprawcę przemocy. Jednocześnie jednak umożliwia on także zobrazowanie zakresu rozpoznania sprawy, w jakim sąd mógł się poruszać, by stwierdzić, czy prawomocne orzeczenia sądowe, utrzymane po kontroli instancyjnej, jak i postępowania komornika, poddanego stałemu nadzorowi sądowemu, jak i konkretyzowanemu na kanwie poszczególnych spraw, doprowadziły do szkody po stronie powodów. Zatem weryfikując, czy doszło do niezgodnego z prawem funkcjonowania pozwanych, sąd dążył do sprawdzenia niezgodności w szerszym rozumieniu niż tylko naruszenie przepisów, a jednocześnie miał na uwadze, że może tylko stwierdzić niezgodność, gdy miała szczególny charakteru, poważnie naruszający ład prawny. Dlatego w efekcie sąd nie wyodrębnił części z ustaleniami w niniejszym uzasadnieniu, gdyż przebieg postępowań poddanych ocenie w całości dokumentują akta poszczególnych spraw i nie było podstaw do dokonania innych ustaleń. Podobnie – tylko poprzez hipotetyczne założenie – powodowie przedstawiali szkodę (o czym szerzej w dalszej części), więc także tu sąd poprzestał na zważeniach prawnych odnośnie do twierdzeń tworzących przedmiot powództw. Co do wskazanego głównego dla sporu rozstrzygnięcia, wydanego na podstawy ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (dalej: ppwr) - zauważyć też należy, że na podstawie art. 424 1b kpc można bezpośrednio dochodzić w związku z nim odszkodowania, gdyż skarga służąca uzyskaniu prejudykatu, potwierdzającego niezgodność z prawem - nie przysługuje, bo może być zmienione na podstawie art. 11 a ust. 2 zd. 3 ppwr. W ocenie sądu rozpoznającego sprawę ww. r o z s t r z y g ni ę c i e nie było niezgodne z prawem. Na podstawie dostępnego wówczas sądowi materiału dowodowego widoczne jest, że dostrzeżono zasadniczy problem sprawy, który także widoczny jest w czasie lektury dokumentacji tzw. (...). Mianowicie spór toczył się między domownikami – dorosłymi powodami i A. Z., z którą zamieszkiwali. Wpierw porozumieli się w sprawie wspólnego zamieszkiwania, w tym powodowie przekazali A. Z. środki na spłatę zadłużenia, by utrzymać prawa do zajmowanego lokalu spółdzielczego i z czasem nabyć je na swoją rzecz. A. Z. jednak rozmyśliła się z wywiązania się z tego porozumienia i skarżyła się na współlokatorów, uważając, że doznaje przemocy i nawet deklarowała zamieszkanie w specjalnym ośrodku pomocy społecznej. Nigdy nie doszło do potwierdzenia, że powód dopuścił się przemocy podlegającej regulacji prawa karnego mimo, że podejmowano czynności sprawdzające zasadność prowadzenia postępowania karnego. Jednak subiektywne odczucia A. Z. były bardzo negatywne, czuła się zastraszona. Powodowie wskazywali na stan zdrowia A. Z., który mógł potęgować jej doznania i budzić wątpliwości co do tego, jak przebiega współzamieszkiwanie. Z wypowiedzi samych jednak powodów wynikało, że stosunki domowników nie były dobre, jątrzył się konflikt na tle rozliczeń finansowych, poprzedzonych sprawami sądowymi i niemożnością wyegzekwowania należności przez powodów od A. Z.. Sąd miał też możność obserwowania na bieżąco determinację powoda w dążeniu do utrzymania lokalu, odzyskania należności, konfliktów, w jakie wchodził w relacjach z pracownikami pomocy społecznej, wspierającymi A. Z., która oczekiwała tej pomocy czy funkcjonariuszami policji oraz sposób prowadzenie przez niego narracji, komunikacji w toku procesu. Pewne napięcie, jakie się wyzwala, pozostaje w naturze takich sytuacji, więc automatycznie obcesowość zachowania nie świadczy o skłonności do zachowań przemocowych. Jednak takie negatywne nastawienie w relacji stron, gdzie z jednej strony mamy dwoje młodych ludzi, a z drugiej - jest starsza, słabsza wskutek schorzeń osoba, mogło prowadzić do oceny, że żywi obawy o jakich mówiła, że boi się swobodnie korzystać z mieszkania. Same wypowiedzi powodów były potwierdzeniem niechęci między domownikami, szczególnie między powodem i jego matką A. Z., gdyż Ż. M. raczej pozostawała bierna (nawet dostarczone przez powodów nagranie z wykonywania przesłuchania stron w innej ich sprawie, potwierdzało przedstawiane spostrzeżenia dostępne z lektury akt, w tym oględzin e-protokołów). Do rozważenia pozostawało w omawianej sprawie, na ile szukanie pomocy przez A. Z., było wynikiem jej zbyt subiektywizowanego odczuwania otaczającej rzeczywistości. Ocena, której dokonał sąd rozstrzygający tamtą sprawę, została uzasadniona w oparciu o ustawę, stanowiącą podstawę wydania orzeczenia i pozostawała w granicach swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, jak i wykładni samej ustawy. Zauważyć należy, że świadkowie zeznając, także byli powściągliwi w informowaniu o sprawie, którą znali głównie z relacji z kontaktów ze stronami. Mimo przekonania powodów o złym nastawieniu -przebieg dokumentowany (...) wskazuje na rozsądne działania, zmierzające do ustalenia sytuacji, a nie pochopne odbieranie informacji od A. Z., które mogły wydawać się być wynikiem przewrażliwienia, co także bywa naturalną konsekwencją pozostawania w poczuciu dyskomfortu w stałym miejscy pobytu (por. inne sprawy między domownikami, sąsiadami). Świadczyć może o tym wypominanie uciążliwości w poruszaniu się pomiędzy przedmiotami pozostawionymi na korytarzu, czemu towarzyszyło zniecierpliwienie powodów, że mają mniejszy pokój i konieczne jest korzystania z korytarza, np. by stał tam wózek. Można też zauważyć, że w pewnych fragmentach wypowiedzi pojawiają się informacje korespondujące ze sobą. A. Z. podawała, że nie korzysta z toalety, bo uważa, że jej zabroniono. Powodowie mówili o tym, że była sytuacja awarii, która nastąpiła w związku z użyciem toalety przez A. Z.. Niezależnie od intencji powodów, A. Z. mogła więc uważać, że reakcja z jaką się wówczas spotkała, uzasadniała jej przekonanie, że powinna korzystać z wiadra, stojącego na balkonie. Podobne drobiazgi informacji pojawiły się także co do korzystania z kuchni, odezwania się w sposób mogący być uznany za obelżywy. Takie zwykłe napięcia domowe, mogły się potęgować. Jednocześnie wobec sporu opisanych domowników odczuwalność niedogodności współzamieszkiwania mogła być oceniona jako większa niż na poziomie zwykłych napięć, zwłaszcza wobec intensywnego angażowania osób postronnych w dłuższym okresie czasu. Można zauważyć, że skoro Ż. M. współzamieszkuje ze swoimi rodzicami, jak dzieje się to w wielu innych rodzin w związku z problemami mieszkaniowymi, to powodowie mogli dążyć do takie koegzystowania z A. Z.. Wobec tego skoro A. Z. wolała zrezygnować ze wsparcia powoda jako syna, mimo że wstępnie na to przystała (mimo problemu wcześniejszych relacji), to jej deklaracja zamieszkania w domu opieki społecznej nie musiała być świadomą próbą tworzenia przeświadczenia, że w domu aż tak źle się dzieje. Reasumując – nawet bardzo ostrożna ocena dostępnych informacji o sprawie, bez możliwości bezpośredniej weryfikacji, nadal nie podważa oceny dokonanej przez sąd wówczas orzekający o obowiązku opuszczenia lokalu, w tym przy uwzględnieniu wykładni, jaka pojawia się na kanwie podstawy prawnej omawianego orzeczenia (zob. m.in. komentarze dostępne w J.). Wobec zarzutów zgłaszanych przez powodów, niewątpliwie należy podkreślić specyfikę regulacji z cyt. ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, co uwydatnia dlaczego doszło do uwzględnienia wniosku o zobowiązanie do opuszczenia lokalu. Przede wszystkim oczywiste jest, że do wypełnienia przesłanki przemocy, nie musi dochodzić poprzez czyny zabronione, do czego głównie nawiązywał powód, zarzucając, że nie był karany w tym zakresie. Pojęcie przemoc obecnie wiąże się z sytuacjami, które są dotkliwe ponad mniejszą miarę niż bywa, że wciąż jeszcze przyjmuje się w powszechnym odczuciu18, co w przypadku codziennego miejsca pobytu, jest szczególnie istotne, gdyż stanowi gwarancje spokojnego (więc godnego) życia. W preambule omawianej ustawy wspomina się, że władza publiczna ma obowiązek zapewnić obywatelom poszanowanie ich praw, a przemoc godzi w prawa podstawowe. Założenie to należy mieć na uwadze odczytując art. 11 a cyt. ustawy, który stanowi o zachowaniu polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie, czyniącym szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie. W art. 2 pkt. 2 definiuje się przemoc w rodzinie tak, że należy przez to rozumieć jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób wymienionych w pkt 1, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą. Wynika z tego konieczność reagowania z uwzględnieniem dużej wrażliwości oceny. Jednocześnie widoczne jest w tej regulacji, że przy wymogu szybkiego działania i to dość zindywidualizowanego na ochronę osoby uważanej za pokrzywdzoną, przewidziano, że orzeczenie to może mieć charakter czasowy, gdyż generalnie zmierza do zakończenia złej fazy stosunków domowych zanim dojdzie do definitywnego ich ukształtowania zgodnie z uprawnieniami natury majątkowej, wynikającymi z tytułu do korzystania z miejsca zamieszkania. W konsekwencji sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez s ą d y, które orzekły o obowiązku opuszczenia lokalu przez powoda, a także w innych orzeczeniach nie zanegowały tego rozstrzygnięcia. Niewątpliwie przypadek tej sprawy był szczególnie trudny w ocenie, gdyż nie dochodziło do tradycyjnych form przemocy, wypełniających znamiona czynów zabronionych. Jednak dokumentacja tych spraw przedstawia przebieg postępowań, uzasadnienia zapadłych decyzji, czyniąc zbędnym ich powtarzanie, gdyż odpowiadają przepisom prawa. Przy tym – jak zostało zastrzeżone – inna ocena niż w omawianych rozstrzygnięciach, mogłaby nastąpić w przypadku jawnie widocznego (rażącego) naruszenia prawa (bezprawności). W podanym kontekście brak jest także podstaw do podważania działań sądu rodzinnego, zwłaszcza że po wyjaśnieniu zgłoszonych obaw, nie stwierdził podstaw do ingerencji w rodzinę powodów. Okoliczności sprawy były na tyle ocenne, że trudno negować podjęcie takiego postępowania. Wbrew przekonaniu powodów nie było ono niezbędne dla uwiarygodnienia sprawy o eksmisję, gdyż dotyczyła ona relacji z A. Z.. Poza tym powodowie czynili zarzuty, co do informacji przekazywanych na ich temat, ale nic nie wskazywało, by były one świadomie fałszywe lub zupełnie bezpodstawne. Problemem była interpretacja zdarzeń, a powodowie w ogóle tego aspektu nie chcieli zauważyć, nawet gdy ich racje były uwzględniane (m.in. nadal formułowali zarzuty co do rozmowy z biegłą, której opinia miała im zaszkodzić), co przejawiło się w odmowie prowadzenia postępowań karnych, próbie racjonalizowania działań prowadzonych w oparciu o (...), odmowie ingerencji w ich prawa rodzicielskie. Powodowie - prezentując wspólne stanowisko - podchodzili do spraw jednak ze zróżnicowanym zaangażowaniem, zwłaszcza że Ż. M. była zajęta opieką nad dzieckiem i troską o własne zdrowie. Mogło to prowadzić do mylnego przeświadczenia o sytuacji w zestawieniu z informacjami od A. Z., trudnymi do zweryfikowania pomiędzy domownikami. Stąd mogło dochodzić do działań zapobiegawczych19, rozsierdzających powodów ze względu na zainteresowanie się życiem ich rodziny. Raz jeszcze należy jednak zauważyć, że mieli możność bronienia swoich racji i nie zawsze bezskutecznie. Mimo tego powodowie w bardzo subiektywny sposób odbierali przekaz ze strony sądów i innych organów, pomijając faktyczną treść uzasadnień orzeczeń, gdzie m.in. sądy objaśniały specyfikę ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, jak i inne aspekty wniesionych spraw. Zbędne jest powtarzanie tych wywodów, jak i nie wydaje się możliwe, by powodowie przyjęli wyjaśnienie, że decyzja sądu o prowadzeniu odrębnie sprawy o eksmisję Ż. M. i córki oraz powoda była oczywistą konsekwencją odmiennych podstaw. Postępowanie co do powoda toczyło się jako tzw. nieprocesowe, a co do powódek z trwałym skutkiem wyroku wydanego w procesie. Nie było przeszkód, by w każdej z tych spraw powodowie powoływali się na cały kontekst ich wspólnego zamieszkiwania. Powodowie wyrażali inne przeświadczenie, zauważając, że w obu sprawach pojawiały się podobne argumenty, jak np. utrudnione z poruszania się po korytarzu ze względu na umiejscowiony tam wózek. Powodowie pomijają jednak wskazane w uzasadnieniach obu sprawy motywy rozstrzygnięć i pomijają spójność informacji, na które się sami powołują. To bowiem powód był postrzegany jako sprawca przemocy i m.in. wobec obaw, czy nie jest ona kierowana do powódek, które jako ofiary samodzielnie nie potrafią się temu przeciwstawić, prowadzone były z Ż. M. rozmowy pracowników opieki społecznej, jak i odbywała się już wspomniana sprawa przed sądem rodzinnym. Przede wszystkim głównym problemem generującym spór było przeświadczenie powoda, że powodowie posiadają tytuł do lokalu (przynajmniej roszczenie o tytuł20) wobec umów, jakie zawarli z A. Z., w ślad za czym nastąpiły wpłaty z przeznaczeniem na uzyskania praw, związanych z lokalem. Powódka w swych wypowiedziach mimo, że nie kwestionowała twierdzeń powoda o bezpośrednim tytule powodów do lokalu, to poniekąd zauważała, że w lokalu zamieszkała jako domownik wraz z powodem i to jest jej podstawa do korzystania z lokalu. Przede wszystkim niezależnie od przekonania stron - istotne było, że powodowie zamieszkali w lokalu, do którego prawa wobec spółdzielni miała A. Z.. Dopóki aktualne były prawa A. Z. w spółdzielni, powodowie nie mogli bez ustaleń z tymi dwoma podmiotami, nabyć prawa do lokalu21. Dlatego też powodowie nie mieli do A. Z. roszczenia o przeniesienia prawa do lokalu ze względu na szczegółową regulację dotyczącą prawa do lokalu mieszkalnego w spółdzielni. Powodowie mogli więc dochodzić od A. Z. tylko zwrotu pieniędzy, skoro przekazali je, a A. Z. nie chciała się wywiązać z przekazania im prawa do lokalu. Niezrozumiałe jest (vide wcześniej przytoczona regulacja o zasadach nabycia i ograniczeniach obrotu lokatorskim prawem do lokalu spółdzielczego), dlaczego powodowie uważali, że uiszczając świadczenie umożliwiające C. Z. utrzymanie prawa do lokalu (czyli wkładu stanowiącego część kosztów budowy lokalu), mogą oczekiwać odszkodowania stanowiącego wartość lokalu (podobnie powód w ogóle nie przyjmował do wiadomości regulacji w zakresie ograniczenia egzekucji z wkładu mieszkaniowego). Tylko poprzez prawa nabyte przez A. Z. w spółdzielni mogli realizować ewentualne nabycie prawa do lokalu, ale nie ma związku przyczynowego między niemożnością uzyskania prawa do lokalu (przy tym zaistniałą w sferze pozasądowej, gdzie mogło tylko powstać roszczenie o to prawo), nakazem jego opuszczenia (na podstawie orzeczeń sądów wydanych wobec osób, które nie miały własnego prawa do lokalu), w tym takiego że powodowałby szkodę, jakby powodowie utracili własny lokal, które może stanowić przedmiot obrotu na rynku, czyli podlegać np. umowie sprzedaży (i mogli oczekiwać jego pełnej i to rynkowej wartości, chociaż partycypowali tylko w spłacie zadłużenia w zakresie wkładu mieszkaniowego, który nie jest równoważny z wartością lokalu jak wkład budowlany22). W konsekwencji A. Z. była uprawniona, by żądać, aby powodowie opuścili (...). Powodowie mogli jedynie ewentualnie w oparciu o art. 5 kc, powoływać się na okoliczności, w jakich zdecydowali się organizować swoje centrum życiowe w spornym lokalu, ale podkreślić należy, że przepis ten nie może pozbawić innego podmiotu realizacji prawa, ewentualnie można rozważać czasowe ograniczenie jego wykonania i to też wyjątkowo. Przede wszystkim w niniejszej sprawie ze względu na konflikt współzamieszkałych zastosowanie art. 5 kc nie znajdowałoby zastosowania i sąd wspomina o tym przepisie tylko dla podkreślenia braku podstaw do uwzględnienia przez sądy stanowiska powodów24. Poruszona kwestia braku szkody25 w postaci utraty lokalu, rzutowała także na odpowiedzialność pozwanego k o m o r n i k a. Wykonał bowiem tytuł wykonawczy, będąc zobowiązany do działania tak jak i sąd - w warunkach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy rodzinie, która wymaga jak najszybszego zakończenia współzamieszkiwania sprawcy i ofiary (bez stosowania okresu ochronnego26). Postępowanie to zostało utrwalone dokumentami, które potwierdzały przeprowadzenie typowych czynności wraz z nagraniem samego momentu eksmisji. Asysta policji jest także jednym z rutynowych działań, skoro nie doszło do dobrowolnego wydania lokalu, a organ egzekucyjny wiedział, że realizuje orzeczenie z ustawy o przemocy, więc nie może wykluczyć problemów w momencie podejmowania czynności, zwłaszcza że powód nieraz dawał wyraz swoim pretensjom wobec pozwanego (i nie tylko). Doświadczenie także może prowadzić do wniosku, że tak trudna czynność egzekucyjna może wywoływać nieprzewidzianą reakcję. Mienie zostało zabezpieczone, powodowie mieli możność zabrania go, a przede wszystkim byli uprzedzeni o tym, że czynności będą podjęte, co także służy przygotowaniu się do realizacji tytułu wykonawczego. Nic nie wskazywało na zaistnienie zdarzeń prowadzących do szkody po stronie powodów wskutek działań organu egzekucyjnego27. Mieli też możność na bieżąco w toku postępowania egzekucyjnego podejmować działania prawne, jeżeli uważali, że czynności komornika są nieprawidłowe. Jedynym problematycznym momentem było odniesienie się komornika w czasie eksmisji wobec powódek, zwłaszcza Ż. M., gdyż nie budziło sporu, że bezpośrednio wobec małoletniej powódki nie podejmowano działań. Otóż czynności związane z realizacją orzeczenia wydanego wobec powoda była kierowane tylko wobec niego, a przy okazji ustalana była sytuacja dłużnika, więc także należało odnieść się do faktu pobytu w lokalu wraz z nim innych osób. Utrudnieniem niewątpliwym było współposiadanie rzeczy przez domowników przy realizacji opróżnienia lokalu, jak i zapewnienie, by dłużnik, który dobrowolnie nie wydał lokalu, nie wrócił ponownie po realizacji tytułu wykonawczego, korzystając, że w lokalu pozostałaby Ż. M.. Kwestia realizacji eksmisji w takim wypadku wiąże się z problemem wykładni art. 791 kpc28, o treści którego pouczył powoda komornik w ostatnim piśmie przed czynnościami eksmisji, jak i napomknął w trakcie czynności. Komornik przywołał przy tym znany już fakt potwierdzenia wyrokiem, że Ż. M. ma także opuścić lokal z dzieckiem oraz że wówczas miałaby zamieszkać ze swoim rodzicami. Wprawdzie sąd II instancji ocenił inaczej niż sąd I instancji, że Ż. M. ma prawo do lokalu socjalnego, to sama powódka nie stwierdziła w dniu eksmisji, że nie ma gdzie się udać, dopóki nie uzyska lokalu socjalnego i że zamierza o niego wystąpić. Zrozumiałe jest, że w obliczu wypowiedzi komornika Ż. M. mogła poczuwać się do poddania się czynnościom, to jednak bez konieczności zastosowania przymusu bezpośredniego opuściła lokal i zamieszkała z rodzicami29. Przypomnieć należy, że jako osoba, która utraciła tytuł do zajmowania lokalu, który mogła czerpać tylko ze zgody A. Z. (bezpośrednio lub pośrednio ze zgody na zamieszkanie od R. Z.), a ta została zanegowana poprzez pozew o eksmisję, powinna była opuścić lokal bez konieczności kierowania przeciw niej sprawy na drogą sądową. Nie ponosiła też kosztów eksmisji, gdyby doszło do wdrożenia tytułu wykonawczego wydanego co do niej. Przy tym kwestia zakresu realizacji tytułu eksmisyjnego prowadzi do dyskusji doktrynalnych co do wykładni (o czym już wspomniano). Reasumując sąd stwierdził, że nawet przy założeniu, że komornik powinien inaczej wypowiedzieć się co do pozostania w lokalu (...), by nie budziło wątpliwości (jeśli faktycznie takie były po stronie powodów, bo takiego przekonania sąd nie ma), że czynności do końca dotyczą tylko powoda, a Ż. M. powinna sama podjąć decyzję, czy wraz nim opuszcza lokal zanim dojdzie do formalnej egzekucji co do niej, gdyż w lokalu tym znalazła się jako domownik powoda, to w rezultacie sąd nie stwierdza naruszania po stronie komornika skutkującego stwierdzeniem odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu jakiejkolwiek ze szkód, wskazywanych przez powodów. Zauważyć też można i ten aspekt, że w przypadku naruszeń dóbr osobistych wymaga się, by naruszenie było istotne, a nawet w zależności od jego skali – sąd może nie przyznać zadośćuczynienia. Sąd wspomina o tej ewentualności tylko dla zobrazowania, jakie wyraziste sytuacje muszą wystąpić, by doszło do stwierdzenia odpowiedzialności odszkodowawczej. Uprzedzając polemikę powodów, należy podkreślić, że sam fakt, że eksmisja dotyczy kobiety z dolegliwościami, która w danym momencie nie zgłasza złego samopoczucia, choć podlegała dłuższemu leczeniu, w tym operacyjnemu, a nadto sprawuje opiekę nad małym dzieckiem, samoistnie nie stanowi naruszenia, nawet w przypadku, gdyby pojawiły się zastrzeżenia co do jakiegoś zakresu realizacji egzekucji. Organ egzekucyjny ma bowiem obowiązek realizować tytuł wykonawczy na rzecz uprawnionego, a osobę w trudnym położeniu, która ma ograniczoną możność samodzielnego radzenia sobie, można tylko wspomóc w zakresie przewidzianym środkami typowymi dla opieki społecznej. Osoby takie nie mogą bowiem pozostać bez miejsca zamieszkania, które organizowane jest w granicach możliwości organów zobowiązanych do udzielenia takiej pomocy. W tym wypadku zamieszkanie A M. u rodziców rozwiązało sytuację (i nie aktualizowało problemu okresu ochronnego, który służy zabezpieczeniu przed brakiem lokum w zimnym okresie roku). Gdyby nie było to możliwe, wówczas komornik miałaby do rozważania jak postąpić, a także organ egzekucyjny musiałby mieć na uwadze, w jakim zakresie ma obowiązek mieć pieczę nad uczestnikami egzekucji, w tym minimum poprzez informowanie o uprawnieniach. Jeśli rodzice Ż. M. uznaliby, że nie podtrzymują zgody na jej zamieszkiwanie, wówczas jako dysponenci swego lokalu mogliby również podjąć działania wobec niej, gdyby dobrowolnie nie opuściła tego lokalu, a powódce przysługiwałaby przewidziana prawem ochrona na tyle, na ile jest możliwa wobec osób, które nie mają własnego prawa do lokalu. Wbrew przekonaniu powodów sąd, gdy uznawał, że Ż. M. może zamieszkać u rodziców, nie dysponował ich mieniem, nie stwarzał po ich stronie obowiązku zapewnienia miejsca zamieszkania dorosłej córce i wnukowi, a tylko stwierdzał, że powódka ma rodzinę i może u nich zamieszkać zgodnie z powszechnym zwyczajem społecznym wspierania bliskich w takiej sytuacji, zwłaszcza jeśli przedtem z nimi zamieszkiwała. Zauważyć też można, że w czynnościach egzekucyjnych uczestniczyli także przedstawiciele opieki społecznej. Zatem było możliwe na bieżąco wyjaśnianie, jak rozwiązać dość trudną sytuację prawną, gdy istniał oblig wykonania orzeczenia zgodnie z założeniami Państwa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, a jednocześnie skuteczność mogła być zapewniona poprzez wydanie lokalu w całości A. Z. (by powód definitywnie nie miał podstaw do powrotu, zwł. że – co sam podkreślał – nie miał orzeczonego zakazu zbliżania się do A. Z., który z kolei byłby trudny do realizacji przed fazą eksmisji). Sąd nie stwierdził również naruszeń prawa po stronie komornika w innych postępowaniach, do których nawiązywał powód. W aktach dostępne są szczegółowe wyjaśnienia, które znajdują uzasadnienie i oparcie w przepisach prawa. Były one wielokrotnie powtarzane. Powód jednak nie przyjmuje do wiadomości pewnego porządku rzeczy, związanego z postępowaniami sądowymi i okołosądowymi. Działalność ta - jak każda inna - nie jest na ogół idealna, ale odbywa się przy zachowaniu zawodowej staranności. Ewentualne błędy można na bieżąco korygować zgłaszając wnioski lub przewidziane prawem środki zaskarżenia. Dlatego ewentualne wadliwości, podlegające skorygowaniu lub nie, nie prowadzą samoistnie do odpowiedzialności, zwłaszcza gdy nie wywołują szkody. Czasami nawet zarzuty powoda były wręcz niezrozumiałe, jak ten że przed sądem był problem z pozyskaniem od A. Z. oświadczenia o wyjawieniu majątku, a przed komornikiem przyniosło ono dość dobry rezultat30. Sam powód przy tym zauważa schorzenia A. Z., której ze swej natury wskazują, że może się ona znajdować w różnej dyspozycji swego samopoczucia i stąd mogą występować różnice. Poza tym głównym problemem prowadzenia co do niej egzekucji był brak środków, czego powód powinien mieć świadomość, skoro przekazywał A. Z. środki na spłatę zadłużenia. Ż. M. wspomniała natomiast nawet o braku środków na żywność u A. Z.. Poza tym sprawa niemożności prawnej prowadzenia egzekucji z wkładu mieszkaniowego do czasu aż lokal zostanie zwolniony, była także nieraz wyjaśniana (powyżej przytoczono także przepisy o ograniczeniu tej egzekucji do czasu opuszczenia lokalu). Akcentowany fakt wysłania tytułu wykonawczego na wspólny adres dłużniczki i wierzyciela również nie był nietypowy, gdyż bywa że nadawca zabezpiecza taką korespondencję adnotacją do rąk własnych, ale może też zakładać, że wobec sporu - jego strony mają przeprowadzone ustalenia co do zasad odbioru korespondencji. Sytuacja zagubienia tytułu wykonawczego jest jednak prawem przewidziana jako spodziewana i można go uzyskać na nowo, co też nastąpiło. Sąd nie stwierdza, by wystąpiło naruszenie skutkujące odpowiedzialnością odszkodowawczą, w tym związane z przewlekłością postępowania, gdyż od wierzyciela także wymagane są akty staranności, a ich brak może nawet prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Dlatego też przekonywały wyjaśnienia komornika, że miał zbyt mało danych, by prowadzić egzekucję z nietypowych praw dłużniczki, opartych na dokumentach z zakładu pracy, z których ostatecznie jednak przeprowadził egzekucję. Uwzględnienie dyktatu powoda, że korespondencję będzie sam odbierał, także świadczy o przejawie woli komornika realizacji swoich obowiązków wobec wierzyciela, który mimo ciągłych pretensji co do obsługi zgodnie z jego oczekiwaniami, wybierał wciąż tego samego komornika. Podsumowując - sąd dokonując analizy ogółu twierdzeń powodów, poprzez przedstawioną na wstępie podstawę prawną, w tym po zapoznaniu się z aktami spraw, nie stwierdził niezgodności z prawem w działalności pozwanych w szerokim rozumieniu tego pojęcia, jak i by doszło do szkody po stronie powodów w prawnym rozumieniu, a nie ich subiektywnego przeświadczenia (wynikającego z tego, że że doszło do innej sytuacji niż ta którą wypracowywali poprzez kontakt z A. Z. z myślą o organizacji swej egzystencji). Trudno bezpośrednio odnieść się do każdej kwestii poruszonej przez powodów (i przywołać szerokie spektrum przepisów, zwłaszcza wobec negacji przez powodów podstawowych reguł prawnych), gdyż oznaczałoby to przytoczenie całości postępowań wielu spraw, w których pozwani już wypowiedzieli się o prawie, zgodnie z prawem i można odesłać do lektury dostępnych tam uzasadnień i innych dokumentów (jednocześnie nie były one skonkretyzowane, a powodowie odwoływali się do swojego przekonania o szkodzie, gdyż zostali pozbawieni możności zamieszkiwania w lokalu, na objęcie którego w przyszłości - wyłożyli środki). Sąd obecnie wyjaśniając rozstrzygniecie, pisząc głównie z myślą o powodach, którzy tyle czasu angażowali się w bezprzedmiotowe pozwy, mimo już uprzednio otrzymywanych uzasadnień orzeczeń, które ich dotyczyły, częściowo wychodził ponad wskazany zakres rozpoznania, podając argumentację z zakresu bezpośredniego rozstrzygania danej sprawy, a nie samej tylko oceny prawidłowości tej oceny (która powinna być poprzedzona wywodem co do zakresu tej oceny wobec poczynionych zastrzeżeń co do odnoszenia się do spraw prawomocnie zakończonych). Wspomnieć jeszcze należy, że generalnie postępowania sądowe wiążą się z zaangażowaniem czasu i środków i jest to naturalna konsekwencja wejścia na drogę sądową, więc powodowie nie mogą oczekiwać, że należna jest z tego tytułu rekompensata, gdy sytuacja nie wiązała się z jakaś nietypową, znaczną nieprawidłowością. Nadto - w związku z prowadzeniem postępowań, dochodzi do wkroczenia w dobra osobiste, gdyż sąd poznaje i gromadzi rozmaite informacje dotyczące życia stron, więc nie można twierdzić, że w związku z tym dochodzi do naruszeń, zwłaszcza że jak było wskazane powyżej - nie doszło do działań bezprawnych. Wobec braku odpowiedzialności powodowie nie mogli również domagać się zwrotu kosztów poniesionych na prowadzenie spraw sądowych, zwłaszcza ze zasadą jest odpłatność (por. art. 100 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Mimo stwierdzenie niezasadności powództwa dodać też można, że powodowie nie wykazali szkody także w zakresie, który nie był powyżej omówiony. Powód podał teoretyczną informację o dochodach, jakich nie osiągnął jako nauczyciel oraz twierdził, że brak adresu zameldowania pozbawiał go możności zatrudnienia, ale zwykłe doświadczenie życiowe podważało te twierdzenia powoda. Prowadzenie postępowań sądowych jest żmudne, ale nie może uzasadniać niepodejmowania zwykłej aktywności życiowej. Powodowie nie wyjaśnili też, dlaczego nie powzięli innych działań dla zapewnienia miejsca zamieszkania, skoro nie mogli porozumieć się z A. Z. co do współzamieszkiwania. Nie do uwzględnienia były także zarzuty powodów, że wytaczali kolejne powództwa, kierując się wskazaniami sądów. W uzasadnieniu danego orzeczenia może pojawić się informacja, że oczekiwany skutek mógłby być dochodzony na drodze innego procesu, co nie oznacza zrealizowania zakładanego skutku. Decyzja o przeprowadzeniu takiej sprawy należy do strony, która ją podejmuje w okolicznościach aktualnych w danym momencie. Sąd w kolejnej sprawie rozstrzyga natomiast adekwatnie do końcowych wyników przeprowadzonego postępowania. Wobec wstępnego wywodu co do podstawy prawnej oczywiste było, że na podstawie art. 199 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 2 § 1 i art. 1 kpc należało odmówić odrzucenia pozwu ze względu na zarzut niedopuszczalności drogi sądowej powództwa wniesionego tylko przez powoda. O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 kpc. Sąd miał na uwadze, że regulacja ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, mimo szczytnego założenia i potrzeby rozwiązania problemów, których dotyczy, wywoływała problemy interpretacyjne widoczne już na etapie legislacyjnym, jak i po wejściu w życie. Przypadek niniejszej sprawy był w jej kontekście problematyczny ze względu na kwestię dowodów bezpośrednich, która także została powyżej omówiona. Dlatego mimo, że sądy klarownie wykładały argumentację swoich orzeczeń, powodowie mogli powziąć wątpliwości. Trudno jednak nie zauważyć samego zachowania powodów, którym przyczynili się do potęgowania swoich problemów. Z jednej strony bowiem była A. Z. z poczuciem doświadczania krzywdy, a z drugiej – trudno było w kontakcie z powodami wyjaśnić konflikt z nią, mimo że w toku postępowania podkreślali, że współpracowali w wyjaśnianiu problemów, zwł. z prokuraturą, więc nie doszło do wszczęcia przeciw nim postępowań karnych, bo nie stwierdzono takiej potrzeby w oparciu o materiał dostępny sądom rozstrzygającym sprawy cywilne. Nie sposób też było nie zauważyć nakładu pracy po stronie pozwanych, zwłaszcza komornika w związku z udziałem w niniejszej sprawie i wpisywanie kosztów obrony w ryzyko zawodowe byłoby nadmiernym obciążeniem tej działalności,. Przy tym komornik został pozwany, gdyż starał się wykonać orzeczenie sądu zgodnie z założeniami ustawodawcy. Ostatecznie ocenę sądu, by odstąpić od zasady ponoszenia kosztów zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, przeważyła trudna sytuacja bytowa, w jakiej znaleźli się powodowie. Uiszczenie przez nich kilkunastu tysięcy złotych kosztów procesu mogłoby być utrudnione. Apelację od powyższego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego sprawy z powództwa R. Z. (1) przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w S. i Komornikowi przy Sądzie Rejonowym w S. K. H. P. (1) o zapłatę i przeprosiny wniósł powód R. Z. (1) wnioskując o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub z ostrożności procesowej skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie w całości roszczeń zgłoszonych w pozwie. Jednocześnie skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c., 217 k.p.c., 328 k.p.c. oraz prawa materialnego, tj. art. 417 k.c. i przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji. Apelację od powyższego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego sprawy z powództwa R. Z. (1), Ż. M. i Ż. Z. przeciwko Skarbowi Państwa- Sądowi Okręgowemu w K., Sądowi Rejonowemu w S. i Komornikowi przy Sądzie Rejonowym w S. B. P. (1) o zapłatę skutecznie wnieśli powodowie R. Z. (1) i Ż. Z. (apelacja powódki Ż. M. została odrzucona postanowieniem Sąd Apelacyjnego w G. z dnia 8 lutego 2021r.), wnioskując o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub z ostrożności procesowej skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie w całości roszczeń zgłoszonych w pozwie. Jednocześnie skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c., 227 k.p.c., 217 k.p.c., 328 k.p.c., oraz prawa materialnego, tj. art. 417 k.c. Pozwany Skarb Państwa w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wraz z odsetkami od kosztów procesu w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Pozwany Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. K. H. P. (2) w odpowiedzi na apelację strony powodowej wniósł o oddalenie obu apelacji w całości i zasądzenie od strony powodowej na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego w tym wynagrodzenia adwokackiego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia. Pozwany Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. B. P. (2) złożył zażalenie na postanowienie Sadu Okręgowego w S. zawarte w wyroku z dnia 22 czerwca 2020r. w przedmiocie zwrotu kosztów procesu i zaskarżając postanowienie w części dotyczącej zwrotu kosztów procesu dla pozwanego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów procesu w wysokości 10.800 zł i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego, w tym wynagrodzenia adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów postepowania mająca wpływ na rozstrzygnięcie polegającą na zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 102 k.p.c. i nie obciążeniu powodów kosztami procesu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu Apelacyjnego, apelacja strony powodowej skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. W przedmiotowej sprawie uzasadnienie sporządzone przez Sąd Okręgowy nie spełnia wymogów przepisu art. 327 ¹§ 1 k.p.c. Uchybienia jakich dopuścił się Sąd I instancji w tym zakresie są na tyle poważne, że niemożliwym stała się kontrola instancyjna. Zgodnie z obecnie obowiązującym art. 327¹ § 1 k.p.c. uzasadnienie wyroku powinno zawierać: wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym niedopuszczalne jest konstruowanie uzasadnienia wyroku w sposób, który negatywnie wpływałby na jego czytelność i zrozumiałość (w: M. S.. Art. 327 (1). W: Kodeks postępowania cywilnego. Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym. Przepisy przejściowe. Komentarz do zmian. Tom I i II. P. Kluwer Polska, 2020). Zgodnie z utrwalonym, podzielanym przez Sąd Apelacyjny, stanowiskiem Sądu Najwyższego, wypracowanym na tle wykładni przepisu art. 328 § 2 k.p.c., zarzut naruszenia tego przepisu jest tylko wówczas usprawiedliwiony, jeżeli pisemne motywy rozstrzygnięcia poddanego kontroli instancyjnej są tak wewnętrzne niedoskonałe, iż nie zawierają danych pozwalających na taką kontrolę. W ocenie Sądu Apelacyjnego, tego rodzaju zasadnicze wady zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, a kontrola tak umotywowanego wyroku nie jest możliwa. Sąd a quo w przedmiotowej sprawie nie poczynił de facto żadnych ustaleń faktycznych, poprzestając na niespotykanym w praktyce stwierdzeniu, zawartym na str. 9 pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że „Sąd nie wyodrębnił części z ustaleniami w niniejszym uzasadnieniu, gdyż przebieg postępowań poddanych ocenie w całości dokumentują akta poszczególnych spraw i nie było podstaw do dokonania innych ustaleń. Podobnie – tylko poprzez hipotetyczne założenie – powodowie przedstawiali szkodę (…), więc także tu sąd poprzestał na zważeniach prawnych odnośnie do twierdzeń tworzących przedmiot powództw”. W konsekwencji uznać należy, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, na który, zdaniem Sądu a quo, składały się dokumenty zawarte w aktach szeregu spraw toczących się przed Sądem Rejonowym w S., Sądem Okręgowym w K. jak też w aktach spraw egzekucyjnych prowadzonych przez pozwanego Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. K. H. P. (1) - Sąd I instancji zaniechał rekonstrukcji stanu faktycznego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Sąd Okręgowy zaniechał bowiem dokonania w zakresie dochodzonych roszczeń przez powodów, mianowicie zadośćuczynienia, odszkodowania, ochrony dóbr osobistych - jakichkolwiek ustaleń faktycznych. Całkowicie wymyka się spod kontroli instancyjnej ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wskazać w tym miejscu należy, iż Sąd Okręgowy oprócz braku wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które uznał za udowodnione - nie zawarł w treści uzasadnienia dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W tym kontekście Sąd ten stwierdził enigmatycznie, iż: „postępowanie dowodowe sprowadzało się do dokumentacji zawartej w aktach przywoływanych spraw” – nie powołując konkretnie na podstawie jakich dokumentów oparł się ten Sąd uznając roszczenie powodów za bezpodstawne; „przeprowadzone dowody z zeznań tylko potwierdzały tę konstatację”, „sąd zapoznawał się z aktami i dokumentami, które udało się pozyskać do czasu zamknięcia rozprawy w oparciu o wzmianki o innych powiązanych sprawach, by zweryfikować, czy pojawiają się w nich inne okoliczności niż wynikające z powyżej wskazanych akt, lecz nie stwierdził takich” – nie wskazując jakichkolwiek środków dowodowych w postaci dokumentów, zeznań świadków czy też stron, na podstawie których doszedł do takich konkluzji. Przede wszystkim nie sposób ustalić, co do jakich okoliczności Sąd Okręgowy uznał bezpodstawność dochodzonych roszczeń przez stronę powodową. Reasumując powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny uznał za skuteczny zarzut apelacji strony powodowej, naruszenia przez Sąd Okręgowy dawnego przepisu art. 328 § 2 k.p.c. – aktualnie obowiązującego art. 327 ¹§ 1 k.p.c. Wskazać w tym miejscu należy, iż w praktyce sądów odwoławczych i Sądu Najwyższego wykształciły się rozbieżne kierunki oceny skutków niewłaściwego uzasadnienia orzeczenia, jako możliwej przyczyny podważenia tego orzeczenia w toku kontroli instancyjnej. Z jednej strony wskazuje się na bliskość problematyki niewłaściwego umotywowania rozstrzygnięcia z nierozpoznaniem istoty sprawy. Z drugiej strony natomiast wskazuje się, że uzasadnienie sporządzane jest dopiero po wydaniu orzeczenia, a zatem jego wadliwość nie rzutuje na samo rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 maja 2013 r., (...), LEX nr (...), że uzasadnienie wyroku - określane w treści normatywnej art. 324 § 1 k.p.c. jako zasadnicze powody rozstrzygnięcia - powstaje już w czasie narady; ustne podanie motywów (art. 326 § 3 k.p.c.), sporządzenie uzasadnienia na piśmie (art. 328 § 1 k.p.c.) oraz jego podpisanie (art. 330 § 1 k.p.c.) są czynnościami podejmowanymi ex post, stanowiącymi tylko powtórzenie (utrwalenie) uzasadnienia uzgodnionego i przyjętego wcześniej, przed wydaniem i ogłoszeniem wyroku. Inaczej mówiąc, uzasadnienie orzeczenia, jako intelektualne i prawne podłoże decyzji sądowej, istnieje już w chwili jej podejmowania, a następnie - przez wygłoszenie i spisanie - podlega ujawnieniu i formalnoprawnej materializacji, stając się w ten sposób samoistnym aktem jurysdykcyjnym. W związku z tym, skoro uzasadnienie istnieje już w chwili wydawania orzeczenia i przez to stwarza możliwość wpływu jego wad na treść rozstrzygnięcia, kierowane przeciwko niemu zarzuty naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. mogą być podłożem zarówno apelacji, jak i skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie braki uzasadnienia Sądu Okręgowego w zakresie: poczynionych ustaleń faktycznych, wskazania dowodów, oceny dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia została ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej. Motywy Sądu I instancji nie są jasne, a co do niektórych okoliczności spornych nawet niewiadome, co nie tylko osłabia zaskarżone orzeczenie, ale przede wszystkim uniemożliwia jego kontrolę instancyjną. W konsekwencji trudno odeprzeć zarzuty apelacji. Stwierdzić należy, że wskazane powyżej uchybienia świadczą o tym, iż Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, co na mocy art. 386 § 4 k.p.c. skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S. z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego (punkt II wyroku). Sąd Apelacyjny na podstawie art. 350 § 1 k.p.c. sprostował niedokładności w rubrum zaskarżonego wyroku, tj. w zakresie oznaczenia pozwanego Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. B. P. (1) w ten sposób, że każdorazowo po słowie (...) dodał słowo (...), oraz w zakresie oznaczenia przedmiotu sporu w ten sposób, że w miejsce słowa „przeprosiny” wpisał słowo „nakazanie” (punkt I wyroku). Sąd I Instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił powództwo, gdyż nic w niej nie uległo zmianie i z tego też względu - ponownie pominął dalsze wnioski dowodowe.
7. 1. Wpierw należy zauważyć na specyfikę niniejszej sprawy, która sprowadza się: - do przeświadczenia powoda 31, że wskutek orzeczeń zapadłych w dotyczących go postępowaniach – został pozbawiony prawa do lokalu spółdzielczego jego matki, mimo że spłacił zadłużenie umożliwiające jej utrzymanie tytułu do lokalu spółdzielczego – wskutek czego oczekiwał na uzyskanie prawa do tego lokalu. W konsekwencji do tego miał zarzuty do komornika, uważając, że przez jego przewłokę – postępowanie egzekucyjne było nieskuteczne i matka nie czuła się zobowiązana rozliczyć się z powodem doprowadzając do przekazania mu tytułu do lokalu, jak i nie zwróciła przekazanych przez niego na ten cel środków. Stąd jego żal był powiększonym tym, że przy usuwaniu powoda z lokalu przez komornika, doszło także do eksmisji powódki bez wskazania jej lokalu socjalnego, - uzasadnieniem powództwa jest nieustanne powtarzanie przez powoda tej samej argumentacji – poczynając od spraw, których dotyczy niniejsza sprawa - przez cały jej tok. Stąd słusznie Prokuratoria Generalna podniosła, że powództwo nie zawiera skonkretyzowanych twierdzeń, dlaczego prawomocne orzeczenia wskazywane przez powoda są niezgodne z prawem. Ocenę tę należy odnieść także do zarzutów dotyczących komornika, gdyż jego działania podlegają nadzorowi judykacyjnemu i administracyjnemu, więc na tym polu powinny były być rozpoznane zarzuty. A poprzez powództwo jak niniejsze badanie może odbyć się tylko w pryzmacie badania podwyższonych przesłanek odpowiedzialności wynikającej z niemożności uzyskania weryfikacji w zwykłych - ku temu przewidzianych trybach.
8. 2. Wobec pkt. 1, w tym w oczywiście widocznych w sprawie trudnościach w procesowym odczytaniu stanowiska powoda – sąd I instancji, który finalnie rozstrzygał sprawę, mając na uwadze, że została mu przekazana po długotrwałym postępowaniu i po przesłuchaniu stron - po lekturze akt sprawy i spraw (w tym w znacznym zakresie poprzez odsłuchanie e-protokołów, do których nie była wówczas sporządzona transkrypcja) – uznał, że na tym etapie może wykrystalizować przedmiot sporu i poddać go ocenie, a za późno jest na uporządkowanie sprawy w sposób, właściwie ukierunkowujący jej bieg na wstępie, czyli wskazany przez Prokuratorię Generalną (co w początkowym biegu sprawy umożliwiały już jej ocenę wobec braku zarzutów z zakresu podwyższonego pułapu oceny spraw kwestionowanych poza przewidzianymi do tego systemowo trybami weryfikacji, czego powództwo o odszkodowanie nie zastępuje, lecz wyjątkowo umożliwia uzyskanie rekompensaty). Tu należy też wspomnieć – wobec stwierdzenia powoda, że odmówiono mu przyznania pełnomocnika z urzędu, że nie podważało to możności działania powoda w sprawie, gdyż cały czas wskazywał, dlaczego wnosi powództwo. A przy tego typu postawie, jaką reprezentuje powód, pełnomocnicy z urzędu przyjmują rolę sprawdzającą się do statystowania przez popieranie wniosków strony, która nie przyjmuje do wiadomości argumentacji prawnej. Zatem udział zawodowego pełnomocnika nic by nie wniósł do sprawy, gdyż powód, zwł. że ma wykształcenie nauczycielskie, sam był w stanie wypowiadać się i prezentować swój punkt widzenia. Jak widać, mimo wyłożenia mu w już sporządzonym uzasadnieniu, na czym polega powództwo o odszkodowanie/zadośćuczynienie w oparciu o zarzuty dotyczące prawomocnych orzeczeń (w tym mimo wdrożonych przez niego środków odwoławczych) czy innych czynności organów państwowych, nadal pozostał przy swoim przekonaniu, że na drodze sądowej powinien uzyskać oczekiwane przez siebie rozstrzygnięcia. Finalnie widoczne jest więc, że profesjonalne wsparcie prawne powoda było zbędne z przyczyn wskazanych już uprzednio w uzasadnieniu.
9. 3. Wobec kwestii przedstawionych w pkt. 1 i 2 – sąd przyjął w tej sprawie tę metodykę, że zapoznał się ze sprawami, których wynik powód kwestionował, gdyż doprowadziły go (i powódkę) do konieczności opuszczenia lokalu matki, niezapewnienia zwrotu środków wyłożonych na jego przejęcie, by stwierdzić, czy doszło tam do wadliwych rozstrzygnięć. Przy tej okazji sąd zapoznał się z całością zebranego w sprawie materiału, czy pojawiają się tam fakty i dowody, które mogłyby uzasadniać inne spojrzenie na sprawę, jak i pozyskał z urzędu dokumenty, które tylko dodatkowo potwierdzały, że rozstrzygnięcia były prawidłowe. Stąd pominąć należało wnioski o przesłuchiwanie orzeczników, gdyż powód nie wskazywał na żadne okoliczności dotyczące ich roli innej niż ta - że w oparciu o akta sprawy, wydali negowane przez niego rozstrzygnięcia. Co do eksmisji powódki, to jej przebieg nie budził żadnych wątpliwości, a sporna pozostawała ocena prawna jej prawidłowości. Zeznania świadków czy stron nic nie wniosły do sprawy. Kluczowy był bowiem bieg postępowań utrwalony w aktach postępowań. Wobec powyższego zbędne było spisywanie stanu faktycznego, gdyż sprowadza się on do treści negowanych przez powoda rozstrzygnięć, przebiegu postępowań komorniczych utrwalonych w aktach spraw. Co więcej – nie jest możliwe napisanie stanu faktycznego, skoro sąd krok po kroku poddał analizie całość postępowań, więc nie ma możności ich przepisania. Tu zauważyć należy, że twierdzenia pozwu dookreślały stan faktyczny, który sąd poddał badaniu, a skoro sąd nie stwierdził żadnych uchybień, wymagających dodatkowych ustaleń (poza tym, co wynika z akt badanych postępowań), pozostało przedstawić ocenę prawną. Nadto wobec zaawansowania stanu sprawy na moment jej przekazania, dążąc do efektywności drogi sądowej, sąd odstąpił od podstawnego porządkowania o ile dokładnie kogo powód pozywa, gdyż nawet w tym zakresie był problem z odczytaniem (poprzestał zatem na tym, że są kwoty, są pozwani, zastrzeżenia, więc zbadał, czy w ogóle są przesłanki zasady powództwa). Zasadnie też jednak Prokuratoria Generalna w ogóle zauważała kardynalną kwestię, czy w ogóle można mówić o szkodzie po stronie powoda. Tu należy zauważyć dodatkowo, że małoletnia powódka opuściła lokal dobrowolnie, gdyż jej matka de facto zdecydowała się opuścić lokal wraz z powodem. Mogła bowiem zakwestionować czynności komornika, ale zdawała sobie sprawę z tego, że do lokalu zostały wprowadzone przez powoda, a on utracił możność dalszego pobytu w nim. A co do powoda tytuł wykonawczy uprawniał komornika do prowadzenia czynności. Stąd też – omówiona już kwestia – czy komornik mógł informować powódkę i jej matkę, że czynności egzekucyjne dotyczą także ich, schodzi na plan dalszy. A utrwalony przebieg czynności daje bezpośrednią możliwość prawidłowości oceny tej sytuacji.
10. 4. Nieliczne przykłady orzeczeń dostępnych na ministerialnym portalu orzeczeń do orzeczeń ze skargi na orzeczenie niezgodne z prawem, bo de facto taka metodyką należało kierować się przy sporządzaniu uzasadnienia do sprawy, jak niniejsza, wskazują, że zostały one sporządzone w podobny sposób. Wprawdzie zwykle sądy te przytaczały sentencję badanego rozstrzygnięcia, ale dalsza lektura wskazywała, że zabieg ten był niepełny, gdyż analiza prawna wykraczała poza samą treść sentencji. W zaistniałej sytuacji należy uznać za aktualny wywód prawny przedstawiony uprzednio jako odpowiadający wymogom określonym w wyżej przytoczonym orzeczeniu Sądu Najwyższego. Nadto choć orzeczenie sądowe nie jest miejsce na teoretyzowanie prawne – należy wskazać na omówienia doktrynalne instytucji uzasadnienia, które można skonkludować definicją sformułowaną przez (...) (...): „ uzasadnienie orzeczenia sądowego stanowi wyodrębniony w postaci osobnej wypowiedzi językowej, uargumentowany (w różny sposób i w różnym zakresie) akt odnoszący się do rezultatu zabiegów myślowych co do określenia sposobu rozumienia norm prawnych na gruncie konkretnej sprawy i sformułowanych na tym tle konsekwencji prawnych ”. Konkluzja ta jest wynikiem rozległych prac w projektach dotyczących uzasadnień sądowych, które we wskazanej literaturze były omawiane poprzez różnorodnych autorów. I poprzez ten pryzmat należy odczytywać także regulację kodeksu postępowania cywilnego, odnoszącą się do cech standardowego uzasadnienia, choć jednocześnie ma on odniesienie do różnych instancji i trybów, co przekłada się na modyfikacje adekwatne do danego typu sprawy. Koreluje to także z poglądem wyrażonym przez D. (...): Uzasadnienie stanowi czynność procesową przybierającą postać oświadczenia wiedzy o charakterze argumentacyjnym. Czynność ta pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku z czynnością procesową w postaci oświadczenia woli o charakterze imperatywnym, jaki stanowi decyzja procesowa w postaci orzeczenia przybierającego formę wyroku, co autor ten w ustnej wypowiedzi uzupełniał: „uzasadnienie stanowi jedynie "przewodnik" po aktach sprawy i nie jest dopuszczalne oczekiwanie, że te akta zastąpi. Innymi słowy, uzasadnienie nie może zastąpić akt sprawy, a zatem dla kontroli instancyjnej niezbędna jest znajomość tych akt”34.
11. 5. W nawiązaniu do powyższego sąd I instancji stwierdził, że odniesie się do zarzutów apelacji powoda, by stwierdzić, w jakim zakresie należy uzupełnić uzasadnienie. Ich lektura potwierdza, że tylko czytając akta spraw, powoływanych przez powoda, można sprawdzić, czy zasadnie kwestionuje on tok czynności, by w ten sposób ocenić, czy doszło do nieprawidłowości ze wspominanego progu spornej sprawy. Następnie widoczne jest, że powód nieustannie poprzestaje na subiektywnym przedstawieniu własnych oczekiwań/wrażeń/ocen poza znajomością realiów i podstaw funkcjonowaniu pozwanych. Dlatego tak trudno skrystalizować jakikolwiek zarzut do poddania analizie. Poprzez ten pryzmat także powód podnosi zarzuty co do nieprzeprowadzonych wniosków. Sąd I instancji od początku uważał je notabene za zbędne (w tym spóźnione), ale tylko dla zabezpieczenia długotrwałego postępowania przed niepotrzebnymi wątpliwościami na etapie środków zaskarżenia, wstępnie podjął kroki, by wezwać matkę powoda jako świadka, jak i z urzędu pozyskał dokumentację, mimo tej która już była w aktach. Znamienny jest do tej oceny stanowiska powoda, zarzut powoda o braku oceny zeznań B. P.. Powód bowiem myli brak dokonania oceny działań komornika zgodnie z oczekiwani powoda z brakiem przeprowadzenia wywodu w sprawie. Wiarygodność zeznań tego pozwanego nie ma nic do rzeczy, gdyż należało ocenić prawidłowość przebiegu. Powód w ogóle pomija, że sąd przeprowadził wywód prawny w tym zakresie, jak i w ogóle co do całokształtu kwestionowanej działalności komornika. Tu także należy wskazać, że generalnie podziela stanowisko wyrażone przez pozwanego poprzez profesjonalny wywód prawny i prawniczy, więc także w ten sposób powód mógł się zapoznać w wyjaśnieniem, dlaczego jego roszczenia/oczekiwania nie znajdują uzasadnienia. Zauważyć też można, że część wypowiedzi powoda jest tak swobodnym tokiem wypowiedzi, że nawet w warstwie przekazu językowego nic wnosi nic, poza informacją, że powód jest rozgoryczony, gdyż uważa, że „jest na prawie”, a nie spotkała go krzywda – pasmo niekorzystnych zdarzeń, w tym sankcjonowanych działaniem pozwanych. Co więcej – po części zarzuty wobec komornika wchodzą w zakres naruszenia dóbr osobistych, skoro powód pisze o nim, że „zajmuje się wyłudzeniami, kradzieżami” itd. Przedstawiciele organów państwowych co do zasady muszą być uodpornieni na takie zachowania stron, ale jednocześnie jest to informacja o braku powagi w zarzutach, skoro sprowadzają się do inwektyw oraz o nadużyciu powoda w prezentacji stanowiska, a więc de facto o braku zarzutów zasadnych. Stąd też szczegółowe zarzuty – pytania, jakie pojawiają się w apelacji, świadczą o pominięciu lektury uzasadnienia sądów, które orzekały w sprawach powoda, jak i w niniejszej sprawie.
12. 6. Wobec powyższego w zaistniałej sytuacji – sąd przedstawi, że w uprzednio sporządzonym uzasadnieniu: - przedstawił, czego dotyczy sprawa (co według powodów sąd ma rozstrzygnąć) – tj. strony sporu, wysokość oczekiwanej przez powodów kwoty i inne roszczenia oraz ogólnie przedmiot sporu, nawiązując do wszystkich kwestii, sygnalizujących instytucje prawne, jakie go dookreślają, - przeszedł do omówienia badania sprawy poprzez pryzmat przesłanek, jakie należy mieć, nawiązując przy tym bezpośrednio do twierdzeń powoda, które miał uzasadniać powództwo i stąd skonstatował, że należało poddać lekturze akta spraw przywoływanych przez powoda, a w przypisie egzemplifikował, co szczególnie należało przeczytać. I w nawiązaniu do wniosków z lektury – skonstatował, że zeznania nie wnoszą nic nowego. Przy tym powołując się na podstawę prawną sprawy - dodatkowo wskazał na zbędność prowadzenia postępowania ponad treść akt spraw z udziałem powoda. Tu także omówił rodzaj zarzutów strony powodowej, które uzasadniały przyjętą metodykę rozpoznawania i rozstrzygania tej sprawy, tj. by dokonać quasi oceny jak instancja odwoławcza, by sprawdzić, czy pojawią się zagadnienia do rozważenia przesłanek wymaganych w powództwie takiego rodzaju jak już wielokrotnie powyżej definiowano, - w powyższy sposób nastąpiło zatem omówienie podstawy dowodowej (co przyjęto, co i dlaczego uznano za zbędne) w nawiązaniu do założonej podstawy faktycznej (opartej na twierdzeniu powoda, że poprzez wskazane przez niego działania, wynikające ze spraw objętych opisanym badanie aktowym, doszło do szkody), - następnie wobec szerokiego spektrum odwołań prawnych sąd także zaczął od Konstytucji i wspominał o innych instytucjach prawnych, które należało mieć na uwadze, w tym sąd akcentował rozumienie przesłanki bezprawności, jako wyjściowej w ocenie, dookreślając ją w pryzmacie art. 417¹ § 2 kc, czyli że naruszenie prawa musi mieć kwalifikowany charakter wobec konieczności zapewnienia spójności systemu, w tym innych zasad związanych z jego funkcjonowaniem – jak pewność obrotu, niezawisłość itp., - po powyższym przedstawieniu kontekstu prawnego do wcześniej zakreślonej podstawy faktycznej (twierdzeń/dowodów) nastąpiło przejście do skonkretyzowanego omówienia spraw/postępowań, w tym sąd starał się przybliżyć powodowi własnym opisem - specyfikę prawną, jak i działań organów, by objaśnić, skąd biorą się mylne wyobrażenia powoda o niezasadności rozstrzygnięć/działań. Odnosił się tu także sąd do różnych szczegółowych zarzutów powoda, negujące mechanizm działań, które dla stosujących prawo, są oczywiste.
13. 7. Poza tym aktualne pozostaje także: Wobec wstępnego wywodu co do podstawy prawnej oczywiste było, że na podstawie art. 199 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 2 § 1 i art. 1 kpc należało odmówić odrzucenia pozwu ze względu na zarzut niedopuszczalności drogi sądowej powództwa wniesionego tylko przez powoda.
14. 8. Co do k o s z t ó w p r o c e s u sąd podtrzymał podstawę z art. 102 kpc z poprzednim uzasadnieniem, a z tą modyfikacją, że skoro wiadome jest, że w toku procesu powód pozyskał środki, a jednocześnie jego kontestacja prawa mimo uzyskanego szerokiego objaśnienia jego sytuacji prawnej – w badanych orzeczeniach, jak i w poprzednio sporządzonym uzasadnieniu sądu, angażuje wciąż pozwanych w proces, to skoro pozwany organ - komornik ponosi koszty udziału w sprawie, to przynajmniej w częściowym zakresie zostały one zasądzone, choć sąd ma na uwadze, że pozwany poprzez zażalenie oczekiwał pełnego uwzględnienia kosztów, jakie ponosi, czyli przy tak dużym przedmiocie wartości sporu – ponad 30 000 zł (wobec § 2 pkt. 7 i § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie). Apelację od tego wyroku złożył powód zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji zarzucając nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów i w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy. Z ostrożności procesowej skarżący domagał się zmiany wyroku poprzez uwzględnienie powództw w całości. Skarżący zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., art. 217 k.p.c. art. 417 k.c. Pozwani wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda kosztów postępowania apelacyjnego. Pozwany Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. K. H. P. (2) wniósł zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie trzecim wyroku zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. i wnosząc o jego zmianę poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego dalszej kwoty 8.300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Mając na uwadze, że przeprowadzenie rozprawy nie było konieczne, a żadna ze stron o to nie wnosiła, Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 374 k.p.c. Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę w składzie jednego sędziego, z uwagi na przepis art. 3671 § 1 k.p.c., który obowiązuje od dnia 28 września 2023 r. na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. nowelizującej k.p.c. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1860) a w sprawie nie zachodził żaden z wyjątków wymienionych w art. 3671 § 1 pkt 1 -3 k.p.c. przewidujących skład trzech sędziów. Jednocześnie należało mieć na uwadze art. 32 ust. 1 przywołanej ustawy, zgodnie z którym jeżeli na podstawie przepisów dotychczasowych do rozpoznania sprawy wyznaczono skład trzech sędziów, dalsze jej prowadzenie przejmuje sędzia wyznaczony jako sprawozdawca. Zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, bowiem sporządzone uzasadnienie wyroku nie pozwala Sądowi Odwoławczemu na kontrolę prawidłowości zastosowania prawa procesowego i materialnego, a tym samym nie sposób stwierdzić, aby została rozpoznana istota sprawy przez Sąd Okręgowy. Pisemne uzasadnienie (art. 328 § 2 (3271 § 1) k.p.c.) stanowi odzwierciedlenie procesu myślowego i decyzyjnego zakończonego sporządzeniem sentencji orzeczenia; stanowi ono ujęte w ramy proceduralne sprawozdanie z tego zakończonego procesu myślowego i decyzyjnego. (por. wyrok SN z dnia 14 listopada 2001 r., (...), Lex nr (...)). Zgodnie z art. 3271 § 1 k.p.c., uzasadnienie wyroku powinno zawierać: 1) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. §
15. 2. uzasadnienie wyroku sporządza się w sposób zwięzły. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada powyższym wymogom. Podkreślić należy, że przyczyną uchylenia przez Sąd Apelacyjny w dniu 13 maja 2021 r (sygn. akt (...)) pierwotnie wydanego wyroku z dnia 22 czerwca 2020 r. były tego typu niedostatki uzasadnienia, które nie pozwoliły na przeprowadzenie jego kontroli instancyjnej - brak rekonstrukcji stanu faktycznego, brak przywołania dowodów, na których Sąd Okręgowy się oparł i brak oceny materiału dowodowego, co uniemożliwiało Sądowi odwoławczemu zapoznanie się ze sferą motywacyjną orzeczenia i poddanie go kontroli instancyjnej. Skutkowało to nierozpoznaniem istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji i dało podstawę do uchylenia wyroku z dnia 22 czerwca 2021 r. Jednakże uzasadnienie wyroku z dnia 9 stycznia 2023 r. sygn..akt (...) wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy zawiera te same mankamenty występujące w uzasadnieniu wyroku w sprawie prowadzonej pierwotnie pod sygnaturą (...) . Nadal brak jest ustaleń faktycznych, w tym przedstawienia chronologii wydarzeń, z których powodowie wywodzą swoje roszczenia – Sąd pierwszej instancji wręcz stwierdził, że „zbędnym było spisywanie stanu faktycznego, gdyż sprowadza się on do treści negowanych przez powoda rozstrzygnięć i przebiegu postępowań komorniczych utrwalonych w aktach spraw oraz że nie jest możliwe napisanie stanu faktycznego, skoro sąd poddał krok po kroku analizie całość postępowań, więc nie ma możliwości ich przepisania” (str. 29 uzasadnienia). Brak jest również oceny materiału dowodowego, brak wyjaśnienia przyczyn nieprzeprowadzenia wniosków dowodowych, które Sąd Okręgowy pominął postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 12 grudnia 2022 r. Wprawdzie w uzasadnieniu Sąd Okręgowy odwołuje się do licznych przepisów prawa materialnego – głównie jednak w tej części, w której Sąd przytacza uzasadnienie poprzednio wydanego wyroku – jednak skoro uzasadnienie nie zawiera spójnego i klarownego wywodu co do podstawy faktycznej, to nie sposób ocenić prawidłowości zastosowania prawa materialnego. W judykaturze podkreśla się, że w uzasadnieniu wyroku musi znaleźć odzwierciedlenie dokonany wybór określonych przepisów, ustalenie w drodze wykładni ich znaczenia i zastosowanie norm prawnych w związku z poczynionymi ustaleniami faktycznymi (wyrok SN z dnia 8 grudnia 2005 r., (...), LEX nr (...)) – nasuwa się zatem wniosek, że Sąd pierwszej instancji nie poczynił ustaleń faktycznych, to nie jest możliwe spełnienie powyższego wymogu. Ponadto należy mieć na uwadze, że w przypadku wyroku oddalającego powództwo obowiązek wskazania podstawy prawnej polega na wyjaśnieniu, dlaczego fakty ustalone przez sąd nie uzasadniają uwzględnienia żądania pozwu (wyrok SN z dnia 19 kwietnia 2007 r., (...), LEX nr (...). Reasumując - uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także skrótowy przebieg zdarzeń z uwypukleniem tych okoliczności, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Istotne jest zachowanie chronologii zdarzeń oraz przejrzystego stylu, zrozumiałego dla stron, które nie są profesjonalistami. Z kolei wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku wymaga przede wszystkim wskazania przepisu prawa, na którym sąd się oparł bądź w świetle którego ocenił roszczenie. Sąd powinien również wyjaśnić, w jaki sposób przepis ten wpływa na treść rozstrzygnięcia, zarówno gdy powództwo zostaje uwzględnione, jak i wówczas, gdy zostaje oddalone Sąd powinien bowiem wskazać nie tylko, dlaczego roszczenie jest usprawiedliwione w świetle określonej normy prawnej, lecz także dlaczego dany stany faktyczny nie wypełnia przesłanek żadnej z wchodzących w grę norm prawa materialnego.(kom. do art. 3271 k.p.c. M. (...) i przytoczone tam orzecznictwo, (...) 2021). Sąd Okręgowy sporządzając uzasadnienie wyroku po ponownym rozpoznaniu sprawy nie sprostał powyższym wymaganiom. Za Sądem Najwyższym należy powtórzyć, że sąd odwoławczy, kontynuując postępowanie przed sądem pierwszej instancji, rozpoznaje wprawdzie sprawę na nowo w sposób w zasadzie nieograniczony, to jednak równolegle dokonuje on kontroli prawidłowości zaskarżonego orzeczenia i że jest ona możliwa jedynie wówczas, gdy możliwe jest odtworzenie toku rozumowania sądu pierwszej instancji w oparciu o przedstawioną przez niego podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia (…) Znaczenie uzasadnienia orzeczenia sądu wyraża się nie tylko w wyjaśnieniu stronom przyczyn podjęcia przyjętego stanowiska, uznania twierdzeń i zarzutów za trafne lub bezzasadne, przekonaniu ich, co do trafności wykładni i subsumcji w zakresie zgodności orzeczenia z prawem, ale również w umożliwieniu przeprowadzenia kontroli apelacyjnej albo kasacyjnej. Porządkująca jego rola wymaga doprowadzenia do spójności i logicznej całości podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia wydawanego na danym etapie postępowania. Jeżeli zatem uzasadnienie orzeczenia nie spełnia wymagań wskazanych w art. 328 § 2 k.p.c. (obecnie art. 3271 § 1 k.p.c.) oraz że w braku podstawy faktycznej przyczyny rozstrzygnięcia, w ogóle nie poddawało się weryfikacji, w tym co do prawidłowości subsumcji, to tak daleko idące wady uzasadnienia wyjątkowo należy zakwalifikować, jako nierozpoznanie istoty sprawy uzasadniające uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2014 r., (...),LEX nr (...), z dnia 6 sierpnia 2002 r. (...), LEX nr (...)). Nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi również w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej; w takiej sytuacji uzasadnione jest uchylenie orzeczenia ze względu na respektowanie uprawnień stron wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2012 r., (...) OSNC 2013, Nr 5, poz. 68, z dnia 13 kwietnia 2023 r., (...), LEX nr (...), z dnia 27 czerwca 2023 r., (...), LEX nr (...)). W tym stanie rzeczy koniecznym stało się wydanie orzeczenia kasatoryjnego co do całości orzeczenia, dlatego też Sąd Apelacyjny na mocy art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowym w S. po ponownym rozstrzygnięciu sprawy, wydał to samo rozstrzygnięcie, gdyż nic sprawa nie uległa zmianie, a ponawiane wnioski dowodowe powoda nadal pozostały bezprzedmiotowe (powód bowiem nieustannie wskazuje, argumentuje i zgłasza wnioski dowodowe, formułując zarzuty jak w zwykłym toku odwoławczym, a nie w przypadku powództwa jak niniejsze, gdzie należy ocenić, czy doszło do prawidłowego stosowania prawa, by ustalić, czy doszło do szkody/krzywdy). A stanowisko wyrażone w imieniu małoletniej powódki w ogóle nic nowego nie wnosiło. Mając jednak na uwadze wytyczne sądu II instancji, wskazał stronie powodowej na celowość ustanowienia zawodowego pełnomocnika, co jednak nie nastąpiło, w tym wobec nieprzedstawienia danych niezbędnych do ustanowienia pełnomocnika z urzędu (k. 1568 zwrot wniosku). W następstwie bezpośrednio powód (wówczas także traktowany jako przedstawiciel ustawowy małoletniej powódki) został zobowiązany o konieczności doprecyzowania pozwu i raz jeszcze (gdyż wiedza tę mógł już mieć z uzasadnień) był dokładnie poinstruowany o przedmiocie powództwa, a więc zakresie uzupełnień (pismo z 10.07.2024 r.). Nadal jednak nie był w stanie uzupełnić pozwu w sposób wymagany do tak kwalifikowanego rodzaju powództwa jak niniejsze (oceny procesu stosowania prawa), więc doszło do zawieszenia postępowania, gdzie sąd raz jeszcze dokładnie przedstawił problem procedowania przedmiotowych powództwa. Postanowienie to zostało uchylone, a sąd II instancji nadal wyraził stanowisko, że w sprawie należy dokonywać ustaleń faktycznych i stwierdził, że powodowie swoje żądanie przedstawili „tak jak umieli” i należy rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Zauważyć można, że przedstawicielka małoletniej powódki złożyła pismo jeszcze bardziej o cechach skargi/żalu, a nie wymaganego pisma procesowego (zob. pismo z 24.09.2025 r.). Stąd na kanwie już opisanej w niniejszej sprawie należy przypomnieć, że powodowie pozwali – na ile można odczytać ich pisma - sądy rozstrzygające w ich sprawach i komornika, wykonującego orzeczenia - o odszkodowanie i zadośćuczynienie oraz ustalenie ich odpowiedzialności (a także przeprosiny), zarzucając nieprawidłowość wydanych orzeczeń oraz działań/zaniechań, które doprowadziły do naruszeń ich praw i dóbr w wielu aspektach, a w konsekwencji znacznych szkód/krzywd po ich stronie. Przywołali przy tym szereg sygnatur spraw. Jak wskazano na wstępie - dotyczyły postępowań, zakończonych koniecznością opuszczenia przez nich 4 grudnia 2014 r. lokalu, w którym zamieszkiwali oraz powołali się również na zarzuty dotyczące postępowań pozostających w związku z głównym nurtem sporu. Dlatego jak wówczas wskazano, że sąd wobec nieczytelności wypowiedzi - poddał samodzielnej lekturze całokształt zgromadzonej dokumentacji, by stwierdzić, czy zauważy, jakieś nieprawidłowości z zakresu przesłanek powództwa, które z tego względu zrekonstruował w swym wywodzie, by wskazać, czego dotyczy analiza zgromadzonego materiału i stwierdził brak faktów, prowadzących do badania naruszeń z zakresu stosowania prawa. Kierując się wypowiedziami strony powodowej sąd miał na uwadze, że należy zapoznać się: głównie ze sprawą „ (...) ((...), (...)) Sądu Rejonowego w S. wskutek którego doszło do opuszczenia lokalu przez powodów wobec przeprowadzenie egzekucji w sprawie (...) przez pozwanego komornika przeciw powodowi i strona powodowa wskazywała na niezgodność z prawem tego orzeczenia oraz jego wykonania, w tym z uwagi także na przebieg, a pozostałe sprawy cywilne były przytaczane, gdyż nie podważyły tego tytułu wykonawczego mimo różnorodności środków (apelacja, skarga o wznowienie postępowania, powództwo o pozbawienie wykonalności, przeciwko A. Z. o opuszczenie lokalu, jak i zmianę spornego orzeczenia). Sprawa o eksmisję powódek oraz dotycząca władzy rodzicielskiej, prowadzone w tym samym sądzie pod sygnaturami odpowiednio - (...) ((...), (...)) i (...), według powodów miały głównie potwierdzać bezprawność wskazanej głównej sprawy, jako wykreowanej bezpodstawnie dla jej potrzeb. Co do komornika zarzuty dotyczyły także postępowań egzekucyjnych prowadzonych z wniosku powoda przeciw A. Z. – (...) – egzekucja tytułu z (...), a po umorzeniu – wszczęta ponownie jako (...), a także – (...) Nadto sąd zapoznawał się z aktami i dokumentami, które udało się pozyskać do czasu zamknięcia rozprawy w oparciu o wzmianki o innych powiązanych sprawach, by zweryfikować, czy pojawiają się w nich inne okoliczności niż wynikające z powyżej wskazanych akt, lecz nie stwierdził takich (zarówno w postępowaniach z okresu poprzedzającego, jak i późniejszego – dotyczącymi tytułu do spornego lokalu, skutkujących tytułem wykonawczym o zapłatę na rzecz powoda przez A. Z., spraw karnych – o fałszywe zeznania, zgłoszeń dot. powoda w związku (...), wpadkowych w postępowaniu egzekucyjnym oraz dotyczących rozliczeń powoda i jego matki A. Z. na kanwie korzystania z lokalu, stanowiącego główne zarzewie sporu)”. W konsekwencji sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez s ą d y, jak i komornika i omówił przedmiot spraw i dlaczego nie doszło do naruszenia prawa przy stosowaniu prawa. Powoływał się przy tym cały czas na dokumentację, czyli zawartość powyżej przytoczonych akt spraw, omawiając je w kontekście nieustannie powtarzanych, tych samych zarzutów strony powodowej. Poza tym dla uzupełniania sąd przedstawia także redakcję uzasadnienia jak poniżej: Powodowie R. Z. (1) i Ż. M. wnieśli pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Okręgowemu w K., Sądowi Rejonowemu w S. i Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w S. K. W. o zapłatę od pozwanych solidarnie na ich rzecz kwoty 687.850,04 zł, wskazując m.in., że na dochodzoną kwotę składa się suma: 500.000,00 zł zadośćuczynienia za wyrządzone szkody i krzywdy; 7.302,04 zł zwiększona następnie do kwoty 7.110,19 zł pismem z dnia 26.05.2017 r. (k. 259-259v.) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowań sądowych i komorniczych oraz 180.000,00 zł jako równowartość lokalu mieszkalnego, z którego powodowie zostali eksmitowani. Ostatecznie, po modyfikacji powództwa pismem z 28.08.2017 r. (k. 345-348v.), żądali zasądzenia na swoją rzecz łącznie kwoty 774.156,33 zł, tj. o 88.247,00 zł więcej niż pierwotnie wskutek pozbawienia powoda możliwości zarobkowych i narastających kosztów wynikających z uczestnictwa w postępowaniach sądowych. Na uzasadnienie swojego stanowiska wskazali, że na skutek postępowań prowadzonych przez wyżej wymienione organy doszło do szeregu uchybień poprzez działania niezgodne z prawem. Naruszone zostały ich dobra osobiste, w tym zdrowie, wolność, cześć czy nietykalność mieszkania. Doznali zarazem szkody majątkowej (uszczuplenia w majątku, pozbawienia mieszkania, jak i niemajątkowej (poczucia krzywdy, niesprawiedliwości). W konsekwencji tych wszystkich zdarzeń zostali pozbawieni możliwości poprawnego funkcjonowania w społeczeństwie. W odpowiedzi na pozew z dnia 13.03.2017 r., pozwany Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. B. P. (2) wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od strony powodowej na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Podobnie, Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Sądu Okręgowego w K. i Prezesa Sądu Rejonowego w S. w odpowiedzi na pozew z dnia 13.03.2017 r., wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od strony powodowej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Pozwani wnosząc o oddalenie powództwa jednomyślnie wskazali, że po stronie organów nie doszło do żadnych uchybień w wyniku przeprowadzonych postępowań czy powiązanych z nimi czynnościach wpadkowych, a roszczenia powodów umotywowane są upatrywaniem w działaniach organów sądowych i organu egzekucyjnego źródła subiektywnych odczuć powodów doznania krzywdy i szkody. W toku procesu strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska zajęte w sprawie – przy czym w czasie wyrokowania nastąpiła modyfikacja po stronie powodowej – powództwo zostało rozszerzone o osobę małoletniej Ż. Z., zaś sprawa została prawomocnie zakończona wobec Ż. M., która pełniła rolę jedynie w odniesieniu do małoletniej zstępnej w charakterze jej przedstawiciela ustawowego. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Bodźcem do podejmowanych przez stronę powodową działań była niewątpliwie dokonana przez komornika sądowego czynność eksmisji, na tle której unaocznił się konflikt rodzinny przejawiający się w relacjach powoda R. Z. (1) z krewną w linii pierwszego stopnia, matką – A. Z.. W lokalu, oprócz powoda zamieszkiwała jego żona – Ż. M. i małoletnia córka - Ż. Z.. bezsporne A. Z. i jej współmałżonkowi R. Z. (2), niebędących stronami niniejszego postępowania, przysługiwało od dnia 06.04.1988r., spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego położonego przy (...) w M.. Na mocy postanowienia z dnia 30.05.2001 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt (...) lokal w ramach podziału majątku dorobkowego na zasadzie wyłączności przypadł matce powoda – A. Z.. Uchwałą nr (...) Rady Nadzorczej (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w M. z dnia 30.05.2004 r. A. Z. została pozbawiona członkostwa poprzez wykluczenie wskutek powstania zaległości w opłatach na poczet spółdzielni, a w konsekwencji wygasło również prawo do lokalu mieszkalnego. Na dzień wykluczenia zaległości wynosiły 6.396,38 zł z należnymi odsetkami, przy czym okres zadłużenia obejmował rok 2004 oraz lata wcześniejsze. Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 31.05.2006 r. o sygnaturze akt (...) w stosunku do R. Z. (1) i jego matki A. Z. orzeczona została eksmisja. dowód: uchwała nr (...) z dnia 16.11.2004 r., k. 327 i 448, pismo z 26.05.2020 r., k. 727-728 Pomiędzy R. Z. (1) a jego matką A. Z. doszło do zawarcia umowy pożyczki. W konsekwencji, w dniu 23.01.2012 r. doszło do całkowitego uregulowania zobowiązań na rzecz spółdzielni, wobec czego A. Z. wystąpiła z roszczeniem o ponowne przyjęcie w poczet członków i ustanowienie na jej rzecz lokatorskiego prawa do lokalu, co zostało sfinalizowane w dniu 30.01.2012 r. Wnioskiem opatrzonym datą 21.05.2021 r. A. Z. wystąpiła o przekształcenie lokatorskiego prawa do mieszkania w odrębną własność lokalu. Finalnie pismem – podaniem z 03.11.2016 r., A. Z. poinformowała spółdzielnię, że rezygnuje z ustanowienia odrębnej własności lokalu a wpłacone środki mają zostać zadysponowane na poczet czynszu. dowód: umowa z 30.01.2012 r. o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, k. 522-523, pismo z informacją wobec złożonego podania o ustanowienie i przeniesienie odrębnej własności lokalu z 23.05.2012 r. z potwierdzeniem wpłat, k. 517-518, pismo z 22.10.2015 r., z dalszymi wytycznymi, k. 521, pismo – podanie z 03.11.2016 r., k. 529 oraz umowa pożyczki (...), k. 773-774 W czasie wspólnego zamieszkiwania lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) w M. przez stronę powodową i A. Z., pomiędzy stronami dochodziło do sytuacji konfliktowych. Lokal stanowił własność (...) w M., a A. Z. przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju. R. Z. (1) z żoną Ż. M. i córką Ż. Z. zajmowali jeden pokój, A. Z. drugi pokój, a pozostałe pomieszczenia użytkowane były wspólnie. Na przełomie lat 2012-2015, były wszczęte i zakończone trzy procedury (...), tj. 30.03.2012-22.05.2013 r., 08.05.2014-20.01.2015 r. i 17.06.2014 – 6.10.2015 r., w których R. Z. (1) był wskazany jako osoba podejrzana o stosowanie przemocy w rodzinie. R. Z. (1) z Ż. M. utrudniali A. Z. swobodne korzystanie z mieszkania, często kierując w jej stronę wyzwiska. Między stronami był również konflikt na tle finansowym (brak partycypacji w opłatach mieszkaniowych) dowód: dokumentacja Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w M. związana z procedurą (...), k. 753-761, notatka urzędowa st. sierż. H. C., k. 782 i sierż. Ż. A., k. 783 W rezultacie A. Z. wystąpiła do Sądu Rejonowego w S. z żądaniem nakazania R. Z. (1) opuszczenia i opróżnienia lokalu położonego przy ul. (...) w M.. Postanowieniem z 29.10.2014 r., tamtejszy Sąd w sprawie o sygn. akt (...), uwzględnił wniosek. W dniu 04.12.2014 r., Komornik Sądowy przy Sadzie Rejonowym w S. – B. P. (2) udał się do lokalu mieszkalnego położonego przy (...) w M. w celu dokonania eksmisji. W czynnościach towarzyszyło mu dwóch policjantów i aplikant/asesor komorniczy. Całe zdarzenie było nagrywane, a z czynności sporządzony był również protokół. Po wejściu do lokalu komornik pokazał eksmitowanemu swoją legitymację, prosząc jednocześnie R. Z. (1) o wylegitymowanie się dowodem osobistym, co ten uczynił. Komornik poinformował R. Z. (1), że w oparciu o orzeczenie wydane przez Sąd Rejonowy w S., w dniu przeprowadzania eksmisji ma on opuścić lokal, zabierając wszystkie swoje rzeczy. R. Z. (1) został poinformowany, że wszelkie pozostawione rzeczy zostają na jego odpowiedzialność, a dobrą wolą pani A. Z. jest to, co się z nimi dalej stanie. R. Z. (1) poinformowano również, że tytuł rozciąga się na wszystkie osoby od niego zależne, w tym dziecko. Do protokołu z czynności zostało wpisane oświadczenie, że R. Z. (1) chciałby odebrać pozostawione rzeczy w czasie późniejszym. R. Z. (1) został odczytany protokół przeprowadzonych czynności, który następnie został podpisany przez R. Z. (1) i jego małżonkę – Ż.. Na tym czynności zakończono. Po opuszczeniu lokalu, R. Z. (1) z osobami od siebie zależnymi udali się do lokalu rodziców Ż.. dowód: kserokopia akt sprawy (...) SR w S., k. 749, nagranie na płycie DVD z przebiegiem eksmisji dokonanej 04.12.2014, k.187 Decyzją z dnia 30.04.2015 r., Burmistrz Miasta M. po przeprowadzeniu na wniosek A. Z. postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania z pobytu stałego z lokalu położonego przy (...) w M. postanowił wymeldować powoda R. Z. (1) z małoletnią córką Ż. Z.. dowód: decyzja (...) r., k. 14-14v. i k. 516 Obecnie A. Z. przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje sama, nie posiadając żadnych zaległości wobec spółdzielni w związku z czym nie grozi jej utrata prawa do lokalu. R. Z. (1) zawarł z A. Z. ugodę, zgodnie z którą A. Z. zobowiązała się zapłacić na rzecz R. Z. (1) w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt (...) kwotę 2.772,50 zł w 48 ratach miesięcznych po 57,77 zł wraz z ustawowymi odsetkami do 30-go dnia każdego miesiąca począwszy od 30 września 2007 r. Po dokonanej czynności eksmisji i zaostrzeniu konfliktu między stronami, R. Z. (1) niejednokrotnie występował z ponownie wydanymi w miejsce dotychczas utraconych tytułami wykonawczymi do komornika sądowego, wszczynając egzekucje przeciwko dłużniczce – A. Z.. Ostatecznie każda z nich okazywała się być bezskuteczna, ponieważ dłużniczka nie posiadała żadnego wyjawionego majątku ani dochodów, z których można byłoby prowadzić egzekucje. W konsekwencji wszystkie te postępowania kończyły się ich umorzeniem, co wywoływało o strony powodowej niezadowolenie – przy czym komornik udzielał R. Z. (1) każdorazowo pouczeń w zakresie możliwych dalszych działań. dowód: protokół – wypis z 12.09.2007 r., k. 46, postanowienie z 27.02.2015 r. w sprawie (...), protokół w sprawie (...) z 27.02.2017 r. w sprawie o wyjawienie majątku przez A. Z., k. 449, pismo komornika z 11.07.2017 r. w przedmiocie spraw (...), (...) i (...), k. 316, pisma – zawiadomienia komornika o umorzeniu egzekucji w sprawach (...) i (...) z 29.08.2016 r., k. 524-525 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie załączonych dowodów z dokumentów wskazanych w opisie stanu faktycznego. Zgodnie z art. 243² kpc, dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Dowody z dokumentów takich jak kserokopie z akt przeprowadzonych uprzednio przed innymi organami postępowań czy pism pochodzących od komornika, nagranie na płycie DVD przebiegu czynności eksmisji, sąd ocenił jako wiarygodne. Sąd nie miał podstaw, aby z urzędu powziąć wątpliwości odnośnie ich wiarygodności i mocy dowodowej. Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły także same twierdzenia stron o okolicznościach faktycznych sprawy. W zakresie, w jakim druga strona je przyznała lub im nie zaprzeczyła, uznać należało je za bezsporne (art. 229 – 230 kpc). Sąd ustalił i zważył, co następuje: Powództwo nie podlegało uwzględnieniu. Twierdzenia, którymi powodowie uzasadniali powództwa, dotyczyły postępowań, zakończonych koniecznością opuszczenia przez nich 4 grudnia 2014 r. lokalu, w którym zamieszkiwali. Ich zdaniem doszło w ten sposób do naruszenia prawa, które wyrządziło im szkody majątkowe i niemajątkowe. Powołali się również na zarzuty dotyczące postępowań pozostających w związku z głównym nurtem sporu – utraty miejsca zamieszkania, co miało wskazywać na wadliwości, które tam wystąpiły, prowadząc do szkód, jak i potwierdzać, że nieprawidłowe działania pozwanych wobec powodów stanowią całokształt, ukierunkowany na ich pokrzywdzenie. Przy takim ukształtowaniu płaszczyzny sporu postępowanie dowodowe sprowadzało się do dokumentacji zawartej w aktach przywoływanych spraw35. Przeprowadzone dowody z zeznań tylko potwierdzały tę konstatację, zwłaszcza że treść intensywnie wówczas zadawanych pytań przez stronę powodową, sprowadzała się do oceny działań, których przebieg był już utrwalony w aktach. Zbędne było więc dopuszczenie dalszych wnioskowanych dowodów, zwłaszcza że istotny jest także zakres podstawy prawnej, w jakiej mógł działać sąd. Miał się bowiem odnieść do prawomocnych orzeczeń sądowych oraz oceniać przesłanki z zakresu bezprawności działania organów państwowych, których czynności nie zostały podważone w przewidzianych prawem trybach. Jego rolą nie było, i nie mogło być, ponowne orzekanie. W obszernych wypowiedziach powodów nie było żadnych wskazujących na wyjście poza opisany zakres. Indywidualizacja personalna zarzutów wiązała się tylko z działaniem innych osób, pozostającym w związku ze wskazanymi postępowaniami, czyli takim, które podlegało ocenie prowadzącej do podejmowania negowanych decyzji. Powodowie powoływali się przy tym tylko na kwestie znane w trakcie dokonywania tej oceny. Należało więc zweryfikować jej prawidłowość, przy już poczynionym zastrzeżeniu o wyłączności mechanizmów kontroli czynności organów w postępowaniu sądowym i okołosądowym (środki nadzwyczajne są wdrażane wyjątkowo). Stąd tylko dodać należy, że z tego względu wykazywanie fałszywych zeznań nie miało znaczenia w przedmiotowej sprawie, a mogło być podstawą do wzruszenia orzeczeń we właściwym trybie nadzwyczajnym36. Ustalając powyżej przedmiotu sporu, sąd już wstępnie nawiązywał do przesłanek rozpoznawanych powództw, które także zakreślają obszar badania sprawy i przez to również stanowią uzasadnienie do decyzji o wnioskach dowodowych. Powodowie poprzez swoje powództwa przedstawili sądowi do rozpoznania całe pole działalności organów państwa wobec nich. Przekonując o zasadności swego stanowiska, odwołali się także do gwarancji konstytucyjnej ochrony rodziny. Dlatego, mając na uwadze, że Konstytucja jest nadrzędnym aktem prawa wewnętrznego, sąd zauważy, że konstytucja jest gwarantem ochrony prawnej, ale samodzielną podstawą prawną roszczenia może być, gdy spełnione są warunki dostatecznej konkretyzacji do wywiedzenia roszczenia. Charakteru takiego nie mają założenie ustrojowe art. 18, 71 odnoszące się do dobra rodziny. Przy tym to nie na sądach spoczywa kompetencja realizacji założeń ustrojowych, zapewniających warunki życiowe oczekiwane przez obywateli. Istotniejsze jest nadto, że przedmiotem oceny sądu miały być nieprawidłowe działania organów w zakresie wymiaru sprawiedliwości i na tym zagadnieniu należało się skupić. Prowadziły one do art. 77 ust. 1 Konstytucji o prawie do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem działania organu władzy publicznej. Powodowie bowiem oczekiwali zapłaty z tego tytułu, a nie pozywali Państwa za niezapewnienie lokalu do zamieszkania. Odnosili się do utraty możności zamieszkiwania i jej skutków oraz całości negatywnych oddziaływań, których doznali poprzez działanie wymiaru sprawiedliwości wobec nich. W wykładni prawa powszechnie stwierdza się, że art. 77 ust. 1 Konstytucji także nie stanowi samodzielnej podstawy odpowiedzialności i poprzez przepis konkretyzujący przesłanki można badać daną sytuację. Należy zatem przejść do art. 417 kc: § 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. § 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa. W niniejszej sprawie innymi organem wykonującym zadania władzy publicznej był komornik, więc szczegółową podstawą odpowiedzialności statuuje art. 23 ustawy z 29.08.1997r. o komornikach sądowych i egzekucji, obowiązującej w okresie objętym pozwem (obecnie art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z 22.03.2019 r. o komornikach sądowych), zgodnie z którym: komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności, a Skarb Państwa jest odpowiedzialny za szkodę solidarnie z komornikiem37. W odniesieniu do odpowiedzialności sądów szczegółową podstawę stanowi natomiast art. 417¹§ 2 kc: Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Ze względu na olbrzymie poczucia krzywdy u powodów, sąd miał też na uwadze art. 417²kc: jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności. Na kanwie przytoczonych przepisów należy zauważyć, że odpowiedzialność powstaje, jeżeli niezgodne z prawem działanie/zaniechanie wywołało szkodę, w tym w piśmiennictwie prezentowane są poglądy, że także szkodę niemajątkową - regulowaną art. 44538 i 44839 kc. Ta ostatnia kwestia budzi kontrowersje w doktrynie40, gdyż mocno argumentowane jest, że omawiana odpowiedzialność dotyczy tylko szkody majątkowej. Powodowie sami jednak powoływali się na szerszą podstawę, wskazując, że doszło do naruszenia szeregu ich dóbr osobistych i z tego tytułu rościli sobie prawo do zadośćuczynienia, wskazując także na szkodę niemajątkową na podstawie art. 24 w zw. z art. 448 kc. Dlatego bez poszerzania wywodu sąd odwoła się do orzecznictwa Sądu Najwyższego41 dopuszczającego możność dochodzenia rekompensaty szkody za przewlekłość postępowania, by zauważyć, że ugruntowało się przekonanie o możności wystąpienia z roszczeniem na podstawie art. 417, 445 i 448 w związku z art. 24 kc42, gdy doszło do naruszenia dóbr osobistych przy wykonywaniu władzy publicznej. Powództwo zostało bowiem wywiedzione także w zakresie szkody wywołanej przewlekłością postępowania, a jednocześnie podana podstawa może realizować się co do innych nieprawidłowości niż przewlekłość. Nadto mimo niedostatecznego skonkretyzowania szerokiego zakresu zgłaszanej szkody dowodowo, mimo wskazań sądu, jakie nastąpiły w toku postępowania, sąd miał na uwadze także art. 444 kc43 (gdyż powód akcentował kwestie leczenia Ż. M. w sposób mogący wskazywać, że nie chodzi tylko o wywód dotyczący innych dobór osobistych i zadośćuczynienia). Wobec powyższego należało ustalić, czy kwestionowane przez powodów czynności sądów i komornika były niezgodne z prawem (czy wręcz bezprawne) i czy spowodowały dochodzoną szkodę. Przy tym by nie rozszerzać nadmiernie wywodu – należy zauważyć, że stwierdzenie niezgodności z prawem jest jednym z przejawów bezprawności, a nawet są komentatorzy zauważający, że samo pojęcie „niezgodności z prawem” należy postrzegać szerzej, zwłaszcza na kanwie regulacji art. 77 ust. 1 Konstytucji. Pojęcie bezprawności ma bowiem w prawie cywilnym utrwalone znaczenie i rozumiane jest szeroko, jako niezgodność z przepisami prawa lub normami moralnymi lub obyczajowymi – zasadami współżycia społecznego. Ale - jak wspomniano - zauważa się, że nie do zaakceptowania są formalnie zgodne z prawem zachowania, które w rzeczywistości mają prowadzić do osiągnięcia celu niegodziwego lub celu, który nie jest przez normy prawne zakładany i stąd także wykonywanie kompetencji władczych może zostać zakwalifikowane także jako naruszenie norm moralnych44. W niniejszej sprawie sąd przedstawia wariant szerokiego zakresu badania rozpoznania sprawy, gdyż tak go postrzegał, by dopiero w przypadku zauważania zachodzenia przesłanki odpowiedzialności, rozważyć konieczność uszczegółowienia wywodu przez wyważenie, na ile można uznać za ugruntowane poglądy prawne określające granice omawianej odpowiedzialności. Jednocześnie przypomnieć należy zakres zawężający badanie z cyt. art. 417¹§ 2 kc, gdyż twierdzenia pozwu sprowadzały się do odnoszenia się do czynności proceduralnych, w tym w dużej mierze do wydawanych tam decyzji. Dodatkowym potwierdzeniem takiego zakreślenia podstawy faktycznej powództwa było dążenie powodów do przesłuchania sędziów orzekających w ich sprawach, co dobitnie zostało wyrażone na rozprawie, gdzie powód argumentował, że nie powinien być zobowiązywany do podania adresów domowych sędziów, gdyż chodzi o przesłuchanie w związku z czynnościami służbowymi, orzeczniczymi. Przy tym mimo, że powodowie podkreślali złą wolę wszystkich biorących udział w postępowaniach, a więc nie tylko sędziów, uważając nawet, że świadomie byli nakierowani przeciw powodom, to nieustannie ich stanowisko sprowadzało się do wskazywania na nieprawidłowości w przebiegu postępowań, a nie okoliczności zewnętrzne. Wskazany w poprzednim akapicie art. 417¹§ 2 kc45 - odwołuje się w swojej treści do spójności systemu. Nieograniczona dopuszczalność badania zgodności z prawem orzeczeń innych sądów przez sąd rozpoznający sprawę o odszkodowanie podważałaby zasadę instancyjności postępowania sądowego – sądy niższych instancji byłyby bowiem władne oceniać orzeczenia sądów wyższej instancji i uznawać je za wydane niezgodnie z prawem. Dlatego, co do zasady, warunkiem uzyskania odszkodowania za szkodę spowodowaną prawomocnym orzeczeniem sądowym jest uzyskanie we właściwej procedurze prejudykatu w postaci stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem. Od 25.9.2010r. uzyskanie prejudykatu nie zawsze jest jednak niezbędnym warunkiem dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej wydaniem orzeczenia sądowego, gdyż art. 424 1b kpc stanowi, że jeśli od prawomocnego orzeczenia nie przysługuje skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem, poszkodowany wydaniem takiego orzeczenia może dochodzić naprawienia szkody bez konieczności uzyskania prejudykatu (sądowego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem), chyba że nie skorzystał z innych przysługujących mu od tego orzeczenia środków prawnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że ze względu na zasadę niezawisłości sędziowskiej stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem wymaga wykazania, że orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z prawem, np. w wyniku zastosowania rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa – niezgodność orzeczenia z prawem musi mieć zdaniem Sądu Najwyższego charakter kwalifikowany. Odmienna ocena klauzul generalnych (np. zasad współżycia społecznego) przez sądy różnych instancji mieści się w zakresie dyskrecjonalności sędziowskiej i co do zasady nie powinna skutkować uznaniem orzeczenia za bezprawne, nawet jeśli nie zostanie zaakceptowana przez sąd wyższej instancji. Podobnie wybór jednego z wariantów wykładni prezentowanego w doktrynie lub orzecznictwie nie oznacza, że orzeczenie kwalifikowane powinno być jako bezprawne.46 Podkreślić należy także jako aktualny dla omawianej regulacji następujący pogląd47: Swoboda ocen sędziego wynika nie tylko z istoty władzy sędziowskiej, lecz także z prawa pozytywnego, często posługującego się pojęciami niedookreślonymi i klauzulami generalnymi albo dekretującego nieograniczoną wolność decyzji sędziego. W związku z tym w teorii prawa funkcjonuje pojęcie „normatywny luz decyzyjny”, który – najogólniej mówiąc – oznacza możliwość nieskrępowanego wyboru przez sędziego jednego z członów alternatywy. Jest również oczywiste, że treść orzeczenia zależy od rezultatów wykładni, które mogą być różne w zależności od jej przedmiotu, metod, w końcu od podmiotu, który jej dokonuje. Z istoty wykładni zatem wynika, także w związku z otwartością semantyczną pojęć prawnych, wiele możliwych interpretacji, a sam akt wykładni jest z natury rzeczy nacechowany subiektywizmem. Dotyczy to również kontroli tego aktu przez sąd wyższej instancji, często odnoszonej dodatkowo do kontekstu politycznego, ideologicznego, ontologicznego, aksjologicznego itp. Inaczej mówiąc, wynik każdej sprawy może być różny, w zależności od wielu czynników, nie wyłączając aspektów podmiotowych. Z tych przyczyn tezę o istnieniu „jednej trafnej decyzji” (jednego trafnego orzeczenia) należy odrzucić, co pozwala na zaakceptowanie tezy, że różnej treści orzeczenia wydane w takiej samej lub bardzo podobnej sprawie mogą być „zgodne z prawem”. Dlatego w odniesieniu do działalności jurysdykcyjnej sądu konieczne jest sformułowanie autonomicznej, swoistej definicji bezprawności (w szczególności niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia), korygowanej specyfiką władzy sądowniczej oraz jej ustrojem. Korekta ta nakazuje przyjąć, że orzeczenie niezgodne z prawem – w rozumieniu komentowanego przepisu w związku z art. 417¹ § 2 k.c. – to orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Innymi słowy, mimo braku wyraźnych normatywnych obostrzeń semantycznych, zarówno w art. 77 Konstytucji RP, jak i w art. 424¹ § 1 kpc w zw. z art. 417¹ § 2 kc – niezgodność z prawem powodująca powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty (wynikać z oczywistych błędów), tylko bowiem w takim wypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechę bezprawności. Jeżeli więc sąd nie wykracza poza obszar przyznanej mu swobody, nie pozostaje w kolizji z własnym sumieniem oraz prawidłowo dobiera standardy orzecznicze, to działa w ramach porządku prawnego nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie można ocenić jako „obiektywnie” niezgodne z prawem. Formuła kwalifikowanej postaci niezgodności z prawem nawiązuje do procesu orzekania (działania sądu), którego nieprawidłowości doprowadziły do oczywistej, tj. elementarnej, niepodlegającej dyskusji, narzucającej się każdemu prawnikowi, niezgodności orzeczenia z konkretnym przepisem prawa, bez względu na wybrany sposób jego interpretacji. Wymaganie rażącej niezgodności z prawem podkreśla dodatkowo powagę uchybień, głównie w aspekcie ich skutków, zwłaszcza w odniesieniu do stron (uczestników) postępowania. Należy także pamiętać, że nie wszystkie wady postępowania poprzedzającego wydanie orzeczenia, powodują niezgodność orzeczenia z prawem, i na odwrót, nie wszystkie przepisy naruszone przez sąd w postępowaniu poprzedzającym wydanie orzeczenia są przepisami, z którym orzeczenie jest niezgodne. Wyrok może być zgodny z prawem, tj. w sposób prawidłowy orzekać o przedstawionym pod osąd roszczeniu, mimo obrazy – także licznych, rażących, a niekiedy nawet powodujących nieważność postępowania – przepisów prawa procesowego; przy ocenie orzeczenia z punktu widzenia art. 417¹ § 2 k. oraz art. 424¹ kpc istotna jest treść orzeczenia oraz jego zgodność lub niezgodność z prawem w ujęciu przedstawionym we wcześniejszych uwagach. Przedstawiony w akapitach poprzedzających wywód ma znaczenie dla oceny głównego negowanego przez powodów rozstrzygnięcia, zobowiązującego powoda do opuszczenia lokalu mieszkalnego jako sprawcę przemocy. Jednocześnie jednak umożliwia on także zobrazowanie zakresu rozpoznania sprawy, w jakim sąd mógł się poruszać, by stwierdzić, czy prawomocne orzeczenia sądowe, utrzymane po kontroli instancyjnej, jak i postępowania komornika, poddanego stałemu nadzorowi sądowemu, jak i konkretyzowanemu na kanwie poszczególnych spraw, doprowadziły do szkody po stronie powodów. Zatem weryfikując, czy doszło do niezgodnego z prawem funkcjonowania pozwanych, sąd dążył do sprawdzenia niezgodności w szerszym rozumieniu niż tylko naruszenie przepisów, a jednocześnie miał na uwadze, że może tylko stwierdzić niezgodność, gdy miała szczególny charakteru, poważnie naruszający ład prawny. Dlatego w efekcie sąd nie wyodrębnił części z ustaleniami w niniejszym uzasadnieniu, gdyż przebieg postępowań poddanych ocenie w całości dokumentują akta poszczególnych spraw i nie było podstaw do dokonania innych ustaleń. Podobnie – tylko poprzez hipotetyczne założenie – powodowie przedstawiali szkodę (o czym szerzej w dalszej części), więc także tu sąd poprzestał na zważeniach prawnych odnośnie do twierdzeń tworzących przedmiot powództw. Co do wskazanego głównego dla sporu rozstrzygnięcia, wydanego na podstawy ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (dalej: ppwr) - zauważyć też należy, że na podstawie art. 424 1b kpc można bezpośrednio dochodzić w związku z nim odszkodowania, gdyż skarga służąca uzyskaniu prejudykatu, potwierdzającego niezgodność z prawem - nie przysługuje, bo może być zmienione na podstawie art. 11 a ust. 2 zd. 3 ppwr. W ocenie sądu rozpoznającego sprawę ww. r o z s t r z y g ni ę c i e nie było niezgodne z prawem. Na podstawie dostępnego wówczas sądowi materiału dowodowego widoczne jest, że dostrzeżono zasadniczy problem sprawy, który także widoczny jest w czasie lektury dokumentacji tzw. (...). Mianowicie spór toczył się między domownikami – dorosłymi powodami i A. Z., z którą zamieszkiwali. Wpierw porozumieli się w sprawie wspólnego zamieszkiwania, w tym powodowie przekazali A. Z. środki na spłatę zadłużenia, by utrzymać prawa do zajmowanego lokalu spółdzielczego i z czasem nabyć je na swoją rzecz. A. Z. jednak rozmyśliła się z wywiązania się z tego porozumienia i skarżyła się na współlokatorów, uważając, że doznaje przemocy i nawet deklarowała zamieszkanie w specjalnym ośrodku pomocy społecznej. Nigdy nie doszło do potwierdzenia, że powód dopuścił się przemocy podlegającej regulacji prawa karnego mimo, że podejmowano czynności sprawdzające zasadność prowadzenia postępowania karnego. Jednak subiektywne odczucia A. Z. były bardzo negatywne, czuła się zastraszona. Powodowie wskazywali na stan zdrowia A. Z., który mógł potęgować jej doznania i budzić wątpliwości co do tego, jak przebiega współzamieszkiwanie. Z wypowiedzi samych jednak powodów wynikało, że stosunki domowników nie były dobre, jątrzył się konflikt na tle rozliczeń finansowych, poprzedzonych sprawami sądowymi i niemożnością wyegzekwowania należności przez powodów od A. Z.. Sąd miał też możność obserwowania na bieżąco determinację powoda w dążeniu do utrzymania lokalu, odzyskania należności, konfliktów, w jakie wchodził w relacjach z pracownikami pomocy społecznej, wspierającymi A. Z., która oczekiwała tej pomocy czy funkcjonariuszami policji oraz sposób prowadzenie przez niego narracji, komunikacji w toku procesu. Pewne napięcie, jakie się wyzwala, pozostaje w naturze takich sytuacji, więc automatycznie obcesowość zachowania nie świadczy o skłonności do zachowań przemocowych. Jednak takie negatywne nastawienie w relacji stron, gdzie z jednej strony mamy dwoje młodych ludzi, a z drugiej - jest starsza, słabsza wskutek schorzeń osoba, mogło prowadzić do oceny, że żywi obawy o jakich mówiła, że boi się swobodnie korzystać z mieszkania. Same wypowiedzi powodów były potwierdzeniem niechęci między domownikami, szczególnie między powodem i jego matką A. Z., gdyż Ż. M. raczej pozostawała bierna (nawet dostarczone przez powodów nagranie z wykonywania przesłuchania stron w innej ich sprawie, potwierdzało przedstawiane spostrzeżenia dostępne z lektury akt, w tym oględzin e-protokołów). Do rozważenia pozostawało w omawianej sprawie, na ile szukanie pomocy przez A. Z., było wynikiem jej zbyt subiektywizowanego odczuwania otaczającej rzeczywistości. Ocena, której dokonał sąd rozstrzygający tamtą sprawę, została uzasadniona w oparciu o ustawę, stanowiącą podstawę wydania orzeczenia i pozostawała w granicach swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, jak i wykładni samej ustawy. Zauważyć należy, że świadkowie zeznając, także byli powściągliwi w informowaniu o sprawie, którą znali głównie z relacji z kontaktów ze stronami. Mimo przekonania powodów o złym nastawieniu -przebieg dokumentowany „Niebieską Kartą: wskazuje na rozsądne działania, zmierzające do ustalenia sytuacji, a nie pochopne odbieranie informacji od A. Z., które mogły wydawać się być wynikiem przewrażliwienia, co także bywa naturalną konsekwencją pozostawania w poczuciu dyskomfortu w stałym miejscy pobytu (por. inne sprawy między domownikami, sąsiadami). Świadczyć może o tym wypominanie uciążliwości w poruszaniu się pomiędzy przedmiotami pozostawionymi na korytarzu, czemu towarzyszyło zniecierpliwienie powodów, że mają mniejszy pokój i konieczne jest korzystania z korytarza, np. by stał tam wózek. Można też zauważyć, że w pewnych fragmentach wypowiedzi pojawiają się informacje korespondujące ze sobą. A. Z. podawała, że nie korzysta z toalety, bo uważa, że jej zabroniono. Powodowie mówili o tym, że była sytuacja awarii, która nastąpiła w związku z użyciem toalety przez A. Z.. Niezależnie od intencji powodów, A. Z. mogła więc uważać, że reakcja z jaką się wówczas spotkała, uzasadniała jej przekonanie, że powinna korzystać z wiadra, stojącego na balkonie. Podobne drobiazgi informacji pojawiły się także co do korzystania z kuchni, odezwania się w sposób mogący być uznany za obelżywy. Takie zwykłe napięcia domowe, mogły się potęgować. Jednocześnie wobec sporu opisanych domowników odczuwalność niedogodności współzamieszkiwania mogła być oceniona jako większa niż na poziomie zwykłych napięć, zwłaszcza wobec intensywnego angażowania osób postronnych w dłuższym okresie czasu. Można zauważyć, że skoro Ż. M. współzamieszkuje ze swoimi rodzicami, jak dzieje się to w wielu innych rodzin w związku z problemami mieszkaniowymi, to powodowie mogli dążyć do takie koegzystowania z A. Z.. Wobec tego skoro A. Z. wolała zrezygnować ze wsparcia powoda jako syna, mimo że wstępnie na to przystała (mimo problemu wcześniejszych relacji), to jej deklaracja zamieszkania w domu opieki społecznej nie musiała być świadomą próbą tworzenia przeświadczenia, że w domu aż tak źle się dzieje. Reasumując – nawet bardzo ostrożna ocena dostępnych informacji o sprawie, bez możliwości bezpośredniej weryfikacji, nadal nie podważa oceny dokonanej przez sąd wówczas orzekający o obowiązku opuszczenia lokalu, w tym przy uwzględnieniu wykładni, jaka pojawia się na kanwie podstawy prawnej omawianego orzeczenia (zob. m.in. komentarze dostępne w Lex). Wobec zarzutów zgłaszanych przez powodów, niewątpliwie należy podkreślić specyfikę regulacji z cyt. ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, co uwydatnia dlaczego doszło do uwzględnienia wniosku o zobowiązanie do opuszczenia lokalu. Przede wszystkim oczywiste jest, że do wypełnienia przesłanki przemocy, nie musi dochodzić poprzez czyny zabronione, do czego głównie nawiązywał powód, zarzucając, że nie był karany w tym zakresie. Pojęcie przemoc obecnie wiąże się z sytuacjami, które są dotkliwe ponad mniejszą miarę niż bywa, że wciąż jeszcze przyjmuje się w powszechnym odczuciu48, co w przypadku codziennego miejsca pobytu, jest szczególnie istotne, gdyż stanowi gwarancje spokojnego (więc godnego) życia. W preambule omawianej ustawy wspomina się, że władza publiczna ma obowiązek zapewnić obywatelom poszanowanie ich praw, a przemoc godzi w prawa podstawowe. Założenie to należy mieć na uwadze odczytując art. 11 a cyt. ustawy, który stanowi o zachowaniu polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie, czyniącym szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie. W art. 2 pkt. 2 definiuje się przemoc w rodzinie tak, że należy przez to rozumieć jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób wymienionych w pkt 1, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą. Wynika z tego konieczność reagowania z uwzględnieniem dużej wrażliwości oceny. Jednocześnie widoczne jest w tej regulacji, że przy wymogu szybkiego działania i to dość zindywidualizowanego na ochronę osoby uważanej za pokrzywdzoną, przewidziano, że orzeczenie to może mieć charakter czasowy, gdyż generalnie zmierza do zakończenia złej fazy stosunków domowych zanim dojdzie do definitywnego ich ukształtowania zgodnie z uprawnieniami natury majątkowej, wynikającymi z tytułu do korzystania z miejsca zamieszkania. W konsekwencji sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez s ą d y, które orzekły o obowiązku opuszczenia lokalu przez powoda, a także w innych orzeczeniach nie zanegowały tego rozstrzygnięcia. Niewątpliwie przypadek tej sprawy był szczególnie trudny w ocenie, gdyż nie dochodziło do tradycyjnych form przemocy, wypełniających znamiona czynów zabronionych. Jednak dokumentacja tych spraw przedstawia przebieg postępowań, uzasadnienia zapadłych decyzji, czyniąc zbędnym ich powtarzanie, gdyż odpowiadają przepisom prawa. Przy tym – jak zostało zastrzeżone – inna ocena niż w omawianych rozstrzygnięciach, mogłaby nastąpić w przypadku jawnie widocznego (rażącego) naruszenia prawa (bezprawności). W podanym kontekście brak jest także podstaw do podważania działań sądu rodzinnego, zwłaszcza że po wyjaśnieniu zgłoszonych obaw, nie stwierdził podstaw do ingerencji w rodzinę powodów. Okoliczności sprawy były na tyle ocenne, że trudno negować podjęcie takiego postępowania. Wbrew przekonaniu powodów nie było ono niezbędne dla uwiarygodnienia sprawy o eksmisję, gdyż dotyczyła ona relacji z A. Z.. Poza tym powodowie czynili zarzuty, co do informacji przekazywanych na ich temat, ale nic nie wskazywało, by były one świadomie fałszywe lub zupełnie bezpodstawne. Problemem była interpretacja zdarzeń, a powodowie w ogóle tego aspektu nie chcieli zauważyć, nawet gdy ich racje były uwzględniane (m.in. nadal formułowali zarzuty co do rozmowy z biegłą, której opinia miała im zaszkodzić), co przejawiło się w odmowie prowadzenia postępowań karnych, próbie racjonalizowania działań prowadzonych w oparciu o (...), odmowie ingerencji w ich prawa rodzicielskie. Powodowie - prezentując wspólne stanowisko - podchodzili do spraw jednak ze zróżnicowanym zaangażowaniem, zwłaszcza że Ż. M. była zajęta opieką nad dzieckiem i troską o własne zdrowie. Mogło to prowadzić do mylnego przeświadczenia o sytuacji w zestawieniu z informacjami od A. Z., trudnymi do zweryfikowania pomiędzy domownikami. Stąd mogło dochodzić do działań zapobiegawczych49, rozsierdzających powodów ze względu na zainteresowanie się życiem ich rodziny. Raz jeszcze należy jednak zauważyć, że mieli możność bronienia swoich racji i nie zawsze bezskutecznie. Mimo tego powodowie w bardzo subiektywny sposób odbierali przekaz ze strony sądów i innych organów, pomijając faktyczną treść uzasadnień orzeczeń, gdzie m.in. sądy objaśniały specyfikę ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, jak i inne aspekty wniesionych spraw. Zbędne jest powtarzanie tych wywodów, jak i nie wydaje się możliwe, by powodowie przyjęli wyjaśnienie, że decyzja sądu o prowadzeniu odrębnie sprawy o eksmisję Ż. M. i córki oraz powoda była oczywistą konsekwencją odmiennych podstaw. Postępowanie co do powoda toczyło się jako tzw. nieprocesowe, a co do powódek z trwałym skutkiem wyroku wydanego w procesie. Nie było przeszkód, by w każdej z tych spraw powodowie powoływali się na cały kontekst ich wspólnego zamieszkiwania. Powodowie wyrażali inne przeświadczenie, zauważając, że w obu sprawach pojawiały się podobne argumenty, jak np. utrudnione z poruszania się po korytarzu ze względu na umiejscowiony tam wózek. Powodowie pomijają jednak wskazane w uzasadnieniach obu sprawy motywy rozstrzygnięć i pomijają spójność informacji, na które się sami powołują. To bowiem powód był postrzegany jako sprawca przemocy i m.in. wobec obaw, czy nie jest ona kierowana do powódek, które jako ofiary samodzielnie nie potrafią się temu przeciwstawić, prowadzone były z Ż. M. rozmowy pracowników opieki społecznej, jak i odbywała się już wspomniana sprawa przed sądem rodzinnym. Przede wszystkim głównym problemem generującym spór było przeświadczenie powoda, że powodowie posiadają tytuł do lokalu (przynajmniej roszczenie o tytuł50) wobec umów, jakie zawarli z A. Z., w ślad za czym nastąpiły wpłaty z przeznaczeniem na uzyskania praw, związanych z lokalem. Powódka w swych wypowiedziach mimo, że nie kwestionowała twierdzeń powoda o bezpośrednim tytule powodów do lokalu, to poniekąd zauważała, że w lokalu zamieszkała jako domownik wraz z powodem i to jest jej podstawa do korzystania z lokalu. Przede wszystkim niezależnie od przekonania stron - istotne było, że powodowie zamieszkali w lokalu, do którego prawa wobec spółdzielni miała A. Z.. Dopóki aktualne były prawa A. Z. w spółdzielni, powodowie nie mogli bez ustaleń z tymi dwoma podmiotami, nabyć prawa do lokalu51. Dlatego też powodowie nie mieli do A. Z. roszczenia o przeniesienia prawa do lokalu ze względu na szczegółową regulację dotyczącą prawa do lokalu mieszkalnego w spółdzielni. Powodowie mogli więc dochodzić od A. Z. tylko zwrotu pieniędzy, skoro przekazali je, a A. Z. nie chciała się wywiązać z przekazania im prawa do lokalu. Niezrozumiałe jest (vide wcześniej przytoczona regulacja o zasadach nabycia i ograniczeniach obrotu lokatorskim prawem do lokalu spółdzielczego), dlaczego powodowie uważali, że uiszczając świadczenie umożliwiające A. Z. utrzymanie prawa do lokalu (czyli wkładu stanowiącego część kosztów budowy lokalu), mogą oczekiwać odszkodowania stanowiącego wartość lokalu (podobnie powód w ogóle nie przyjmował do wiadomości regulacji w zakresie ograniczenia egzekucji z wkładu mieszkaniowego). Tylko poprzez prawa nabyte przez A. Z. w spółdzielni mogli realizować ewentualne nabycie prawa do lokalu, ale nie ma związku przyczynowego między niemożnością uzyskania prawa do lokalu (przy tym zaistniałą w sferze pozasądowej, gdzie mogło tylko powstać roszczenie o to prawo), nakazem jego opuszczenia (na podstawie orzeczeń sądów wydanych wobec osób, które nie miały własnego prawa do lokalu), w tym takiego że powodowałby szkodę, jakby powodowie utracili własny lokal, które może stanowić przedmiot obrotu na rynku, czyli podlegać np. umowie sprzedaży (i mogli oczekiwać jego pełnej i to rynkowej wartości, chociaż partycypowali tylko w spłacie zadłużenia w zakresie wkładu mieszkaniowego, który nie jest równoważny z wartością lokalu jak wkład budowlany52). W konsekwencji A. Z. była uprawniona, by żądać, aby powodowie opuścili lokal53. Powodowie mogli jedynie ewentualnie w oparciu o art. 5 kc, powoływać się na okoliczności, w jakich zdecydowali się organizować swoje centrum życiowe w spornym lokalu, ale podkreślić należy, że przepis ten nie może pozbawić innego podmiotu realizacji prawa, ewentualnie można rozważać czasowe ograniczenie jego wykonania i to też wyjątkowo. Przede wszystkim w niniejszej sprawie ze względu na konflikt współzamieszkałych zastosowanie art. 5 kc nie znajdowałoby zastosowania i sąd wspomina o tym przepisie tylko dla podkreślenia braku podstaw do uwzględnienia przez sądy stanowiska powodów54. Poruszona kwestia braku szkody55 w postaci utraty lokalu, rzutowała także na odpowiedzialność pozwanego k o m o r n i k a. Wykonał bowiem tytuł wykonawczy, będąc zobowiązany do działania tak jak i sąd - w warunkach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy rodzinie, która wymaga jak najszybszego zakończenia współzamieszkiwania sprawcy i ofiary (bez stosowania okresu ochronnego56). Postępowanie to zostało utrwalone dokumentami, które potwierdzały przeprowadzenie typowych czynności wraz z nagraniem samego momentu eksmisji. Asysta policji jest także jednym z rutynowych działań, skoro nie doszło do dobrowolnego wydania lokalu, a organ egzekucyjny wiedział, że realizuje orzeczenie z ustawy o przemocy, więc nie może wykluczyć problemów w momencie podejmowania czynności, zwłaszcza że powód nieraz dawał wyraz swoim pretensjom wobec pozwanego (i nie tylko). Doświadczenie także może prowadzić do wniosku, że tak trudna czynność egzekucyjna może wywoływać nieprzewidzianą reakcję. Mienie zostało zabezpieczone, powodowie mieli możność zabrania go, a przede wszystkim byli uprzedzeni o tym, że czynności będą podjęte, co także służy przygotowaniu się do realizacji tytułu wykonawczego. Nic nie wskazywało na zaistnienie zdarzeń prowadzących do szkody po stronie powodów wskutek działań organu egzekucyjnego57. Mieli też możność na bieżąco w toku postępowania egzekucyjnego podejmować działania prawne, jeżeli uważali, że czynności komornika są nieprawidłowe. Jedynym problematycznym momentem było odniesienie się komornika w czasie eksmisji wobec powódek, zwłaszcza Ż. M., gdyż nie budziło sporu, że bezpośrednio wobec małoletniej powódki nie podejmowano działań. Otóż czynności związane z realizacją orzeczenia wydanego wobec powoda była kierowane tylko wobec niego, a przy okazji ustalana była sytuacja dłużnika, więc także należało odnieść się do faktu pobytu w lokalu wraz z nim innych osób. Utrudnieniem niewątpliwym było współposiadanie rzeczy przez domowników przy realizacji opróżnienia lokalu, jak i zapewnienie, by dłużnik, który dobrowolnie nie wydał lokalu, nie wrócił ponownie po realizacji tytułu wykonawczego, korzystając, że w lokalu pozostałaby Ż. M.. Kwestia realizacji eksmisji w takim wypadku wiąże się z problemem wykładni art. 791 kpc58, o treści którego pouczył powoda komornik w ostatnim piśmie przed czynnościami eksmisji, jak i napomknął w trakcie czynności. Komornik przywołał przy tym znany już fakt potwierdzenia wyrokiem, że Ż. M. ma także opuścić lokal z dzieckiem oraz że wówczas miałaby zamieszkać ze swoim rodzicami. Wprawdzie sąd II instancji ocenił inaczej niż sąd I instancji, że Ż. M. ma prawo do lokalu socjalnego, to sama powódka nie stwierdziła w dniu eksmisji, że nie ma gdzie się udać, dopóki nie uzyska lokalu socjalnego i że zamierza o niego wystąpić. Zrozumiałe jest, że w obliczu wypowiedzi komornika Ż. M. mogła poczuwać się do poddania się czynnościom, to jednak bez konieczności zastosowania przymusu bezpośredniego opuściła lokal i zamieszkała z rodzicami59. Przypomnieć należy, że jako osoba, która utraciła tytuł do zajmowania lokalu, który mogła czerpać tylko ze zgody A. Z. (bezpośrednio lub pośrednio ze zgody na zamieszkanie od R. Z. (1)), a ta została zanegowana poprzez pozew o eksmisję, powinna była opuścić lokal bez konieczności kierowania przeciw niej sprawy na drogą sądową. Nie ponosiła też kosztów eksmisji, gdyby doszło do wdrożenia tytułu wykonawczego wydanego co do niej. Przy tym kwestia zakresu realizacji tytułu eksmisyjnego prowadzi do dyskusji doktrynalnych co do wykładni (o czym już wspomniano). Reasumując sąd stwierdził, że nawet przy założeniu, że komornik powinien inaczej wypowiedzieć się co do pozostania w lokalu Ż. M., by nie budziło wątpliwości (jeśli faktycznie takie były po stronie powodów, bo takiego przekonania sąd nie ma), że czynności do końca dotyczą tylko powoda, a Ż. M. powinna sama podjąć decyzję, czy wraz nim opuszcza lokal zanim dojdzie do formalnej egzekucji co do niej, gdyż w lokalu tym znalazła się jako domownik powoda, to w rezultacie sąd nie stwierdza naruszania po stronie komornika skutkującego stwierdzeniem odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu jakiejkolwiek ze szkód, wskazywanych przez powodów. Zauważyć też można i ten aspekt, że w przypadku naruszeń dóbr osobistych wymaga się, by naruszenie było istotne, a nawet w zależności od jego skali – sąd może nie przyznać zadośćuczynienia. Sąd wspomina o tej ewentualności tylko dla zobrazowania, jakie wyraziste sytuacje muszą wystąpić, by doszło do stwierdzenia odpowiedzialności odszkodowawczej. Uprzedzając polemikę powodów, należy podkreślić, że sam fakt, że eksmisja dotyczy kobiety z dolegliwościami, która w danym momencie nie zgłasza złego samopoczucia, choć podlegała dłuższemu leczeniu, w tym operacyjnemu, a nadto sprawuje opiekę nad małym dzieckiem, samoistnie nie stanowi naruszenia, nawet w przypadku, gdyby pojawiły się zastrzeżenia co do jakiegoś zakresu realizacji egzekucji. Organ egzekucyjny ma bowiem obowiązek realizować tytuł wykonawczy na rzecz uprawnionego, a osobę w trudnym położeniu, która ma ograniczoną możność samodzielnego radzenia sobie, można tylko wspomóc w zakresie przewidzianym środkami typowymi dla opieki społecznej. Osoby takie nie mogą bowiem pozostać bez miejsca zamieszkania, które organizowane jest w granicach możliwości organów zobowiązanych do udzielenia takiej pomocy. W tym wypadku zamieszkanie Ż. M. u rodziców rozwiązało sytuację (i nie aktualizowało problemu okresu ochronnego, który służy zabezpieczeniu przed brakiem lokum w zimnym okresie roku). Gdyby nie było to możliwe, wówczas komornik miałaby do rozważania jak postąpić, a także organ egzekucyjny musiałby mieć na uwadze, w jakim zakresie ma obowiązek mieć pieczę nad uczestnikami egzekucji, w tym minimum poprzez informowanie o uprawnieniach. Jeśli rodzice Ż. M. uznaliby, że nie podtrzymują zgody na jej zamieszkiwanie, wówczas jako dysponenci swego lokalu mogliby również podjąć działania wobec niej, gdyby dobrowolnie nie opuściła tego lokalu, a powódce przysługiwałaby przewidziana prawem ochrona na tyle, na ile jest możliwa wobec osób, które nie mają własnego prawa do lokalu. Wbrew przekonaniu powodów sąd, gdy uznawał, że Ż. M. może zamieszkać u rodziców, nie dysponował ich mieniem, nie stwarzał po ich stronie obowiązku zapewnienia miejsca zamieszkania dorosłej córce i wnukowi, a tylko stwierdzał, że powódka ma rodzinę i może u nich zamieszkać zgodnie z powszechnym zwyczajem społecznym wspierania bliskich w takiej sytuacji, zwłaszcza jeśli przedtem z nimi zamieszkiwała. Zauważyć też można, że w czynnościach egzekucyjnych uczestniczyli także przedstawiciele opieki społecznej. Zatem było możliwe na bieżąco wyjaśnianie, jak rozwiązać dość trudną sytuację prawną, gdy istniał oblig wykonania orzeczenia zgodnie z założeniami Państwa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, a jednocześnie skuteczność mogła być zapewniona poprzez wydanie lokalu w całości A. Z. (by powód definitywnie nie miał podstaw do powrotu, zwł. że – co sam podkreślał – nie miał orzeczonego zakazu zbliżania się do A. Z., który z kolei byłby trudny do realizacji przed fazą eksmisji). Sąd nie stwierdził również naruszeń prawa po stronie komornika w innych postępowaniach, do których nawiązywał powód. W aktach dostępne są szczegółowe wyjaśnienia, które znajdują uzasadnienie i oparcie w przepisach prawa. Były one wielokrotnie powtarzane. Powód jednak nie przyjmuje do wiadomości pewnego porządku rzeczy, związanego z postępowaniami sądowymi i okołosądowymi. Działalność ta - jak każda inna - nie jest na ogół idealna, ale odbywa się przy zachowaniu zawodowej staranności. Ewentualne błędy można na bieżąco korygować zgłaszając wnioski lub przewidziane prawem środki zaskarżenia. Dlatego ewentualne wadliwości, podlegające skorygowaniu lub nie, nie prowadzą samoistnie do odpowiedzialności, zwłaszcza gdy nie wywołują szkody. Czasami nawet zarzuty powoda były wręcz niezrozumiałe, jak ten że przed sądem był problem z pozyskaniem od A. Z. oświadczenia o wyjawieniu majątku, a przed komornikiem przyniosło ono dość dobry rezultat60. Sam powód przy tym zauważa schorzenia A. Z., której ze swej natury wskazują, że może się ona znajdować w różnej dyspozycji swego samopoczucia i stąd mogą występować różnice. Poza tym głównym problemem prowadzenia co do niej egzekucji był brak środków, czego powód powinien mieć świadomość, skoro przekazywał A. Z. środki na spłatę zadłużenia. Ż. M. wspomniała natomiast nawet o braku środków na żywność u A. Z.. Poza tym sprawa niemożności prawnej prowadzenia egzekucji z wkładu mieszkaniowego do czasu aż lokal zostanie zwolniony, była także nieraz wyjaśniana (powyżej przytoczono także przepisy o ograniczeniu tej egzekucji do czasu opuszczenia lokalu). Akcentowany fakt wysłania tytułu wykonawczego na wspólny adres dłużniczki i wierzyciela również nie był nietypowy, gdyż bywa że nadawca zabezpiecza taką korespondencję adnotacją do rąk własnych, ale może też zakładać, że wobec sporu - jego strony mają przeprowadzone ustalenia co do zasad odbioru korespondencji. Sytuacja zagubienia tytułu wykonawczego jest jednak prawem przewidziana jako spodziewana i można go uzyskać na nowo, co też nastąpiło. Sąd nie stwierdza, by wystąpiło naruszenie skutkujące odpowiedzialnością odszkodowawczą, w tym związane z przewlekłością postępowania, gdyż od wierzyciela także wymagane są akty staranności, a ich brak może nawet prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Dlatego też przekonywały wyjaśnienia komornika, że miał zbyt mało danych, by prowadzić egzekucję z nietypowych praw dłużniczki, opartych na dokumentach z zakładu pracy, z których ostatecznie jednak przeprowadził egzekucję. Uwzględnienie dyktatu powoda, że korespondencję będzie sam odbierał, także świadczy o przejawie woli komornika realizacji swoich obowiązków wobec wierzyciela, który mimo ciągłych pretensji co do obsługi zgodnie z jego oczekiwaniami, wybierał wciąż tego samego komornika. Podsumowując - sąd dokonując analizy ogółu twierdzeń powodów, poprzez przedstawioną na wstępie podstawę prawną, w tym po zapoznaniu się z aktami spraw, nie stwierdził niezgodności z prawem w działalności pozwanych w szerokim rozumieniu tego pojęcia, jak i by doszło do szkody po stronie powodów w prawnym rozumieniu, a nie ich subiektywnego przeświadczenia (wynikającego z tego, że doszło do innej sytuacji niż ta którą wypracowywali poprzez kontakt z A. Z. z myślą o organizacji swej egzystencji). Trudno bezpośrednio odnieść się do każdej kwestii poruszonej przez powodów (i przywołać szerokie spektrum przepisów, zwłaszcza wobec negacji przez powodów podstawowych reguł prawnych), gdyż oznaczałoby to przytoczenie całości postępowań wielu spraw, w których pozwani już wypowiedzieli się o prawie, zgodnie z prawem i można odesłać do lektury dostępnych tam uzasadnień i innych dokumentów (jednocześnie nie były one skonkretyzowane, a powodowie odwoływali się do swojego przekonania o szkodzie, gdyż zostali pozbawieni możności zamieszkiwania w lokalu, na objęcie którego w przyszłości - wyłożyli środki). Sąd obecnie wyjaśniając rozstrzygniecie, pisząc głównie z myślą o powodach, którzy tyle czasu angażowali się w bezprzedmiotowe pozwy, mimo już uprzednio otrzymywanych uzasadnień orzeczeń, które ich dotyczyły, częściowo wychodził ponad wskazany zakres rozpoznania, podając argumentację z zakresu bezpośredniego rozstrzygania danej sprawy, a nie samej tylko oceny prawidłowości tej oceny (która powinna być poprzedzona wywodem co do zakresu tej oceny wobec poczynionych zastrzeżeń co do odnoszenia się do spraw prawomocnie zakończonych). Wspomnieć jeszcze należy, że generalnie postępowania sądowe wiążą się z zaangażowaniem czasu i środków i jest to naturalna konsekwencja wejścia na drogę sądową, więc powodowie nie mogą oczekiwać, że należna jest z tego tytułu rekompensata, gdy sytuacja nie wiązała się z jakaś nietypową, znaczną nieprawidłowością. Nadto - w związku z prowadzeniem postępowań, dochodzi do wkroczenia w dobra osobiste, gdyż sąd poznaje i gromadzi rozmaite informacje dotyczące życia stron, więc nie można twierdzić, że w związku z tym dochodzi do naruszeń, zwłaszcza że jak było wskazane powyżej - nie doszło do działań bezprawnych. Wobec braku odpowiedzialności powodowie nie mogli również domagać się zwrotu kosztów poniesionych na prowadzenie spraw sądowych, zwłaszcza ze zasadą jest odpłatność (por. art. 100 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Mimo stwierdzenia niezasadności powództwa dodać też można, że powodowie nie wykazali szkody także w zakresie, który nie był powyżej omówiony. Powód podał teoretyczną informację o dochodach, jakich nie osiągnął jako nauczyciel oraz twierdził, że brak adresu zameldowania pozbawiał go możności zatrudnienia, ale zwykłe doświadczenie życiowe podważało te twierdzenia powoda. Prowadzenie postępowań sądowych jest żmudne, ale nie może uzasadniać niepodejmowania zwykłej aktywności życiowej. Powodowie nie wyjaśnili też, dlaczego nie powzięli innych działań dla zapewnienia miejsca zamieszkania, skoro nie mogli porozumieć się z A. Z. co do współzamieszkiwania. Nie do uwzględnienia były także zarzuty powodów, że wytaczali kolejne powództwa, kierując się wskazaniami sądów. W uzasadnieniu danego orzeczenia może pojawić się informacja, że oczekiwany skutek mógłby być dochodzony na drodze innego procesu, co nie oznacza zrealizowania zakładanego skutku. Decyzja o przeprowadzeniu takiej sprawy należy do strony, która ją podejmuje w okolicznościach aktualnych w danym momencie. Sąd w kolejnej sprawie rozstrzyga natomiast adekwatnie do końcowych wyników przeprowadzonego postępowania. Z tych wszystkich względów orzeczono tak jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach sąd orzekł, kierując się generalną zasadą wynikającą z art. 98 i następnych unormowanych w kpc, zgodnie z którą przyjmuje się, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (tzw. koszty procesu). Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Ponadto, stronom reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego, adwokata) zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu. W myśl art. 102 kpc w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Zawarta w przywołanym przepisie regulacja przewiduje możliwość nieobciążania w ogóle strony przegrywającej kosztami albo zasądzenia od niej tylko części kosztów, jeśli zaistniały wypadki szczególnie uzasadnione. Należy zauważyć, że przywołany powyżej przepis art. 102 kpc, statuujący zasadę słuszności jest przejawem tzw. prawa sędziowskiego i może być stosowany wówczas, kiedy okoliczności konkretnej sprawy dają ku temu podstawy, tj. gdy zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika w całości, a nawet w części, byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Jednak ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 102 kpc, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy. W związku z tym może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa (vide: postanowienie SA w Szczecinie z 30.04.2025 r., (...), LEX nr (...).) Jednak, chcąc zastosować dobrodziejstwo wynikające z art. 102 kpc, Sąd zobligowany był zbadać możliwości jego użycia poprzez wzgląd na okoliczności zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrze. W ocenie Sądu, okoliczność wewnętrzna, tj. subiektywne przekonanie strony powodowej o słuszności procesu, o racji do jego wytoczenia nie może być podstawą do nieponoszenia jego kosztów. Podobnie okoliczności zewnętrzne, tj. sytuacja majątkowa strony powodowej – R. Z. (1) mężczyzny w sile wieku, który ma możliwości poszukiwania i zarobkowania nie były wystarczającymi czynnikami kreującymi uprawnienie do skorzystania z dobrodziejstwa, o którym mowa w art. 102 kpc. Z uwagi na powyższe okoliczności, Sąd nie widzi w niniejszym przypadku takiej słuszności, która by pozwalała nie obciążać powoda wywołanymi kosztami, które powstały po stronie pozwanej – nie faktycznie poniesionymi tylko minimalnymi, które obowiązują zgodnie z rozporządzeniem61. Częściowe zwolnienie strony powodowej od ponoszenia kosztów sądowych – opłaty od pozwu – ponad kwotę 150,00zł automatycznie nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi (art. 108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zgodnie z art. 98 kpc strona, która przegrała proces, obowiązana jest do zwrotu jego uzasadnionych kosztów na rzecz strony wygrywającej. Na koszty procesowe po stronie pozwanej Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w K. i Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w S. złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, co łącznie stanowiło 10.800 zł. Podobnie na koszty procesu po stronie pozwanej Komornika Sądowego – B. P. (1) złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie, powiększone o zwrot równowartości opłaty skarbowej od uiszczonego pełnomocnictwa, co łącznie stanowiło 10.817 zł. Zgodnie z art. 98 § 1¹ kpc od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Z tych też względów, na podstawie przywołanych powyżej przepisów sąd uznał, że na kanwie niniejszej sprawy zasadnym będzie obciążenie powoda R. Z. (1) jako strony w całości przegrywającej proces kosztami zastępstwa procesowego należnymi na rzecz pozwanych i nieobciążanie nimi małoletniej Ż. Z., o czym orzekł odpowiednio w pkt II ppkt 1 i 2 oraz pkt 3 sentencji wyroku. 1 od s. 37 uzasadnienie do wyroku po kolejnym ponownym rozpoznaniu sprawy 2 co do Ż. M. sprawa nie była ponownie rozpatrywana 3 ten dopisek dodano w trakcie ponownego rozpoznania, by wskazać, że w ten sposób sąd odnosi się do zagadnienia stanu faktycznego, a przy poprzednim przypisie 3 jednocześnie można dodać, że nastąpiło przejście do omówienia dowodów; doszło także do innych graficznych podkreśleń tekstu 4 Zasadniczo zarzuty dotyczyły głównie sprawy postanowienia wydanego w sprawie (...) ((...), (...)) Sądu Rejonowego w S. wskutek którego doszło do opuszczenia lokalu przez powodów wobec przeprowadzenie egzekucji w sprawie (...) przez pozwanego komornika przeciw powodowi i strona powodowa wskazywała na niezgodność z prawem tego orzeczenia oraz jego wykonania, w tym z uwagi także na przebieg, a pozostałe sprawy cywilne były przytaczane, gdyż nie podważyły tego tytułu wykonawczego mimo różnorodności środków (apelacja, skarga o wznowienie postępowania, powództwo o pozbawienie wykonalności, przeciwko A. Z. o opuszczenie lokalu, jak i zmianę spornego orzeczenia). Sprawa o eksmisję powódek oraz dotycząca władzy rodzicielskiej, prowadzone w tym samym sądzie pod sygnaturami odpowiednio - (...) ((...), (...)) i (...), według powodów miały głównie potwierdzać bezprawność wskazanej głównej sprawy, jako wykreowanej bezpodstawnie dla jej potrzeb. Co do komornika zarzuty dotyczyły także postępowań egzekucyjnych prowadzonych z wniosku powoda przeciw A. Z. – (...) – egzekucja tytułu z (...), a po umorzeniu – wszczęta ponownie jako (...), a także – (...) Nadto sąd zapoznawał się z aktami i dokumentami, które udało się pozyskać do czasu zamknięcia rozprawy w oparciu o wzmianki o innych powiązanych sprawach, by zweryfikować, czy pojawiają się w nich inne okoliczności niż wynikające z powyżej wskazanych akt, lecz nie stwierdził takich (zarówno w postępowaniach z okresu poprzedzającego, jak i późniejszego – dotyczącymi tytułu do spornego lokalu, skutkujących tytułem wykonawczym o zapłatę na rzecz powoda przez A. Z., spraw karnych – o fałszywe zeznania, zgłoszeń dot. powoda w związku (...), wpadkowych w postępowaniu egzekucyjnym oraz dotyczących rozliczeń powoda i jego matki A. Z. na kanwie korzystania z lokalu, stanowiącego główne zarzewie sporu). 5 na marginesie można zauważyć, że zakres skazania A. Z. za fałszywe zeznania, nie miał wpływu na sprawy objęte badaniem, a samo stwierdzenie rozbieżności w mało istotnych kwestiach, podlegających raczej ocenie wiarygodności po rozważaniu całokształtu materiału danej sprawy, nie wykazuje całości nieprawdziwości wypowiedzi A. Z., zwłaszcza że należy także odróżnić wypowiedzi o faktach i oceny, których dokonywała (w kwestiach istotnych) według jej subiektywnej miary, co następnie podlegało weryfikacji przez organy procesowe 6 ten przypis dodano przy ponownym rozpoznaniu sprawy, by zaznaczyć przejście do wywodu prawnego, choć w dalszej części poszerzonego także o odniesienia się do kwestii ustaleń faktów i dowodów 7 Odpowiedzialność na tej podstawie jest zauważana jako aktualna nawet, gdyby czynność podlegająca zaskarżeniu, nie była weryfikowana w zwykłym trybie, gdyż art. 759 § 2 kpc stanowi dodatkowe potwierdzenie obowiązku reakcji sądu na nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego niezależnie od wnoszonych środków zaskarżenia i prowadzi do ustalania odpowiedzialności komornika na zasadach ogólnych (zob. wyrok SN z 16.03.2007r. (...)). 8 Art. 445 kc § 1. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. § 2. Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu. § 3. Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego. 9 Art. 448 kc W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się. 10 zob. komentarz do art. 417 kc pod red. K. O. w J. 11 postanowienie Sądu Najwyższego - (...) z dnia 3 lipca 2019 r. (...) 12 Art. 24 kc § 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. § 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. 13 Art. 444 kc § 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. § 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. § 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa. 14 zob. cytowany już komentarz do art. 417 kc pod red. K. O. w J. 15 dalsze wywody do co wykładni art. 417 ¹ § 2 kc sformułowano także poprzez przytoczenie ww. komentarza - z tym, że do wskazanego przepisu 16 Mając na uwadze aktywność powodów, którzy w różnych trybach próbowali podważyć skutki orzeczenia, przez które opuścili lokal, zbędne jest odnoszenie się do aspektu krytycznie ocenianego przez część doktryny obowiązku wykorzystania przez poszkodowanego wszystkich środków prawnych w celu wzruszenia orzeczenia, jako warunku przyznania odszkodowania. Zwolennicy takiego obowiązku twierdzą, że wynika on z nakazu należytego dbania o własne, a wykorzystanie wszystkich środków prawnych ma także zapewnić organom sądowym możliwość kontroli orzeczenia. Według przeciwników - w kc oraz kpc brak jest jednak podstaw prawnych dla rekonstruowania prawnego obowiązku wykorzystania wszystkich dostępnych środków odwoławczych w celu wzruszenia orzeczenia. Zbędne jest także poszerzenie wywodu w tym zakresie o wymóg wpisany w art. 424 ¹kpc. 17 teza 17 do art. 424¹kc R. X. w komentarzu pod red. T. E. w J. 18 np. zaczęło funkcjonować pojęcie przemocy ekonomicznej przy niepłaceniu alimentów, uwrażliwia się na przejawy życia rodzinnego, które są w mniejszym stopniu akceptowane niż mogło się zdarzyć przy bardziej tradycyjnym podziale ról w rodzinie, zmienia się postrzeganie co do dopuszczalnej opresyjności kary pozbawienia wolności, zaleca się mediacyjne rozwiązywanie konfliktów, zauważa się podwyższenie indywidulanej wrażliwości młodego pokolenia ze względu na zmiany tradycji wychowania, a wszystko, co wymieniono ma związek z akcentowaniem praw jednostki 19 zob. art. 109 krio (gdyż art. 111 krio jest jego dalszą konsekwencją) i jego utrwaloną wykładnię, m.in. O. O. w J.: w przypadku nieprawidłowego wykonywania władzy rodzicielskiej - zarówno z przyczyn niezawinionych, jak i zawinionych przez rodziców - sąd opiekuńczy może skorzystać z szerokiego wachlarza środków zaradczych, zasadą bowiem jest, że sąd ten może wydać każde zarządzenie, jakie w danych okolicznościach jest ze względu na dobro dziecka konieczne lub celowe. Do ingerencji sądu opiekuńczego na podstawie art. 109 KRO nie jest konieczne naruszenie dobra dziecka. Sąd opiekuńczy ma tu obowiązek ingerować już wówczas, gdy dobro dziecka jest zagrożone. Ingerencja nie ma represyjnego charakteru. Dziecko powinno zawsze przebywać i wychowywać się w warunkach maksymalnie w danym wypadku gwarantujących mu właściwy rozwój fizyczny i duchowy. Zgodnie z art. 507 kpc sąd opiekuńczy może wszcząć postępowania z urzędu i jak zauważa W. U. w komentarzu do tego przepisu w J.: Obszerną płaszczyznę współdziałania, współpracy i przekazywania informacji w dążeniu do zapewnienia skutecznej ochrony dzieci oraz pomocy dla nich i rodziny stworzyła ustawa z 9.6.2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm.). Już w preambule tej ustawy prawodawca dał wyraz przekonaniu, że skuteczna pomoc dla rodziny przeżywającej trudności w opiekowaniu się i wychowywaniu dzieci oraz skuteczna ochrona dzieci i pomoc dla nich może być osiągnięta przez współpracę wszystkich osób, instytucji i organizacji pracujących z dziećmi i rodzicami. Z istoty zadań sądu opiekuńczego wynikających także z powołanej ustawy sąd ten obowiązany jest wszcząć postępowanie z urzędu w każdym przypadku powzięcia wiadomości o okolicznościach uzasadniających jego ingerencję 20 zob. sprawę stron z SR w S. (...) ((...)), gdzie powód oczekiwał uzyskania lokalu na swą rzecz, w tym jakby poprzez jego przejęcie ze względu na zadłużenie A. Z. wobec niego, co miałoby polegać na spłacie poprzez przejęcie środków z wkładu mieszkaniowego, związanego z lokalem, przez powoda, co prowadziłoby w następstwie do przejęcia przez niego lokalu i mimo przedstawienia przez sąd uwarunkowań prawa do lokalu spółdzielczego i podstaw możności dochodzenia zawarcia umowy przenoszącej prawo – powód w ogóle ignorował uzasadnienia sądu; odnośnie innej sprawy tego sądu - (...) ((...)) o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności co do spornego zobowiązania do opuszczenia lokalu, powód zarzucał, że został wprowadzony w błąd przez sąd, by wytoczyć powództwo, a mimo przebiegu postępowania i uzasadnienia sądu I instancji, wnosił apelację; te przykłady przeświadczeń, którymi powód kierował się w postępowaniach z jego udziałem, utrudnia dokładniejszy opis ustaleń w sprawie, gdyż zbyt wiele elementów było łączonych do budowania twierdzeń pozwu o zasadności odszkodowania, które miało być należne niejako za całokształt tych postępowań, poczynając od rozliczeń za korzystanie z lokalu między nim, A. Z. i spółdzielnią (włączając podjęcie działań, by przejąć wierzytelności z podziału majątków rodziców, czyli zmarłego ojca i matki – A. Z., obejmującego rozliczenia wkładu mieszkaniowego z uwagi na przyznanie prawa do lokalu A. Z.). 21 Art. 9 ustawy z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (obecnie t.j. w Dz.U. 2018.845, ale na uwadze należy mieć zmiany mimo, że nie są ważące w zakresie rozpoznawanego sporu):
16. 1. Przez umowę o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego spółdzielnia zobowiązuje się oddać osobie, na rzecz której ustanowione jest prawo, lokal mieszkalny do używania, a osoba ta zobowiązuje się wnieść wkład mieszkaniowy oraz uiszczać opłaty określone w ustawie i w statucie spółdzielni. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może być ustanowione na rzecz członka spółdzielni albo członka spółdzielni i jego małżonka.
17. 2. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może być ustanowione w budynku stanowiącym własność lub współwłasność spółdzielni.
18. 3. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji.
19. 4. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego powstaje z chwilą zawarcia między osobą ubiegającą się o ustanowienie tego prawa a spółdzielnią umowy, o której mowa w ust. 1. Umowa powinna być zawarta pod rygorem nieważności w formie pisemnej.
20. 5. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może należeć do jednej osoby albo do małżonków.
21. 6. Do ochrony spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.
22. 7. Wynajmowanie lub oddawanie w bezpłatne używanie przez członka całego lub części lokalu mieszkalnego nie wymaga zgody spółdzielni, chyba że byłoby to związane ze zmianą sposobu korzystania z lokalu lub przeznaczenia lokalu bądź jego części. Jeżeli wynajęcie lub oddanie w bezpłatne używanie miałoby wpływ na wysokość opłat na rzecz spółdzielni, członek obowiązany jest do pisemnego powiadomienia spółdzielni o tej czynności. 7¹. Umowy zawarte przez członka w sprawie korzystania z lokalu mieszkalnego lub jego części wygasają najpóźniej z chwilą wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do tego lokalu. Art. 11 ww. ustawy w brzmieniu z okresu badanego stanu faktycznego, z zastrzeżeniem, że zmiana jaka nastąpiła później w zw. z art. 15 ust. 2 dot. możliwości zawarcia umowy z osobą bliską spółdzielcy nie mogła naruszać pierwszeństwa A. Z., gdyby w ogóle doszło do realizacji tej regulacji, że to nie nastąpiło, sąd nie rozszerza wywodu:
23. 1. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego wygasa z chwilą ustania członkostwa oraz w innych wypadkach określonych w niniejszym rozdziale. 1¹. Spółdzielnia może podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego
24. 2) jeżeli członek jest w zwłoce z uiszczeniem opłat, o których mowa w art. 4 ust. 1, za 6 miesięcy. 1². W wypadku gdy spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje małżonkom, spółdzielnia może podjąć uchwałę, o której mowa w ust. 11, wobec jednego albo obojga małżonków. 1⁴. Z chwilą gdy wygaśnięcie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na podstawie uchwały, o której mowa w ust. 11 i 12, stanie się skuteczne, ustaje członkostwo w spółdzielni.
25. 2. W przypadku wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego spółdzielnia, z zastrzeżeniem art. 15, ogłasza nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia opróżnienia lokalu, zgodnie z postanowieniami statutu, przetarg na ustanowienie odrębnej własności tego lokalu, zawiadamiając o przetargu w sposób określony w statucie oraz przez publikację ogłoszenia w prasie lokalnej. Pierwszeństwo w nabyciu lokalu mają członkowie, którzy nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i zgłoszą gotowość zawarcia umowy o ustanowienie i przeniesienie odrębnej własności tego lokalu. W przypadku zgłoszenia się kilku uprawnionych, pierwszeństwo ma najdłużej oczekujący. Warunkiem przeniesienia odrębnej własności lokalu na takiego członka jest wpłata wartości rynkowej lokalu. 2¹. W wypadku wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego spółdzielnia wypłaca osobie uprawnionej wartość rynkową tego lokalu. Przysługująca osobie uprawnionej wartość rynkowa nie może być wyższa od kwoty, jaką spółdzielnia uzyska od osoby obejmującej lokal w wyniku przetargu przeprowadzonego przez spółdzielnię zgodnie z postanowieniami statutu. ⁴ . Warunkiem wypłaty, o której mowa w ust. 21, jest opróżnienie lokalu.
26. 3. Umowa spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, zawarta z innym członkiem przed wygaśnięciem prawa do tego lokalu, jest nieważna. 22 zob. art. 10 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych - jego wysokość stanowi różnicę między kosztem budowy przypadającym na jego lokal a uzyskaną przez spółdzielnię pomocą ze środków publicznych lub z innych środków uzyskanych na sfinansowanie kosztów budowy lokalu 23 na podstawie cyt. art. 9 ust. 6 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i w przypadku gdyby powodowie powoływali się na ustalenia, w oparciu o które zamieszkiwali u A. Z., to powinni wpierw mieć na uwadze, że to jej stosunek prawny ze spółdzielnią decydował o udostępnieniu tego lokalu z zasobów spółdzielni. Powodowie musieli liczyć się z obowiązkiem opuszczenia lokalu, gdyby A. Z. złożyła stosowne oświadczenie o odstąpienie od ustaleń z nimi. W zależności od tych ustaleń mogły być wymagane inne terminy skuteczności oświadczenia, ale powodowie muszą mieć na uwadze, że samo doręczenie odpisu pozwu także jest równoznaczne z otrzymaniem takiego oświadczenia i daje podstawę do uwzględnienia powództwa o wydanie lokalu. 24 wobec utrwalonej wykładni tego przepisu, na którą sąd powołał się w opisie, którego dotyczy przypis, sąd poprzestanie na stwierdzeniu, że każdy komentarz do kodeksu cywilnego wskazuje na orzecznictwo i literaturę, potwierdzającą ten zsyntetyzowany wywód; jak i zob. utrwaloną wykładnię art. 192 kpc, że doręczenie odpisu pozwu może wywołać skutki materialnoprawne i np. stanowić także oświadczenie o wypowiedzeniu umowy 25 Art. 361 kc § 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. § 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. 26 zob. uzasadnienie z procesu legislacyjnego do ppwr oraz art. 17 ustawy z 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów – obecnie t.j. Dz.U. z 2020 p. 611:
27. 1. Przepisów art. 14 i art. 16* nie stosuje się, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie** lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego.
28. 2. Nakazując opróżnienie lokalu z powodów, o których mowa w ust. 1, sąd w wyroku wskazuje te powody. *art. 16 Wyroków sądowych nakazujących opróżnienie lokalu nie wykonuje się w okresie od 1 listopada do 31 marca roku następnego włącznie, jeżeli osobie eksmitowanej nie wskazano lokalu, do którego ma nastąpić przekwaterowanie. ** art. 11 ust. 2 i 3 cyt. ppwr – postanowienie zobowiązujące sprawcę przemocy w rodzinie do opuszczenia lokalu jest wykonalne z chwilą ogłoszenia, a do wykonania stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika. 27 zob. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości, jak rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 stycznia 2002 r. (zastąpione rozporządzeniem z 15 marca 2019 r.) w sprawie udzielania pomocy lub asystowania komornikowi przez Policję lub Straż Graniczną przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. – zgodnie z § 3. Policja udziela pomocy komornikowi przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych, jeżeli w toku wykonywania tych czynności komornik natrafi na opór, który utrudnia lub uniemożliwia mu wykonywanie tych czynności, albo jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że na taki opór natrafi. 28 art. 791 kpc: zgodnie z § 2 tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości, statku lub do opróżnienia pomieszczenia upoważnia do prowadzenia egzekucji nie tylko przeciw dłużnikowi, lecz także przeciwko jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa, ale – w § 3: przepisy § 1 i 2 nie wyłączają praw określonych przepisami o ochronie lokatorów oraz praw, które są skuteczne wobec wierzyciela. por. też rys historyczny w artykule Ż. Ż., K. M. w zakresie art. 791 kpc przy analizie innej instytucji związanej z wydaniem nieruchomości s. 7 w - (...): „Sytuacja uległa diametralnej zmianie na skutek uchylenia wspomnianą nowelą § 2 i 3 art. 1046 k.p.c. oraz nadania nowego brzmienia art. 791 kpc (…). Obecnie przyjmuje się, że nowelizacja tych przepisów miała na celu nadanie tytułom wykonawczym wymienionym w art. 791 § 1 k.p.c. skuteczności erga omnes. Aktualnie do wykonania postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości możliwe jest więc prowadzenie egzekucji wydania nieruchomości przeciwko każdej osobie, która ją zajmuje i wywodzi do tego prawa od dłużnika. Osoba objęta egzekucją a niewymieniona w tytule wykonawczym, poszukując ochrony, może wystąpić z powództwem o ustalenie prawa do otrzymania lokalu socjalnego w związku ze skierowaniem przeciwko niej egzekucji oraz o ograniczenie wykonalności tytułu wykonawczego do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.” Problem wykonalności zauważany był także w wykładni ustawy o ppwr – zob. dostępne w J. komentarze do tej ustawy, gdzie omówiono nowelizacje umożliwiające realizację założeń ustawy w zakresie przepisów związanych z wykonywaniem orzeczenia zobowiązującego do wydania lokalu 29 Zauważyć też należy, że zgodnie z art. 1046 §
29. 1. kpc: Jeżeli dłużnik ma wydać nieruchomość lub statek albo opróżnić pomieszczenie, komornik sądu, w którego okręgu rzeczy te się znajdują, wezwie dłużnika do dobrowolnego wykonania tego obowiązku w wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie, po którego bezskutecznym upływie dokona czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. Co do Ż. M. jeszcze postępowania egzekucyjne nie było wszczęte na podstawie wyroku eksmisyjnego, który jej dotyczył, ale przepis należy zauważyć, przypomina o podstawowym obowiązku zobowiązanego do realizacji obowiązku bez konieczności stosowania przymusu. To także oddaje kontekst, w jakim poruszał się komornik zwracając się do Ż. M.. 30 wydaje się, że zarzut powoda był szerzy niż tylko wypominanie, że wpierw komornik nie podejmował dalszych działań w kierunku poszukiwania majątku, a potem przeprowadził skuteczniejsze wyjawienie majątku niż przed sądem; przy tym komornik wyjaśniał, że mógł przeprowadzić wyjawienie sam po nowelizacji przepisów (art.801 kpc). 31 z uwagi na to, że małoletnia powódka działa w sprawie tylko w oparciu o fakt, że powód jest jej przedstawicielem ustawowym, który wskazuje ją także w pismach, w dalszym ciągu sąd będzie posługiwał się sformułowaniem „powód” - pisząc o obojgu powodów 32 w (dostępne m.in. w systemie informacji J.): H. N., Uzasadnienie orzeczenia sądowego, jak i cytowaną w: B. R. (red.), Z. C. (red.), D. C. (red.), Uzasadnienie orzeczenia sądu powszechnego. Język, struktura, metodyka w rozdziale 2 „ISTOTA, FUNKCJE I CECHY UZASADNIENIA, 2.1.Istota uzasadnienia”. 33 K. K. (w:) K. K. (red.) Stosowanie formularzy uzasadnień wyroków w postępowaniu karnym przed sądem I instancji oraz w postępowaniu odwoławczym, P. 2000, s. 21 34 cytat autorski w oparciu o wypowiedź ustną w w czasie debaty na konferencji Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury „W poszukiwaniu optymalnego modelu uzasadnienia orzeczenia sądu” ((...) -22.09.2021 r.) 35 Zasadniczo zarzuty dotyczyły głównie sprawy postanowienia wydanego w sprawie (...) ((...), (...)) Sądu Rejonowego w S. wskutek którego doszło do opuszczenia lokalu przez powodów wobec przeprowadzenie egzekucji w sprawie (...) przez pozwanego komornika przeciw powodowi i strona powodowa wskazywała na niezgodność z prawem tego orzeczenia oraz jego wykonania, w tym z uwagi także na przebieg, a pozostałe sprawy cywilne były przytaczane, gdyż nie podważyły tego tytułu wykonawczego mimo różnorodności środków (apelacja, skarga o wznowienie postępowania, powództwo o pozbawienie wykonalności, przeciwko A. Z. o opuszczenie lokalu, jak i zmianę spornego orzeczenia). Sprawa o eksmisję powódek oraz dotycząca władzy rodzicielskiej, prowadzone w tym samym sądzie pod sygnaturami odpowiednio - (...) ((...), (...)) i (...), według powodów miały głównie potwierdzać bezprawność wskazanej głównej sprawy, jako wykreowanej bezpodstawnie dla jej potrzeb. Co do komornika zarzuty dotyczyły także postępowań egzekucyjnych prowadzonych z wniosku powoda przeciw A. Z. – (...) – egzekucja tytułu z (...), a po umorzeniu – wszczęta ponownie jako (...), a także – (...). Nadto sąd zapoznawał się z aktami i dokumentami, które udało się pozyskać do czasu zamknięcia rozprawy w oparciu o wzmianki o innych powiązanych sprawach, by zweryfikować, czy pojawiają się w nich inne okoliczności niż wynikające z powyżej wskazanych akt, lecz nie stwierdził takich (zarówno w postępowaniach z okresu poprzedzającego, jak i późniejszego – dotyczącymi tytułu do spornego lokalu, skutkujących tytułem wykonawczym o zapłatę na rzecz powoda przez A. Z., spraw karnych – o fałszywe zeznania, zgłoszeń dot. powoda w związku (...), wpadkowych w postępowaniu egzekucyjnym oraz dotyczących rozliczeń powoda i jego matki A. Z. na kanwie korzystania z lokalu, stanowiącego główne zarzewie sporu). 36 na marginesie można zauważyć, że zakres skazania A. Z. za fałszywe zeznania, nie miał wpływu na sprawy objęte badaniem, a samo stwierdzenie rozbieżności w mało istotnych kwestiach, podlegających raczej ocenie wiarygodności po rozważaniu całokształtu materiału danej sprawy, nie wykazuje całości nieprawdziwości wypowiedzi A. Z., zwłaszcza że należy także odróżnić wypowiedzi o faktach i oceny, których dokonywała (w kwestiach istotnych) według jej subiektywnej miary, co następnie podlegało weryfikacji przez organy procesowe 37 Odpowiedzialność na tej podstawie jest zauważana jako aktualna nawet, gdyby czynność podlegająca zaskarżeniu, nie była weryfikowana w zwykłym trybie, gdyż art. 759 § 2 kpc stanowi dodatkowe potwierdzenie obowiązku reakcji sądu na nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego niezależnie od wnoszonych środków zaskarżenia i prowadzi do ustalania odpowiedzialności komornika na zasadach ogólnych (zob. wyrok SN z 16.03.2007r. (...)). 38 Art. 445 kc § 1. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. § 2. Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu. § 3. Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego. 39 Art. 448 kc W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się. 40 zob. komentarz do art. 417 kc pod red. K. O. w J. 41 postanowienie Sądu Najwyższego - (...) z dnia 3 lipca 2019 r. (...) 42 Art. 24 kc § 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. § 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. 43 Art. 444 kc § 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. § 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. § 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa. 44 zob. cytowany już komentarz do art. 417 kc pod red. K. O. w J. 45 dalsze wywody do co wykładni art. 417 ¹ § 2 kc sformułowano także poprzez przytoczenie ww. komentarza - z tym, że do wskazanego przepisu 46 Mając na uwadze aktywność powodów, którzy w różnych trybach próbowali podważyć skutki orzeczenia, przez które opuścili lokal, zbędne jest odnoszenie się do aspektu krytycznie ocenianego przez część doktryny obowiązku wykorzystania przez poszkodowanego wszystkich środków prawnych w celu wzruszenia orzeczenia, jako warunku przyznania odszkodowania. Zwolennicy takiego obowiązku twierdzą, że wynika on z nakazu należytego dbania o własne, a wykorzystanie wszystkich środków prawnych ma także zapewnić organom sądowym możliwość kontroli orzeczenia. Według przeciwników - w kc oraz kpc brak jest jednak podstaw prawnych dla rekonstruowania prawnego obowiązku wykorzystania wszystkich dostępnych środków odwoławczych w celu wzruszenia orzeczenia. Zbędne jest także poszerzenie wywodu w tym zakresie o wymóg wpisany w art. 424 ¹kpc. 47 teza 17 do art. 424¹kc R. X. w komentarzu pod red. T. E. w J. 48 np. zaczęło funkcjonować pojęcie przemocy ekonomicznej przy niepłaceniu alimentów, uwrażliwia się na przejawy życia rodzinnego, które są w mniejszym stopniu akceptowane niż mogło się zdarzyć przy bardziej tradycyjnym podziale ról w rodzinie, zmienia się postrzeganie co do dopuszczalnej opresyjności kary pozbawienia wolności, zaleca się mediacyjne rozwiązywanie konfliktów, zauważa się podwyższenie indywidulanej wrażliwości młodego pokolenia ze względu na zmiany tradycji wychowania, a wszystko, co wymieniono ma związek z akcentowaniem praw jednostki 49 zob. art. 109 krio (gdyż art. 111 krio jest jego dalszą konsekwencją) i jego utrwaloną wykładnię, m.in. O. O. w J.: w przypadku nieprawidłowego wykonywania władzy rodzicielskiej - zarówno z przyczyn niezawinionych, jak i zawinionych przez rodziców - sąd opiekuńczy może skorzystać z szerokiego wachlarza środków zaradczych, zasadą bowiem jest, że sąd ten może wydać każde zarządzenie, jakie w danych okolicznościach jest ze względu na dobro dziecka konieczne lub celowe. Do ingerencji sądu opiekuńczego na podstawie art. 109 KRO nie jest konieczne naruszenie dobra dziecka. Sąd opiekuńczy ma tu obowiązek ingerować już wówczas, gdy dobro dziecka jest zagrożone. Ingerencja nie ma represyjnego charakteru. Dziecko powinno zawsze przebywać i wychowywać się w warunkach maksymalnie w danym wypadku gwarantujących mu właściwy rozwój fizyczny i duchowy. Zgodnie z art. 507 kpc sąd opiekuńczy może wszcząć postępowania z urzędu i jak zauważa W. U. w komentarzu do tego przepisu w J.: Obszerną płaszczyznę współdziałania, współpracy i przekazywania informacji w dążeniu do zapewnienia skutecznej ochrony dzieci oraz pomocy dla nich i rodziny stworzyła ustawa z 9.6.2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm.). Już w preambule tej ustawy prawodawca dał wyraz przekonaniu, że skuteczna pomoc dla rodziny przeżywającej trudności w opiekowaniu się i wychowywaniu dzieci oraz skuteczna ochrona dzieci i pomoc dla nich może być osiągnięta przez współpracę wszystkich osób, instytucji i organizacji pracujących z dziećmi i rodzicami. Z istoty zadań sądu opiekuńczego wynikających także z powołanej ustawy sąd ten obowiązany jest wszcząć postępowanie z urzędu w każdym przypadku powzięcia wiadomości o okolicznościach uzasadniających jego ingerencję 50 zob. sprawę stron z SR w S. (...) ((...)), gdzie powód oczekiwał uzyskania lokalu na swą rzecz, w tym jakby poprzez jego przejęcie ze względu na zadłużenie A. Z. wobec niego, co miałoby polegać na spłacie poprzez przejęcie środków z wkładu mieszkaniowego, związanego z lokalem, przez powoda, co prowadziłoby w następstwie do przejęcia przez niego lokalu i mimo przedstawienia przez sąd uwarunkowań prawa do lokalu spółdzielczego i podstaw możności dochodzenia zawarcia umowy przenoszącej prawo – powód w ogóle ignorował uzasadnienia sądu; odnośnie innej sprawy tego sądu - (...) ((...)) o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności co do spornego zobowiązania do opuszczenia lokalu, powód zarzucał, że został wprowadzony w błąd przez sąd, by wytoczyć powództwo, a mimo przebiegu postępowania i uzasadnienia sądu I instancji, wnosił apelację; te przykłady przeświadczeń, którymi powód kierował się w postępowaniach z jego udziałem, utrudnia dokładniejszy opis ustaleń w sprawie, gdyż zbyt wiele elementów było łączonych do budowania twierdzeń pozwu o zasadności odszkodowania, które miało być należne niejako za całokształt tych postępowań, poczynając od rozliczeń za korzystanie z lokalu między nim, A. Z. i spółdzielnią (włączając podjęcie działań, by przejąć wierzytelności z podziału majątków rodziców, czyli zmarłego ojca i matki – A. Z., obejmującego rozliczenia wkładu mieszkaniowego z uwagi na przyznanie prawa do lokalu A. Z.). 51 Art. 9 ustawy z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (obecnie t.j. w Dz.U. 2018.845, ale na uwadze należy mieć zmiany mimo, że nie są ważące w zakresie rozpoznawanego sporu):
30. 1. Przez umowę o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego spółdzielnia zobowiązuje się oddać osobie, na rzecz której ustanowione jest prawo, lokal mieszkalny do używania, a osoba ta zobowiązuje się wnieść wkład mieszkaniowy oraz uiszczać opłaty określone w ustawie i w statucie spółdzielni. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może być ustanowione na rzecz członka spółdzielni albo członka spółdzielni i jego małżonka.
31. 2. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może być ustanowione w budynku stanowiącym własność lub współwłasność spółdzielni.
32. 3. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji.
33. 4. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego powstaje z chwilą zawarcia między osobą ubiegającą się o ustanowienie tego prawa a spółdzielnią umowy, o której mowa w ust. 1. Umowa powinna być zawarta pod rygorem nieważności w formie pisemnej.
34. 5. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może należeć do jednej osoby albo do małżonków.
35. 6. Do ochrony spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.
36. 7. Wynajmowanie lub oddawanie w bezpłatne używanie przez członka całego lub części lokalu mieszkalnego nie wymaga zgody spółdzielni, chyba że byłoby to związane ze zmianą sposobu korzystania z lokalu lub przeznaczenia lokalu bądź jego części. Jeżeli wynajęcie lub oddanie w bezpłatne używanie miałoby wpływ na wysokość opłat na rzecz spółdzielni, członek obowiązany jest do pisemnego powiadomienia spółdzielni o tej czynności. 7¹. Umowy zawarte przez członka w sprawie korzystania z lokalu mieszkalnego lub jego części wygasają najpóźniej z chwilą wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do tego lokalu. Art. 11 ww. ustawy w brzmieniu z okresu badanego stanu faktycznego, z zastrzeżeniem, że zmiana jaka nastąpiła później w zw. z art. 15 ust. 2 dot. możliwości zawarcia umowy z osobą bliską spółdzielcy nie mogła naruszać pierwszeństwa A. Z., gdyby w ogóle doszło do realizacji tej regulacji, że to nie nastąpiło, sąd nie rozszerza wywodu:
37. 1. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego wygasa z chwilą ustania członkostwa oraz w innych wypadkach określonych w niniejszym rozdziale. 1¹. Spółdzielnia może podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego
38. 2) jeżeli członek jest w zwłoce z uiszczeniem opłat, o których mowa w art. 4 ust. 1, za 6 miesięcy. 1². W wypadku gdy spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje małżonkom, spółdzielnia może podjąć uchwałę, o której mowa w ust. 11, wobec jednego albo obojga małżonków. 1⁴. Z chwilą gdy wygaśnięcie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na podstawie uchwały, o której mowa w ust. 11 i 12, stanie się skuteczne, ustaje członkostwo w spółdzielni.
39. 2. W przypadku wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego spółdzielnia, z zastrzeżeniem art. 15, ogłasza nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia opróżnienia lokalu, zgodnie z postanowieniami statutu, przetarg na ustanowienie odrębnej własności tego lokalu, zawiadamiając o przetargu w sposób określony w statucie oraz przez publikację ogłoszenia w prasie lokalnej. Pierwszeństwo w nabyciu lokalu mają członkowie, którzy nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i zgłoszą gotowość zawarcia umowy o ustanowienie i przeniesienie odrębnej własności tego lokalu. W przypadku zgłoszenia się kilku uprawnionych, pierwszeństwo ma najdłużej oczekujący. Warunkiem przeniesienia odrębnej własności lokalu na takiego członka jest wpłata wartości rynkowej lokalu. 2¹. W wypadku wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego spółdzielnia wypłaca osobie uprawnionej wartość rynkową tego lokalu. Przysługująca osobie uprawnionej wartość rynkowa nie może być wyższa od kwoty, jaką spółdzielnia uzyska od osoby obejmującej lokal w wyniku przetargu przeprowadzonego przez spółdzielnię zgodnie z postanowieniami statutu. ⁴ . Warunkiem wypłaty, o której mowa w ust. 21, jest opróżnienie lokalu.
40. 3. Umowa spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, zawarta z innym członkiem przed wygaśnięciem prawa do tego lokalu, jest nieważna. 52 zob. art. 10 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych - jego wysokość stanowi różnicę między kosztem budowy przypadającym na jego lokal a uzyskaną przez spółdzielnię pomocą ze środków publicznych lub z innych środków uzyskanych na sfinansowanie kosztów budowy lokalu 53 na podstawie cyt. art. 9 ust. 6 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i w przypadku gdyby powodowie powoływali się na ustalenia, w oparciu o które zamieszkiwali u A. Z., to powinni wpierw mieć na uwadze, że to jej stosunek prawny ze spółdzielnią decydował o udostępnieniu tego lokalu z zasobów spółdzielni. Powodowie musieli liczyć się z obowiązkiem opuszczenia lokalu, gdyby A. Z. złożyła stosowne oświadczenie o odstąpienie od ustaleń z nimi. W zależności od tych ustaleń mogły być wymagane inne terminy skuteczności oświadczenia, ale powodowie muszą mieć na uwadze, że samo doręczenie odpisu pozwu także jest równoznaczne z otrzymaniem takiego oświadczenia i daje podstawę do uwzględnienia powództwa o wydanie lokalu. 54 wobec utrwalonej wykładni tego przepisu, na którą sąd powołał się w opisie, którego dotyczy przypis, sąd poprzestanie na stwierdzeniu, że każdy komentarz do kodeksu cywilnego wskazuje na orzecznictwo i literaturę, potwierdzającą ten zsyntetyzowany wywód; jak i zob. utrwaloną wykładnię art. 192 kpc, że doręczenie odpisu pozwu może wywołać skutki materialnoprawne i np. stanowić także oświadczenie o wypowiedzeniu umowy 55 Art. 361 kc § 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. § 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. 56 zob. uzasadnienie z procesu legislacyjnego do ppwr oraz art. 17 ustawy z 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów – obecnie t.j. Dz.U. z 2020 p. 611:
41. 1. Przepisów art. 14 i art. 16* nie stosuje się, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie** lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego.
42. 2. Nakazując opróżnienie lokalu z powodów, o których mowa w ust. 1, sąd w wyroku wskazuje te powody. *art. 16 Wyroków sądowych nakazujących opróżnienie lokalu nie wykonuje się w okresie od 1 listopada do 31 marca roku następnego włącznie, jeżeli osobie eksmitowanej nie wskazano lokalu, do którego ma nastąpić przekwaterowanie. ** art. 11 ust. 2 i 3 cyt. ppwr – postanowienie zobowiązujące sprawcę przemocy w rodzinie do opuszczenia lokalu jest wykonalne z chwilą ogłoszenia, a do wykonania stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika. 57 zob. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości, jak rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 stycznia 2002 r. (zastąpione rozporządzeniem z 15 marca 2019 r.) w sprawie udzielania pomocy lub asystowania komornikowi przez Policję lub Straż Graniczną przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. – zgodnie z § 3. Policja udziela pomocy komornikowi przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych, jeżeli w toku wykonywania tych czynności komornik natrafi na opór, który utrudnia lub uniemożliwia mu wykonywanie tych czynności, albo jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że na taki opór natrafi. 58 art. 791 kpc: zgodnie z § 2 tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości, statku lub do opróżnienia pomieszczenia upoważnia do prowadzenia egzekucji nie tylko przeciw dłużnikowi, lecz także przeciwko jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa, ale – w § 3: przepisy § 1 i 2 nie wyłączają praw określonych przepisami o ochronie lokatorów oraz praw, które są skuteczne wobec wierzyciela. por. też rys historyczny w artykule Ż. Ż., K. M. w zakresie art. 791 kpc przy analizie innej instytucji związanej z wydaniem nieruchomości s. (...) w - (...) „Sytuacja uległa diametralnej zmianie na skutek uchylenia wspomnianą nowelą § 2 i 3 art. 1046 k.p.c. oraz nadania nowego brzmienia art. 791 kpc (…). Obecnie przyjmuje się, że nowelizacja tych przepisów miała na celu nadanie tytułom wykonawczym wymienionym w art. 791 § 1 k.p.c. skuteczności erga omnes. Aktualnie do wykonania postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości możliwe jest więc prowadzenie egzekucji wydania nieruchomości przeciwko każdej osobie, która ją zajmuje i wywodzi do tego prawa od dłużnika. Osoba objęta egzekucją a niewymieniona w tytule wykonawczym, poszukując ochrony, może wystąpić z powództwem o ustalenie prawa do otrzymania lokalu socjalnego w związku ze skierowaniem przeciwko niej egzekucji oraz o ograniczenie wykonalności tytułu wykonawczego do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.” Problem wykonalności zauważany był także w wykładni ustawy o ppwr – zob. dostępne w J. komentarze do tej ustawy, gdzie omówiono nowelizacje umożliwiające realizację założeń ustawy w zakresie przepisów związanych z wykonywaniem orzeczenia zobowiązującego do wydania lokalu 59 Zauważyć też należy, że zgodnie z art. 1046 §
43. 1. kpc: R. dłużnik ma wydać nieruchomość lub statek albo opróżnić pomieszczenie, komornik sądu, w którego okręgu rzeczy te się znajdują, wezwie dłużnika do dobrowolnego wykonania tego obowiązku w wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie, po którego bezskutecznym upływie dokona czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. Co do Ż. M. jeszcze postępowania egzekucyjne nie było wszczęte na podstawie wyroku eksmisyjnego, który jej dotyczył, ale przepis należy zauważyć, przypomina o podstawowym obowiązku zobowiązanego do realizacji obowiązku bez konieczności stosowania przymusu. To także oddaje kontekst, w jakim poruszał się komornik zwracając się do Ż. M.. 60 wydaje się, że zarzut powoda był szerzy niż tylko wypominanie, że wpierw komornik nie podejmował dalszych działań w kierunku poszukiwania majątku, a potem przeprowadził skuteczniejsze wyjawienie majątku niż przed sądem; przy tym komornik wyjaśniał, że mógł przeprowadzić wyjawienie sam po nowelizacji przepisów (art.801 kpc). 61 Należy podkreślić, że strona powodowa miała możność zapoznać się ze stroną prawną swego powództwa, a mimo tego ją zignorowała, angażując pozwanych w długotrwały proces, a więc sąd uznał, że minął czas, w którym można chronić przed nieświadomością prawną. Natomiast obciążenia małoletniej powódki niezasadnymi skutkami działań jej przedstawicieli sąd uznał za niesłuszne. Jak wskazał przedstawiciel Skarbu Państwa – zrozumiałe jest, że strona powodowa czuje się pokrzywdzona sytuacją (skoro powód przeznaczył swe środki ratując matkę przed utratą mieszkania, a skończyło się na tym, że nie odzyskał środków, a nadto utracił prawo do korzystania z lokalu), co także podziela sąd (iż można zrozumieć powoda, że czuje się pokrzywdzony), ale jednocześnie w swych wywodach sąd przedstawił wszechstronnie od początku, dlaczego nie można było skutecznie wywodzić w przedstawionych okolicznościach sprawy - bezprawności stosowania/wykonywania prawa.